SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ KINH NGHIỆM RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO
HỌC SINH”

1
PHẦN I: MỞ ĐẦU
I. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm.
- Thấy được thực trạng kỹ năng sống của học sinh THCS Đáp Cầu nói riêng và học
sinh THCS thành phố Bắc Ninh nói chung. Từ đó, tìm ra một số giải pháp giúp học sinh
có kỹ năng sống tốt hơn và trở thành con người linh hoạt, sáng tạo, có văn hóa. Biết xử lý
các tình huống một cách đúng đắn, khoa học hợp với đạo lý người Việt Nam.
- Giúp học sinh thích ứng với cuộc sống xã hội hiện tại, với những tác động của tự
nhiên, xã hội. Thúc đẩy các em học sinh tham gia các hoạt động mang tính xã hội, phát
huy nhân tố tích cực, hạn chế nhân tố tiêu cực, xây dựng môi trường sống thân thiện, tích
cực ở địa phương.
- Đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện; phù hợp với quan điểm giáo dục của
UNESCO đó là: Học để biết; học để làm; học để tồn tại; học để chung sống.
II. Sáng kiến kinh nghiệm với các giải pháp (biện pháp) được trình bày có gì
khác so với giải pháp cũ trước đây.
- Rèn kỹ năng sống cho học sinh thực sự có tác dụng tốt đến việc giáo dục đạo đức
học sinh trong nhà trường không những giúp cho các em có được những kĩ năng ứng xử,
giao tiếp mà còn tạo thành thói quen phân tích đánh giá tình hình, thói quen vươn lên xử
lý tình huống một cách hợp lí. Khác với các phương pháp trước trong việc giáo dục đạo
đức học sinh là khoảng cách giữa thầy và trò khi các em mắc lỗi thương các thầy, cô giáo
hay dùng hình thức trách phạt, kỷ luật mà ít khi lắng nghe các em giải bày Nay với việc
chú trong rèn kỹ năng sống cho học sinh mà đòi hỏi cần có sự ân cần chỉ bảo, phân tích,
nghe các em nói lên những suy nghĩ, dẫn đến việc làm chưa phù hợp với chuẩn đạo đức
người học sinh. Việc giáo dục đạo đức, hình thành các kỹ năng sống tối thiểu của các em
đã được lồng ghép trong các chương trình học tập, được tích hợp trong các bộ môn và
còn được trải nghiệm qua thực tế cho nên gây được hứng thú cho các em trong việc tu

thức, hình thành thái độ và kỹ năng.
- Có quan niệm cho rằng: Kỹ năng sống là năng lực ứng xử tích cực của mỗi người
đối với tự nhiên, xã hội và chính mình; Là khả năng tâm lý xã hội của mỗi cá nhân trong
các hành vi tích cực, để xử lý hiệu quả những đòi hỏi, thách thức cuộc sống.
- Cũng có quan niệm coi kỹ năng sống là khả năng thực hiện một hành động hay
hoạt động nào đó bằng cách lự chọn và vận dụng những tri thức, những kinh nghiệm để
hành động trong sự thực hiện mục đích, trong hoàn cảnh thực thế.
Tóm lại: Những quan niệm nêu trên đều chứa một nội hàm: Kỹ năng sống là khả
năng thực hiện hành động, hay hoạt động, là năng lực ứng xử tích cực trước những thách
thức của đời sống và chỉ có được khi được rèn luyện, tích lũy kinh nghiệm và biết lựa
chọn một cách hợp lý để giải quyết các vấn đề trong tự nhiên, trong xã hội và trong chính
cá nhân con người.
II. Cơ sở thực tiễn
- Xã hội ngày càng phát triển thế giới đang bước vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên
của khoa học, công nghệ và những tiến bộ vượt bậc mang lại cho loài người những lợi
ích hữu dụng. Nhưng cũng vì thế con người phải đối mặt với những thách thức to lớn từ
4
môi trường thiên nhiên, xã hội và đặc biệt mối quan hệ xã hội giữa người với người. Với
những thay đổi đó , xã hội nói chung, ngành giáo dục nói riêng đang từng ngày phải đối
mặt với những thách thức và cần phải có những thay đổi để phù hợp với những mục tiêu
và hoàn cảnh mới, yêu cầu xã hội đòi hỏi phải đào tạo ra những con người có tri thức
khoa học, vừa có kỹ năng làm việc, nhưng cũng phải có thái độ, hành vi tích cực trước
những sự thay đôi của môi trường thiên nhiên, môi trường xã hội. Với những chuyển biến
kinh tế, xã hội quá nhanh chóng đã hạn chế phần nào chức năng của gia đình với những
giáo dục đạo đức truyền thống. Những biến đổi về kinh tế, xã hội đã đem lại cho lứa tuổi
thiêu niên quá nhiều thử thách, phân vân trước sự lựa chon con đường phát triển bản
thân.
- Bước vào tuổi thiếu niên, trong độ tuổi đi học THCS các em bắt đầu muốn tự
mình xem xét các sự việc, không muốn sự can thiệp của người khác, kể cả bố mẹ. Sự
phát triển của “tự ý thức” đòi hỏi thiếu niên luôn muốn thoát khỏi mối quan hệ phụ thuộc

