A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học Lịch sử nói chung, phương
pháp kiểm tra, đánh giá và tự kiểm tra, đánh giá trong dạy và học Lịch sử
nói riêng là một trong những vấn đề mang tính chiến lược cấp thiết trước
những yêu cầu đổi mới toàn diện của đất nước. Đổi mới nền giáo dục và
đào tạo có ý nghĩa vô cùng lớn lao, là yếu tố quan trọng hàng đầu đáp ứng
việc “đào tạo bồi dưỡng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng
yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá”. Cùng với việc đổi mới về nội
dung, chương trình giảng dạy, chúng ta cần đổi mới cả về phương pháp dạy
học trong đó có đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá và tự kiểm tra,
đánh giá. Việc xác định phương pháp dạy học nói chung và dạy học Lịch
sử nói riêng là yêu cầu khách quan cấp thiết để thực hiện đúng mục tiêu
đào tạo của nước ta như trong hội nghị lần thứ II Ban chấp hành Trung
ương Đảng Cộng Sản Việt Nam khoá VIII đã đề ra nghị quyết về định
hướng phát triển giáo dục, đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại
hoá và nhiệm vụ đến năm 2010 như sau: “Nhằm xây dựng những con
người và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ tổ
quốc; công nghiệp hoá, hiện đại hoá; gìn giữ và phát huy các giá trị văn hoá
của dân tộc và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính
tích cực của cá nhân, làm chủ trí thức và khoa học công nghệ hiện đại, có
tư duy sáng tạo, có tính tổ chức và kỷ luật; có sức khoẻ, là những người
thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên” như lời căn
dặn của Bác Hồ”. Xuất phát từ mục tiêu trên, việc dạy học Lịch sử phải đáp
ứng được mục tiêu của Đảng và Nhà nước đề ra, nhất là việc đổi mới
phương pháp dạy học.
Như vậy, vấn đề đổi mới giáo dục đào tạo nói chung, đổi mới
phương pháp dạy học Lịch sử nói riêng trong đó có phương pháp kiểm tra,
đánh giá và tự kiểm tra, đánh giá trong dạy và học lịch sử luôn được Đảng
1

dụng điều tiết trở lại hết sức mạnh mẽ đối với quá trình đào tạo. Như chúng
ta đã thấy: Dạy học là quá trình khép kín, để điều chỉnh quá trình này một
cách có hiệu quả là cả người dạy và người học đều phải thu được những
thông tin ngược từ việc kiểm tra – đánh giá kết quả học tập. Việc hướng
dẫn học sinh tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập là một công việc rất khó
của phương pháp dạy học, giúp học sinh hình thành năng lực tự học, kỹ
năng, kỹ xảo của bộ môn. Qua việc tự kiểm tra, đánh giá của học sinh giúp
giáo viên sẽ thấy được những thành công và những vấn đề cần rút kinh
nghiệm trong giảng dạy, hiểu rõ mức độ kiến thức và kỹ năng của học sinh.
Từ đó có những biện pháp sư phạm tích cực, thích hợp nhằm nâng cao chất
lượng dạy học.
Vì vậy, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Hướng dẫn học sinh tự kiểm
tra, đánh giá trong học tập lịch sử thế giới lớp 10 (chương trình chuẩn)
ở trường Trung học phổ thông”.
2. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
Vấn đề kiểm tra - kết quả học tập của học sinh từ lâu đã được nhiều
nhà nghiên cứu trên thế giới, trong nước quan tâm và sử dụng vào trong
dạy học.
2.1. Tài liệu nước ngoài.
Đến năm 1977, Becbi nhìn nhận vấn đề đánh giá theo khía cạnh
khác, khá chính xác và đầy đủ, theo ông: “Đánh giá giáo dục là sự thu thập
và lý giải một cạc có bằng chứng như một phần của quá trình dẫn tới sự
phán xét về giá trị theo quan điểm hành động”. Với quan niệm như vậy,
Becbi đã đưa ra định nghĩa tương đối hoàn chỉnh, nó phản ánh khá đầy đủ
bản chất của đánh giá giáo dục”.
Theo Mager (R.F.Mager) nhà nghiên cứu Pháp thì lại cho rằng: Đánh
giá là việc miêu tả tình hình của học sinh và giáo viên để dự đoán công việc
phải tiếp tục và giúp học sinh tiến bộ”.
