B TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRNG
ÁN TNG TH
! ∀
#∃%
các nc khu vc 34
I.5. Quan im và các m%c tiêu phát trin kinh t bin Vit Nam n n&m
2020 38
PHN II - CÁC QUAN I∋M, MC TIÊU NHI(M V V IU TRA C)
B∗N VÀ QU∗N LÝ TÀI NGUYÊN - MÔI TR+,NG BI∋N 40
II.1. Các quan im v iu tra c! b∀n và qu∀n lý tài nguyên - môi trng
bin 40
II.1.1. Quan im v iu tra c! b∀n tài nguyên - môi trng bin 40
II.1.2. Quan im v qu∀n lý tài nguyên - môi trng bin 41
II.2. M%c tiêu ca án 41
II.2.1. M%c tiêu t−ng quát 41
II.2.2. Các m%c tiêu c% th 42
II.3. Ph m vi ca án 43
II.3.1. V không gian 43
II.3.2. V thi gian 43
II.4. Các nhim v% ca án 43
II.4.1. Giai o n 2006 - 2010 43
II.4.2. Giai o n 2011- 2020 44
II.5. Các d án thành phn ca án 44
II.5.1. Nguyên t.c xây dng d án 44
án tng th v iu tra c bn và qun lý tài nguyên – môi trng bin
n nm 2010, tm nhìn n nm 2020
II.5.2. Các d án thu/c án 45
II.6. Kt qu∀ và s∀n ph0m ca án t−ng th 45
PH1N III - T2 CHC, CÁC GI∗I PHÁP THC HI(N ÁN VÀ D KIN
KINH PHÍ 53
III.1. T− chc và ch3 o thc hin 53
BAP K ho ch Hành /ng a d ng sinh hc quc gia
BASEL Công c v kim soát, v∃n chuyn các ch5t th∀i /c h i xuyên biên gii
BVMT B∀o v môi trng
BOD Nhu cu ôxy sinh hoá
CA Công an
CN Công nghip
COD Nhu cu ôxy hoá hc
CEM U; ban Quc t v qu∀n lý các h sinh thái
CBD Công c a d ng sinh hc
CITES Công c th!ng m i quc t i vi các loài hoang dã ang b e do
GD&T Giáo d%c và ào t o
DSH a d ng sinh hc
GTVT Giao thông v∃n t∀i
KBTB Khu b∀o t4n bin
KBT Khu b∀o t4n
KBTL Khu b∀o t4n loài
KDTT Khu d tr< tài nguyên thu; sinh
KH&T K ho ch và u t
KH&CN Khoa hc và Công ngh
HST H sinh thái
FAO T− chc LHQ v l!ng thc và nông nghip
IUCN T− chc B∀o t4n thiên nhiên Quc t
MARPOL 73/78 Công c v ng&n ng=a ô nhi>m du t= tu
MAB Ch!ng trình Con ngi và Sinh quyn
NN&PTNT Nông nghip và Phát trin nông thôn
NG Ngo i giao
ODA Tài tr7 phát trin chính thc
QP Quc phòng
RSH R n san hô
RNM R=ng ng∃p m:n
ng nghiên cu, iu tra, khai thác, s dng các iu kin t nhiên và tài nguyên
thiên nhiên theo quy nh ca pháp lut.
Phát trin bn vng: Là s phát trin m bo duy trì lâu bn các ngun tài
nguyên thiên nhiên và cht lng môi trng, cho phép tng trng kinh t, áp ng
nhu cu ca th h hin ti nhng không tr ngi cho vic áp ng nhu cu ca các
th h mai sau.
H sinh thái: H thng các qun th sinh vt tn ti và phát trin trong mt
môi trng nht nh, có quan h tng tác vi nhau và vi môi trng ó
a dng sinh hc: Là s phong phú v ngun gen, ging, loài sinh vt và h
sinh thái trong t nhiên.
t ngp nc: Là nhng vùng t ai (land) ngp nc t nhiên hoc nhân
to, vi nc t nh hoc nc chy, nc ng!t, l hay mn, ngp nc thng xuyên
hay tm thi, k c nhng vùng bin ven b có sâu không quá 6 m lúc triu thp
(theo nh ngh a trong Công c Ramsar). Các dng t ngp nc tiêu biu Vit
Nam là: m ly, sông, h, ao m, h cha vùng ng b∀ng châu th, rn san hô,
m phá, bin nông ven b (sâu<6m), bãi cn, ca sông bãi triu
Khu bo tn thiên nhiên: Mt khu t hoc bin c bit dành bo v và
duy trì a dng sinh h!c, các ngun tài nguyên thiên nhiên và vn hoá xã hi, c
qun lý b∀ng pháp lut và các công c hiu qu khác.
