LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện khóa luận, em đã nhận
được sự động viên, khuyến khích và tạo điều kiện giúp đỡ nhiệt tình của các cấp
lãnh đạo, thầy cô giáo, bạn bè và gia đình.
Với lòng biết ơn và tình cảm chân thành, em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu
sắc đến Quý Thầy Cô trong khoa Quản lý – Học viện Quản lý giáo dục đã tạo mọi
điều kiện thuận lợi giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn
thành khóa luận.
Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới ThS. Nguyễn Thị Vinh –
Giảng viên Khoa Quản lý – Học viện Quản lý giáo dục, người đã tận tình hướng
dẫn em trong suốt quá trình hoàn thành khóa luận này. Cô đã mở ra cho em những
vấn đề khoa học rất lý thú, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho em học tập và
nghiên cứu.
Em cũng xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu cùng tất cả các Thầy, Cô
trường THPT Hương Sơn đã cung cấp, chia sẻ những tài liệu, thông tin quý báu và
giúp đỡ em trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thành khóa luận này.
Do thời gian và kiến thức còn hạn chế, khóa luận không tránh khỏi những
thiếu sót. Em rất mong nhận được sự chỉ dẫn và góp ý quý báu từ các thầy cô giáo,
bạn bè và bạn đọc.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 5 năm 2011
Phạm Thị Mỹ Đức
1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
GD : Giáo dục
QLGD : Quản lý giáo dục
CSGD : Cơ sở giáo dục
GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo
THPT : Trung học phổ thông
CB : Cán bộ
CBQL : Cán bộ quản lý

THPT Hương Sơn 2008 đến 2011 ( kiểm tra toàn diện).
38
11 Bảng 2.6. Chất lượng học sinh trường THPT Hương Sơn từ năm
2008- 2011 ( Học lực).
38
12 Bảng 2.7. Kết quả kiểm tra hạnh kiểm học sinh từ năm 2008- 2011. 38
13 Bảng 2.8. Kết quả kiểm tra toàn diện tổ chuyên môn năm học 2010-
2011.
39
14 Bảng 3.1. Kết quả đánh giá mức độ cần thiết và tính khả thi của các
biện pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm tra nội bộ của Hiệu
trưởng trường THPT Hương Sơn.
63
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN 1
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU 3
3
MỞ ĐẦU 4
NỘI DUNG 9
CHUƠNG 1 9
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC KIỂM TRA NỘI BỘ TRUỜNG HỌC 9
CHƯƠNG 2 25
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TRA NỘI BỘ 25
TRƯỜNG THPT HƯƠNG SƠN 25
CHƯƠNG 3 41
BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC KIỂM TRA NỘI BỘ
CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THPT HƯƠNG SƠN 41
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Hiện nay, đất nước ta đang trong quá trình thực hiện công cuộc đổi mới toàn

muốn biết ai ra sức làm, ai làm qua chuyện, chỉ có một cách là khéo kiểm tra ”.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, kiểm tra không phải là một thứ đặc quyền, đặc ân của
người quản lý dùng để lục soát, theo dõi, xác minh, đánh giá thiếu sót của người
dưới quyền hay để tóm lấy thành tích, để khi có dịp là dùng đến mà xem đó là chức
năng, nhiệm vụ của người lãnh đạo và của mọi người. Kiểm tra phải nhằm mục
đích chính xác, đầy đủ công việc và kết quả của công việc đó. Có ba điều cần phải
kiểm soát là: có kiểm soát mới biết cán bộ tốt hay xấu; mới biết rõ ưu điểm, khuyết
điểm của cá nhân, đơn vị, cơ quan; mới biết rõ ưu điểm của các mệnh lệnh, nghị
quyết.
Nhà trường là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân do vậy đổi mới công
tác quản lý nhà trường sẽ góp phần vào sự nghiệp đổi mới quản lý giáo dục nói
chung. Nâng cao chất lượng công tác kiểm tra nội bộ trường học là một yêu cầu
bức thiết nhằm thực hiện đổi mới quản lý nhà trường. Nâng cao chất lượng công
tác kiểm tra nội bộ của nhà trường cũng là một nhiệm vụ quan trọng để thực hiện
thành công Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ Chính trị về triển khai cuộc vận động
“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, cuộc vận động “Nói
không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục, không vi phạm
đạo đức nhà giáo và không để tình trạng học sinh không đủ điều kiện lên lớp”.
Trong trường học, việc kiểm tra phải nhằm khai thác, tiếp nhận thông tin một
cách đầy đủ, chính xác để đánh giá đúng đắn về công việc và con người. Kiểm tra
phải thực hiện chức năng tự bộc lộ, tự điều chỉnh các mặt hạn chế trong mỗi con
người. Kiểm tra phải nhằm động viên, khuyến khích con người phát huy các ưu
điểm, các mặt tốt, quyết tâm khắc phục các khuyết điểm. Kiểm tra khéo léo thì phát
hiện hết các khuyết điểm để sửa chữa khắc phục, về sau khuyết điểm sẽ ít đi.
6
Kiểm tra nội bộ nhà trường là một chức năng cốt cán của Hiệu trưởng, là
công cụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà trường, góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Bản thân tôi đã được thực tập tại trường THPT Hương Sơn. Tôi nhận thấy
thực trạng công tác kiểm tra nội bộ của Hiệu trưởng trường THPT Hương Sơn bên