3
Trong cuốn giáo dục học - tập I của Savin ở chương X “Kiểm tra,

dạy học.
Như vậy, vấn đề kiểm tra – đánh giá được nhiều học giả nước ngoài
nghiên cứu, tìm hiểu. Mặc dù, có các quan điểm, cách nhìn nhận khác nhau
các tác giả đã đưa ra những định nghĩa khác khá khoa học góp phần vào lý
luận của kiểm tra, đánh giá.
2.2. Tài liệu trong nước
Cùng với nhiều học giả nước ngoài, các học giả, các nhà nghiên cứu
giáo dục nước ta cũng tìm hiểu và nghiên cứu khá sâu sắc về vấn đề kiểm
tra – đánh giá.
Theo Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt trong cuốn giáo trình giáo dục học
tập I (nhà xuất bản giáo dục học 1987) đã đưa ra các quan niệm về kiểm tra
– đánh giá như sau: “Kiểm tra – đánh giá tri thức, kỹ năng, kỹ xảo của học
sinh là một khâu quan trọng của quá trình dạy học. Xét theo các cách thức
thực hiện hệ thống của các khâu quan trọng của quá trình dạy học. Kiểm tra
– đánh giá có thể xem xét như là một nhóm phương pháp dạy học”. Đồng
thời hai ông còn nêu rõ ý nghĩa của việc kiểm tra – đánh giá các mặt khác.
Theo Đức Minh trong bài “Một số vấn đề lý luận về việc kiểm tra –
đánh giá học sinh” trong tạp chí Nghiên cứu giáo dục số 36 – 1975. Ông
quan niệm “Kiểm tra và đánh giá là những khâu tất yếu của mọi quá trình
hoạt động xã hội và là hai mặt gắn bó mật thiết với nhau của một vấn đề:
xác định chất lượng của sản phẩm hoạt động. Bởi vậy, đó là việc làm rất
cần thiết và có ý nghĩa xã hội quan trọng”. Trong bài viết này mặc dù tác
giả chưa đưa ra định nghĩa riêng biệt về kiểm tra – đánh giá, nhưng thể
hiện quan điểm đánh giá chỉ có thể thực hiện được khi có kiểm tra.
Còn theo PTS. Trần Kiều - Viện khoa học giáo dục với bài: “Đổi mới
đánh giá, đòi hỏi bức thiết của đổi mới phương pháp dạy học”. Trong tạp
chí Nghiên cứu giáo dục số 11 – 1995, ông cho rằng: “Kiểm tra – đánh giá
là khâu cuối cùng, song cũng có thể là bước khởi đầu cho chu trình tiếp
5
theo với chất lượng mới hơn của cả một quá trình. Từ một phương diện

Song đều làm sáng tỏ: Vai trò, vị trí của kiểm tra – đán giá, nội dung của
kiểm tra – đánh giá, mối quan hệ mật thiết giữa kiểm tra – đánh giá…và
xem đó là khâu không thể thiếu trong quá trình dạy học. Những lý luận trên
là cơ sở quý báu giúp chúng tôi thực hiện đề tài.
Qua tìm hiểu và nghiên cứu lịch sử vấn đề, tôi thấy có những ý kiến
sau: Hầu hết những công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứu trong và
ngoài nước đều nêu lên được những vấn đề lí luận quan trọng của việc
kiểm tra, đánh giá nói chung và tự kiểm tra, đánh giá trong học tập Lịch sử
của học sinh nói riêng. Tuy nhiên, đó mới chỉ là những lí luận chung,
những lí luận cơ sở và nền tảng, còn những biện pháp cụ thể thì chưa thực
sự được nghiên cứu, đi sâu tìm hiểu một cách cụ thể, nhằm biến những vấn
đề lí luận đó gắn bó, phục vụ hiệu quả hơn công tác dạy học Lịch sử hiện nay
ở các trường phổ thông.
Vì vậy, “cái mới” của đề tài không phải nhằm đi sâu nghiên cứu lại
những lí luận đã có ở phần trên, mà quan trọng hơn là trên cơ sở nền tảng lí
luận sẵn có, người viết muốn hiện thực hoá những lí luận đó trở thành
những biện pháp sư phạm cụ thể. Những biện pháp này sẽ được áp dụng
trong một bài, một chương trình của một lớp học cụ thể thông qua phương
pháp quan sát và thực nghiệm là chủ yếu để nhằm giúp cho giáo viên có
được những gợi ý về phương pháp hướng dẫn học sinh tự kiểm tra, kiểm
tra, đánh giá, giúp hình thành ở học sinh kĩ năng tự kiểm tra, đánh giá trong
học tập bộ môn nói riêng và các môn học khác nói chung.
Qua đó để khẳng định rằng những vấn đề lí luận trên là đúng đắn,
khoa học và những biện pháp, cách thức tổ chức, hướng dẫn trên của giáo
viên cho học sinh trong hoạt động tự kiểm tra, đánh giá một cách thường
xuyên trong học tập Lịch sử được đề xuất trong đề tài vừa có giá trị lí luận,
7
vừa có giá trị thực tiễn cao nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ
môn và thực hiện mục tiêu đổi mới trong giáo dục hiện nay.
3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

của học sinh. Chính vì lí do đó, mà cần những biện pháp hướng dẫn rất cụ
thể của giáo viên, giúp cho học sinh tự kiểm tra, đánh giá việc học tập của
mình đạt hiệu quả cao, nhằm nâng cao chất lượng dạy học bộ môn và phát
huy năng lực tự học trong học tập của học sinh.
4.2. Nhiệm vụ:
Để đạt được mục đích trên, đề tài phải giải quyết các nhiệm vụ sau:
- Tìm hỉểu lý luận về kiểm tra – đánh giá và tự kiểm tra – đánh giá
về khái niệm, nội dung, yêu cầu, ý nghĩa, biện pháp và các hình thức kiểm
tra – đánh giá và tự kiểm tra – đánh giá của học sinh.
- Khai thác và nghiên cứu nội dung lịch sử thế giới lớp 10 (chương
trình chuẩn) ở trường trung học phổ thông.
- Điều tra, quan sát thực tế dạy học Lịch sử ở trường phổ thông.
- Đề xuất biện pháp hướng dẫn học sinh tự kiểm tra – đánh giá trong
học tập Lịch sử thế giới lớp 10 ở trường phổ thông.
- Tiến hành khảo sát và thực nghiệm sư phạm để khẳng định tính khả
thi của đề tài nghiên cứu.
5. CƠ SỞ PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
5.1. Cơ sở lý luận
Đề tài được thực hiên trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng về giáo dục và những vấn đề
liên quan đến lý luận dạy học, Sử học, phương pháp dạy học Lịch sử và các
tài liệu liên quan đến kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh.
5.2. Phương pháp nghiên cứu:
5.2.1 Nghiên cứu lý thuyết
Nghiên cứu các tác phẩm của các tác giả kinh điển, chủ nghĩa Mác –
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh bàn về giáo dục.
Nghiên cứu các văn bản, nghị quyết của Đảng và Nhà nước, Bộ giáo
dục và đào tạo liên quan đến đề tài.
9

nói riêng và tiến tới hình thành năng lực và phương pháp tự học trong học
tập nói chung.
10
7. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN
Việc luận văn hoàn thành sẽ góp phần: khẳng định vai trò, ý nghĩa
của và hoạt động kiểm tra – đánh giá và làm sáng tỏ thực trạng của việc
kiểm tra – đánh giá trong việc học tập Lịch sử ở trường phổ thông hiện nay.
Đề xuất các biện pháp hướng dẫn học sinh tiến hành tự kiểm tra – đánh giá
trong học tập Lịch sử thế giới lớp 10 nhằm nâng cao chất lượng dạy học
đối với bộ môn Lịch sử và đồng thời hình thành, phát triển năng lực tự học
cho học sinh trong việc học tập ở trường trung học phổ thông.
8. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
Ngoài Phần mở đầu, kết luận, các phụ lục, mục lục, tài liệu tham
khảo, nội dung luận văn gồm hai chương:
Chương I: Vấn đề kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh
trong dạy học Lịch sử ở trường trung học phổ thông.
Chương II: Một số biện pháp giúp học sinh tiến hành tự kiểm tra,
đánh giá trong học tập Lịch sử thế giới lớp 10( chương trình chuẩn) ở
trường Trung học phổ thông.
