SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“KINH NGHIỆM DẠY KỸ NĂNG NGHE TIẾNG ANH CHO HỌC
SINH LOÁP 10 CÓ HIỆU QUẢ”
Phần I: Mở đầu
I. Lý do chọn đề tài
Cùng với khoa học và công nghệ, Giáo dục - Đào tạo là quốc sách hàng đầu, nhằm
nâng cao dân trí đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Xem đầu tư cho giáo dục là đầu tư
cho tương lai. Ngành Giáo dục - Đào tạo đã không ngừng đổi mới về nội dung và
phương pháp giảng dạy. Bộ môn Tiếng Anh đã được đưa vào giảng dạy từ cấp Tiểu học
nhằm giúp học sinh nắm bắt được ngôn ngữ chung của thế giới. Muốn đạt được mục đích
đó cần phải có định hướng tích cực trong dạy học để giúp học sinh có một nền tảng vững
chắc làm cơ sở cho sau này học cao hơn và giao tiếp tốt thông qua tiếng Anh.
Chương trình Tiếng Anh mới đã được triển khai thực hiện trên toàn quốc đến nay
đã được gần chục năm. Nét đổi mới nổi bật của nội dung chương trình này là tạo cơ hội
tối đa cho học sinh luyện tập 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết trên những chủ đề và tình
huống hay nội dung giao tiếp có liên quan đến môi trường sống trong và ngoài nước. Sự
thay đổi trên tạo điều kiện cho việc dạy và học tiếng Anh trong nhà trường phổ thông trở
thành việc dạy sinh ngữ thay vì là dạy từ ngữ như nhiều năm trước đây. Tuy nhiên trong
thực tiễn rèn các kỹ năng Tiếng Anh cho học sinh, giáo viên phải đương đầu với không ít
khó khăn, đặc biệt là rèn kỹ năng nghe. Qua thực tế ở trường tôi, khi bắt đầu học môn
ngoại ngữ phần lớn học sinh thích học, nhưng dần dần học sinh lại chán học. Hầu hết các
em rất yếu về kỹ năng nghe. Thật khó để các em nghe hiểu nội dung một bài văn hay
đoạn hội thoại. Sau mỗi tiết dạy nghe giáo viên rất khó khăn trong việc kiểm tra lại thông
tin mà các em đã nghe và việc kiểm tra bài cũ thường không dễ dàng gì.
Trước tình hình đó là một giáo viên trực tiếp dạy tiếng Anh khối 10, đối tượng đã
được tiếp xúc với ngôn ngữ tiếng Anh qua các năm học THCS, bản thân tôi trăn trở thật
nhiều làm sao để học sinh có thể nắm vững, nghe hiểu lấy thông tin và vận dụng thành
thục thông tin. Trong quá trình vừa dạy vừa tìm hiểu quan sát học sinh, tôi phát hiện việc
rèn luyện kỹ năng nghe của học sinh có rất nhiều vấn đề. Phần lớn học sinh chưa biết
cách học nghe, học sinh thường thấy luyện nghe là khó nhất. Trong lớp học, học sinh

phần nâng cao chất lượng học kỹ năng nghe, giúp học sinh tự tin hơn trong giao tiếp, sử
dụng Tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai, thành thạo trong từng từ, câu, đặc biệt với
học sinh nông thôn như học sinh ở huyện Nga Sơn
Trước tiên tôi khảo sát đặc điểm tình hình, sức học, kỹ năng nghe của học sinh khối
10. Tôi lấy một bài tập nghe của chương trình Tiếng Anh THCS. Tôi làm một bước thí
nghiệm khảo sát đầu năm như sau.
Listen and complete the dialogue
Lan: Hello, Hoa
Hoa: Hi, Lan. You seem (1)………………
Lan: I am. I received a (2)………………….from my friend Nien today.
Hoa: Do I know her?
Lan: I don’t know. I think so. She (3)………….my next door neighbor in Hue.
Hoa: What does she (4)…………….like?
Lan: Oh, she is (5)……………. Here is her (6)…………
Hoa: What a (7)………….smile! Was she your (8)………………?
Lan: Oh, no. She wasn’t old (9)………… to be (10)………….my class.