trường, quản lý giáo dục các cấp có thẩm quyền.
5.2. Nhóm phương pháp thực tiễn:
5.2.1. Phương pháp quan sát: quan sát qui trình kiểm tra nội bộ trường học.
5.2.2. Phương pháp điều tra: nghiên cứu kế hoạch hoạt động, hồ sơ quản lý;
Tiến hành đàm thoại, phỏng vấn ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên
ở trường THPT Hương Sơn.
5.2.3. Phương pháp chuyên gia: Tiến hành phỏng vấn Hiệu trưởng.
5.2.4. Phương pháp phân tích, tổng kết kinh nghiệm: tổng kết kinh nghiệm
công tác kiểm tra nội bộ trường học ở trường THPT THPT Hương
Sơn.
5.3. Nhóm phương pháp hỗ trợ
Các phương pháp thống kê toán học sử dụng trong nghiên cứu khoa học
quản lý giáo dục.
6. Cấu trúc khóa luận
Mở đầu.
Nội dung khóa luận có 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận của công tác kiểm tra nội bộ trường học.
Chương 2. Thực trạng công tác kiểm tra nội bộ trường THPT Hương Sơn.
Chương 3. Biện pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm tra nội bộ của Hiệu
trưởng trường THPT Hương Sơn.
Kết luận và kiến nghị
8
Tài liệu tham khảo
Phụ lục
NỘI DUNG
CHUƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC KIỂM TRA NỘI BỘ TRUỜNG HỌC
1.1. Những khái niệm cơ bản về công tác kiểm tra nội bộ trường học.
1.1.1. Kiểm tra
Theo Từ điển tiếng Việt – NXB Khoa học Xã hội – Hà Nội – 1992: “Kiểm

điều chỉnh, uốn nắn những mặt chưa đạt chuẩn nhằm nâng cao chất lượng và hiệu
quả giáo dục và đào tạo trong nhà trường” [14,Tr1].
- Theo tác giả Nguyễn Trọng Hậu – Hà Thế Truyền: “KTNBTH là loại hình kiểm
tra của người Hiệu trưởng trong đơn vị trường học của mình với nhiệm vụ đánh giá
thành tựu, phát hiện những sai lệch và có các quyết định điều chỉnh nhằm đạt tới
mục tiêu đã đặt ra góp phần đưa toàn bộ trường học lên một trình độ cao hơn”
[6,Tr10].
- Kiểm tra nói chung và KTNB nói riêng xuất phát từ luận điểm cơ bản là: “sự
liên hệ ngược” định nghĩa là: “thông tin quay trở về với người ra quyết định sau
một hành động”. Cơ sở lý luận của kiểm tra nội bộ trường học là tạo lập mối liên hệ
thông tin ngược (kênh thông tin phản hồi) trong quản lý trường học.
a a
b b
b’
Sơ đồ 1: Mối liên hệ thông tin trong quản lý
a: Mối liên hệ thông tin thuận
b: Mối liên hệ thông tin ngược bên ngoài
b’: Mối liên hệ thông tin ngược bên trong
- Kiểm tra nội bộ trường học tạo lập mối liên hệ ngược trong (trong ngoài) trong
quản lý trường học, cung cấp thông tin đã xử lý, đánh giá chính xác đó là nguồn
thông tin cần thiết, quan trọng để người Hiệu trưởng (Hệ quản lý) điều khiển, điều
chỉnh hoạt động và hoạt động quản lý hiệu quả hơn. Cũng trên cơ sở này các thành
11
HỆ BỊ QUẢN LÝ
(Khách thể, đối tượng)
HỆ QUẢN LÝ
(Chủ thể)
a
b
b

Chương trình
hoạt động
điều khiển
Thực hiện
các điều chỉnh
Kết quả mong
muốn
định kỳ và thậm chí có bộ phận chỉ cần báo cáo (không phải kiểm tra). Đồng
thời, Hiệu trưởng cũng xác định rõ nên kiểm tra vào thời điểm nào.
- Khái niệm được thể hiện rõ ở khoản 1, Điều 22, Chương VI: “Công tác kiểm tra
nội bộ trong các trường học và các đơn vị trong ngành” trong bản “Quy chế về tổ
chức và hoạt động của Thanh tra GD & ĐT” (Quyết định số 478/QĐ ngày
11/3/1993): Việc kiểm tra công việc, hoạt động và các mối quan hệ của mọi thành
viên trong nhà trường là trách nhiệm và quyền hạn của Hiệu trưởng. Hiệu trưởng
có thể huy động: Phó Hiệu trưởng, các tổ trưởng chuyên môn và cán bộ, giáo viên
khác giúp Hiệu trưởng kiểm tra với tư cách là người được ủy quyền hoặc trợ lý
nhưng Hiệu trưởng vẫn nắm quyền quyết định về những vấn đề quan trọng nhất của
kiểm tra, người đưa ra quyết định cuối cùng và là người chịu trách nhiệm về những
kết luận đó.
- Như vậy, có thể hiểu: Kiểm tra nội bộ trường học là hoạt động nghiệp vụ của
Hiệu trưởng trong nhà trường nhằm động viên mặt tốt, điều chỉnh, uốn nắn những
sai lệch nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường.
1.1.4. Chất lượng kiểm tra nội bộ trường học
Chất lượng kiểm tra nội bộ trường học là trình độ và khả năng tiến hành các
hoạt động kiểm tra của Hiệu trưởng và tự kiểm tra trong nội bộ nhà trường đáp ứng
nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và kết quả giáo dục trong nhà trường.
Biện pháp nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trường học là những cách
thức tiến hành của Hiệu trưởng để tác động đến những lĩnh vực hoạt động chuyên
môn ở các trường nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và mục tiêu giáo dục của cấp
học.

trưởng còn nhiều lúng túng, chưa cập nhật. Hơn nữa đội ngũ cán bộ quản lý nhà
trường hiện nay họ là những giáo viên giỏi, có chút ít năng lực quản lý được lựa
chọn làm cán bộ quản lý nhưng chưa được đào tạo cơ bản và có hệ thống về quản
lý giáo dục. Ở họ kinh nghiệm có thể có nhiều nhưng lý luận quản lý thì còn hạn
chế. Việc kiểm tra chỉ mới dừng lại chủ yếu là đánh giá, nhắc nhở mà chưa đưa ra
được nhiều biện pháp uốn nắn và xử lý kịp thời làm hạn chế hiệu quả của kiểm tra.
Việc tổng kết rút kinh nghiệm đề ra bài học chung sau kiểm tra còn hạn chế làm
giảm tác dụng của kiểm tra, chưa chú ý nghiên cứu rút kinh nghiệm và phổ biến
kinh nghiệm. Các điều kiện trang bị cho hoạt động quản lí còn nhiều thiếu thốn, do
đó chất lượng của việc thanh tra, kiểm tra nội bộ nhà trường chưa cao, dẫn đến chất
lượng giáo dục - đào tạo còn thấp.
Vì vậy trong giai đoạn hiện nay, để đạt được mục tiêu quản lý nhà trường nói
chung, người Hiệu trưởng phải coi trọng chức năng kiểm tra của mình. Và cần thiết
phải nâng cao chất lượng công tác kiểm tra nội bộ trường học góp phần nâng cao
chất lượng giáo dục và đạo tào nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội
của đất nước.
1.3. Những nội dung cơ bản về công tác kiểm tra nội bộ truờng học.
1.3.1. Mục đích, nhiệm vụ của công tác kiểm tra nội bộ trường học
1.3.1.1. Mục đích của công tác kiểm tra nội bộ trường học:
Kiểm tra nhằm mục đích xác nhận thực tiễn, phát huy nhân tố tích cực,
phòng ngừa, ngăn chặn các sai phạm, giúp đỡ đối tượng hoàn thành nhiệm vụ, đồng
thời giúp cho nhà quản lý điều khiển và điều chỉnh hoạt động quản lý đúng hướng
nhằm đạt mục đích đã đề ra.
1.3.1.2. Nhiệm vụ của công tác kiểm tra nội bộ trường học
15
Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm trong mọi hoạt động của nhà trường,
cho nên nhiệm vụ của KTNB trường THPT cũng là nhiệm vụ của người hiệu
trưởng. Nó bao gồm những nhiệm vụ sau: Kiểm tra trực tiếp công việc của CB,GV,
NV hàng tuần hoặc sử dụng bộ máy cán bộ quản lý của giáo viên để kiểm tra mối
quan hệ, công việc hoạt động của mọi thành viên trong nhà trường cũng như kiểm