11
B. PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I
VẤN ĐỀ HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ KIỂM TRA, ĐÁNH GÍA
KẾT QUẢ HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ
Ở TRƯỜNG THPT
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ
1. Cở sở xuất phát
1.1. Mục tiêu của bộ môn Lịch sử
Trong các môn học ở trường phổ thông, bộ môn Lịch sử có vị trí, ý nghĩa
quan trọng, nó góp phần cùng các môn học khác góp phần “…giúp học

tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.
- Tinh thần đoàn kết quốc tế, tình hữu nghị với các dân tộc
đấu tranh cho độc lập, tự do, văn minh, tiến bộ xã hội, hoà bình, dân chủ.
- Niềm tin vào sự phát triển hợp quy luật của xã hội loài người
và dân tộc dù trong tiến trình Lịch sử có những bước quanh co, khúc
khuỷu, tạm thờu thụt lùi hay dừng lại.
- Có ý thức làm nghĩa vụ công dân, sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ
quốc tế.
- Những phẩm chất cần thiết trong cuộc sống cộng đồng….
Phát triển: Rèn luyện năng lực tư duy và thực hành trên cơ sở hoàn chỉnh
và nâng cao năng lực đã được hình thành ở trường THCS. Cụ thể là bồi
dưỡng:
- Tư duy biện chứng trong nhận thức và hành động, biết phân
tích, đánh giá, liên hệ ……
- Kỹ năng học tập và thực hành bộ môn: sử dụng sách giáo
khoa, các tài liệu tham khảo trình bày nói và viết, làm và sử dụng một số đồ
dùng trực quan quy ước, những hoạt động ngoại khoá của môn học.
- Vận dụng các kiến thức đã học vào cuộc sống hiện nay.
13
Tóm lại, mục tiêu của bộ môn Lịch sử ở trường THPT là cung cấp
kiến thức cơ bản, có hệ thống về Lịch sử phát triển hợp quy luật của Lịch
sử dân tộc và xã hội loài người. Trên cơ sở đó, giáo dục lòng yêu nước, tự
hào dân tộc, lý tưởng độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội, rèn luyện năng
lực tư duy và thực hành. Thực hành một cách hoàn chỉnh các nhiệm vụ
giáo dưỡng, giáo dục và phát triển việc dạy học Lịch sử ở THPT góp phần
nâng cao sự hiểu biết mà học sinh tiếp thu ở THCS, đặc biết trình độ lý
thuyết và năng lực tư duy, thực hành.
1.2. Đặc trưng của bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông
Cũng như các môn học khác ở trường phổ thông, Lịch sử có nhiệm
vụ và khả năng góp phần vào việc thể hiện mục tiêu đào tạo ở trường phổ

hội loài người. Tri thức Lịch sử cùng với sự hiểu biết nhiều lĩnh vực khác
của văn hoá có tác dụng giáo dục rất cao, ý nghĩa thẩm mỹ và giáo dục của
sử học cũng như của nhiều nghành văn hóa khác thường tách biệt nhau,
càng không thể đối lập với nhau. Hiệu quả thẩm mỹ và giáo dục tăng lên
khi người học tích cực trong việc tìm hiểu nắm chắc các kiến thức có liên
quan đến Lịch sử. Ngược lại, nắm vững kiến thức Lịch sử làm cho vốn văn
hoá của con người toàn diện, vững chắc hơn trong tư duy và hành động một
cách tích cực. Chính vì vậy, chúng ta khẳng định sự cần thiết của kiến thức
đối với việc giáo dục hình thành một con người tích cực trong xã hội. Để
nhấn mạnh đến vai trò của việc không thể thiếu được của tri thức Lịch sử
đối với việc đào tạo con người, nhà văn Dân chủ Nga thế kỷ XIX
Tsecnưepxki đã khẳng định: “Có thể không biết, không cảm thấy say mê
học tập môn toán, tiếng La tinh, Hoá học có thể không biết hàng nghìn môn
khoa học khác, nhưng dù sao đã là người có giáo dục mà không yêu thích
Lịch sử thì chỉ có thể là một con người phát triển không đầy đủ về trí tuệ”.