Keys:
1. happy 2. letter 3. was 4. look
5. beautiful 6. photograph 7. lovely 8. classmate
9. enough 10. in
Kết quả
TT Lớp SS
Giỏi Khá TB Yếu Kém
SL % SL % SL % SL % SL %
1 10N 38 1 2.6 10 26.3 19 50 5 13.2 3 7.9
2 10G 50 4 8 13 26 23 46 7 14 3 6
3 10P 49 4 8.2 12 24.5 25 51 7 14.3 1 2
Tổng 137 9 6.6 35 25.5 67 48.9 19 13.9 7 5.1
Qua kết quả trên tôi nhận thấy kỹ năng nghe của các em còn nhiều hạn chế. Các em
chưa hiểu được bài, chưa vận dụng được kiến thức mình đã học. Tôi rất băn khoăn trăn

- He is riding his cyclo with some children in picture c.
- A man is sleeping in his cyclo under a big tree.
- A cyclo driver is riding an old man in the picture f.
Keys: 1e 2f 3a 4c 5b 6d
Có thể nói kỹ năng nói đóng một vai trò quan trọng trong suốt quá trình luyện
nghe, càng luyện nói nhiều, thì càng phát triển kỹ năng nghe tốt.
2. Giúp học sinh tìm ra cách học nghe hiệu quả
Cũng giống như các kỹ năng khác nghe đóng vai trò quan trọng trong việc lĩnh hội
kiến thức Tiếng Anh. Có thể nói nghe khó hơn các kỹ năng khác một chút, nhưng cũng
có nhiều lợi ích hơn. Nếu nghe tốt chúng ta sẽ nâng cao được khả năng phát âm và kỹ
năng chuyện trò của mình. Thông thường học sinh học Tiếng Anh luyện nghe bằng cách
làm bài tập trong các sách luyện nghe. Tuy nhiên các bài học trong sách thường không
được cập nhật một cách thường xuyên, do vậy, học sinh không có nhiều cơ hội lĩnh hội
những kiến thức trong cuộc sống hiện đại. Tôi cho rằng giáo viên trực tiếp giảng dạy, cần
đưa ra cho học sinh những lời khuyên kịp thời và bổ ích nhất nhằm giúp cho các em có
cách học nghe hiệu quả nhất.
2.1. Học nghe ngay từ đầu
Khi học ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng, nên bắt đầu ngay khi có thể.
Bằng cách này, sẽ giúp học sinh làm quen dần với các âm của ngôn ngữ đó. Vì thế mà
việc học phát âm sẽ trở nên dễ dàng hơn. Khi mới bắt đầu học Tiếng Anh, cần tìm đủ các
băng thu có cả phiên bản đi kèm. Bất cứ lúc nào không hiểu một từ trên băng, hãy nhìn
vào phiên bản và tra từ đó trên từ điển.
2.2. Nghe nhiều lần một nội dung
Nghe đi nghe lại cùng một nội dung là một cách tốt. Hướng dẫn học sinh chọn một
đoạn băng thú vị và nghe nhiều lần.
Trong lúc nghe, cố gắng nhớ những câu hữu ích, thậm chí cả đoạn.
Sau đó nhớ lại và tập nói lại các câu đó, cố gắng bắt chước cách phát âm của người
nói. Sau một số lần học sinh sẽ nhận thấy các từ và cụm từ trên băng đã trở thành một
phần của chính mình.
Học sinh sẽ bắt đầu sử dụng chúng trong các câu của riêng mình. Khả năng phát âm

a. Đọc truyện
Các mẩu chuyện, nếu có nội dung thú vị và được kể lại một cách chuyên nghiệp, sẽ
thu hút được sự chăm chú của phần lớn học sinh. Do vậy, trưứoc khi cho học sinh nghe
băng, giáo viên nên đọc thật chậm cho học sinh của mình nghe một mẩu chuyện ngắn có
nội dung đơn giản, dễ hiểu. Sau đó, giáo viên có thể dặt ra một vài câu hỏi có liên quan
tới nội dung mẩu chuyện để học sinh trả lời. Hoặc giáo viên có thể chỉ kể một phần của
câu chuyện thôi, sau đó để học sinh thảo luận và tự đưa ra phần kết của mẩu chuyện.