Du lch sinh thái: Là loi hình du lch tp trung vào các tài nguyên vn hoá
và môi trng, thng da trên các hot ng bo tn.
i b: Gm c vùng bin ven b và t ven bin, ni chu tác ng qua li
gia bin và t lin. Trong thc t, vùng b c xác nh mt cách tng i,
thng ph thuc vào ranh gii hành chính, mc tiêu và nng lc qun lý.
QLTHB (qun lý tng hp i b): Là hình thc qun lý tài nguyên và môi
trng theo cách tip cn tng hp, thng nht (theo h thng tài nguyên, chc nng
s dng và chính sách qun lý liên ngành có s tham gia ca y các bên liên
quan, nh∀m gii quyt nhng vn qun lý phc tp (và thng mâu thu#n) vùng
b.
án tng th v iu tra c bn và qun lý tài nguyên – môi trng bin
Công ngh Vit Nam, Vin Khoa hc Xã h/i Vit Nam, T−ng c%c Du lch Vit
Nam, T−ng công ty Du khí Vit Nam, T−ng công ty Công nghip Tàu thy
Vit Nam và UBND các t3nh, thành ph ven bin. :c bit trong sut quá trình
xây dng án, B/ Tài nguyên và Môi trng ã nh∃n 7c s ch3 o sát sao,
có hiu qu∀ ca V&n phòng Chính ph. B/ Tài nguyên và Môi trng xin trân
trng c∀m !n s phi h7p và giúp Χ nói trên.
án tng th v iu tra c bn và qun lý tài nguyên – môi trng bin
n nm 2010, tm nhìn n nm 2020
PHN I
CÁC CN C XÂY DNG ÁN
I.1. S CN THIT CA ÁN
I.1.1. Khái quát chung
Bin và i d!ng cha ng ngu4n tài nguyên vô cùng quý giá, phong
phú và a d ng, là mi quan tâm ca toàn nhân lo i, do ó các quc gia có bin
trên th gii quan tâm :c bit n công tác iu tra c! b∀n và qu∀n lý tài
nguyên - môi trng bin.
• Bi cnh quc t
Hu ht các quc gia phát trin nh5t trên th gii u là nh<ng nc có
bin và nn kinh t bin m nh. Tin xa ra bin và phát trin kinh t bin là chin
l7c u tiên, là c! h/i thách thc ca nhiu quc gia có bin. Th k; XXI 7c
Liên hip quc ghi nh∃n là th k; i d!ng và c∀nh báo các quc gia cn nh∃n
thc y trách nhim ca mình i vi i d!ng. Các quc gia có bin trên
th gii ã và ang xúc tin xây dng chin l7c, cΑng nh k ho ch hành /ng
khai thác vùng bin m/t cách h7p lý. Các nc phát trin nh M6, Canaa,
Australia, Italia, Nh∃t B∀n, Hà Lan và Pháp ã thu 7c nhiu thành qu∀ trong
nghiên cu và qu∀n lý t−ng h7p vùng bin.
Trung Quc trong nhiu n&m qua ã tích cc 0y m nh m# c8a ra phía
và m/t phn ba r=ng ng∃p m:n trên th gii, óng góp 40 triu t5n cá/n&m và
s∀n xu5t 7c gn 80% s∀n l7ng thy s∀n th gii. Có ít nh5t 20 trong s 50
loài c? bin ca th gii 7c phát hin # khu vc này. Bên c nh nh<ng h sinh
thái này, khu vc còn có các vùng 5t ng∃p nc, c8a sông, m phá, vΑng vnh
r5t ln có tm quan trng v kinh t và môi trng. Môi trng bin em l i
dinh dΧng, k sinh nhai, khoáng ch5t, thuc men và v∃t liu xây dng. Nó là
ph!ng tin giao thông và thông tin. BΒng cách này, các bin ông Á t o iu
kin r5t thu∃n l7i cho s t&ng tr#ng kinh t và th!ng m i. Các vùng phát trin
7c hình thành quanh các bin khu vc. Có th nói, nhiu quc gia và vùng
lãnh th− có nn kinh t phát trin trên nn t∀ng ca bin.
Trong xu th h/i nh∃p quc t, nc ta ã và ang h7p tác vi các quc gia
∀o và ven bin khu vc ông Á tin hành nhiu ch!ng trình khu vc v iu
tra nghiên cu quy lu∃t t nhiên, v tim n&ng tài nguyên bin, v môi trng,
v các h sinh thái và trin khai các mô hình qu∀n lý và phát trin tài nguyên và
môi trng bin vi nhiu khía c nh, nhiu quy mô khác nhau t= nghiên cu
khoa hc, iu tra kh∀o sát, quan tr.c giám sát tài nguyên và môi trng, xây
dng chính sách, nâng cao nh∃n thc, t&ng cng n&ng lc và gii thiu, trin
khai các mô hình qu∀n lý tài nguyên và môi trng bin.