chấp hành và tôn trọng pháp luật.
Tình trạng thiếu kỹ năng sống đang khiến các em trong độ tuổi học THCS gặp
nhiều lúng túng trong việc giải quyết các vấn đề của bản thân dẫn đến tình tràng thiếu tự
tin, khủng hoảng về tâm lý. Chính vì nhiều học sinh, vì thiếu kỹ năng sống đã trở thành
nạn nhân của những tệ nạn xã hội, thành những học sinh không ngoan, thành người con
hư của gia đình, thậm trí còn dẫn đến vi phạm pháp luật ở tuổi vị thành niên.
6
2. Những vấn đề được đề cập tới trong sáng kiến kinh nghiệm này.
Thực hiện nhiệm vụ năm học với chủ đề kỳ cương - chất lượng việc giáo dục đào
tạo học sinh trở thành con người toàn diện, với phong trào “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực”, việc rèn kĩ năng sống cho học sinh là hết sức quan trọng, đáp
ứng yêu cầu của sự nghiệp giáo dục đồng thời tạo nên thế hệ tương lai cho đất nước, với
yêu cầu xã hội ngày càng phát triển mãnh mẽ cả về kinh tế và quan hệ xã hội.
Thông qua việc làm của bản thân, của các đông nghiệp, đề tài này nhăm đúc rút ra
một số kinh nghiệm trong việc rèn kỹ năng sống cho học sinh từ đó đưa ra một số giải
pháp mang tính khả thi trong việc rèn kỹ năng sống cho học sinh THCS. Đây chính là nội
dung chính mà đề tài quan tâm.
Phạm vi nghiên cứu đề tài trong trường THCS Đáp Cầu, địa bàn khu dân cư
phường Đáp Cầu – Thành phố Bắc Ninh
Thông qua những việc làm thiết thực cụ thể tác động đến học sinh cụ thể trong việc
giúp các em về kỹ năng sống mà đúc rút kinh nghiệm đề xuất các giải pháp về rèn kĩ
năng sống cho học sinh THCS với mong muốn việc rèn kĩ năng sống cho học sinh ngày
càng có hiệu quả tốt hơn đáp ứng được trong việc giáo dục toàn diện cho học sinh.
Với mục đích nghiên cứu các nhóm kĩ năng:
- Nhóm kĩ năng nhận thức:
+ Nhận thức bản thân.
+ Xác định điểm mạnh, điểm yếu cho bản thân.
+ Xây dựng kế hoạch cho bản thân.
+ Khắc phục khó khăn để đạt được mục tiêu.
+ Rèn kĩ năng tư duy tích cực và sáng tạo.

