1

Bộ Giáo dục và Đào tạo Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam
Trường Đại học Tây Nguyên Dự án Lâm sản ngoài gỗ

PGS.TS. Bảo Huy và cộng sự ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI, SINH THÁI, PHÂN
BỐ, CÔNG DỤNG, BẢO TỒN CỦA MỘT SỐ
LOÀI LÂM SẢN NGOÀI GỖ QUAN TRỌNG Ở
VƯỜN QUỐC GIA CHƯ YANG SIN Tháng 3 năm 2007

Tên
Ph
ổ
Dâ
n
Pun
Kh
o
spi
n
Họ:
Bộ:

loài:
ổ
thông: Củ
n
tộc: Bum
C
g(
Ê
Đê)
o
a học: Dio
s
n
osa Burk
Củ nâu - D
Hành - Lili
a
người điề
u
à
y điều tra:
người dân
đi
ể
m : Vùn
g
p
hong phú:
p
hận lấy

ioscoreace
a
les
u
tra :
tham gia:
g
rừng, thô
(phỏng vấ
n
)
trong đời s
ồ
n và phát t
r
á
i:
á
i:
ừ
ng thườn
g
tre, le tre,
t
ô
ng), Hpai
u
lenta var.
ae
n, xã, huyệ

n
Dạn
Thâ
n
Lá:
K
Hoa
Củ:
đất
c
210
m
aRừn
2
o
Huy - Ca
o
0
3/2007
Ben - Ma
T
g
Năm - Y
a
g
ặp:
gặp: x

ng Mao -
K
T

R
p
hương
n
g già
â
y leo, có g
a
à
i dây khoả
n
y
vì bị trụi
ấ
y
ả
ng 3-4 củ.
C
Kích thướ
c
u
nương rẫ
y

K
rông Bông

ọ
ng nước v
ỏ
m, Chiều d
à

ô

ỏ
nâu
à
i:
3 Trạng thái rừng ( Đất trống, cây bụi, non,
nghèo, trung bình, giàu)
Sau nương rẫy
Độ tàn che (1/10) 0
G (Biterlich) (m2/ha) 0
Tên loài thực bì chính, % che phủ cỏ lào 10%
Tên loài và % che phủ của le tre, lồ ô le 80%
Độ cao so với mặt biển 645m
Tọa độ UTM (X-Y) 0234846 - 1368476
Vị trí địa hình (Bằng, ven suối, chân,
sườn, đỉnh)
sườn
Độ dốc (đo bằng Sunto) 35 độ
Hướng phơi (độ) 180 độ bắc
Loại đất, màu sắc đất Bazan, xám đen

Địa
tỉnh
Độ
p
Bộ
p
Mù
a
Cô
n
Ý
n
g
và t
h
Yêu
Mô

Mô
- Si
n
rụn
g
kim
,
Tr
ạ
non

loài:

a, giá trị
h
ương mại
cầu bảo t
ồ
tả hình th
á
tả sinh th
á
n
h cảnh (R
ừ
g
lá, gỗ + le
,
…)
ạ
ng thái rừn
, nghèo, tr
u
ỗ
Trọng
c
ommia ul
m
Eucommia
Eucommia
u
tra :
tham gia:

ống cộng
đ
r
i
ể
n
g
xanh, nử
a
t
rảng cỏ, lá
n
g, cây bụi,
à
u)
Quố
c
16/0
3
Y L
ú
n, Hằn
g
Dễ
g
Khó
Vỏ
Qua
n
Lấy

ú
- Ma Thư
ơ
g
Năm - Ya
g
ặp:
gặp: x
n
h năm
v
ỏ đ
ể
nấu
n
500đ/kg. H
bảo tồn vì
t
g
để tăng t
h
g
sống: C
â
n
: D1.3 = 1
5
V
ỏ màu xá
m

m
hay nức
d
đối gân lá
g thấy

K
rông Bông
ư
ơng đối d
ễ
R
ất hiếm:
n
g lấy vì rừ
n
c
òn ít. Nếu
ậ
p
15m
d
ọc B=2.82
xẻ thùy, L=
- Đăk Lăk
ễ
gặp:
n
g còn ít
được hỗ tr