Điều này sẽ làm cho học sinh cảm thấy rất hứng thú với bài học vì học sinh được nêu lên
ý kiến riêng của mình. Đặc biệt là đối với những học sinh đang còn yếu kém trong việc
sử dụng Tiếng Anh, chúng sẽ cảm thấy rất ngạc nhiên và vui sướng vì chúng có thể hiểu
được một câu chuyện bằng Tiếng Anh. Từ đó, chúng sẽ có động lực hơn để cố gắng học
tập.
b. Hỏi và trả lời
Trước khi bắt đầu giờ học nghe, giáo viên có thể dành ra khoảng từ 5 đến 10 phút
để hỏi học sinh một vài câu hỏi có nội dung liên quan tới chủ đề của bài nghe. Điều này
sẽ giúp cho học sinh định hình được chủ đề của bài nghe, từ đó chúng sẽ hệ thống được
kiến thức nền về từ vựng, ngữ pháp liên quan đến chủ đề bài học, giúp giờ học nghe sẽ
trở nên hiệu quả hơn.
Ví dụ: Giáo viên có thể sử dụng một số câu hỏi sau để hỏi học sinh của mình trong tiết
Nghe Unit 2: School talks
- What are you talking this semester?
- Do you like football/your class/travelling, etc?
- How long are you staying there?
- Are you traveling with your friend/parents?
- Would you like to go somewhere for a drink?
Các em có thể trả lời:
- I’m talking English
- I really like it
- For a work
- No, I’m traveling alone

thiết nghe.
Sau đây là một vài thủ thuật chúng ta có thể áp dụng cho phần Pre-Listening
a. True/False statement prediction
- Giáo viên viết từ 5 – 10 câu lên bảng, dựa theo ý chính của bài nghe: Trong đó 1/2 số
câu là đúng; 1/2 số câu là sai. Học sinh chép những câu này vào trong vở. Từng cặp học
sinh đoán trước câu nào đúng (T) câu nào sai (F) vào cuối mỗi câu.
- Học sinh đọc to các câu dự đoán của mình. (T/F).
- Giáo viên không nói đúng hay sai.
- Giáo viên đọc bài nghe/hoặc mở băng để học sinh nghe.
- Học sinh nghe và kiểm tra, đánh dấu vào những câu mà các em cho là đúng.
- Học sinh so sánh kết quả với nhau, nếu có sự bất đồng, giáo viên cho học sinh nghe lại
và đi đến thống nhất.
b. Open prediction
- Giáo viên không cho học sinh bất kỳ câu nào.
- Giáo viên đưa tình huống (set the scene) và yêu cầu học sinh đoán trước một số điều
chúng sẽ được nghe.
- Học sinh viết ra những điều chúng dự đoán.
- Học sinh bắt đầu chú ý vào việc nghe, giáo viên đọc và học đánh dấu vào những điều
mà dự đoán đúng.
c. Ordering.
- Giáo viên cho học sinh một số câu hoặc một số bức tranh trên bảng được sắp xếp lộn
xộn.
- Học sinh thảo luận theo cặp, nhóm để đoán trước một trật tự đúng.
- Các câu hoặc là các bức tranh được đánh dấu là a, b, c…
- Học sinh sắp xếp lại trật tự câu, bức tranh theo logic của câu chuyện thì đánh dấu là 1-c,
2-a……
- Học sinh so sánh theo từng cặp hoặc từng nhóm.
- Học sinh nghe rồi đánh dấu và sửa lại theo trật tự đúng.
d. Pre-questions
- Giáo viên đưa những câu hỏi trước khi nghe lên bảng. Mỗi câu hỏi hàm chứa một ý

Đối với bài nghe khó giáo viên có thể chia quá trình nghe thành bài tập nghe từ dễ
đến khó.
Đối với bài nghe dài có thể dễ hoá bài nghe thành các dạng bài tập phù hợp trình độ
của học sinh.
Sau đây là một vài thủ thuật cụ thể
a. Selecting
- Giáo viên cho học sinh xem một bộ tranh trong đó có các bức tranh tương tự giống
nhau, nhưng có vài chỗ khác nhau.
- Giáo viên miêu tả một hoặc hai bức tranh trong số đó
- Các bức tranh được đánh dấu theo số đếm hoặc thứ tự chữ cái.
- Học sinh nghe rồi đánh dấu bức tranh mà giáo viên đang miêu tả.
b. Delibrate Mistaken (Phát hiện lỗi sai)
- Giáo viên yêu cầu học sinh đoán trước xem trong phòng khách có những cái gì. Rồi
giáo viên miêu tả bức tranh. Trong bài đọc giáo viên làm sai vài lỗi. Mỗi lần học sinh
nghe có chỗ sai, thì học sinh giơ tay xin có ý kiến hoặc nói to “That’s wrong.”
c. Grids
- Giáo viên vẽ biểu bảng lên bảng (hoặc giấy to) treo lên bảng, học sinh vẽ vào vở. Căn
cứ vào nội dung ghi trong biểu bảng đó, học sinh nghe chi tiết từng vấn đề cụ thể, rồi
điền vào biểu bảng đó những ý mà học sinh nghe được. Sau đó học sinh đối chiếu với
nhau để kiểm tra các câu trả lời và giáo viên đọc lại hai hoặc nhiều lần cho đến khi mọi
người đều thống nhất ý kiến.
Ví dụ: Tiết listening của Unit 13: Films and cinema
Lan Hương
Mon
Tue
Wed Work and go to the singing club
Thu
Fri
Sat
Sun

Giúp học sinh có cơ hội đánh giá thái độ biểu cảm người thể hiện hội thoại qua ngữ
điệu giao tiếp.
Dùng bài tập mở rộng theo chủ đề bài nghe dùng kỹ năng bổ trợ thêm để luyện
nghe. Có thể sử dụng một số hoạt động sau:
Yêu cầu học sinh so sánh bài trả lời của chúng và thảo luận theo đôi hoặc theo
nhóm những gì chúng đã nghe và hiểu.
Khuyến khích học sinh phản hồi lại những gì mà chúng đã nghe.
Ví dụ: Lúc thích hợp giáo viên có thể đưa ra những câu hỏi như: Do you agree? Đồng
thời hãy khuyến khích tranh luận bởi điều này sẽ khiến học sinh có tư duy sâu sắc hơn.
Yêu cầu từng đôi, nhóm viết một đoạn tóm tắt về ý chính trong bài. Sau đó, học
sinh sẽ so sánh và kiểm tra xem mình đã đưa ra được hết các ý chính chưa.
Bật đoạn băng một lần nữa và yêu cầu học sinh nói to “stop” ở đoạn có câu trả lời
mà chúng đã nghe trước đó.
Đề nghị học sinh ghi ra trong cuốn sổ của chúng những từ mới mà chúng thấy cần
thiết và ghi nhớ.
+ Một số thủ thuật trong giai đoạn này.
- Cho đáp án và thông tin phản hồi
- Cho học sinh nhắc hay nói lại một số điều/câu đã nghe. Feed back (While-listening)
- Tổ chức cho học sinh nói về mình hay về bạn bằng cách dựa vào thông tin trong bài
nghe.
- Cho học sinh nêu vài nhận xét về kết quả nghe của nhóm.
- Cho học sinh đóng vai thể hiện lại cuộc hội thoại đã nghe.
- Dùng bài tập mở rộng để học sinh có thêm thông tin của bài nghe.
Tuỳ theo từng tiết cụ thể mà giáo viên có thể sử dụng một trong những hoạt động
trên.
Tuỳ theo đặc điểm của từng bài giáo viên có thể tiến hành thực hiện quy trình ba
bước luyện nghe hiểu cho học sinh, đặc biệt là bước thứ nhất sao cho có thể giúp các em
hình thành và phát triển hứng thú khả năng tập trung, biết sử dụng thông tin suy đoán
điều sẽ nghe. Nhờ vậy học sinh sẽ chủ động và tự tin hơn khi nghe.
III. Kết hợp luyện nghe vào các nhóm kỹ thuật khác

1890 in Kim Lien Nghe An and died in 1969. “Who is he?”
1.2. Luyện nghe trọng âm của từ và trọng âm của câu.
Người Anh khi nghe một từ có nhiều âm tiết họ chỉ nghe trọng âm của từ đó. Ví dụ:
với từ Sensible thì họ nghe chủ yếu trọng âm “sen” chứ không nghe cả ba âm tiết. Khi
nghe một từ nhiều âm tiết, ta nên luyện tập nghe trọng âm của từ đó.
Khi nghe một câu, chú ý nghe những trọng âm trong câu rồi phối hợp các trọng âm
ấy lại mà đoán nghĩa của toàn câu.
Ví dụ khi nghe câu: Mai bought the material and made the dress for me.
Chú ý nghe trọng âm của các từ (từ in đậm) rồi đoán ý nghĩa của câu nói ấy. Như
vậy với kỹ thuật này tôi luyện cho học sinh vưaqf nghe vừa đoán nghĩa bằng cách nắm
bắt trọng âm. Việc luyện nghe trọng âm từ hay câu cần được thực hiện không chỉ trong
các bài tập nghe mà trong nhiều khâu hoạt động khác nhau của dạy học Tiếng Anh:
Luyện đọc từ mới; Giới thiệu cấu trúc ngữ pháp mới; hoặc thực hiện các kỹ năng ở từng
đơn vị bài học.
1.3. Luyện nghe và nhận diện các cặp âm dễ lẫn, các âm khó phát âm chuẩn và cách
nối âm trong lúc nói của người bản xứ
Trên thực tế, nhiều học sinh tiếp nhận một giọng nói Tiếng Anh thường không
chuẩn hoặc chứa nhiều âm không thực giống với cách phát âm của người bản xứ. Đây
cũng là một trở ngại đối với học sinh khi nghe người bản xứ nói. Như vậy càn rèn luyện
cho học sinh có ý thức nhận diện ra các âm khó phát âm chuẩn, hay các âm dễ lẫn cũng
như cách nói âm trong lúc nói của người bản xứ. Việc luyện nghe này cần được lồng
ghép và thường xuyên trong các tiết dạy. Ngoài ra giáo viên có thể thực hiện một số trò
chơi để giúp các em vừa thư giãn, vừa củng cố kỹ năng nhận diện và cách nối âm cụ thể
gần gũi hơn với âm bản xứ.
2. Nhóm kỹ thuật luyện tập trọng tâm
Đây là những biện pháp giúp học sinh luyện tập các kỹ năng nghe hiểu một bài hội
thoại hay một bài đọc trong sách giáo khoa. Giáo viên nên tổ chức cho học sinh luyện
nghe một cách chủ động và sáng tạo các bài tập Listen trong sách giáo khoa. Tuỳ theo
đặc điểm của từng bài, giáo viên có thể tiến hành thực hiện quy trình ba bwcs luyện nghe
hiểu cho học sinh, đặc biệt là bước thứ nhất sao cho có thể giúp các em hình thành và

2. So sánh
Chất lượng HS giỏi tăng lên: 21.9 %, Khá tăng: 31.2%
Chất lượng yếu, kém giảm: 13.9 %
Hầu hết các em đều làm tốt phần nghe trong bài kiểm tra.
II. Bài học kinh nghiệm
Giáo viên cần phát hiện ra những thiếu sót cơ bản của học sinh để có hướng khắc
phục.
Quan tâm nhiều đến học sinh yếu kém giúp chúng quen dần với ngôn ngữ này và
sử dụng trong cuộc sống.
Giáo viên cần biết lựa chọn các thủ thuật phù hợp với từng đối tượng học sinh. Tạo
mọi điều kiện gây hứng thú cho học sinh học bộ môn này nói chung, kỹ năng nghe nói
riêng.
Trong các tiết dạy giáo viên cần tận dụng thời gian hướng dẫn cụ thể để học sinh
hoạt động.
Cần nghiên cứu các hạn chế trong việc giảng dạy: Thời gian, sĩ số lớp, đồ dùng dạy
học các yếu tố vật chất như: Diện tích lớp học, giáo cụ trực quan….
Giáo viên cần khuyến khích động viên các em luyện tập thêm nhiều kỹ năng nghe.
Đặc biệt là người bản xứ đọc.
Khuyến khích các em xem phim hay nghe đài Tiếng Anh nhưng không nên xem
trọn vẹn bộ phim hay nghe liền hàng giờ. Học sinh nên thường xuyên nghe nhưng các em
nên nghe trong khoảng thời gian ngắn 5 đến 10 phút. Các em nên thực hiện điều này 4
đến 5 lần một tuần. Thậm chí nếu các em không hiểu bất cứ điều gì. Không nên nghĩ rằng
có thể cải thiện được việc hiểu nhanh chóng. Do vậy học sinh phải thật kiên trì.
Để giúp học sinh nghe được và dần trở nên nghe tốt thì nggười giáo viên cũng phải
không ngừng rèn luyện khả năng nghe của mình.
Quá trình đúc kết và viết chắc chắn còn những thiếu sót, bản thân rất mong được sự
đóng góp ý kiến từ đồng nghiệp và những người quan tâm đến nội dung này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!