1.3.3.1. Đối tượng của công tác kiểm tra nội bộ trường học
Đối tượng kiểm tra nội bộ trường học là tất cả các thành tố cấu thành hệ
thống sư phạm nhà trường, sự tương tác giữa chúng tạo ra một phương thức hoạt
động đồng bộ, thống nhất nhằm thực hiện tốt mục tiêu giáo dục trong nhà trường
17
Tìm nguyên nhân
Quyết định
Đánh giá
Thực hiện
Kiểm tra
Kiểm tra
KQ
Sơ đồ 4. Biểu thị các thành tố của hệ thống sư phạm nhà trường
Trong nhà trường mọi hoạt động dạy học chịu sự tác động và chi phối bởi
các yếu tố: Nội dung dạy học giáo dục (N); Phương pháp (P); Mục tiêu (M); Giáo
Viên (GV); Học sinh (HS); Cơ sở vật chất- Thiết bị dạy học (CSVC-TBDH); kết
quả (KQ) và mối quan hệ tương tác giữa chúng.
1.3.3.2. Nội dung kiểm tra nội bộ trường học
Hiệu trưởng có trách nhiệm kiểm tra toàn bộ công việc, hoạt động, mối liên
hệ, kết quả của toàn bộ quá trình dạy học, giáo dục và những điều kiện phương
tiện của nó không loại trừ mặt nào. Song trên thực tế, kiểm tra nội bộ trường học
cần tập trung vào các nội dung chính không tách rời nhau mà liên quan chặt chẽ
với nhau.
a. Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch phát triển giáo dục
- Thực hiện chỉ tiêu về số lượng học sinh từng khối lớp, toàn trường: tình
hình sỹ số, tỷ lệ học sinh bỏ học, lên lớp, lưu ban, chuyển đến, chuyển đi…
- Thực hiện chỉ tiêu, kế hoạch về chất lượng giáo dục ở trường, khối lớp và
toàn trường.
- Thực hiện kế hoạch, chỉ tiêu tuyển sinh.
18

- Cảnh quan sư phạm của trường: cổng trường, tường rào, đường đi, vườn
hoa, cây xanh, công trình vệ sinh, hệ thống cấp thoát nước, lớp học sạch sẽ,
đảm bảo vệ sinh môi trường, đảm bảo tính sư phạm.
e. Công tác tự kiểm tra của Hiệu trưởng nhà trường.
- Công tác kế hoạch: xây dựng, chỉ đạo và thực hiện kế hoạch chung và
từng bộ phận, gồm 3 loại kế hoạch chính: kế hoạch dạy học và giáo dục trên
lớp; kế hoạch giáo dục ngoài giờ lên lớp; kế hoạch giáo dục lao động, hướng
nghiệp và dạy nghề.
- Hiệu trưởng tự kiểm tra – đánh giá công tác kế hoạch của mình gồm: thu
thập, xử lý thông tin, xác định mục tiêu và phân hạng ưu tiên; tìm phương
19
án, giải pháp thực hiện mục tiêu; soạn thảo; thông qua; duyệt và triển khai
kế hoạch.
- Công tác chỉ đạo: Hiệu trưởng tự kiểm tra, đánh giá về các mặt trong hoạt
động chỉ đạo công tác cụ thể trong nhà trường như:
- Chỉ đạo dạy học, giáo dục trong và ngoài giờ lên lớp, công tác lao động
hướng nghiệp, dạy nghề, công tác hành chính, quản trị trong nhà trường, chỉ
đạo thi đua điểm và điển hình,…
- Công tác kiểm tra: thực hiện kiểm tra nội bộ trường học và tự kiểm tra một
cách thường xuyên, định kỳ theo kế hoạch để phát hiện, theo dõi, kiểm soát,
động viên uốn nắn, giúp đỡ kịp thời.
- Ngoài ra, Hiệu trưởng còn cần căn cứ các quy định về chuẩn Hiệu trưởng
và các văn bản quy phạm và thực tế công tác để tự kiểm tra - đánh giá: lề
lối làm việc, phong cách tổ chức và quản lý của chính mình, tự đánh giá
khách quan phẩm chất, năng lực và uy tín của mình để tự điều chỉnh cho phù
hợp với yêu cầu, chuẩn mực của người quản lý trường học.
- Công tác tổ chức nhân sự: Hiệu trưởng kiểm tra đánh giá về xây dựng, sử
dụng cơ cấu bộ máy, quy định chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ và sự phối
hợp, quan hệ từng bộ phận, cá nhân, lựa chọn, phân công cán bộ, GV. Cung
cấp kịp thời những điều kiện, phương tiện cần thiết, khai thác tiềm năng của

nhau, bổ sung, hỗ trợ cho nhau. Tùy từng mục đích, đối tượng, nội dung và tình
huống kiểm tra cụ thể mà Hiệu trưởng sử dụng các nguyên tắc hoặc sự phối hợp tối
ưu giữa chúng một cách linh hoạt, sáng tạo.
1.3.5.1.Nguyên tắc tính pháp chế
Hiệu trưởng là người đại diện của Nhà nước. Quyết định của Hiệu trưởng
phải được coi là mang tính pháp luật.
1.3.5.2.Nguyên tắc tính chính xác, khách quan
21
Người kiểm tra phải luôn tôn trọng sự thật, khách quan trong kiểm tra, đánh
giá và xử lý phải chính xác. Phải thực sự dân chủ, công khai và công bằng trong
kiểm tra.
1.3.5.3. Nguyên tắc tính kế hoạch
Đảm bảo tính kế hoạch trong kiểm tra là đảm bảo sự ổn định cho mọi hoạt
động giáo dục trong nhà trường.
1.3.5.4. Nguyên tắc tính giáo dục
Bảo đảm tốt nguyên tắc giáo dục sẽ biến quá trình kiểm tra thành quá trình tự
kiểm tra.
1.3.5.5. Nguyên tắc tính hiệu quả
Nguyên tắc tính hiệu quả chính là hiệu suất lao động và lợi ích kinh tế trong
kiểm tra.
1.3.6. Các hình thức kiểm tra nội bộ trường học
Có nhiều hình thức kiểm tra, người quản lý có thể lựa chọn để kiểm tra đúng
mục đích của mình. Hình thức kiểm tra phải gọn nhẹ, không gây tâm lý nặng nề
cho đối tượng hoặc ảnh hưởng tới tiến độ bình thường của việc thực hiện chương
trình, nhiệm vụ chung. Thông thường có các hình thức kiểm tra sau đây:
1.3.6.1.Theo mức độ tổng quát của nội dung kiểm tra
- Kiểm tra toàn diện.
- Kiểm tra chuyên đề.
1.3.6.2.Theo tần suất của các cuộc kiểm tra
- Kiểm tra đột xuất

23
Sơ đồ 5: Quá trình của công tác kiểm tra nội bộ trường học
24
So sánh hoạt động
phù hợp với tiêu
chuẩn
Xác định hệ thống tiêu
chuẩn kiểm tra
Tiến hành
điều chỉnh
Mục tiêu (Sản phẩm)
Đo lường và đánh giá
hoạt động
Xử lý
Không Có thể
Đạt chuẩn
Tiểu kết chương 1
Chương 1 tác giả đã đề cập đến các khái niệm cơ bản về Kiểm tra, Kiểm tra
trong quản lý, Kiểm tra nội bộ trường học; Chất lượng kiểm tra nội bộ trường học;
Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng công tác kiểm tra nội bộ trường học; Những
nội dung cơ bản về công tác kiểm tra nội bộ trường học: Mục đích, nhiệm vụ của
công tác kiểm tra nội bộ trường học, Chức năng của công tác kiểm tra nội bộ
trường học, Đối tượng và nội dung của công tác kiểm tra nội bộ trường học,
Phương pháp kiểm tra nội bộ trường học , Nguyên tắc của công tác kiểm tra nội bộ
trường học, Các hình thức kiểm tra nội bộ trường học, Quy trình của công tác kiểm
tra nội bộ trường học, Qúa trình của công tác kiểm tra nội bộ trường học.
Đây là những lý luận cơ bản, là những nội dung thiết yếu mà người Hiệu
trưởng cần thực hiện trong quá trình quản lý, chỉ đạo, điều hành các hoạt động
kiểm tra nội bộ bộ nhà trường. Là cơ sở để tác giả tiến hành khảo sát nghiên cứu
thực trạng công tác kiểm tra nội bộ trường học.