Hướng phơi (độ) 70
0
bắc
Loại đất, màu sắc đất Feralit, nâu xám
Độ dày tầng đất (cm) >30cm
pH đất 6.8
Độ ẩm đất 15%
% kết von 5%
% đá nổi 20%
Lượng mưa (mm/năm)
Cự ly đến nguồn nước, sông suối 5m đến Ea Bru
t không khí Không đo
Độ ẩm không khí Không đo
Lux 2850
Tốc độ gió Không đo
Nhân tác (khai thác chọn, trắng, nương
rẫy, cháy rừng….)
Chưa khai thác
Vấn đề khác cần được ghi nhận
Đỗ trọng thường mọc trên đỉnh thác
6 Tên loài:
Phổ thông : Lan lộng
Dân tộc : Thạch học
Khoa học : Bulbophyllum sp
Hộ: Lan – Orchidaceae
Bộ: Lan – Orchidales


cỏ, lá kim, …)

Gỗ xen le
7 Trạng thái rừng ( Đất trống, cây bụi,
non, nghèo, trung bình, giàu)
Trung bình
Độ tàn che (1/10) 0.7
G (Biterlich) (m2/ha) 15
Tên loài thực bì chính, % che phủ cỏ, dương xỉ 20%
Tên loài và % che phủ của le tre, lồ
ô
Le: 20%
Độ cao so với mặt biển 650
Tọa độ UTM (X-Y) 234410 - 1366648
Vị trí địa hình (Bằng, ven suối, chân,
sườn, đỉnh)
Ven suối
Độ dốc (đo bằng Sunto) 38
0
Hướng phơi (độ) 70
0
bắc
Loại đất, màu sắc đất Feralit, nâu xám
Độ dày tầng đất (cm) > 30cm
pH đất 6.8
Độ ẩm đất 15%
% kết von 5%

huyện, tỉnh
Hằng Năm - Yang Mao - Krông Bông - Đăk Lăk
Độ phong phú: (phỏng vấn) Dễ gặp: Tương đối dễ gặp:
Khó gặp: x Rất hiếm:
Bộ phận lấy: Vỏ, gỗ
Mùa lấy (tháng) Quanh năm (nhiều vào mùa khô)
Công dụng Lấy vỏ bán, cây lớn có thể lấy gỗ
Ý nghĩa, giá trị trong đời sống cộng
đồng và thương mại
Bán 500đ/kg.
Yêu cầu bảo tồn và phát triển Nên gây trồng lại để tạo thu nhập
Hiện tại đã bị khai thác cạn kiệt
Mô tả hình thái:

Dạng sống: Cây gỗ
Vỏ: Vỏ màu xám hay nức dọc B=2.82mm, không có mùi, có vị ngọt
Lá: Lá đơn mọc cách, lá hình xoan, dài=15-20cm, Rộng=7-10cm,
gân lá hình lông chim có 10-15 cặp gân, lá có mùi thơm dễ chịu
Hoa, quả: không thấy
Mô tả sinh thái:
- Sinh cảnh (Rừng thường xanh,
nửa rụng lá, gỗ + le tre, le tre,
trảng cỏ, lá kim, …)

Nửa rụng lá xen le
Trạng thái rừng ( Đất trống, cây
bụi, non, nghèo, trung bình, giàu)
Nghèo

9

% kết von 0%
% đá nổi 0%
Lượng mưa (mm/năm)
Cự ly đến nguồn nước, sông suối
t không khí Không đo
Độ ẩm không khí Không đo
Lux 4127
Tốc độ gió Không đo
Nhân tác (khai thác chọn, trắng,
nương rẫy, cháy rừng….)
Bị tác động khai thác chọn.
Cháy rừng thỉnh thoảng 2-3 năm/lần
Vấn đề khác cần được ghi nhận
Khu vực phát hiện có nhiều cây tái sinh, nhưng không gặp cây lớn
do trước đây bị khai thác nhiều

10 Tên loài:
Phổ thông : Dương đào - Lá bột ngọt
Dân tộc : Hla Mnhao
Khoa học: Actinidia sp
Họ: Dương đào – Acitinidiaceae
Bô: Đỗ Quyên - Ericales Tên người điều tra :
Ngày điều tra:
Quốc – Triều - Cao Lý – Hải – Quyết