Học Lịch sử không chỉ biết lịch sử văn hoá nước mình mà còn hiểu
biêt lịch sử nước khác, từ đó hiểu rõ được sự phát triển của xã hội loài
người nói chung, của các dân tộc nhất là các dân tộc láng giềng trong khu
15
vực. Sự nhận thức một cách tích cực, đúng đắn như vậy sẽ giúp chúng ta đề
phòng các khuynh hướng tự ti dân tộc, làm mất bản sắc dân tộc trong mối
quan hệ với thế giới. Mặt khác, cũng khắc phục khuynh hướng sai lầm
đang phổ biến về việc: “xoá nhoà ranh giới giữa các dân tộc và giai cấp” để
xây dựng “một xã hội duy nhất trên hành tinh”, “một chính đảng của toàn
nhân loại…”. Như vậy, nếu không hiểu biết và suy nghĩ về Lịch sử đã qua,
tính lôgíc, thích hợp của tương lai nhất định sẽ nhận thức sai lầm và hành
động không đúng.
Lịch sử là bản thân cuộc sống gian nan, sáng tạo của con người trong
cuộc đấu tranh với tự nhiên để tồn tại và phát triển, với cuộc đấu tranh xã
hội ngày càng gay gắt khi xã hội phân chia thành các giai cấp đối kháng. Vì

diễn ra theo con đường đã được khám phá. Nhà khoa học phải đảm đương
nhiệm vụ khó khăn là độc lập đi vào những bí ẩn của thế giới khách quan,
phát hiện và chứng minh những cái mà loài người chưa hề biết đến trong tự
nhiên, xã hội và tư duy, tìm ra chân lý mới làm sâu sắc và phong phú thêm
kho tàng tri thức của nhân loại. Trong khi đó, quá trình nhận thức của học
sính không phải tìm ra những cái mới cho nhân loại mà phải tái tạo những
tri thức của loài người trong bản thân mình. Nói cách khác học sinh nhận
thức được cái mới đối với bản thân mình rút ra từ kho tàng hiểu biết chung
của nhân loại.
Mặt khác, trong thời gian học ở trường phổ thông, học sinh không
phải nắm vững và không thể nắm vững toàn bộ kho tàng hiểu biết đó mà
chỉ có thể nắm vững được cái gọi là những tri thức phổ thông cơ bản phù
hợp với thực tiễn của đất nước, được rút ra từ các khoa học và được gia
công về mặt sư phạm. Nhờ vậy, trong thời gian học tập tương đối ngắn ở
trường phổ thông, học sinh nắm vững được một cách thụan lợi những cơ sở
khoa học được phản ánh trong môn học không phải trải qua con đường
nhận thức quanh co, gập ghềnh như các nhà khoa học khác.
17
Tính độc đáo của quá trình nhận thức của học sinh còn thể hiện ở
chỗ nó chứa đựng các khâu củng cố, kiểm tra – đánh giá các tri thức, kỹ
năng, kỹ xảo nhằm biến chúng thành vốn riêng của bản thân học sinh, khi
cần có thể tái hiện và vận dụng được. Tính độc đáo của quá trình nhận thức
của học sinh còn được thể hiên ở tính giáo dục của nó, nghĩa là trong quá
trình nhận thức thông qua việc nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, phát
triển năng lực hoạt động trí tuệ, học sinh hình thành dần dần thế giới khách
quan khoa học và bồi dưỡng những phẩm chất đạo đức của con người mới.
chính ở đây thể hiện quy luật thống nhất biện chứng giữa dạy học giáo dục.
Lịch sử là môn học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội, nó có những đặc
trưng riêng biệt. Lịch sử bao gồm những sự kiện, hiện tượng xảy ra trong
quá khứ, nó đòi hỏi tính trừu tượng vao và óc tưởng tượng rất phong phú

phải xem xét mức độ hiểu và vận dụng vào cuộc sống của học sinh.
1.4. Phương hướng đổi mới việc hướng dẫn học sinh tự kiểm tra,
đánh giá kết quả học tập của học sinh trong dạy học Lịch sử ở trường
THPT
Trong những năm gần đây nền giáo dục nước ta đã có những bước
phát triển mới. Việc giáo dục đã có những chuyển biến theo hướng đổi mới
nội dung chương trình và phương pháp giảng dạy nhằm hội nhập với hệ
thống giáo dục đào tạo trong khu vực, quốc tế. Hiện nay, đổi mới phương
pháp dạy học nói chung là những yêu cầu tất yếu của thời đại mới. Đó là
chuyển từ dạy học truyền thụ một chiều dựa vào trí nhớ và bắt chước sang
việc dạy học chủ yếu là tổ chức hướng dẫn quá trình tự học, tự khám phá,
tự tìm đến kiến thức của học sinh nhằm phát triển ở các em những phẩm
chất năng động sáng tạo, năng lực hành động thích nghi và tự khẳng định
mình. Để đạt được mục tiêu đó một trong những giải pháp đổi mới nội
dung chương trình và phương pháp dạy học. Để đổi mới phương pháp dạy
học cần thiết phải đổi mới vấn đề kiểm tra – đánh giá kết quả học tập Lịch
19
sử của học sinh bởi vì đây là một biện pháp không thể thiếu để nâng cao
chất lượng dạy học bộ môn.
Xuất phát từ những vấn đề lý luận và thực tiễn trên, chúng tôi cho
rằng để đổi mới hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh
phải đi theo phương hướng sau:
*Đổi mới quan niệm nhận thức:
Trước hết, để có kết quả học tập của học sinh đạt hiệu quả cao, cần
thiết phải đổi mới quan niệm về nhận thức về kiểm tra – đánh giá, đổi mới
quan niệm nhận thức là động lực thúc đẩy quá trình đổi mới kiểm tra –
đánh giá.
*Đổi mới nội dung kiểm tra – đánh giá
Cùng với đổi mới quan niệm cần phải đổi mới nội dung kiểm tra –
đánh giá. Việc kiểm tra – đán giá không chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ sự kiện

2.Thực trạng vấn đề hướng dẫn học sinh tự kiểm tra – đánh giá
kết quả học tập ở trường THPT hiện nay.
2.1. Đối với giáo viên
*Quan niệm
Vấn đề kiểm tra – đánh giá và tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
của học sinh từ lâu đã được các nhà lý luận dạy học, các giáo viên phổ
thông quan tâm, chú ý. Họ đều thừa nhận rằng một trong những biện pháp
quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo là phải chú trọng đến vai trò của
vấn đề kiểm tra, đánh giá của giáo viên và tự kiểm tra, đánh giá của học
sinh trong dạy và học. Trong thực tế, ở các trường phổ thông, phần lớn các
giáo viên đều nhận thấy được tầm quan trọng của vấn đề kiểm tra, đánh giá
và tự kiểm tra, đánh giá của học sinh vì vậy cũng ít nhiều đã có sự cải tiến
nội dung kiểm tra – đánh giá, áp dụng thêm các hình thức kiểm tra hiện có
bên cạnh kiểm tra truyền thống là tự luận, trắc nghiệm kháchh quan, vấn
đáp….Điều đó chứng tỏ việc kiểm tra – đánh giá đã được thay đổi, các giáo
21
vien đã bỏ nhiều công sức để đổi mới về nội dung và phương pháp giảng
dạt Lịch sử nói hung và vấn đề kiểm tra – đánh giá nói riêng. Mặc dù, đã có
những chuyển biến nhất định như trên, nhưng việc kiểm tra, đánh giá nói
chung và hoạt động tự kiểm tra, đánh giá nói riêng kết quả học tập của học
sinh vẫn chưa đạt kết quả cao, nội dung kiểm tra – đánh giá ít phát huy
được tính độc lập suy nghĩ của học sinh, phương pháp kiểm tra – đánh giá
vẫn mang tính áp đặt, thiếu dân chủ và thiếu sự chủ động…
Sở dĩ còn tồn tạo vấn đề trên trước hết do một số quan niệm cũ của
giáo viên cho rằng: thầy là nguồn cung cấp kiến thức duy nhất, trò thụ động
tiếp thu và ghi nhớ mọi điều đã học. Do vậy, nội dung, cách thức kiểm tra –