• Bi cnh ca Vit Nam
V m:t lch s8 vùng bin nc ta có v trí a chính tr trng yu, có ý
ngha sng còn i vi nn an ninh, quc phòng và xây dng 5t nc. Vi nh∃n
thc nc ta là quc gia bin có v trí chin l7c quan trng i vi s phát trin
kinh t là b∀o v quc phòng, an ninh, Ngh quyt s 03-NQ/TW ca B/ Chính
tr v “mt s nhim v phát trin kinh t bin trong nhng nm trc mt” ã
xác nh rõ: “tr thành mt nc mnh v bin là mc tiêu chin lc xut phát
án tng th v iu tra c bn và qun lý tài nguyên – môi trng bin
n nm 2010, tm nhìn n nm 2020
kinh t t&ng tr#ng kéo theo ô nhi>m môi trng, :c bit môi trng bin. Ho t
/ng khai thác quá mc dΕn n s c n kit ngu4n tài nguyên bin, gây ô nhi>m
trm trng, suy thoái h sinh thái và hu; ho i môi trng bin, ây là v5n bc
xúc ca các quc gia có bin trong ó có Vit Nam. Trong nh<ng n&m qua tuy
Nhà nc ta ã ban hành m/t s v&n b∀n quy ph m pháp lu∃t nh: Chin l7c
b∀o v môi trng quc gia n n&m 2010 và nh hng n n&m 2020; nh
hng chin l7c phát trin bn v<ng # Vit Nam (Ch!ng trình ngh s 21 ca
Vit Nam) và ã cam kt tham gia Chin l7c phát trin bn v<ng bin ông Á
2003 (Ch!ng trình i tác khu vc v qu∀n lý môi trng bin ông Á,
án tng th v iu tra c bn và qun lý tài nguyên – môi trng bin
n nm 2010, tm nhìn n nm 2020
PEMSEA) , song cho n nay nc ta cha hình thành h thng chính sách,
pháp lu∃t riêng v qu∀n lý tài nguyên - môi trng bin.
Tin ra bin ang là xu th t5t yu tìm kim, phát trin các tim n&ng v
nguyên liu, n&ng l7ng, thc ph0m và không gian sinh sng trong t!ng lai.
I.1.2. Vai trò, v trí ca bin Vit Nam
• V trí ca bin Vit Nam trong khu vc
Bin ông là m/t bin rìa, nΒm # phía Tây Thái Bình D!ng vi din tích
3.447 triu km
2
, n!i sâu nh5t là 5.245 m, có hai vnh ln là vnh B.c B/ và vnh
Thái Lan, có hàng v n ∀o ln nh? và 7c bao quanh b#i các quc gia: Trung
Quc, Vit Nam, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Singapore, Indonesia, Brunei
Darusalam, Philippin
Vit Nam là quc gia nΒm trên b Bin ông, có ng b bin dài trên
3.260 km (không k b các ∀o), có vùng :c quyn kinh t trên bin ca Vit
Nam r/ng kho∀ng 1 triu km
n nm 2010, tm nhìn n nm 2020
Các h sinh thái bin và ven bin có giá tr cc kΓ quan trng, nh: iu
ch3nh khí h∃u và iu hòa dinh dΧng trong vùng bin thông qua các chu trình
sinh a hóa; là n!i c trú, sinh Η và !m nuôi 5u trùng ca nhiu loài thy sinh
v∃t không ch3 # ngay vùng b, mà còn t= ngoài kh!i và theo mùa, trong ó có
nhiu loài :c s∀n. Các h sinh thái có n&ng su5t sinh hc cao nh r n san hô,
th∀m c? bin, r=ng ng∃p m:n, vùng triu c8a sông, m phá và vùng nc tr4i
thng phân b # vùng b và quyt nh hu nh toàn b/ n&ng su5t s! c5p ca
toàn vùng bin và i d!ng phía ngoài.
Rng ngp mn
R=ng ng∃p m:n # nc ta phân b dc ven bin t= B.c xung Nam, nhng
t∃p trung ch yu # 4ng bΒng sông C8u Long. Nh<ng n&m gn ây, do dân s
t&ng nhanh và phát trin nuôi tr4ng thu; s∀n quá mc, r=ng ng∃p m:n b phá hu;
nghiêm trng. Din tích r=ng ng∃p m:n # 4ng bΒng sông C8u Long cΑng gi∀m
nhanh chóng, t= 250.000 ha n&m 1950 xung còn 72.000 ha vào n&m 1995.