Rừng thường xanh
Trạng thái rừng ( Đất trống, cây bụi,
non, nghèo, trung bình, giàu)
Trung bình đến giàu
11 Độ tàn che (1/10) 0.6 - 0.8
G (Biterlich) (m2/ha) 22.5 - 26
Tên loài thực bì chính, % che phủ Cỏ lông vắt: 30
Tên loài và % che phủ của le tre, lồ ô Le 10%
Độ cao so với mặt biển 530 - 700
Tọa độ UTM (X-Y) 0235087 – 1367905 và 224917 - 1377923
Vị trí địa hình (Bằng, ven suối, chân,
sườn, đỉnh)
Chân, ven suối
Độ dốc (đo bằng Sunto) 38
0
Hướng phơi (độ) 30
0
bắc
Loại đất, màu sắc đất Feralit, nâu xám
Độ dày tầng đất (cm) >30cm
pH đất 6.6 -7.0
Độ ẩm đất 15 - 50%
% kết von 0 - 20%
% đá nổi 15 -40%
Lượng mưa (mm/năm)
Cự ly đến nguồn nước, sông suối 50m
t không khí Không đo

Công dụng Ăn, bán
Ý nghĩa, giá trị trong đời sống cộng
đồng và thương mại
Bán 5000-6000đ/kg.
Yêu cầu bảo tồn và phát triển Nếu có điều kiện thì nên gây trồng để lấy
Mô tả hình thái: Dạng sống: Dây leo
Lá: Lá đơn mọc đối, trên hai mặt lá có lông, dài=6cm, Rộng=5cm
Hoa, quả: không thấy
Mô tả sinh thái:
- Sinh cảnh (Rừng thường xanh,
nửa rụng lá, gỗ + le tre, le tre,
trảng cỏ, lá kim, …)

Le xen gỗ
Trạng thái rừng ( Đất trống, cây
bụi, non, nghèo, trung bình, giàu)
Nghèo

Độ tàn che (1/10) 0.2
13 G (Biterlich) (m2/ha) 3
Tên loài thực bì chính, % che phủ Sa nhân, cỏ 30%
Tên loài và % che phủ của le tre,
lồ ô
Le 80%

14

Tên loài:
Phổ thông : Củ mài
Dân tộc : Bum Brây
Khoa học: Dioscorea persimilis
Họ: Củ nâu - Dioscoreaceae
Bộ:Hành - Liliales

Tên người điều tra :
Ngày điều tra:
Hùng – Định – Quyết
15/03/2007
Tên người dân tham gia: Y Dô – Ama Đrai
Địa điểm : Vùng rừng, thôn, xã,
huyện, tỉnh
Hằng Năm - Yang Mao - Krông Bông - Đăk Lăk
Độ phong phú: (phỏng vấn) Dễ gặp: Tương đối dễ gặp:
Khó gặp: x Rất hiếm:
Bộ phận lấy Củ
Mùa lấy (tháng) Tháng 3 - 5
Công dụng Lấy để ăn khi vào mùa giáp hạt
Ý nghĩa, giá trị trong đời sống cộng
đồng và thương mại
Bổ sung lương thực cho mùa đói.
Hiện nay ít người đi lấy
Yêu cầu bảo tồn và phát triển không

Sườn
Độ dốc (đo bằng Sunto) 35
Hướng phơi (độ) 100 độ bắc
Loại đất, màu sắc đất Feranit – xám
Độ dày tầng đất (cm) 50cm
pH đất 5.8
Độ ẩm đất Khô
% kết von 0
% đá nổi 0
Lượng mưa (mm/năm)
Cự ly đến nguồn nước, sông suối
t không khí Không đo
Độ ẩm không khí Không đo
Lux 3217
Tốc độ gió Không đo
Nhân tác (khai thác chọn, trắng,
nương rẫy, cháy rừng….)
Ít tác động, không cháy rừng
Vấn đề khác cần được ghi nhận

Không đào được củ do củ quá sâu

Tên lo
à
Ph
ổ
th
ô
Dân tộ
c

s
- Sinh
c
nửa rụ
n
trảng c
ỏ
Trạng
t
bụi, no
n
Độ tàn
G (Bite
r
à
i:
ô
ng : Lá bé
p
c
: Hla Lăn
g
ọ
c: Gnetu
m
ư
ời điều tr
a
i
ều tra:

g lá, gỗ + l
ỏ
, lá kim,
…
t
hái rừng (
Đ
n
, nghèo, tr
che (1/10)
r
lich) (m2/h
p

g

m
gnemon
L
a
:
a
m gia:
ừ
ng, thôn,
x
h
ỏng vấn)
n
g đời sốn

,
Qu
Là
m
g
cộng Dâ
kh
ô

Dạ
Th
â
Lá
:
lá:
H
o
Q
u
a
nh,
,

G
ỗ
c
ây
iàu)
Ng
0.

n: D= 5.1
:
Lá đơn m
ọ
3 -7 cm; c
h
o
a: Hoa chù
u
ả: khi non
m
ỗ
xen le, rừ
n
hèo đến tr
u
3
– 0.6
18
–
Quyết -
C
Đ
rai –Y Lú
Y
ang Mao -

T

R

T
ương đối
d
R
ất hiếm:
để ăn. Ng
o
ả
o
.5 - 2
mác mũi n
=
15 – 20c
m
n
g, thời gia
n
k
hi chín m
à
g
lá.
m –Quốc
–
g
-
Đ
ăk Lă
k
d

Tên loài thực bì chính, % che phủ Lá lót, cây họ gừng: 5 – 15%
Tên loài và % che phủ của le tre,
lồ ô
Le: 50 - 80%
Độ cao so với mặt biển 523 - 578
Tọa độ UTM (X-Y) (234036 – 234097) – (1368672 – 1368819)
Vị trí địa hình (Bằng, ven suối,
chân, sườn, đỉnh)
Ven suối, sườn
Độ dốc (đo bằng Sunto) 18 - 45
Hướng phơi (độ) 10 - 145 độ bắc
Loại đất, màu sắc đất Feranit – xám
Độ dày tầng đất (cm) >50cm
pH đất 6.6 – 7.0
Độ ẩm đất 5 – 35%
% kết von 5%
% đá nổi 5 – 30%
Lượng mưa (mm/năm)
Cự ly đến nguồn nước, sông suối
t không khí 31.6
Độ ẩm không khí Không đo
Lux 2100
Tốc độ gió Không đo
Nhân tác (khai thác chọn, trắng,
nương rẫy, cháy rừng….)
Ít tác động, không cháy rừng
Vấn đề khác cần được ghi nhận

Bán 2500đ/kg. Gắn bó với đời sống và sinh hoạt cộng đồng
Yêu cầu bảo tồn và phát triển Muốn phát triển loài này vì trong rừng còn ít
Mô tả hình thái:
Dạng sống: Bụi dây leo
Thân: D
0=
10mm, H= 1- 4m
Vỏ: Vỏ có nhiều gai nhọn
Lá: Lá cụm 4 lá đơn mọc cách, hình giáo, 5 gân gốc mép có
gai nhỏ, dài= 20-50cm, Rộng= 3-5cm
Hoa: Hoa chùm màu trắng ra vào khoảng tháng 9-10
Quả: Quả màu vàng, chín có màu nâu đen, phía ngoài có vảy,
thời gian ra quả tháng 2-4
19 Mô tả sinh thái:
- Sinh cảnh (Rừng thường xanh, nửa
rụng lá, gỗ + le tre, le tre, trảng cỏ, lá
kim, …)

Tre le ven suối
Bán thường xanh
Trạng thái rừng ( Đất trống, cây bụi,

Lux 2100 - 3300
Tốc độ gió
Nhân tác (khai thác chọn, trắng,
nương rẫy, cháy rừng….)
Ít tác động, khai thác chọn, không cháy rừng
Vấn đề khác cần được ghi nhận

Hiện nay vùng có nhiều mây ở xa
Dân đi lấy thường xuyên. Đường đi lại thuận lợi cho việc đi lấy Tên lo
à
Ph
ổ
th
ô
Dân tộ
c
Khoa h
ọ
Họ: G
ừ
Bộ: G
ừ
Tên ng
ư
Ngày đ
i
Tên ng

ừ
ng – Zingi
b
ừ
ng - Zingi
b
ư
ời điều tr
a
i
ều tra:
ư
ời dân th
a
m
: Vùng r
ừ
tỉnh
ng phú: (p
h
n
lấy:
y
(tháng)
ụng
a
, giá trị tro
n
à
thương

phát tri
ể
n
m

x
ã,
g
cộng

20
Bảo Huy -
14/03/200
7
Y Lú - Ma
T
Hằng Năm
Dễ gặp: x
Khó gặp:
Quả
Tháng 8-1
0
Bán, ngâm
Bán 25000
đ
dân không
Cần quản l
ý

Dạng sốn

mọc so le
m
àu trắng
n
c
hín màu đ
ỏ

Cao lý - Q
u
Y
Zô - Ma
D
o
- Krông
B
Tương
đ
Rất hiế
m
giải mỏi, c
ạ
i không c
ó
ìm đầu ra
c
thảo sống
D
0
= 2 - 10

c
ho sản ph
ẩ
lâu năm
m
m
n
g = 4 – 7c
m
r
a hoa thá
n
=
2-4cm
–
Triều – T
r
e
n – Ma Lê
a
L
ăk.