đánh giá học sinh chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ kiến thức, học thuộc lòng là
chủ yếu không chú trọng đến việc hiểu. Học sinh chấp nhận kiến thức mà
thầty truyền thụ là chân lý, không đòi hỏi việc hình thành các kỹ năng, kỹ
xảo. Chính vì thế, nội dung kiểm tra còn đơn giản, dễ và nhẹ hơn nhiều so

trình học tập của học sinh, khi đánh giá chit đơn thuần cho điểm chứ không
có sửa chữa gì. Mặt khác, nhiều giáo viên chưa chủ động đến việc nhận xét,
trả bài cho học sinh, có khi cả học kỳ cô thầy mới trả bài cho học sinh một
lần, thậm chí có thầy không trả bài, cuối năm hoặc cuối kỳ mới thông báo
điểm. Như vậy, học sinh không rút được kinh nghiệm, không biết mình
đúng, sai chỗ nào, không biết mình học tập ra sao. Thậm chí, trong thực tế
có thầy cô đo gang xem tên, xem chữ cho điểm, chẳng cần xem học sinh
viết gì, trình bày đúng sai ra sao…Đặc biệt chưa thấy rõ tầm quan trọng của
công việc trên, khi kiểm tra – đánh giá giáo viên thường chú trọng vấn đề
Lịch sử, coi nhẹ việc hiểu Lịch sử của học sinh, cụ thể:
- Đối với việc kiểm tra miện trong các giờ học còn mang tính
chất chiếu lệ, có ý nghĩa thiết thực. Kết quả đánh giá cũng chỉ phản ánh
được yêu cầu kiến thức là học thuộc lòng mà không đánh giá được kỹ năng,
thái độ cũng như sự sáng tạo linh hoạt của học sinh.
- Đối với việc kiểm tra viết (gồm kiểm tra 15’, kiểm tra 45’
hay thi học kỳ) cũng rơi vài tình trạng là giáo viên chỉ đưa ra câu hỏi chủ
23
yếu dưới dạng trả lời các sự kiện mang tính chất học thuộc lòng, ít khi đưa
ra các câu hỏi yêu cầu học sinh trả lời: tại sao, phân tích, giải thích….
- Còn trong các kỳ thi tốt nghiệp (mấy năm gần đây) mặc dù
có nhiều thay đổi, song hầu hết các câu hỏi cũng chỉ đòi hỏi mức độ học
sinh học thuộc các sự kiện là chính, chỉ có một câu hỏi dành cho học sinh
giỏi.
Hiện nay, phương pháp kiểm tra còn đòi hỏi học sinh học ôm đồm,
nhồi nhét không phát huy được tư duy sáng tạo của các em, đánh giá kết
quả thì nặng về nhớ sự kiện không chú ý tới rè khả năng lập luận, kỹ năng
thực hành. Cá biệt còn có những giáo viên bộ môn dùng hình thức kiểm tra
để đe dọa học sinh, nâng ca vị trí của bộ môn, hoặc chạy theo thành tích,
ganh đua giữa lớp nọ với lớp kia. Điều này sẽ gây hậu quả nghiêm trọng về
mặt tâm lý đối với học sinh, các em bị ức chế, dẫn tới học đối phó và có

Trong thực tế giáo dục ở nước ta, vấn đề kiểm tra – đánh giá và tự
kiểm tra, đánh giá của học sinh có hiệu quả để giúp cho học sinh tự tìm tòi,
hiểu biết, phát triển ý chí, năng lực, bồi dưỡng rèn luyện viêc độc lập học
tập chưa cao. Vẫn chưa loại bỏ được cách kiểm tra – đánh giá mang tính
thực dụng, tiến hành, thực hiện không nghiêm túc. Đa số học sinh hiện nay
ở các trường phổ thông đều có tư tưởng phân biệt môn chính, môn phụ. Vì
thế các em chỉ tập trung vào các môn chuẩn bị cho khối thi, chuẩn bị cho
nghề nghiệp sau này. Quan niệm của các em là các môn xã hội, trong đó có
môn Lịch sử là môn học bắt buộc, phải học thì học chứ rất ít em học sinh
thấy được vai trò, ý nghĩa trong việc bồi dưỡng kiến thức, tư tưởng, tình
cảm trong các môn xã hội, trong đó có môn Lịch sử. Vì thế, dẫn tới tình
trạng các em học tập đối phó, không chú trọng tới các môn phụ.
*Nội dung, phương pháp:
Xuất phát từ nội dung và phương pháp kiểm tra – đánh giá của giáo
viên như trên, cho nên dẫn tới tình trạng các em học sinh không hứng thú.
Ví dụ, tới các kỳ kiểm tra, học sinh chỉ chú trọng tới việc học thuộc lòng
25