R=ng ng∃p m:n là h sinh thái :c bit # vùng c8a sông, ven bin nhit
i. R=ng ng∃p m:n có tác d%ng r5t ln trong h n ch xói l#, c nh bãi b4i,
chng sóng gió, cung c5p dinh dΧng cho các loài thu; s∀n, lc nc th∀i, gi<
cân bΒng sinh thái # vùng ven bin. ây là môi trng thích h7p cho các ho t
/ng nuôi và ánh b.t thu; s∀n. R=ng ng∃p m:n còn là n!i trú ng% ca các loài
/ng v∃t hoang dã nh: chim, bò sát, lΧng c. Các s∀n ph0m ca r=ng ng∃p
m:n có giá tr cao, nh gΦ, than bùn, b/t gi5y và d7c liu,
Các rn san hô
R n san hô là h sinh thái bin nhit i in hình, là m/t d ng tài nguyên
quan trng # nc ta, vi kho∀ng trên 350 loài thu/c 72 ging san hô # bin ven
b Nam Vit Nam (theo nghiên cu t= n&m 1982 – 1992) và 165 loài thu/c 52
trin chΒng cht c.m sâu vào lp 5t b m:t, nên c? bin có tác d%ng b∀o v b
bin, chng xói l# khi sóng to, gió ln; làm gi∀m tc / dòng ch∀y và −n nh
nn áy, C? bin còn 7c khai thác làm phân bón, thc &n cho gia súc.
Ngun li hi sn
Vùng bin ven b bin nc ta tính n / sâu 30m ch3 chim kho∀ng 11%
din tích vùng :c quyn kinh t, nhng s∀n l7ng h∀i s∀n khai thác t= vùng này
l i chim 80% t−ng s∀n l7ng. Tr< l7ng cá toàn vùng bin Vit Nam c tính
kho∀ng 4,2 triu t5n, trong ó 1,7 triu t5n # ngoài kh!i, vi ngΧng khai thác
bn v<ng 1,4 - 1,7 triu t5n.
H∀i s∀n cung c5p gn 40% t−ng l7ng m /ng v∃t tiêu th% trên toàn quc
và cΑng mang l i ngu4n thu ngo i t ln; t= n&m 2002 kim ng ch xu5t kh0u thy
s∀n ng th ba c∀ nc và s8 d%ng kho∀ng 4% lc l7ng lao /ng trong c∀
nc.
Nuôi tr4ng thu; s∀n em l i ngu4n l7i ln cho dân c sng ven bin và
thúc 0y kinh t bin phát trin. T−ng s∀n l7ng nuôi tr4ng thu; s∀n trên bin và
ven b ã t&ng 153% t= n&m 1991 n n&m 2001. Tuy nhiên, din tích nuôi tôm
nc l7 ch3 t&ng 94% trong cùng thi gian.
Tài nguyên phi sinh vt
Tài nguyên nc
Tim n&ng tài nguyên nc bin ca nc ta là r5t to ln. iu tra c! b∀n
v tài nguyên nc bin ph%c v% cho nhiu m%c ích khác nhau, ch yu là ph%c
án tng th v iu tra c bn và qun lý tài nguyên – môi trng bin
n nm 2010, tm nhìn n nm 2020
v% cho nuôi tr4ng, ánh b.t h∀i s∀n; phát trin giao thông ng bin, phát trin
du lch, y t, s∀n xu5t mui. Trong t!ng lai iu tra tài nguyên nc bin còn
nhΒm khai thác s∀n xu5t nc ngt, phát trin n&ng l7ng thu; triu, h∀i lu, các
ch ph0m t= nc bin,
nm 1996; khách hàng nc ngoài ã s dng trên 50% nng lc i tàu ca ta ).
án tng th v iu tra c bn và qun lý tài nguyên – môi trng bin
n nm 2010, tm nhìn n nm 2020
nc bin, sóng bin, tr ng thái / m:n, ); các s liu d tính v mc nc
triu cho các c∀ng chính ca Vit Nam và m/t s c∀ng quc t thông qua b∀ng
thu; triu xu5t b∀n hàng n&m; các kt qu∀ nghiên cu quy lu∃t di>n bin ca các
yu t: gió, áp su5t, nhit / không khí, / 0m, l7ng ma, nhit / nc bin,
sóng, dòng ch∀y cho t=ng khu vc Bin ông trc tip ph%c v% cho phát trin
kinh t bin: giao thông v∃n t∀i bin, khai thác du khí, cáp thông tin, ánh b.t,
nuôi tr4ng h∀i s∀n,
5t khu vc ven bin
5t là thành phn quan trng ca môi trng, là ngu4n tài nguyên vô giá
mà t nhiên ban t:ng cho con ngi. Vùng ven bin là vùng m gi<a bin và
5t lin, là m/t trong nh<ng khu vc :c trng vi a d ng sinh thái, giàu tài
nguyên thiên nhiên và là n!i t∃p trung các ho t /ng phát trin.
Bãi triu ly thu/c nhóm 5t ng∃p nc ven b, có chc n&ng và vai trò
sinh thái r5t quan trng và cΑng là i t7ng khai thác t= nhiu n&m nay ca
ngi dân ven bin. T−ng din tích bãi triu ly # nc ta c tính kho∀ng trên
1.000.000 ha.
