PHÒNG GD – ĐT XUYÊN MỘC
Trường THCS HÒA HIỆP

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NÂNG CAO
HIỆU QUẢ SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN TRỰC QUAN
TRONG GIẢNG DẠY MÔN ĐỊA LÍ Ở TRƯỜNG
THCS

GV: NGÔ THỊ PHƯƠNG
ĐƠN VỊ: TRƯỜNG THCS HÒA HIỆP

NĂM HỌC: 2010 - 2011
MỤC LỤC

+ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI TRANG 1
+ ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7
1
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. Lý do khách quan:
Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật, là nơi chứa đựng
các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất của con người và cũng là nơi
phân hủy các chất thải do con người tạo ra Không chỉ thế, môi trường còn là nơi tồn tại,
sinh trưởng và phát triển, lao động và nghỉ ngơi, hưởng thụ của con người. Nói cách
khác, không có môi trường sẽ không tồn tại sự sống trên Trái đất
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng về kinh tế- xã hội đã làm cho môi trường bị
xuống cấp, nhiều nơi bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và đời sống
của người dân, những hiểm họa suy thoái môi trường đang ngày càng đe dọa cuộc sống
của loài người trên trái đất.
Chúng ta có thể tham khảo qua những số liệu cụ thể sau đây để thấy được các vấn đề

Mỗi năm nước ta thải ra ngoài môi trường
khoảng 15 triệu tấn chất thải, tăng khoảng
15% gây nguy hại cho sức khỏe và môi
trường.

Một khi môi trường bị ô nhiễm thì gây ra
những tác hại nghiêm trọng, tôi xin đưa ra
một số số liệu cụ thể sau:
Không khí ô nhiễm có thể giết chết
nhiều cơ thể sống trong đó có con người.
Ô nhiễm ozone có thể gây bệnh đường hô
hấp, bệnh tim mạch, viêm vùng họng, đau
ngực, tức thở. Ô nhiễm nước gây ra xấp
xỉ 14.000 cái chết mỗi ngày, chủ yếu do
ăn uống bằng nước bẩn chưa được xử lý.
Các chất hóa học và kim loại nặng nhiễm trong thức ăn nước uống có thể gây ung thư.
Dầu tràn có thể gây ngứa rộp da. Ô nhiễm tiếng ồn gây điếc, cao huyết áp, trầm cảm, và
bệnh mất ngủ
Theo thống kê Việt Nam có gần 200 000 người mắc bệnh ung thư mỗi năm, mà nguyên
nhân chủ yếu là do tác nhân môi trường gây nên.
Chính vì vậy công tác bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của riêng ai,
mà các cấp, các cơ quan ban ngành đều phải quan tâm. Sự cần thiết của việc giáo dục bảo
vệ môi trường trong trường học là một trong những chủ trương của Đảng và của Ngành
giáo dục hiện nay.
2. Lý do chủ quan:
“Bộ lông làm đẹp con công, học vấn làm đẹp con người”
Ngạn ngữ Nga
Con người chỉ đẹp khi chính họ có học vấn, có hiểu biết và hành động đúng. Học đi đôi
với hành, học để hiểu biết về đạo lý làm người.
Để đáp ứng được yêu cầu của giáo dục hiện nay, mục tiêu của dạy học là phải đảm bảo

