A. MỞ ĐẦU :
Trong thực tế, có những sự vật như máy móc, phương tiện, hệ thống tải
điện, dây chuyền sản xuất trong nhà máy ... mà bản thân hoạt động của chúng
luôn tiềm ẩn khả năng gây thiệt hại cho chúng ta. Mặc dù chủ sở hữu, người
chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ đã tìm mọi cách phòng ngừa, vận
hành chúng an toàn nhưng thực tế vẫn có những thiệt hại khách quan bất ngờ xảy
ra nằm ngoài sự kiểm soát đó. Bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra là loại trách nhiệm đặc biệt bởi lẽ thiệt hại xảy ra không phải do hành vi
và do lỗi của con người mà do hoạt động của những sự vật mà hoạt động của
chúng luôn tiềm ẩn khả năng gây thiệt hại. Mặc dù chủ sở hữu hoặc người chiếm
hữu nguồn nguy hiểm cao độ có thể không có lỗi đối với thiệt hại nhưng để bảo
đảm quyền lợi hợp pháp cho người bị thiệt hại, pháp luật vẫn buộc họ có trách
nhiệm bồi thường. Pháp luật dân sự thế giới cũng như Việt Nam không có bất kỳ
một khái niệm đầy đủ nào về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra nhưng có thể hiểu một cách khái quát, đó là loại trách nhiệm
phát sinh cho người sở hữu, chiếm hữu nguồn nguy hiểm cao độ khi hoạt động
của nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt hại cho môi trường và những người xung
quanh.
B. NỘI DUNG :
I. Một số vấn đề lý luận về bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây
ra.
1. Khái niệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
Để có thể tìm hiểu được khái niệm về bồi thường thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra ta có thể tìm hiểu về một số vấn đề: thứ nhất, chúng ta cần
biết bồi thường thiệt hại là gì? Thứ hai, khái niệm về nguồn nguy hiểm cao độ?
Và cuối cùng là bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra?
Thứ nhất, Điều 604 BLDS 2005 quy định:
1. Người nào do lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh
dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, xâm
phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân hoặc chủ thể khác mà gây thiệt hại
thì phải bồi thường.

xung quanh. Hơn nữa, phương tiện vận tải cơ giới hiện nay đang được sử dụng
phổ biến có giá trị và mang tính xã hội cao, là đối tượng thường được chuyển
nhượng, cho thuê, cho mượn, thế chấp, bảo đảm. Trong các vụ do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra thì số vụ tai nạn do phương tiện vận tải cơ giới gây ra chiếm
số lượng lớn và có mức độ thiệt hại cao. Nhưng vấn đề đặt ra là: có phải tất cả
các phương tiện vận tải cơ giới đều là nguồn nguy hiểm cao độ hay không? Ví
dụ: đối với loại xe máy có dung tích xi lanh <50cm3 thì người điều khiển không
bắt buộc phải có giấy phép lái xe… Ngoài ra còn có một số lọai xe vừa có thể
chạy bằng động cơ, vừa có thể đạp như xe babetta, hay như xe đạp điện, xe máy
điện… các loại xe chuyên dùng cho thi công.
- Hệ thống tải điện: Luật Điện lực 2004 không đưa ra khái niệm hệ thống
tải điện mà chỉ đưa ra khái niệm “lưới điện” , “thiết bị đo đếm điện”:
“…3. Lưới điện là hệ thống đường dây tải điện, máy biến áp và trang thiết
bị phụ trợ để truyền dẫn điện. Lưới điện, theo mục đích sử dụng và quản lý vận
hành, được phân biệt thành lưới điện truyền tải và lưới điện phân phối…
4. Thiết bị đo đếm điện là thiết bị đo công suất, điện năng, dòng điện, điện
áp, tần số, hệ số công suấ, bao gồm các loại công tơ, các loại đồng hồ đo điện và
các thiết bị, phụ kiện kèm theo.”
Tuy nhiên trong hệ thống truyền tải điện còn có hệ thống trang thiết bị phát điện
vì vậy nó cũng được coi là bộ phận trong hệ thống truyền tải điện.
- Nhà máy: được hiểu là: “Xí nghiệp, cơ sở sản xuất của nền đại công
nghiệp, thường sử dụng máy móc tương đối hiện đại với quy mô lớn: nhà máy cơ
khí, nhà máy điện…”
Phương tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy chỉ được coi là
nguồn nguy hiểm cao độ khi “đang hoạt đông” vì khi ở trạng thái tĩnh – không
hoạt động chúng giống như các vật bình thường khác không tạo ra nguy hiểm
cho những người xung quanh. Chính trạng thái đang hoạt động đã đưa đến cho
chúng khả năng gây thiệt hại của nguồn nguy hiểm cao độ. Vì vậy nếu chúng gây
thiệt hại khi không o trạng thái hoạt động thì thiệt hại đó không được giải quyết
theo chế bộ bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.