Bãi triu ly là n!i c trú, cung c5p thc &n và lu gi< các ngu4n ging h∀i
s∀n (trng cá, cá b/t, ), là vùng m chng xói l# b bin, a hình bΒng ph≅ng
và r/ng, là bΕy phù sa và túi lc t nhiên các ch5t ô nhi>m sinh ra t= l%c a.
Trên bãi triu phía B.c có 387 loài sinh v∃t áy, 106 loài giáp xác, 174 loài thân
mm sinh sng. Kho∀ng 90% ngu4n ging h∀i s∀n có m:t # vùng triu và ch
yu # vùng triu ly. Kho∀ng 95 % loài h∀i s∀n có giá tr u sng trên các vùng
triu ly nh ngao, ngó, vp, tôm r∀o. S∀n l7ng khai thác ngao trên vùng triu
Hin nay, có kho∀ng 60 c∀ng ln nh? nΒm dc b bin, trong ó có 17 c∀ng
ln thu/c quyn qu∀n lý trc tip ca Nhà nc. S∀n l7ng hàng hoá các c∀ng
ln t kho∀ng 80% t−ng hàng hoá, t mc 12,5 triu t5n/n&m (1993) và
kho∀ng 24,5 triu t5n n&m (2004), trong ó kho∀ng 28% là s∀n ph0m du.
Tim nng phát trin du lch bin
Vùng bin Vit Nam có iu kin t nhiên và tài nguyên thiên nhiên thu∃n
l7i cho phát trin nhiu lo i hình du lch. :c im a hình ven bin t o nên
nhiu c∀nh quan Ιp, h5p dΕn khách du lch trên sut chiu dài 5t nc nh èo
Ngang, èo H∀i Vân, èo C∀, vnh Nha Trang (7c công nh∃n là m/t trong 29
vnh Ιp nh5t th gii)…; có kho∀ng 126 bãi cát ln nh? khác nhau. Bãi bin dài
nh5t t n 15-18 km, bãi nh? cΑng có chiu dài ti 1 km, trong ó có 20 bãi
bin t tiêu chu0n quc t. vùng nc ven b, n!i t∃p trung ti 2.773 hòn
∀o, có nhiu ∀o có giá tr du lch nh Quan L n, Cát Bà, Cù Lao Chàm, Phú
Quý, Côn ∀o, Phú Quc,… :c bit, vnh H Long có h!n 2.000 ∀o á vôi
ln nh?, là hình thái a hình karst ng∃p nc vi c∀nh quan :c bit h5p dΕn, ã
7c UNESCO hai ln công nh∃n là di s∀n thiên nhiên th gii (giá tr v c∀nh
quan và giá tr v a ch5t, a m o). Ngoài ra, 4 di s∀n thiên nhiên, v&n hoá
khác u nΒm # ven bin.
Vùng bin nc ta giàu tim n&ng b∀o t4n vi nh<ng giá tr sinh thái t∃p
trung ch yu # h thng 13/28 vn quc gia; 22/55 khu b∀o t4n thiên nhiên,
trong ó có 2 khu b∀o t4n bin là Hòn Mun (Khánh Hoà) và Cù Lao Chàm
(Qu∀ng Nam); 17/34 khu r=ng v&n hóa lch s8 và môi trng # vùng ven bin và
h∀i ∀o ven b, trong ó tiêu biu là vnh H Long 7c công nh∃n là di s∀n
án tng th v iu tra c bn và qun lý tài nguyên – môi trng bin
n nm 2010, tm nhìn n nm 2020
thiên nhiên th gii; r=ng ng∃p m:n Cn Gi và vùng qun ∀o Cát Bà là khu d
tr< sinh quyn th gii, …
cho rΒng tài nguyên thiên nhiên t= i d!ng là không có gii h n cho vic khai
thác, s8 d%ng và i d!ng cΑng có kh∀ n&ng vô t∃n trong vic h5p th% và x8 lý
các ch5t th∀i s∀n sinh ra t= các ho t /ng ca con ngi. Cui nhng nm 50
ca th k∃ trc, loài ngi bt u a i dng th gii vào him h!a. Con
án tng th v iu tra c bn và qun lý tài nguyên – môi trng bin
n nm 2010, tm nhìn n nm 2020
ngi ã ánh bt và khai thác quá nhiu ngun li thu∃ sn, x thi vào bin
và i dng quá nhiu cht thi, s dng quá nhiu din tích vùng ven bin
cho phát trin ô th và công nghip và hu qu em li là hu∃ hoi các h sinh
thái nhy cm ca bin và ven bin mà các loài sinh vt bin, k c các loài có
giá tr kinh t ph thuc vào các h sinh thái này. H!n m/t n8a dân s th gii
sng trong ph m vi 60 km t= ng b bin, con s này có th t&ng lên ti ba
phn t vào n&m 2020.