học sinh một cách vững chắc. Ban giám hiệu nhà trường đã thống nhất thực hiện chỉ đạo
tập thể sư phạm nhà trường thực hiện một số giải pháp sau để rèn kỹ năng sống cho học
sinh.
1. Giải pháp thứ nhất
Nghiên cứu lí luận: thu thập những tài liệu liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu để
nắm chắc cơ sở lí luận cho việc rèn kĩ năng sống đối với học sinh THCS về các mặt tâm
lí, tình hình xã hội và sự thực hiện nghĩa vụ, quyền lợi đối với học sinh THCS.
Nghiên cứu thực tiễn tình hình địa phương phường Đáp Cầu, việc rèn luyện kĩ năng
sống học sinh THCS Đáp Cầu trong các giờ học, giờ chơi, các buổi hoạt động ngoại
khóa, đi thực tế, sinh hoạt ngoài giờ, tổ chức các trò chơi dân gian để tìm ra các giải
pháp tác động vào học sinh giúp các em hình thành các nhóm nhận thức.
2. Giải pháp thứ hai: Điều tra kĩ năng sống của học sinh THCS Đáp Cầu và
một số học sinh của các trường THCS lân cận trong thành phố Bắc Ninh.
- Bằng những câu hỏi trắc nghiệm về các hành vi và chỉ yêu cầu nhận thức đánh
dấu các hành vi cho là đúng, sai thông qua đó giúp các em hình thành những kỹ năng tối
thiểu trong nhận thức phạm trù đạo đức , từ đó hình thành cho các em những thói quen
cần thiết hằng ngày như thói quen thực hiện nề nếp, chào hỏi, giúp bạn Việc làm này
9
chúng ta có thể tiến hành ngay trong các tiết dạy trên lớp , giờ sinh hoạt lớp với các câu
hỏi phù hợp,
- Bằng giao tiếp nói chuyện xem các em nhận thức các nhóm kĩ năng sống đã nêu ở
trên. Từ đó tìm giải pháp thích hợp giúp các em có được kĩ năng sống tốt hơn.
- Dùng phiếu điều tra để tổng hợp, đánh giá, so sánh việc xử lí các tình huống của
học sinh THCS Đáp Cầu. Từ đó phân ra các nhóm đối tượng và đưa ra giải pháp cho từng
nhóm một cách thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả rèn kĩ năng sống cho các nhóm đối
tượng.
3. Giải pháp thứ 3: Quan sát, tiếp xúc, giúp đỡ, tư vấn học sinh rèn kỹ năng
sống
Qua quá trình quan sát học sinh ngoại khóa ngoài giờ lên lớp, trong các tiết học đặc
biệt giờ ra chơi và các buổi hoạt động ngoài giờ lên lớp, các buổi giao lưu văn hóa, văn

11
Chương IV: KIỂM CHỨNG CÁC GIẢI PHÁP
ĐÃ TRIỂN KHAI CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Qua nghiên cứu lí luận và thực tiễn về kĩ năng sống của học sinh THCS Đáp Cầu
mà đã đưa được ra các nhóm kĩ năng sống cần phải rèn luyện cho học sinh:
- Nhóm kĩ năng nhận thức
- Nhóm kĩ năng xã hội
- Nhóm kĩ năng quản lí bản thân
Trên cơ sở nắm bắt được tình hình học sinh với những thói quen không lành mạnh
do địa bàn dân cư sinh sống. Thông qua các câu hỏi cho học sinh trả lời về nhận thức
cách ứng xử trong gia đình, nề nếp của mỗi gia đình, thông qua cách phát ngôn cửa
miệng, qua việc nói chuyện tiếp xúc thì thấy rằng ở địa phương thường hay nói bậy, chửi
thề, nhiều gia đình mải việc làm ăn không có người lớn ở nhà cho nên dẫn đến việc các
em phát ngôn tự do, trống không là rất lớn. Với việc đánh giá học sinh còn nhiều thiếu sót
trong kỹ năng cư xử, sinh hoạt hàng ngày, nhà trường đã tích cực chỉ đạo các đồng chí
giáo viên trong toàn trường giáo dục học sinh thông qua các giờ lên lớp chính khóa lồng
ghép các chương trình giáo dục ngoại khóa để giúp các em bỏ thói quen xấu, rèn kỹ năng
ứng xử giao tiếp sao cho có văn hóa. Công việc này nhà trường đã tiến hành thường
xuyên liên tục ở mọi nơi mọi lúc khi thấy các em có hành vi nói năng không phù hợp ở
mọi nơi mọi lúc đều được các thầy cô nhắc nhở phân tích do đó học sinh đã ngoan hơn
việc nói tục nói bậy được chấm dứt không còn hiện tượng chửi thề trong nhà trường.
Thông qua các hoạt động ngoại khóa đi thực tế phù hợp với tâm sinh lý học sinh, qua
việc sinh hoạt nhóm tập thể đã giúp các em nhận thức được bản thân tự đánh giá được
điểm mạnh, điểm yếu của mình và có hướng phấn đấu để sửa chữa, nhiều em đã từ học
12
sinh trung bình trở thành học sinh khá, nhiều em từ mang tính tự kỷ đã dần dần hòa nhập
được cộng đồng Một số học sinh chưa ngoan đã có ý thức tu dưỡng hơn.
Thông qua sự giao việc cho các em, hình thành kỹ năng làm việc theo nhóm để tạo
cơ hội cho các em khắc phục khó khăn làm việc đạt hiệu quả và đạt được mục tiêu của
công việc. Thông qua những việc làm đó các em được trao đổi với bạn bè thầy cô được