1. Thực trạng của việc tích hợp giáo dục môi trường hiện nay trong trường học:
a. Đối với việc dạy và học:
* Đối với giáo viên:
- Ngày 31/ 01/ 2005 Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra Chỉ thị về việc tăng cường
công tác giáo dục bảo vệ môi trường, nhiệm vụ của giáo dục phổ thông là đến năm
2010 phải trang bị cho học sinh kiến thức, kĩ năng về môi trường và bảo vệ môi trường
bằng nhiều hình thức phù hợp trong các môn học và thông qua các hoạt động ngoại
khóa
Tuy nhiên một số giáo viên thuộc nhiều môn học thực hiện nội dung tích hợp giáo dục
bảo vệ môi trường vào trong các tiết học còn ít.
- Một số giáo viên chưa hướng dẫn các em liên hệ những kiến thức đã học với thực tiễn,
chưa rút ra được những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn sau khi được học lý thuyết.
- Một số giáo viên đã có liên hệ thực tiễn, tuy nhiên còn ít và hiệu quả giáo dục chưa
cao.
- Việc cập nhật thông tin, số liệu, sự kiện của địa phương ở một số giáo viên chưa liên tục
vì vậy quá trình vận dụng để tích hợp giáo dục môi trường còn nhiều hạn chế.
* Đối với học sinh:
- Việc nắm bắt kiến thức, nhìn nhận các vấn đề địa lý còn mông lung (Ví dụ: Chưa hiểu
rõ ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường, tác hại của ô nhiễm môi trường, thực trạng của
các vấn đề môi trường là do đâu? Vai trò của học sinh hiện nay trong việc bảo vệ môi
trường như thế nào? ).
- Chưa đề cao trách nhiệm của bản thân đối với môi trường.
- Chưa tự giác trong việc giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, nơi sinh sống và học tập.
* Đối với Cán bộ quản lí:
- Đã tổ chức cho cán bộ giáo viên cốt cán tham gia các đợt tập huấn, trang bị kiến thức và
phương pháp để tích hợp giáo dục môi trường cho nhiều bộ môn.
- Đã xuất bản một số tài liệu về giáo dục bảo vệ môi trường trong môn học.
- Thường xuyên dự giờ, góp ý, rút kinh nghiệm cho giáo viên bộ môn.
Tuy nhiên, việc tổ chức tập huấn cho cán bộ giáo viên chưa đại trà, chưa đi sâu vào việc
đánh giá hiệu quả quá trình vận dụng phương pháp giáo dục môi trường của giáo viên.

học sinh chỉ có thể quan sát được các vấn đề môi trường tại địa phương, còn phần lớn
các vấn đề môi trường tại Việt Nam và thế giới các em không có điều kiện để quan sát.
Chính vì thế phương tiện trực quan giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách hiệu quả
nhất.
Phương tiện trực quan rất phong phú và đa dạng song loại phương tiện có nhiều khả
năng giáo dục môi trường cho học sinh là các tranh ảnh, băng đĩa có nội dung về các
vấn đề môi trường.
- Ví dụ 4: Bài 13- Địa lý 7 : Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa:
Giáo viên cho học sinh quan sát tranh về các vấn đề ô nhiễm môi trường nước và không
khí ở đới ôn hòa.
- Qua bài này giáo viên cũng cần giúp cho học sinh hiểu nguyên nhân ô nhiễm môi
trường ở đới ôn hòa và tác hại của chúng gây ra>
Sau đó cho các em tìm hiểu những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường mà các em đã
nhìn thấy.
Chú ý: Khi lựa chọn tranh ảnh giáo viên nên lựa chọn những tranh ảnh trong SGK để
các em nhận biết, xây dựng các câu hỏi có liên quan đến vấn đề môi trường. Cụ thể như
sau:
- Chọn tranh: Tên bức tranh “ Thủy triều đen trên Đại tây Dương ”
Đặt câu hỏi: Bức ảnh thể hiện hiện tượng gì?
Nguyên nhân?
11
Biện pháp để khắc phục?
- Tình hình môi trường nước ở địa phương em như thế nào?
- Em phải làm gì để môi trường nước ở địa phương em giảm bớt sự ô nhiễm?
+ Qua bài dạy với những bức tranh ảnh trực quan giáo viên giúp cho học sinh tìm hiểu về
sự ô nhiễm nguồn nước về nguyên nhân và tác hại của của sự ô nhiễm giúp học sinh tiếp
thu bài nhanh hơn và sinh động hơn.
+ Trong thực tế việc sưu tầm tranh ảnh để giảng dạy là một công việc không khó nhưng
không đơn giản chút nào, đòi hỏi giáo viên chúng ta phải kiên trì và chịu khó từ đó mới
đem lại tính hiệu quả cao trong giảng dạy.Thực tế không phải bài dạy nào giáo viên