Qun lý yu kém trong khai thác tài nguyên bin và vùng b và cách tip
cn qun lý n ngành, coi tr!ng li ích trc mt không coi tr!ng li ích lâu
dài vic khai thác và s dng i vi tài nguyên - môi trng bin kéo dài trong
nhiu thp k∃ ca th k∃ 20 là nhng nguyên nhân chính làm cho tài nguyên -
môi trng bin b suy kit nhiu khu vc trên bin và i dng. H!n n<a, s
phát trin m nh m∆ ca khoa hc, công ngh và thông tin, giao lu hàng h∀i, xu
th h/i nh∃p kinh t toàn cu, gia t&ng dân s, nghèo ói, tc / ô th hoá r5t
cao # các vùng ven bin, nhu cu ngày càng t&ng i vi khai thác s8 d%ng tài
nguyên và môi trng cho phát trin các ngành kinh t và dch v% bin ã làm
trm trng thêm v5n c n kit tài nguyên, suy thoái môi trng bin, e da
trc tip n nn an sinh xã h/i, phát trin bn v<ng ca các khu vc và th gii
nói chung, các quc gia nói riêng. ng trc thách thc to ln ó, nhiu t−
chc quc t ca Liên Hip Quc nh UNEP, UNDP, IMO, IOC/UNESCO,
FAO và t− chc quc t nh WWF, IUCN, ã và ang nΦ lc t− chc, lôi cun
gia ang ph∀i i m:t vi m/t thách thc r5t ln khi 0y m nh hiu lc, s g.n
kt và tính ch.c ch.n ca các chính sách và chin l7c phát trin quc gia v s8
d%ng bn v<ng tài nguyên thiên nhiên.
Các quc gia ven bin trên th gii u ch5p nh∃n:
(1) Các m%c tiêu ca H/i ngh th7ng 3nh th gii # Nam Phi n&m 2002
v phát trin bn v<ng;
(2) Thc hin các cách tip c∃n qu∀n lý t−ng h7p i d!ng và i b;
(3) Các ch!ng trình hành /ng nhΒm gi∀i quyt khó kh&n và yu kém
trong công tác qu∀n lý i d!ng và i b.
thc hin 7c m%c tiêu, cách tip c∃n và ch!ng trình hành /ng nêu
trên, vic hiu bit y và th5u áo và s8 d%ng khôn khéo các quá trình, các
quy lu∃t t nhiên, tài nguyên và môi trng cho ho t /ng qu∀n lý, khai thác s8
d%ng bn v<ng chúng là vô cùng quan trng và cn thit, ang 7c các t− chc
quc t, các quc gia ven bin a lên v trí u tiên hàng u trong chính sách,
chin l7c và ch!ng trình hành /ng ca mình trong nh<ng n&m ti 2010 và
tm nhìn 2020.
I.1.3.2. Thách th#c ∃i v%i tài nguyên - môi tr!∀ng bin
Vit Nam
Báo cáo hin tr ng môi trng Vit Nam n&m 2003 ã ch3 ra rΒng, ch5t
l7ng môi trng bin và vùng ven b tip t%c b suy gi∀m theo chiu hng
x5u. Môi trng vùng nc ven b ã b ô nhi>m du, k∆m và ch5t th∀i sinh
ho t. Còn ch5t r.n l! l8ng, Si, NO
3
, NH
4
và PO
4
cΑng # mc áng lo ng i. Ch5t
l7ng trm tích áy bin ven b, n!i c trú ca nhiu loài thy h∀i s∀n cΑng b ô
nhi>m. Hàm l7ng hóa ch5t b∀o v thc v∃t chng lo i andrin và endrin trong
Do phát trin kinh t, do a d ng hóa các i t7ng nuôi (ngao, sò, tôm, cá
nc l7), cùng vi vic khai thác ci, gΦ b=a bãi khin cho din tích r=ng ng∃p
m:n ngày càng b thu hΙp, môi trng r=ng b suy thoái và ngu4n l7i thy s∀n
ven bin b c n kit.
Có nh<ng biu hin thay −i v c5u trúc qun xã thy sinh v∃t # hu ht các
vùng bin. M∃t / qun th các loài thy s∀n có giá tr khai thác gi∀m áng k,
có nh<ng loài nhiu n&m không g:p nh cá ng, cá g/c, Các kt qu∀ quan
tr.c t= n&m 1996 n n&m 2002 cho th5y, # phía B.c, môi trng ∀nh h#ng n
qun xã /ng v∃t áy # t5t c∀ các khu vc, mc / a d ng sinh hc /ng v∃t
áy gi∀m rõ rt, :c bit là # các khu vc du lch phát trin nh 4 S!n, Sm
S!n, C8a Lò. Trong khi ó, # vùng ven bin min Trung, môi trng ã ∀nh
h#ng n qun xã thc v∃t phù du # t5t c∀ các khu vc, mc / a d ng sinh
hc suy gi∀m rõ rt, :c bit # các khu vc à Nϑng, Dung Qu5t và Quy Nh!n.