cao tinh thần truyền thống, có ý thức giữ được bản sắc văn hóa Việt Nam. Việc hướng
nghiệp nghề cho học sinh được các em hứng thú tìm hiểu nghề truyền thống của dân tộc.
Kết hợp với việc trải nghiệm thăm các làng nghề truyền thống và thông qua chương trình
hướng nghiệp nghề mà tạo cho em những ý tưởng, ước mơ cho tương lai. Từ đó hình
thành bước đầu kĩ năng xây dựng kế hoạch cuộc đời và đặt mục tiêu phấn đấu, rèn luyện
trong học tập cũng như tu dưỡng về mặt đạo đức. Nhà trường đã chú trọng tạo điều kiện
thuận lợi để các em tham gia các hoạt động xã hội, cộng đồng. Tiếp cận với những hoạt
động truyền thống lễ hội của địa phương để giáo dục ý thức truyền thống cách mạng và
tính gắn bó cộng đồng hình thành nên nhân cách tương thân, tương ái hướng thiện. Biết
thông cảm với hoản cảnh, điều kiện của ngưởi khác. Đồng thời biết giúp đỡ những người
gặp khó khăn một cách vui vẻ.
Trong năm học 2012 – 2013 dưới sự chỉ đạo của ban giám hiệu nhà trường, việc
rèn kĩ năng sống cho học sinh được sự chỉ đạo cụ thể thông qua các chương giáo dục
từng bộ môn, dạy tích hợp và các yêu cầu hoạt động xây dựng trường học thân thiện một
cách đồng bộ đã tác động mạnh mẽ làm thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi của học
14
sinh. Việc rèn kĩ năng của học sinh đã động viên được các em tham gia trong các hoạt
động, mạnh dạn chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức với các bạn, các thầy cô và các thầy cô đã
trở thành những người tư vấn, giải quyết giúp các em các khó khăn trong các ứng xử, va
chạm trong xã hội đã tạo điều kiện thuận lợi cho các em tự đánh giá được bản thân mình
và biết kiềm chế bản thân có niềm tin trong cuộc sống. Các em được học tập trong các
phòng học bộ môn, học ngoài trời giữa thiên nhiên đã giúp các em thấy tự tin hơn và có
thể chủ động nhiều hơn trong cuộc sống hàng ngày. Thông qua chương trình rèn kĩ năng
sống của tỉnh đoàn, qua cuộc nói chuyện về các hoàn cảnh đời sống thường ngày, sự trả
lời tọa đàm ngay tạo sân trường với các câu hỏi gợi mở, những câu hỏi tình huống để cho
các em xử lý sự việc, sự vật xảy ra và từ đó có tình cảm, thái độ biểu thị sự sẻ chia với
các hoàn cảnh éo le mà cuộc vận động “vì ngưởi nghèo” đã được các em thể hiện một
cách tích cực hiệu quả, giúp các bạn nghèo trong nhà trường có điều kiện học tập tốt hơn.
Đáp ứng yêu cầu của ngành giáo dục đào tạo con người toàn diện cho xã hội, với
việc chú trọng rèn kỹ năng sống cho học sinh theo ba nhóm kỹ năng: Kỹ năng về nhận

nhà trường đã đạt được những kết quả đáng mừng. So với năm học trước: Các em học
sinh ngoan hơn, biết chào hỏi, lễ phép hơn, các vụ việc mâu thuẫn dẫn đến đánh, chửi
nhau không còn, một số học sinh năm trước cho là khó giáo dục năm học này đã có nhiều
chuyển biến tốt về đạo đức, học sinh đã mạnh dạn hơn đã có chính kiến của bản thân
trong việc học tập, phát biểu ý kiến Tính tự chủ, làm chủ bản thân tốt hơn Chính vì
vậy các thầy, cô giáo không những phải làm tốt công tác chuyên môn mà còn cần chú ý
đến các hành vi của các em để giúp cho các em có kỹ năng sống tốt hơn .
16
PHẦN III: KẾT LUẬN
Năm học 2012 - 2013 với chủ đề “ giữ vững kỷ cương - Nâng cao chất lượng giáo
dục toàn diện”, tiếp tục thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh
tích cực”, đổi mới phương pháp giáo dục với nhận thức đầy đủ về nhiệm vụ năm học, tập
thể giáo viên trường THCS Đáp Cầu – Thành phố Bắc ninh đã không ngừng cố gắng học
hỏi rèn luyện bản thân, tu dưỡng đạo đức nhà giáo, nâng cao trình độ chuyên môn đồng
thời đã chú trọng trong công tác rèn kỹ năng sống cho học sinh để đảm bảo cho việc
hoàn thành tốt kế hoạch năm học.
Sau một năm nghiên cứu,chỉ đạo và thực hiện việc rèn kỹ năng sống cho học sinh
trường THCS Đáp Cầu bản thân có một số nhận định sau:
1. Những vấn đề quan trong mà đề tài đề cập tới đó là:
Trong nhà trường THCS cần nhận thức đầy đủ về việc rèn kỹ năng sống cho học
sinh nó có ý nghĩa rất quan trọng trong việc thực hiện chương trình giáo dục của Bộ giáo
dục thông qua việc dạy tích hợp giáo dục công dân trong các bộ môn, các tiết học, nhằm
hình thành cho các em học sinh những hành vi đạo đức trong sáng, lễ phép , biết phân
biệt đúng sai, biết cư xử trong sinh hoạt trong và ngoài nhà trường, có tư duy linh hoạt,
phong thái tự tin khi hòa nhập cộng đồng Biết yêu thương và có trách nhiệm hơn đối
với người xung quanh và với chính bản thân. Muốn làm tốt được việc rèn kỹ năng sống
cho học sinh đòi hỏi các thầy cô giáo cần phản nghiên cứu và đưa ra được các nhóm giải
pháp thích hợp với từng vùng, từng trường phù hợp với đặc tính sinh hoạt của nhân dân,
học sinh ở nơi đó.
Trong đề tài này với năm nhóm giải pháp:

khách, với người lớn tuổi; các em biết ứng xử thân thiện hơn trong mọi tình huống, đã
biết kiềm chế bản thân, biết làm việc theo nhóm, bước đầu có kỹ năng về hoạt động xã
hội. Các em đã biết giữ gìn sức khỏe, có ý thức bảo vệ bản thân. Thông qua việc rèn kỹ
năng sống các em đã có ý thức tốt hơn trong học tập trên lớp và ý thức tự học của các em
có tiến bộ rõ nét. Các em đã thể hiện được bản thân dám đấu tranh với thói hư tật xấu và
mạnh dạn lên án thói hư tật xấu, biết phân biệt đúng sai và dám chịu trách nhiệm việc
mình làm.
- Đối phụ huynh học sinh: Đã được nhà trường tư vấn về kỹ năng sống theo lứa
tuổi học sinh từ đó đã có nhận thức đầy đủ, quan tâm đến chuyện học tâp, rèn luyện của
con em mình. Đồng thời đã ôn hòa hơn khi con em mắc lỗi và có cách dạy bảo khoa học
hơn, giảm được các trận đòn lên học sinh khi các em mắc khuyết điểm. Đã có lý lẽ phân
tích cho con nhiều hơn để trẻ thấy được lỗi đã mắc và hướng phấn đấu vươn lên.
Giúp cho học sinh có được kỹ năng sống tốt hơn là việc làm không thể thiếu được
của các thầy, cô giáo mà nó còn thể hiện lương tâm trách nhiệm của các nhà giáo. Sau
một năm học chỉ đạo, thực hiện đề tài trong nhà trường THCS Đáp Cầu, thành phố Bắc
Ninh đã mang lại nhiều kết quả thiết thực cho nhà trường; không còn hiện tượng học sinh
bất hòa, gây gổ đánh nhau, không còn học sinh mang quà vào lớp học, không có học sinh
trốn học, nghỉ học không lý do, việc thực hiện đồng phục, mang khăn quàng được các
em thực hiện tự giác, ý thức trách nhiệm và sự cố gắng hoàn thành công việc được giao
của các em được nâng lên rõ rệt Ý thức học tập, tự học tập đã có nhiều chuyển biến tích
cực. Phong trào “xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực” được củng cố và
phát triển. Có thể nói thông qua việc quan tâm giúp đỡ học sinh rèn các kỹ năng sống đã
góp phần tích cực trong việc hoàn thành nhiệm vụ năm học và có tác dụng rất lớn trong
việc giáo dục toàn diện của nhà trường.
19
Rèn kỹ năng sống cho học sinh là trách nhiệm của các thầy giáo, cô giáo, hãy bắt
đầu từ kỹ năng đơn giản, với “các bước đi nhỏ” kỹ năng sống của các em dần thay đổi bổ
sung, điều chỉnh các kỹ năng sống đã có trong con người các em. Hãy quan tâm đến các
em từ những điều nhỏ nhất chắc chắn chúng ta có được những thành công không nhỏ
trong công giáo dục.

21
Tư liệu tranh ảnh minh họa:

Lễ tuyên dương khen thưởng năm học 2011- 2012
Thăm
gia văn nghệ ngành GD&ĐT thành phố Bắc Ninh
22
Liên hoan tiêng hát học sinh trường THCS Đáp Cầu-Tp Bắc Ninh
Chào mừng 30 năm ngày nhà giáo Việt Nam
Trải nghiệm làng nghề gốm Phù Lãng – Quế Vó- Bắc Ninh
Tìm hiểu về Đạo Phật- Thăm di tích lịch sử.
23
PHẦN NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI THẨM ĐỊNH
( Kèm theo Phiếu thẩm định đánh giá và xếp loại)
1. Những ưu điểm nổi bật của SKKN:
2. Tính mới của SKKN:

3. Những hạn chế chủ yếu của ĐTKH, SKKN:
1. Kiến nghị, đề nghị với tác giả, với Hội đồng Khoa học ngành:
- Nêu rõ được cơ sở thực tiễn của SKKN 5
2
Chương 2: Nêu bật được thực trạng của vấn đề mà
SKKN đề cập
7
3
Chương 3: Trình bày các giải pháp (biện pháp)
- Nêu rõ được từng giải pháp 3
- Tính thiết thực, tính chính xác, khoa học và tính khả
thi của mỗi giải pháp mà SKKN đề ra.
20
4
Chương 4: Kiểm chứng các giải pháp ( biện pháp) đã
triển khai của SKKN
10
IV. Phần kết luận 20 điểm
1 Rút ra được những vấn đề quan trọng nhất của SKKN 5
25