MỤC LỤC
Lời mở đầu ......................................................................................................2
I/Cơ sở lý luận và thực tiễn của hiện tượng dự báo.....................................3
1. Cầu thị trường và các nhân tố ảnh hưởng .....................................................3
1. 1Khái niệm cầu thị trường ............................................................................3
1. 2Các nhân tố ảnh hưởng tới cầu thị trường ..................................................3
2. Phân tích mặt hàng dự báo ...........................................................................4
2. 1Đặc điểm, tính chất mặt hàng .....................................................................4
2. 2Những nhân tố ảnh hưởng tới cầu mặt hàng xăng trên thị trường Hà Nội
và biến động của những nhân tố này trong thời gian qua.................................5
2. 3 Xu thế biến động cầu thị trường xăng .....................................................10
II/Lựa chọn mô hình dự báo và xử lý số liệu..............................................12
1. Lựa chọn phương pháp dự báo ...................................................................12
2. Thu thập, xử lý sơ bộ thông tin dữ liệu cho mô hình dự báo.....................13
III/Mô phỏng và dự báo ...............................................................................21
1. Kết quả dự báo ...........................................................................................21
2. Đánh giá độ tin cậy của dự báo ..................................................................22
3. Các phương án dự báo khác........................................................................23
Kết luận..........................................................................................................25
Tài liệu tham khảo.........................................................................................26
Lời Mở Đầu
1
Với sự phát triển như vũ bão của khoa học -công nghệ như hiện nay, con
người đã tìm ra nhiều nguồn nhiên liệu mới nhưng chưa có loại nhiên liệu nào
có khả năng thay thế xăng dầu do có trữ lượng lớn và đem lại hiệu quả cao
trong sử dụng. Trong bất kì nền kinh tế phát triển ở mức độ nào xăng luôn
được coi là mặt hàng chiến lược. Đối với nền kinh tế Việt Nam nói chung,
kinh tế Hà Nội nói riêng, xăng dầu luôn được coi là một mặt hàng thiết yếu.
Việc đảm bảo cung cấp đầy đủ nhu cầu của sản xuất cũng như sinh họat
không chỉ có ý nghĩa về kinh tế mà có cả yếu tố đảm bảo sự ổn định về mặt
chính trị. Do thiếu vốn và công nghệ, hiện nay Việt Nam đang xuất khẩu dầu

năng thanh toán, do đó cầu là sự thống nhất giữa khả năng và nguyện vọng.
Cần phân biệt các khái niệm sau đây:
-Cầu đối với hàng hóa mà người tiêu dùng mong muốn và có khả năng trả
tiền mua gọi là cầu hữu hiệu hay cầu thực sự. Nếu cầu chỉ là ý muốn có hàng
hóa hoặc dịch vụ mà không có khả năng trả tiền gọi là cầu mong ước (nhu
cầu).
-Cầu đối với hàng hóa mà có thể tăng lên hay giảm xuống theo sự thay đổi
giá cả của hàng hóa đó gọi là cầu co giãn. Ngược lại, cầu đối với một hàng
hóa không thể hoặc rất khó tăng lên hay giảm xuống khi giá cả hàng hóa hạ
xuống hay tăng lên gọi là cầu không co giãn.
-Cầu đối với một hàng hóa không phải vì trực tiếp cần nó mà để qua nó có
được hàng hóa khác mà người ta cần gọi là cầu gián tiếp.
3
-Cầu đối với hai hàng hóa cần sử dụng liền với nhau gọi là cầu liên kết. Cầu
đối với hai hay nhiều hàng hóa hoặc đối với những yếu tố sản xuất có thể
thay thế nhau được (như chè, cà phê, nước khoáng để uống) gọi là cầu thay
thế.
-Cầu độc lập và cầu phụ thuộc. Cầu độc lập là cầu về một hàng hóa hay dịch
vụ nào đó mà nó xảy ra một cách riêng rẽ với cầu hàng hóa khác. Ngược lại,
cầu về hàng hóa hay dịch vụ nào đó mà có liên hệ với cầu của hàng hóa hoặc
dịch vụ khác thì được gọi là cầu phụ thuộc.
1. 2Các nhân tố ảnh hưởng tới cầu thị trường.
Qua phân tích cầu cũng như trên thực tế lượng hàng hóa mà người tiêu dùng
muốn mua và có khả năng mua phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó có
các yếu tố cơ bản sau đây:
-Gía hàng hóa:đối với hầu hết mọi hàng hóa thì đây là yếu tố quyết định trực
tiếp tới lượng tiêu dùng hàng hóa. Giá cả có quan hệ tỉ lệ nghịch với lượng
hàng hóa được tiêu thụ do giới hạn khả năng thanh toán của người tiêu dùng.
Khi giá cả tăng lên lượng tiêu dùng mọi loại hàng hóa đều giảm và ngược lại
khi giá giảm người tiêu dùng đều tăng mức tiêu dùng hơn so với trước.

phương tiện giao thông. Với đặc điểm Hà Nội là trung tâm kinh tế, văn hóa,
xã hội, chính trị của cả nước, dân cư có mức thu nhập tương đối cao, số lượng
phương tiện giao thông nhiều và có mạng lưới giao thông thuận tiện nội vùng
cũng như đối với các với các vùng lân cận do đó xăng được coi là mặt hàng
thiết yếu rất quan trọng trong đời sống kinh tế-xã hội của thủ đô.
2. 2 Những nhân tố ảnh hưởng tới cầu mặt hàng xăng trên thị trường Hà Nội
và biến động của những nhân tố này trong thời gian qua.
5
-Giá xăng:
Đối với bất kì mặt hàng nào thì giá cả luôn là mối quan tâm hàng đầu của
khách hàng. Tính trung bình mỗi gia đình ở Hà Nội có từ 1-2 chiếc xe máy
với mức chi tiêu cho tiền xăng tính trung bình ở mức 150000-200000
đồng/xe, khoản tiền này chiếm một tỉ trọng không nhỏ trong tổng chi tiêu của
đại đa số các gia đình. Mặt khác, giá xăng trên thị trường mặc dù được Nhà
nước điều tiết nhưng vẫn tăng liên tục trong thời gian qua do đó được người
tiêu dùng quan tâm đặc biệt, họ có xu hướng tiết kiệm trong tiêu dùng và điều
có tác động nhất định tới cầu mặt hàng xăng. Chỉ trong vòng ba năm trở lại
đây giá xăng tăng liên tục từ 4300 -> 5100 -> 5400 -> 5600 -> 6000 -> 7000
-> 7500đ. Đặc biệt chỉ trong khoảng từ đầu năm 2004 đến nay giá xăng tăng 3
lần.
Ngày 21/2 bộ Tài chính ban hành quyết định 20/04/QĐ-BTC về giá định
hướng xăng dầu năm 2004 cho các loại xăng như sau:
MOGAS 83: 5600 đ/lít MOGAS 90: 5800đ/lít MOGAS 92:6000đ/lít
So với trước giá các loại xăng đều tăng 200đ/lít trong khi giá xăng dầu trên
thế giới dao động ở mức 39-40 USD /thùng. Giá bán lẻ xăng trong nước mới
tăng 7% trong khi giá xăng trên thị trường thế giới tăng 18%. Như vậy giá
xăng trên thị trường nội địa mới tăng nhẹ do Nhà nước sử dụng các biện pháp
tạm thời như giảm thuế nhập khẩu xăng còn 5%, bù lỗ nhập khẩu xăng nhằm
tránh phản ứng dây chuyền làm tăng giá các mặt hàng khác.
Ngày 18/6 bộ Tài chính ban hành quyết định 56/04/QĐ-BTC về điều chỉnh

nước, thời gian qua Hà Nội đã đạt được những thành tựu quan trọng trên
nhiều lĩnh vực, kinh tế tăng trưởng liên tục với tốc độ cao và ổn định, điều
này có thể thấy qua bảng số liệu sau:
7

Một số chỉ tiêu kinh tế Hà Nội thời kì 1995-2003
GDP(tính theo
giá cố định)
dân số
dân số
(1000 người )
thu nhập /người
(triệu đồng)
10619587 2193. 8 4840. 727
12021365 2230. 1 5390. 505
13581920 2285. 4 5942. 907
15291945 2356. 5 6489. 262
17128332 2553. 7 6707. 261
18287510 2688 6803. 389
19999181 2737. 3 7306. 171
22003990 2790. 8 7884. 474
24653815 2847. 1 8659. 273
27390900 3055. 3 8965. 044

(Nguồn :Niên giám thống kê Hà Nội năm 1999, 2003)
GDP Hà Nội năm 2003 tăng gấp 3. 3 lần so với năm1995, cơ cấu kinh tế
chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nhìn chung đời sống
của nhân dân đều được nâng cao thu nhập bình quân đầu người tăng 2. 4 lần
so với năm 1995. Thu nhập thực tế của hầu hết hộ gia đình đều đảm bảo các
nhu cầu thiết yếu và có khả năng mua sắm các tài sản lâu bền có giá trị lớn

Qua số liệu trên cho thấy cả hai loại phương tiện giao thông đều tăng mạnh trong
những năm gần đây. Trong vòng 10 năm từ 1990 -> 2000 số lượng xe máy tăng 4
lần, từ năm 2000 -> 2003 số lượng xe máy tăng 1, 5 lần. Xét về mặt số lượng, xe
máy vẫn là phương tiện giao thông chủ yếu chưa có phương tiện thay thế do giá
cả phù hợp với mức thu nhập trung bình, thuận tiện, nhanh và cơ động. Với mức
thu nhập như hiện nay đa số hộ gia đình chưa có khả năng mua ô tô riêng, taxi là
loại phương tiện được ưa dùng nhưng tốn kém còn xe đạp có ưu thế chi phí rẻ
nhưng tốc độ chậm, ngoài ra còn phải kể tới sự phát triển của hệ thống xe buýt
hiện đại đă thu hút được sự quan tâm và sử dụng của nhiều người đặc biệt là
những người chưa có phương tiện riêng nhưng nó cũng có nhược điểm mất thời
gian, không thuận tiện cho những người phải di chuyển nhiều. Nên có thể nói xe
máy vẫn là phương tịên chiếm ưu thế trong vài năm tới và đây là đối tượng tiêu
thụ xăng chủ yếu. Tốc độ tăng về cầu mặt hàng xăng sẽ tăng tỉ lệ thuận với tốc độ
tăng của loại phương tiện này.
-Nhiên liệu thay thế xăng:
Nhiên liệu thay thế xăng ngày càng được nhắc tới nhiều hơn không chỉ do giá
xăng ngày càng leo thang mà còn do mức độ ô nhiễm của các động cơ sử dụng
xăng khá cao. Hiện nay có hai loại nhiên liệu thay thế xăng phổ biến trên thế giới
là diezen và các loại nhiên liệu sạch. Diezen là loại nhiên liệu hiện đang được sử
dụng phổ biến và có mạng lưới cung cấp thuận tiện như xăng ngay khắp thành
phố (ở cửa hàng xăng dầu nào cũng có hệ thống cung cấp đồng thời cả hai sản
phẩm này). Như vậy chỉ xét riêng về tính thuận tiện thì hai loại nhiên liệu này có
mức độ cạnh tranh như nhau nhưng diezen lại có ưu thế về giá rẻ. Đây là yếu tố
hết sức quan trọng đối với các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải, do đó sẽ
tác động tới sự lựa chọn các loại xe có hệ thống nhiên liệu sử dụng diezen. Ngoài
ra các loại nhiên liệu sạch ít gây ô nhiễm môi trường đang được sự quan tâm của
10
các cơ quan quản lý cũng như các doanh nghiệp cung ứng nhiên liệu. Nhiên liệu
sạch được sử dụng phổ biến trên thế giới hiện nay có khí tự nhiên, khí hóa lỏng
(LPG), metanol, etanol, diezen sinh học. Trong các loại nhiên liệu này thì khí

2005, sự xuất hiện của LPG sẽ chưa có tác động đáng kể tới nhu cầu về xăng.
Mặt khác loại nhiên liệu này sẽ chỉ tác động tới cầu xăng của những cá nhân,
doanh nghiệp, tổ chức sử dụng ô tô còn không tác động tới những người sử dụng
xe máy do xe máy không có cấu tạo sử dụng phù hợp cũng như chưa có các thiết
bị chuyển đổi. Do đó việc dự báo nhu cầu xăng trên địa bàn thời kì dài hạn sẽ
phải xem xét tới mức độ ưa thích và sử dụng LPG của những người sử dụng ô tô.
- Các yếu tố khác:
+ sự phát triển của mạng lưới giao thông thành phố:
Xây dựng kết cấu hạ tầng và quản lý đô thị trên địa bàn thành phố có một số mặt
tiến bộ, bộ mặt thủ đô những năm gần đây có những thay đổi khang trang, hiện
đại hơn. Phương án điều chỉnh quy hoạch không gian đô thị đã được phê duyệt,
bằng nhiều nguồn vốn thành phố đã tập trung đầu tư xây dựng nâng cấp kết cấu
hạ tầng đô thị mở rộng nhiều tuyến đường, nút giao thông quan trọng.
Tình hình phát triển cơ sở hạ tầng đô thịĐơn vị Năm
1995
Năm
2000
Năm
2001
Năm
2002
Năm
2003
Đường xây mới km 0. 5 10. 5 3. 6 1. 3 22
Đường rải thảm mới 1000m2 174 250 420 500 614
12
Bên cạnh cơ sở hạ tầng giao thông nội đô, rất nhiều đường cao tốc, đường quốc

Ngày 18/6/2004 Chính phủ đã ban hành chỉ thị về việc tiếp tục đẩy mạnh các
biện pháp tiết kiệm xăng dầu. Chỉ thị này yêu cầu các cơ quan, đơn vị sử dụng
ngân sách nhà nước phải có biện pháp để tiết kiệm xăng dầu trong năm 2004 ít
nhất đạt 10%.
Trong năm 2004 thành phố Hà Nội đã ngừng cấp đăng kí xe máy trong một số
quận nội thành nhằm kìm hãm tốc độ gia tăng quá nhanh của loại phương tiện
này và trong năm 2005 nếu giao thông Hà Nội không được cải thiện, biện pháp
này sẽ được mở rộng phạm vi sang các quận huyện khác.
Qua phân tích ở trên có thể có rất nhiều nhân tố có tác động tới cầu thị trường
của một mặt hàng nói chung, cũng như cầu thị trường của một mặt hàng thiết yếu
như xăng nói riêng. Có những nhân tố tác động trực tiếp hoặc gián tiếp ở các
khía cạnh khác nhau cũng như ở các mức độ khác nhau. Tổng kết qu phần phân
tích các nhân tố trên có thể thấy các nhân tố có ảnh hưởng lớn tới mức tiêu thụ
xăng thực tế trên thị trường là :giá xăng, thu nhập người tiêu dùng mà xét trên
phạm vi cả thị trường Hà Nội thì có thể sử dụng chỉ tiêu tổng thu nhập nội vùng
GDP Hà Nội và số lượng ô tô, xe máy.
2. 3Xu thế biến động cầu thị trường xăng.
Có thể nhận thấy xu thế vẫn tăng mạnh về cầu thị trường mặt hàng xăng thông
qua số liệu về lượng xăng tiêu thụ trên thị trường Hà Nội.
Lượng tiêu thụ xăng của thành phố Hà Nội từ 1990 -2003
(đơn vị : triệu lít)
14
năm lượng tiêu thụ năm lượng tiêu thụ năm lượng tiêu thụ
1990 113, 520 1995 135, 040 2000 172, 472
1991 114, 758 1996 144, 684 2001 187, 797
1992 119, 143 1997 159, 845 2002 212, 158
1993 124, 010 1998 151, 754 2003 226, 954
1994 124, 083 1999 144, 848
Nhìn chung hằng năm lượng tiêu thụ xăng trên địa bàn đều tăng (cá biệt hai năm
1998, 1999 là lượng tiêu thụ giảm do nền kinh tế chịu ảnh hưởng của cuộc khủng

pháp ngoại suy xu thế, còn chỉ tiêu định mức tiêu dùng hiện nay chưa có số liệu
thống kê nên để sử dụng phương pháp này cần tiến hành điều tra định mức tiêu
thụ nhiên liệu của hai loại phương tiện trên. Do hạn chế về tài chính, nguồn nhân
lực và thời gian nên sử dụng phương pháp này là không thích hợp.
-Xây dựng mô hình đa nhân tố bằng phương pháp hồi quy: Phân tích hồi quy là
việc nghiên cứu mối quan hệ giữa một biến phụ thuộc với một hay nhiều biến độc
lập. Cầu hàng hóa và dịch vụ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như :giá cả của hàng
hóa đó, thu nhập của người tiêu dùng, giá của hàng hóa liên quan, giá cả
16