Ch5t l7ng môi trng bin thay −i, các n!i c trú t nhiên ca loài b phá
hy cΑng ã gây ra t−n th5t ln v a d ng sinh hc vùng b: gi∀m s l7ng
loài, m/t s loài b tuyt dit, dΕn n gi∀m n&ng su5t khai thác t nhiên #
án tng th v iu tra c bn và qun lý tài nguyên – môi trng bin
n nm 2010, tm nhìn n nm 2020
vùng bin. ã có kho∀ng 85 loài h∀i s∀n có mc / nguy c5p khác nhau, trong
ó có nhiu loài vΕn ang là i t7ng b t∃p trung khai thác và trên 70 loài ã
7c a vào Sách ? Vit Nam. Ngu4n l7i h∀i s∀n # vùng gn b có d5u hiu
b khai thác quá mc, có xu hng gi∀m dn v tr< l7ng, s∀n l7ng và kích
thc cá ánh b.t. T; l cá t p trong m/t mΗ li ngày m/t t&ng. Ngoài ra,
ngu4n ging h∀i s∀n t nhiên cΑng gi∀m sút nghiêm trng so vi trc ây.
Ngh khai thác h∀i s∀n ca Vit Nam ang g:p khó kh&n do ngu4n l7i gn b có
d5u hiu c n kit, tr< l7ng h∀i s∀n # vùng bin xa b cha 7c ánh giá y
. Công tác d báo ngu4n l7i h∀i s∀n khu vc xa b n nay mi ch3 b.t u.
- Khi kt thúc án s∆ xây dng và b− sung 7c m/t h thng các trang
thit b và công ngh khá tiên tin, hin i và 4ng b/ iu tra, nghiên cu,
quan tr.c và qu∀n lý tài nguyên và môi trng bin;
- Trong quá trình trin khai án s∆ t=ng bc ào t o và xây dng 7c
m/t /i ngΑ k c∃n có trình / cao, kh.c ph%c s hΕng h%t cán b/.
I.1.4.2. V kinh t - xã h(i và môi tr!∀ng
- C! s# d< liu v tài nguyên - môi trng bin nc ta s∆ là nh<ng thông
tin quan trng các ngành kinh t xây dng các chin l7c, quy ho ch phát
trin ca ngành mình 4ng thi là tiêu chí quan trng qu∀n lý và b∀o v môi
trng bin.
- Sau khi án 7c phê duyt s∆ hình thành m/t t− chc u mi qu∀n lý
nhà nc v tài nguyên - môi trng bin thng nh5t t= trung !ng n a
ph!ng gi∀i quyt tình tr ng phân tán hin nay.
I.1.4.3. V an ninh quc phòng
Vi các s liu v iu kin t nhiên 7c tin hành kh∀o sát, o c bΒng
các thit b tiên tin, hin i chúng ta s∆ hoàn toàn có th 5u tranh v m:t pháp
lý b∀o v ch quyn quc gia và an ninh quc phòng trên các vùng bin.
I.1.4.4. V h(i nhp quc t
- Trong quá trình tin hành thi công và n khi kt thúc án nc ta s∆
t=ng bc xóa dn kho∀ng cách v trình / cΑng nh công ngh vi các nc
trong khu vc và trên th gii.
- H thng c! s# d< liu nghiên cu và iu tra 4ng b/, có / tin c∃y cao
là c! s# h7p tác và trao −i vi các nc khác trong quá trình iu tra c! b∀n
và nghiên cu tài nguyên - môi trng các vùng bin Vit Nam nói chung và
Bin ông nói riêng.
I.2. HI)N TR∗NG CÔNG TÁC IU TRA C+ B,N TÀI NGUYÊN -
MÔI TRNG BIN VI)T NAM
theo chu kΓ mùa, ngày trong n&m ca nhiu hin t7ng v khí t7ng thy v&n,
/ng lc nc bin, hoá hc, a ch5t, sinh v∃t bin. Biên so n nhiu báo cáo,
chuyên khoa hc, b/ atlas Vnh B.c B/ t; l 1/2.000.000.
- Chng trình iu tra ngun li cá áy vnh Bc B (1959-1962), nhΒm
m%c ích xác nh các bãi cá, ngu4n l7i cá áy ph%c v% ngh ánh b.t cá # Vnh
B.c B/.
- iu tra cá tng áy và thm dò cá tng áy trên Vnh Bc B (1960-
1961). ây là ch!ng trình h7p tác vi Vin H∀i d!ng hc và ngh cá Thái
Bình D!ng. Kt qu∀ là ã có nh<ng kt lu∃n ánh giá v tr< l7ng và kh∀ n&ng
khai thác cá bin # vnh B.c B/, s bin /ng theo mùa ca các yu t thy hc
cùng các hin t7ng thy sinh hc ∀nh h#ng n bin /ng tr< l7ng và t∃p
tính cá vnh B.c B/.