trường hợp chủ sở hữu hoặc người chiếm hữu hợp pháp nguồn nguy hiểm cao độ
không có lỗi
2. Đặc điểm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra :
Xuất phát từ hai điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, có thể khẳng định, về đặc điểm, trách nhiệm bồi
thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là một loại trách nhiệm dân
sự về tài sản và trách nhiệm dân sự này không cần điều kiện lỗi.
Thứ nhất, cũng giống như điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt
hại ngoài hợp đồng nói chung, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra chỉ được xác định khi có thiệt hại xảy ra trên thực tế. Thiệt
hại theo khái niệm chung được hiểu là sự giảm bớt những lợi ích vật chất của cá
nhân, pháp nhân, tổ chức hoặc Nhà nước về sức khỏe, tính mạng, tài sản, uy tín,
danh dự, nhân phẩm, thi thể, mồ mả... được xác định bằng một khoản tiền và
những chi phí hợp lí, phù hợp nhằm khắc phục những tổn thất về vật chất, tinh
thần cho chủ thể bị thiệt hại. Tuy nhiên, thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây
ra chỉ mang tính chất thiệt hại về tài sản, tính mạng, sức khỏe chứ không bao
gồm thiệt hại về danh dự, nhân phẩm, uy tín hay thi thể, mồ mả... Bởi xuất phát
từ chính đối tượng gây thiệt hại là nguồn nguy hiểm cao độ được xác định theo
khoản 1 Điều 623 BLDS 2005 như: phương tiện giao thông cơ giới, hệ thống tải
điện, thú dữ, vũ khí,... đồng thời thiệt hại xảy ra do bản thân nội tại nguồn nguy
hiểm cao độ đang trong tình trạng hoạt động chứ không phải bởi hành vi trái
pháp luật có yếu tố lỗi của con người nên rõ ràng, nguồn nguy hiểm cao độ chỉ
có thể gây ra thiệt hại về tính mạng, sức khỏe và tài sản chứ hoạt động nội tại của
các đối tượng này dẫn tới thiệt hại không thể là thiệt hại vể uy tín, danh dự, nhân
phẩm.
Thứ hai, nếu như lỗi là một trong bốn điều kiện cơ bản làm phát sinh trách
nhiệm trường hợp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói chung thì trách nhiệm
bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra lại dựa trên sự suy đoán
trách nhiệm của chủ sở hữu hay người quản lý nguồn nguy hiểm cao độ. Xuất

đó, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra sẽ phát
sinh mà không cần điều kiện lỗi.
3. Tại sao phải quy định trách nhiệm bồi thườn thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra?
- nâng cao trách nhiệm của chủ sở hữu đối với nguồn nguy hiểm cao độ.
- Bảo vệ người bị hại.
Dưới góc độ khoa học pháp lý, khái niệm nguồn nguy hiểm cao độ độ
được đưa ra với nhận định đó là những sự vật tiềm ẩn nguy cơ gây ra thiệt
hại lớn. Trên cơ sở đó, cùng với việc xem xét mối quan hệ giữa hành vi của
con người với thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, pháp luật dân sự
Việt Nam đã đề cập đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra. Từ khi BLDS năm 1995 ra đời cho đến nay, BLDS 2005
với những quy định về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng dân sự nói chung và
chế định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
nói riêng tại Điều 623 cùng với các Nghị quyết như Nghị quyết của Hội đồng
thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao số 03/2006/NQ-HĐTP ngày 08/07/2006
hướng dẫn áp dụng một số quy định của BLDS 2005 về bồi thường thiệt hại
ngoài hợp đồng, ... đã trở thành hành lang pháp lí vững chắc, bao quát tương đối
đầy đủ, phù hợp với các vụ việc, tình huống phát sinh trong thực tế. Nhờ có quy
phạm pháp luật trực tiếp điều chỉnh nên khi xảy ra thiệt hại có thể giải quyết
nhanh chóng và chính xác; đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các chủ thể bao gồm
người bị thiệt hại và cả chủ sở hữu, người được chuyển giao quyền chiếm hữu,
sử dụng hợp pháp nguồn nguy hiểm cao độ; đồng thời khắc phục kịp thời những
tổn thất về tài sản, sức khỏe, tính mạng của người bị thiệt hại. Việc ghi nhận chế
định bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra có ý nghĩa quan
trọng trong việc thiết lập trật tự, kỉ cương xã hội, tăng cường việc xây dựng Nhà
nước ta thành Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
4. Khái quát những quy định cuả Pháp luật về bồi thườnng thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra.
Như chúng ta đã biết, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy