SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"GIÁO DỤC ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
TRONG TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG
XUYÊN QUA CÁC TIẾT HỌC ĐỊA LÍ THPT"
I – Phần mở đầu.
1- Lý do chọn đề tài.
Nhân loại hiện nay đang phải đối mặt với nhiều vấn đề nghiêm trọng
mang tính chất toàn cầu như: Xung đột sắc tộc, khủng hoảng kinh tế,
hòa bình thế giới, vấn đề dân số Trong đó nổi lên vấn đề gay gắt nhất
là về môi trường, do áp lực của dân số ngày càng lớn, tăng trưởng kinh
tế ngày càng cao, môi trường toàn cầu ngày càng bị ô nhiễm và suy
thoái dẫn đến khí hậu trái đất đang bị biến đổi theo chiều hướng xấu
làm ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng triệu người và gián tiếp
đến tất cả các quốc gia trên thế giới. Vì vậy để ứng phó với biến đổi khí
hậu không chỉ là trách nhiệm của một khu vực, một quốc gia, mà của
toàn thế giới trong đó tất cả mỗi người cần có ý thức để chung tay hành
động.
Vì vậy vào ngày 09 tháng 5 năm 1992 liên hợp quốc đã có công ước
khung về biến đổi khí hậu và hội nghị lần thứ 3 của các bên công ước
họp tại Kyoto Nhật Bản từ ngày 01 đến ngày 11 tháng 12 năm 1997
nghị định thư được mở để ký với mỗi quốc gia và các tổ chức hợp tác
khu vực và các bên liên quan về biến đổi khí hậu. Nghị định thư Kyoto
tính đến ngày 18 tháng 11 năm 2008 đã có 157 nước phê chuẩn trong
đó có Việt Nam.
Việt Nam là một trong số năm nước trên thế giới chịu ảnh hưởng nặng
nề nhất của biến đổi khí hậu, trong đó đồng bằng sông Cửu Long là
một trong ba đồng bằng lớn trên thế giới dễ bị tổn thương nhất do nước
biển dâng. Nếu nước biển dâng cao 1m sẽ có khoảng 40% diện tích
đồng bằng sông Cửu long 11% diện tích đồng bằng sông Hồng và 3%
diện tích của các tỉnh khác thuộc vùng ven biển sẽ bị ngập lụt trong đó

trình Địa lý lớp 12. Vì đây vừa là chương trình địa lí Việt Nam gắn liền
với những biểu hiện của biến đổi khí hậu ở nước ta vừa phù hợp với
trình độ nhận thức của người học, từ đó không những giúp người học
nhận thức được về biến đổi khí hậu mà còn là một kênh tuyên truyền,
giáo dục trong cộng đồng có hiệu quả và có sức lan tỏa lớn.
Xuất phát từ thực tế như trên tôi mạnh dạn xây dựng đề tài: Giáo dục
ứng phó với biến đổi khí hậu trong Trung tâm giáo dục thường
xuyên qua các tiết học địa lý.
2- Phương pháp nghiên cứu.
Trong quá trình thực hiện đề tài tôi đã sử dụng các phương pháp:
a- Nghiên cứu các tài liệu:
- Hướng dẫn giáo viên cốt cán về giáo dục ứng phó với biến đổi khí
hậu trong Trung Tâm Giáo Dục Thường xuyên.
- Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu trong Trung Tâm Giáo Dục
Thường Xuyên và Trung Tâm Học Tập Cộng Đồng.
- Sách Giáo Khoa Địa Lí lớp 10-11-12.
- Phương pháp dạy học Địa lý .
a. Tổng hợp từ các tài liệu: Tạp chí, Intơnet, các báo cáo khoa học,
nguồn từ các Bộ, Sở có liên quan
c. Tổng hợp đánh giá.
- Trên cơ sở phân tích,đánh giá các thông tin và tiến hành thực nghiệm
qua các tiết học.
- Thu thập thông tin phản hồi từ các đối tương người học.
3 – Phạm vi thực hiện đề tài.
Đề tài được xây dựng và thực hiện tại: Trung Tâm Giáo Dục Thường
Xuyên Triệu Sơn.
Đối tượng là: Các học viên khối 12 tại Trung Tâm
II – Nội dung đề tài.
1- Những vấn đề chung về biến đổi khí hậu và ứng phó với biến
đổi khí hậu.

0
C so với cuổi Thế kỷ XX.
* Mực nước Biển dâng cao.
Các đo đạc và tính toán cho thấy cùng với sự của nhiệt độ là tăng của
mực nước biển. Tính trung bình mực nước biển dâng 10 – 25cm với tốc
độ tăng trung bình 1mm – 2mm trong thế kỷ XX. Các bức ảnh vệ tinh
cho thấy diện tích Phủ Băng ở Bắc Băng Dương đã thu hẹp khoảng
2,7% trong đó mùa hạ tới 7,4%. Diện tích phủ Băng trên các đảo lớn ở
Bắc cực hoặc trên các đỉnh núi cao cũng giảm đi rõ rệt sau mỗi thập kỉ.
* Sự thay đổi thành phần của khí quyển.
Tác động của những hoạt động do con người gây ra cùng với tự nhiên
như núi lửa, cháy rừng, hạn hán, bão, lũ lụt làm cho thành phần khí
quyển thay đổi làm gia tăng chất khí nhà kính gây nên tác hại lớn cho
khí quyển.
* Sự xuất hiện và có chiều hướng gia tăng của thiên tai.
Các thiên tai liên quan đến khi quyển như bão lớn, lốc xoáy, lũ lụt,
năng nóng diễn ra thường xuyên và khó lường trước.
2-2. Đặc điểm của biến đổi khí hậu.
* Biển đổi khí hậu diễn ra chậm, từ từ, khó phát hiện, khó ngăn chặn và
đảo ngược.
Đây là hiện tượng tự nhiên (mặc dù có nguyên nhân do con người gây
ra) nhưng phải có mạng lưới quan trắc rộng khắp, hiện đại mới biết
được cùng với nhiều nguyên nhân khác ở khắp nơi trên Trái Đất nên
khó lòng ngăn chặn hoặc đảo ngược.
* Biến đổi khí hậu diễn ra trên phạm vi toàn cầu, có ảnh hưởng đến tất
cả các lĩnh vực có liên quan đến đời sống hoạt động con người.
Biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng nặng nề đến đời sống của những người
nghèo, người già, phụ nữ, trẻ em và các vùng ven Biển đây là những
đối tượng, những vùng dễ bị tổn thương nhất.
* Biến đổi khí hậu diễn ra với cường độ ngày càng tăng và hậu quả khó

* Tác động của biến đổi khí hậu đối với kinh tế - xã hội.
Đối với sản xuất nông lâm – ngư nghiệp.
Đối với sản xuất nông nghiệp làm cho đất trồng dễ bị suy thoái nhiễm
mặn, xói mòn, đối với chăn nuôi gia súc, gia cầm bị giảm do thức ăn
tăng dịch bệnh nhiều, các thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán, làm mất
mùa đời sống nhân dân gặp khó khăn.
Đối với rừng và thảm thực vật tự nhiên làm cho các thảm thực vật bị
thu hẹp sâu bệnh gia tăng, nguy cơ cháy rừng lớn.
Đối với thủy sản mực nước biển dâng làm cho hệ sinh thái rừng ngập
mặn, cửa sông bị ảnh hưởng nhiều loài sinh vật bị tuyệt chủng hoặc
làm giảm kích thước, trọng lượng.
* Tác động với công nghiệp, năng lượng xây dựng.
Đối với công nghiệp nhất là công nghiệp chế biến nông, lâm thủy sản
gặp khó khăn do không chủ động được nguồn nguyên liệu.
* Đối với giao thông Vận tải và Du lịch.
Biến đổi khí hậu làm ảnh hưởng nhiều đến các loại hình giao thông ,
như tăng chi phí, công tác bảo dưỡng Với du lịch mọi chi phí dịch vụ
cao, giá cả đắt đỏ làm cho hoạt động của ngành gặp khó khăn .
* Đối với sức khỏe và đời sống con người.
Biến đổi khí hậu tạo nên các áp lực về: Tăng nhiệt độ, ô nhiễm
không khí, các bệnh nhiễm khuẩn làm ảnh hưởng trực tiếp đến đời
sống con người .
4.2 Tác động của biến đổi khí hậu ở Việt Nam
* Đối với điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên .
Đối với khí hậu:
Theo công bố kịch bản biến đổi khí hậu được công bố năm 2009 thì ở
nước ta nhiệt độ trung bình nước ta tăng 0,3 - 0,5
0
C, lượng mưa tăng
0,3 – 1,6% năm 2020. Làm ảnh hưởng lớn đến khí hậu của các vùng

làm ngập mặn diện tích đất ven biển do nước biển dâng.
Đến Thủy sản: làm cho môi trường thủy sinh trên biển, đảo và vùng
ven biển bị cạn kiệt hoặc suy thoái đồng thời làm tăng chi phí tu sửa,
bảo dưỡng các cảng cá bến bãi
Đối với các ngành Công nghiệp: Khai thác than, dầu khí và các ngành
công nghiệp chế biến chi phí tăng cao do khan hiếm nguồn nguyên
nhiên liệu.
Đến Giao thông vận tải: Biến đổi khí hậu ảnh hưởng xấu đến cơ sở hạ
tầng, tăng nguy cơ rủi ro đối với giao thông vận tải.
Tác động biến đổi khí hậu đến sức khỏe cộng đồng: Hạ thấp chỉ số phát
triển con người, chứa đựng nhiều yếu tố tiêu cực đối với sinh lí cơ thể
Tác động đến lĩnh vực Du lịch: Tạo tác động tiêu cực cho ngành du lịch
như: Du lịch biển, du lịch sinh thái, du lịch núi cao, nhất là khi nhu cầu
du lịch ngày càng trở nên cấp thiết.
5. Ứng phó với biến đổi khí hậu.
5-1. Giảm nhẹ biến đổi khí hậu.
Cần có chiến lược giảm nhẹ biến đổi khí hậu như: Giảm khí thải nhà
kính, sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo, định hướng phát triển nông
nghiệp, nghiên cứu giảm phát thải nhà kính bằng các chính sách sau:
* Các chính sách giảm khí thải nhà kính.
* Tiết kiệm và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
* Nghiên cứu, triển khai và tăng cường các nguồn năng lượng sạch.
* Bảo vệ ,tăng cường các bể chứa và bể hấp thụ khí nhà kính.
* Định hướng phát triển nông nghiệp và tăng cường các phương thức
canh tác bền vững ứng phó với biến đổi khí hậu.
* Giảm phát thải khí nhà kính thông qua thu hồi khí CH
4
trong đời sống
sinh hoạt, sản xuất và vận tải năng lượng.
* Có các biện pháp giáo dục trong giảm nhẹ biến đổi khí hậu.

đổi khí hậu. Giáo dục họ có ý thức, hành vi bảo vệ môi trường từ
những việc làm nhỏ nhất và tuyên truyền cho cộng động với phương
châm: Chính họ chứ không phải ai khác có thể làm chậm hoặc thay đổi
biến đổi khí hậu để cho cuộc sống hôm nay và mai sau được bền vững.
IV. Tổ chức thực hiện.
Trong quá trình thực hiện đề tài ngoài những khó khăn mang tính
khách quan thì cũng có nhiều thuận lợi vì trực tiếp giảng dạy môn Địa
lý, có rất nhiều những tiết học có liên quan đến biến đổi khí hậu mà có
thể lồng ghép vào được. Ngoài các nội dung kiến thức của từng tiết học
bắt buộc phải cung cấp cho học viên, học viên phải nắm được, thì giáo
viên có thể lồng ghép các kiến thức về biến đổi môi trường qua một số
tiết học, cụ thể qua các bài học trong chương trình Địa lý lớp 12 như
sau:
Tên bài học Nội dung Mục đích giáo dục
Bài 1 - Vị trí
Địa lí và
phạm vi lãnh
thổ.
Bài 8 -
Thiên nhiên
chịu ảnh
hưởng sâu
sắc của Biển
Bài 14 – Sử
dụng và bảo
vệ tài
nguyên thiên
nhiên
Khi dạy về vị trí Địa lí và
phạm vi lãnh thổ. Cần

hậu diễn ra, mực nước biển
dâng cao , hậu quả: Sẽ làm
ngập các vùng Đồng Bằng
ven biển, thu hẹp diện tích
đất canh tác, nước mặn xâm
nhập sâu, diện tích đất bị
nghiễm phèn nhiễm mặn
lớn
Sau khi học bài này ngoài
những kiến thức cơ bản của
bài cần nắm được, học viên
sẽ có cái nhìn khái quát về
tác động của biến đổi khí
hậu đối với vùng biển và
thiên nhiên của cả nước
như:
Mực nước biển dâng cao,
tính chất của nước biển sẽ
thay đổi, các thiên tai gia
tăng làm ảnh hưởng đến
khí hậu, hệ sinh thái ven
biển bị ảnh hưởng và phá
hủy, nguồn lợi thủy sản suy
giảm, khai thác các nguồn
tài nguyên biển khó khăn,
tốn kém
Một trong những nguyên
nhân làm cho khí hậu trái
đất nóng lên là do khí nhà
Bài 15 –

hiện tượng thời tiết bất
thường, các thiên tai
ngày càng tăng và khó
lường không theo quy luật,
đó là biển hiện rõ nhất của
biến đổi khí hậu.
Vậy biểu hiện như thế
nào? mỗi người cần có
hành động cụ thể ra sao để
hạn chế biến đổi khí hậu?
kính trong đó việc chặt phá,
đốt rừng làm cho diện tích
rừng trên trái đất ngày càng
giảm làm cho lượng phát
thải nhà kính ngày càng lớn
và khó kiểm soát được.
Vì vậy việc bảo vệ rừng,
trồng mới rừng là vô cùng
quan trọng và cấp bách,
không những để bảo vệ tài
nguyên Đất, đa dạng Sinh
học mà còn làm giảm phát
thải nhà kính hạn chế biến
đổi khí hậu.
Ở nước ta biến đổi khí hậu
ảnh hưởng đến nhiều lĩnh
vực: Khí hậu, tài nguyên,
sản xuất, sinh hoạt Trong
đó Bão, Lũ, Hạn hán, các
hiện tượng thời tiết bất

dễ bị tổn thương nhất của
biến đổi khí hậu. Nhất là
nước ta có nền nông
nghiệp đặc trưng của vùng
khí hậu nhiệt đới ẩm gió
mùa lại càng chịu ảnh
hưởng nặng nề.
Vậy tác động của biến đổi
khí hậu đến Nông nghiệp
như thế nào?
Đồng Bằng sông Hồng là
vùng có vai trò hết sức to
lớn đối với cả nước. Có
hai thành phố trực thuộc
Trung ương và 9 tỉnh
thuộc đồng bằng sông
Hồng, Trong những năm
qua biến đổi khí hậu đã có
tác động rất lớn đến vùng
này. Biểu hiện là nắng
nóng, giá lạnh bất thường,
dông, lốc tố ngày càng cực
động thích ứng với biến đổi
khí hậu và tích cực phòng
chống các thiên tai.
Biến đổi khí hậu có tác
động hết sức tiêu cực đến
Nông nghiệp như:
- Diện tích sử dụng đất
Nông nghiêp và các: Mất

Bộ
đoan. Mà nguyên nhân
khách quan từ các vùng
ngoài còn có do nội vùng
như: Công nghiệp phát
triển, các hoạt động giao
thông cao làm phát thải
khí nhà kính, đô thị hóa và
dân số tăng nhanh .
Vậy để ứng phó với biến
đổi khí hậu của vùng phải
như thế nào?
Đây là vùng có tất cả các
tỉnh thành phố ven biển từ
Thanh Hóa đến Thừa
Thiên Huế. Biến đổi khí
hậu có những biểu hiện
như: Xu thế nhiệt độ tăng,
lượng mưa có biến động,
những hiện tượng thời tiết
cực đoan ảnh hưởng rất
lớn đến sản xuất sinh hoạt
của hàng triệu dân vùng
ven biển Bắc Trung Bộ.
Vậy cần phải có các biện
pháp như thế nào?
thay đổi khí hậu khắc phục
các hậu quả của biến đổi
khí hậu.
- Cải tạo đất chua, mặn

- Xã hội ở
Duyên Hải
Nam Trung
Bộ
Vùng Duyên Hải Nam
Trung Bộ gồm thành phố:
Đà nẵng, các tỉnh Quảng
Nam cho đến Bình Thuận.
Trong những năm gần đây
biến đổi khí hậu đã có
những biểu hiện hết sức rõ
ràng:
- Nhiệt độ tăng.
- Bão có xu thế tăng và
xuất hiện nhiều cơn bão
lớn.
- Nước biển dâng.
Tất cả những biểu hiện
trên đang gây ảnh hưởng
sinh hoạt nấu ăn tiết kiệm
bằng cách sử dụng nồi ủ,
nồi áp suất để tiết kiệm
năng lượng và thời gian
nấu.
- Tăng cường đi bộ hoặc đi
xe đạp: Các phương tiện
giao thông vừa là các chất
khí gây ô nhiễm môi trường
vừa là các chất khí thải nhà
kính. Vì vậy đây là biện

Long
và đe dọa đến sinh kế của
hàng triệu người và nhất là
phát triển công nghiệp và
mạng lưới giao thông vận
tải.
Vậy tác động của nó như
thế nào? Biện pháp ứng
phó ra sao?
Là một trong 3 Đồng bằng
chịu ảnh hưởng nặng nề
nhất của biến đổi khí hậu
thế giới. Bởi vì đây là
Đồng Bằng tương đối thấp
so với các Đồng bằng khác
trong cả nước, không có
hệ thống đê bao, khí hậu
có mùa mưa mùa khô rõ
rệt. Biến đổi khí hậu diễn
ra với kịch bản đã được
xây dựng thì đây là Đồng
bằng mất diện tích đất tự
nhiên lớn nhất nước ta.
góp phần cải tạo bãi triều,
lẫn dần ra biển.
- Sử dụng các nguồn năng
lượng sạch: Năng lượng khí
sinh học, năng lượng mặt
trời, năng lượng gió Nhất
là Đại Học Đà Nẵng đã kí

những hiện tượng thời tiết
cực đoan, xuất hiện nhiều
cơn bão lớn Đặc biệt là
nước biển dâng khá nhanh.
Những biểu hiện này
không những gây ảnh
hưởng trực tiếp đến đời
sống của người dân của
Đồng Bằng Sông Cửu
Long mà còn ảnh hưởng
đến an ninh lương thực
của nước bởi vì đây là vựa
lúa lớn nhất nước ta .
Vậy cần có những hành
động như thế nào để ứng
phó và giảm nhẹ biến đổi
khí hậu ở đây?
biến đổi khí hậu tại các tiểu
vùng phù hợp với quy luật
của khí hậu, thay đổi cơ cấu
cây trồng vật nuôi.
- Tăng diện tích bể chứa khí
nhà kính: bảo vệ rừng ngập
mặn, vùng đất ngập nước,
chống cháy rừng, trồng
rừng ngập mặn
- Sử dụng các nguồn năng
lượng sạch: Năng lượng khí
sinh học, năng lượng mặt
trời, năng lượng gió

VI . Một số đề xuất có liên quan đến vấn đề
- Cần có kế hoạch tăng cường tuyên truyền giáo dục về biến đổi
khí hậu và hướng dẫn các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu
trong cộng đồng dân cư , nhất là những vùng , những đối tượng dễ bị
ảnh hưởng nhất.
- Nên có các buổi ngoại khóa hoặc hoạt động ngoài giờ lên lớp để
tuyên truyền giáo dục về vấn đề này.
- Đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo công bố những nghiên cứu khoa
học hoặc các sáng kiến kinh nghiệm có chất lượng cao liên quan đến
vấn đề này để được tham khảo và học tập.
- Mong rằng có nhiều buổi tập huấn về vấn biến đổi khí hậu để
giáo viên được nâng cao thêm trình độ và có cơ hội giao lưu trao đổi
với đồng nghiệp nhiều kinh nghiệm để áp dục vào thực tế giảng dạy .
VII. Kết luận.
Biến đổi khí hậu là vấn đề mang tính toàn cầu, diễn ra chậm đòi hỏi con
người phải có kiến thức sự hiểu biết nhất định về nó và cần phải có thời
gian dài để mọi người có nhận thức và hành động đúng đắn. Vì để đi từ
nhận thức đến hành động cần phải có một quá trình lâu dài, kết hợp
nhiều cách trong đó giáo dục có vai trò to lớn.
Vì vậy với đề tài nhỏ này tôi không có tham vọng sẽ cung cấp
cho học viên có cái nhìn đầy đủ nhất về biến đổi khí hậu, mà nó chỉ là
sự mở đầu để họ quan tâm tìm hiểu và có những hành vi nhỏ nhất để
giảm thiểu tác động đến môi trường, đồng thời tuyên truyền nhắc nhở
những người xung quanh họ quan tâm đến vấn đề này.
Mặc dù đã rất cố gắng, tìm tòi tài liệu, học hỏi các Thầy cô và
đồng nghiệp nhưng thời gian chưa nhiều, tài liệu còn ít, và nhất là năng
lực của bản thân còn hạn chế, nên đề tài còn sơ sài, nhiều thiếu sót. Đây
là đề tài mà tôi rất tâm đắc rất mong được sự chỉ bảo tận tình của các
quý Thầy cô, sự góp ý chân thành của các đồng nghiệp để lần sau đề tài
được hoàn thiện hơn.