Hot ng iu tra nghiên cu bin min Nam Vit Nam (1954-1975),
ch yu là do nc ngoài thc hin, trong ó có th k các ch!ng trình iu tra
kh∀o sát ln, nh:
- Chng trình iu tra NAGA (1959-1961): ây là ch!ng trình iu tra c!
b∀n vùng bin phía Nam Bin ông do Vin H∀i d!ng Scripp California vi
chính quyn min Nam Vit Nam t− chc thc hin. Kt qu∀ ch!ng trình ã
án tng th v iu tra c bn và qun lý tài nguyên – môi trng bin
n nm 2010, tm nhìn n nm 2020
7c công b t= 1960-1973 v các v5n v∃t lý thy v&n, c5u trúc rìa l%c a,
sinh v∃t. ây là nh<ng t liu r5t có giá tr, vi nh<ng s liu và các lu∃n im
r5t c! b∀n v các yu t iu kin t nhiên, :c bit là v v∃t lý thy v&n ca
vùng bin phía Nam Vit Nam và Bin ông.
- Chng trình kho sát ngh cá xa b Nam Vit Nam (1968-1971):
Ch!ng trình này do FAO, Hoa KΓ và Hà Lan tài tr7. M%c tiêu ca ch!ng trình
là tìm thêm ng trng và i t7ng khai thác ngoài kh!i Bin ông, ph%c v%
- Ch!ng trình iu tra nghiên cu bin c5p Nhà nc (1996-2000) -
Ch!ng trình bin KHCN-06.
- Ch!ng trình bin (2001-2005) - Ch!ng trình bin KC-09.
- Ch!ng trình Bin ông - H∀i ∀o (1994 – 2004).
Các ch!ng trình khoa hc và công ngh bin ã t 7c m/t s thành tu
chung:
- ã xây dng 7c m/t s c! s# d< liu v tài nguyên - môi trng bin
t i m/t s chuyên ngành riêng lΗ, ch yu t∃p trung t i vùng ven b bin.
- Cung c5p lu∃n c khoa hc cho vic phát trin kinh t xã h/i, ∀m b∀o
ch quyn và l7i ích quc gia trên các vùng bin và h∀i ∀o.
- Cung c5p c! s# khoa hc cho xây dng m/t s mô hình phát trin kinh t
xã h/i vùng ven bin và h∀i ∀o.
- Nghiên cu ng d%ng các công ngh bin ch0n oán và d báo các
trng khí t7ng, thy v&n bin, các quá trình /ng lc vùng bin ven b và s
bin /ng ngu4n l7i h∀i s∀n khai thác trên các vùng bin.
Các s∀n ph0m khoa hc chính là:
- H thng c s d liu bin quc gia v khí tng, thy vn bin, bin
ng ngun li hi sn; khai thác và ch&n oán các quá trình thy thch ng
lc ven b;
- Kt qu tính toán h thng các ch+ tiêu k, thut công trình bin;
- C s khoa h!c cho vic hoch nh biên gii, ranh gii trên vùng bin
Tây Nam, nhng gii pháp thc thi ch quyn và li ích quc gia trên các vùng
bin.
- Các lun c khoa h!c phc v vic xây dng các mô hình phát trin kinh
t, quc phòng trên h thng o ven b và các qun o, các mô hình phát
trin kinh t bn vng di ven bin, trong ó có các huyn o. Các gii pháp
bo v môi trng sinh thái và khc phc ô nhi(m môi trng bin.
!ng, a ph!ng ven bin và các vin nghiên cu.
B/ Khoa hc và Công ngh trong nh<ng n&m qua ã ch trì t− chc thc
hin các ch!ng trình, tài c5p nhà nc v khoa hc công ngh bin,
Ngành thu; s∀n ã có m/t s ch!ng trình tin b/ khoa hc và nhiu tài
iu tra v tr< l7ng, k6 thu∃t ánh b.t, s∀n xu5t tôm ging, tr4ng rong bin, ch
bin b∀o qu∀n h∀i s∀n sau thu ho ch và a d ng sinh hc bin và ang xúc tin
xây dng h thng các khu b∀o t4n bin.
Ngành du khí (T−ng công ty Du khí Vit Nam, Vin Du khí) thc hin
nhim v% nghiên cu, iu tra, kh∀o sát th&m dò, khai thác du khí # thm l%c
a Vit Nam và ã có nh<ng án ln kh∀o sát a v∃t lý trên thm l%c a,
ánh giá iu kin a ch5t công trình, thit k thi công xây dng các công trình
du khí trên bin, phòng chng ô nhi>m môi trng du khí # bin.
Ngành giao thông v∃n t∀i ã t− chc thc hin hàng lo t các án kh∀o sát
thit k các c∀ng mi vùng bin phía B.c và min Trung, các v5n k6 thu∃t
hàng h∀i, thit k ch t o, s8a ch<a tàu bin. B/ Giao thông V∃n t∀i ã và ang
ch trì thc hin Ch!ng trình Bin ông và H∀i ∀o.