ụ
ng
mua do đó
ẩ
m
m
, dài = 20

Độ dốc (đo bằng Sunto) 0 - 45
0
Hướng phơi (độ) 0 - 150
0
bắc
Loại đất, màu sắc đất Xám trắng, pha cát
Độ dày tầng đất (cm) >30cm
pH đất 6.8 - 7
Độ ẩm đất 5 – 20%
% kết von 0 - 30%
% đá nổi 0 – 10%
Lượng mưa (mm/năm)
Cự ly đến nguồn nước, sông suối 20 – 1000m
t không khí 31.6
0
C
Độ ẩm không khí
Lux 2100 - 4220
Tốc độ gió
Nhân tác (khai thác chọn, trắng,
nương rẫy, cháy rừng….)
Chặt chọn ít, thường xuyên có người vào lấy LSNG, không cháy
rừng
Vấn đề khác cần được ghi nhận

Là thức ăn của chim, gà rừng, trĩ 22


Dạng sống: Cây gỗ
Thân: D
1.3
> 40cm, H> 25m
Vỏ: Vỏ xanh mỏng
Lá: Lá đơn mọc cách, lá láng 3 gân gốc, dài= 20cm, Rộng= 4-
6cm
Hoa: Hoa màu trắng ra vào khoảng tháng 6,- 7
Quả: Quả: không thấy
Rễ cọc có mùi thơm khác vỏ quế nhà
Mô tả sinh thái:
- Sinh cảnh (Rừng thường xanh, nửa
rụng lá, gỗ + le tre, le tre, trảng cỏ, lá
kim, …)
Gỗ xen le
Bán thường xanh
Trạng thái rừng ( Đất trống, cây bụi,
non, nghèo, trung bình, giàu)
Nghèo – Trung bình

23

Độ tàn che (1/10) 0.6
G (Biterlich) (m2/ha) 14 - 18

Vấn đề khác cần được ghi nhận
Tên loài:
Ph
ổ
thôn
g
Dân tộc :
Khoa họ
c
Họ:
Á
o k
h
Bộ:
Tên ngư
ờ
Ngày điề
u
Tên ngư
ờ
Địa đi
ể
m
tỉnh
Độ phon
g


Ktuynh
c
: Diplaziu
m
h
iên -
A
spi
d
ờ
i điều tra :
u
tra:
ờ
i dân tha
m
: Vùng rừn
g
phú: (phỏ
n
lấy
(
tháng)
n
g
g
iá trị tron
g
t
hương mại

g
đời sống
c

phát tri
ể
n
h
ường xan
h
e
tre, trảng
ấ
t trống, câ
y
nh, giàu)
g
Xỉ
u
m
V
1
huyện,
H
D
K
Đ
Q
L
c

hó gặp:
Đ
ọt non
Q
uanh nă
m
L
àm rau nấ
C
ung cấp t
h
C
hỉ thị đất t
K
hông
D
ạng sốn
g
T
hân: H =
0
m
àu xanh
L
á: Lá kép
H
oa: Chưa
Q
uả: Chưa
R


ố
c – Tâm
Y Zô - M
a
o
- Krông B
ô
Tương
đ
Rất hiế
m
h
ẩ
m cho b
ữ
thảo
D
0
= 5 - 10
m
m
ột lần lẻ,
r
a
Drai
ô
ng -
Đ
ăk
Độ tàn che (1/10) 0 - 0.5
G (Biterlich) (m2/ha) 0
Tên loài thực bì chính, % che phủ Sung, đay, gai,…10 – 15%
Tên loài và % che phủ của le tre, lồ ô Le 75 - 80%
Độ cao so với mặt biển 500 - 530
Tọa độ UTM (X-Y) (0234097 – 234199) – (1368672 – 1369040)
Vị trí địa hình (Bằng, ven suối, chân,
sườn, đỉnh)
Ven suối - chân
Độ dốc (đo bằng Sunto) 0 - 18
0
Hướng phơi (độ) 0 - 10
0
bắc
Loại đất, màu sắc đất Xám trắng, pha cát
Độ dày tầng đất (cm) >30cm
pH đất 6.6 - 7
Độ ẩm đất 5 – 30%
% kết von 0 %
% đá nổi 0 – 5%
Lượng mưa (mm/năm)
Cự ly đến nguồn nước, sông suối 25 m
t không khí 2610 - 3300
Độ ẩm không khí
Lux 2100 - 4220
Tốc độ gió
Nhân tác (khai thác chọn, trắng,
nương rẫy, cháy rừng….)