các em có thể tự tìm địa điểm để quan sát, tìm hiểu, thu thập thông tin trên đường đến
trường, gần khu vực nơi các em đang sống, ở sông, hồ, đồng ruộng tại địa phương )
* Phương pháp dạy học theo dự án:
- Ví dụ 7: Giáo viên giao dự án: “ Tìm hiểu các vấn đề môi trường tại địa phương”.
Giáo viên cho các em xây dựng đề cương và tìm phương án thực hiện.(Mục đích, thực
trạng, nguyên nhân, hậu quả của vấn đề ô nhiễm môi trường, đề xuất những giải pháp
để giảm thiểu các vấn đề ô nhiễm môi trường ).
* Phương pháp nêu gương:
- Giáo viên có thể tìm hiểu một số gương điển hình tại địa phương hoặc thông qua các
hình ảnh minh họa đã sưu tầm từ các địa phương khác để vấn đáp các em, định hướng
cho các em xác định hành vi của mình đã đúng hoặc chưa.
13
- Ví
dụ 6: Giáo viên cho học sinh quan sát một số hình ảnh sau:
- Giáo viên yêu cầu học sinh xác định nội dung của bức tranh.
- Cho biết các anh chị và các bạn học sinh đang làm gì?
14
- Ý nghĩa của việc làm đó?
- Em học tập được gì từ các bạn học sinh?
3. Kết quả:
Tôi đã tiến hành khảo sát các vấn đề về môi trường liên quan đến địa phương đối với
học sinh lớp 9a6 kết quả cụ thể như sau:
- Câu 1: Em có những hiểu biết gì về các vấn đề môi trường ở nước ta? (Đang bị ô nhiễm
nghiêm trọng).
100% học sinh trả lời đúng.
- Câu 2: Môi trường nào đang bị ô nhiễm nghiêm trọng nhất? ( Nước và không khí). Dựa
vào đâu mà em biết? ( Thông qua các thông tin đại chúng và bài giảng của các thầy
cô ).
100% học sinh trả lời đúng.
- Môi trường tại địa phương em như thế nào? ( Rừng bị triệt hạ, môi trường cũng đang

- Bài giảng hay, có sức thuyết phục hơn.
- Bài soạn đảm bảo được ba yêu cầu cần đạt: Kiến thức, Kĩ năng, Thái độ.
- Nâng cao ý thức học tập cho học sinh ( Chủ động tìm tòi, sáng tạo hơn).
- Có trách nhiệm trong công tác giữ gìn vệ sinh và môi trường tại trường học và địa
phương các em đang sinh sống.
15
- Học sinh thấy thích thú hơn khi học bộ môn và ham muốn thể hiện hiểu biết của mình
về những vấn đề giáo viên đưa ra ngoài nội dung SGK.
- Các em dành thời gian để tìm tòi tham khảo kiến thức thực tiễn thông qua các thông tin
đại chúng khác nhiều hơn.
IV. NHỮNG KIẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT:
1.Đối với cấp trên:
- Cần quan tâm hơn nữa đến công tác tích hợp giáo dục môi trường vào các môn học nói
chung và môn Địa lý nói riêng.
- Nên tổ chức các đợt tập huấn về phương pháp giáo dục môi trường cho giáo viên
THCS.
2. Đối với giáo viên
- Cần thường xuyên cập nhật thông tin trên các thông tin đại chúng về các vấn đề môi
trường để bồi bổ thêm kiến thức cho bản thân.
- Nghiên cứu kĩ bài soạn để lồng ghép giáo dục môi trường khi có thể. Chú ý phần giáo
dục môi trường không đưa vào phần nội dung bài ghi.
V. KẾT LUẬN:
Con đường chúng ta đang đi luôn có núi cao, rừng sâu nhưng cũng có trời xanh biển
rộng. Các bạn hãy bước trên cuộc hành trình không mệt mỏi để rồi chúng ta sẽ đi đến
đài vinh quang. Thật vậy, mỗi chúng ta cần lựa chọn cho mình mục tiêu để hành động,
đó là mục tiêu giáo dục.
Có thể sau khi tham khảo đề tài của cá nhân tôi, các bạn đồng nghiệp chưa thấy được
sức thuyết phục cao và tầm quan trọng của đề tài, nhưng tôi tin rằng các đồng nghiệp sẽ
nhận thấy mục đích của các vấn đề được thể hiện trong đề tài mà bản thân tôi muốn gửi
đến các đồng nghiệp, để ngày một nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh