Phßng gi¸o dơc ®µo t¹o THÀNH PHỐ QUY NHƠN
Trêng thcs NHƠN HẢI
**********
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài :
HƯỚNG DẪN HỌC SINH
BIẾT CÁCH LÀM VĂN NGHỊ LUẬN CHỨNG MINH
TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 7
Người thực hiện : Đinh Thò Kim Nguyên
Giáo viên giảng dạy môn : Ngữ văn 7
Năm học 2011 - 2012
MỤC LỤC
1

1. ĐẶT VẤN ĐỀ Trang 3
2. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ Trang 4
2.1. CỞ SỞ LÍ LUẬN Trang 4
2.2. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ Trang 4
2.3.CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ Trang 6
2.4. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Trang 11
3. KẾT LUẬN Trang 14
1/ ĐẶT VẤN ĐỀ:

Trong văn nghị luận ,chứng minh là cách sử dụng lí lẽ , dẫn chứng để chứng tỏ một
nhận định, một ý kiến, một luận điểm nào đó là đúng đắn. Vậy việc làm sáng tỏ vấn đề
trong văn nghị luận bằng dẫn chứng , lí lẽ và lập luận là yêu cầu cần thiết cho việc làm văn
chứng minh.
2. 2/ Th ực trạng của vấn đề :
Thực trạng hiện nay không ít học sinh không biết cách làm bài văn nghị luận : không
biết đặt vấn đề , giải quyết vấn đề và kết thúc vấn đề một cách rõ ràng mà các em thường
nghĩ sao viết vậy, không có sự sắp xếp chọn lọc ý nào nên viết , ý nào không nên viết. Vì
vậy các em làm bài không sáng tỏ vấn đề nên kết quả thường không đạt yêu cầu .
Ví dụ : Để chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ “ Có công mài sắt, có ngày nên kim”.
Có học sinh đã viết phần “Đặt vấn đề” như sau :
“ Dân gian từ xưa đến nay đã để lại một câu tục ngữ : Có công mài sắt, có ngày nên
kim”.
Như vậy việc giới thiệu vấn đề cần chứng minh chưa rõ ràng, câu văn chưa chưa thông
báo được điều gì về ý nghĩa của câu tục ngữ.
4
Hoặc có một học sinh khác viết : Trong cuộc sống của nhân dân ta luôn đề cao câu
tục ngữ “ Có công mài sắt, có ngày nên kim” . Đó là một truyền thống quý báu của dân tộc
ta từ xưa đến nay.
Như vậy việc xác định nội dung ý nghĩa của vấn đề chứng minh nhiều học sinh còn
mơ hồ chưa hiểu được ý của nó , nên dẫn đến việc giới thiệu vấn đề chưa phù hợp, nếu
không nói là sai.
Cũng với đề bài trên có học sinh viết đoạn văn chứng minh như sau : “ Đúng vậy,
con đường đi đến đích không bằng phẳng mà lắm chông gai có khi là một trở lực rất lớn,
một khó khăn rất nhỏ nếu thiếu lòng kiên nhẫn thì sẽ không vượt qua được. Con người nếu
có kiên trì vượt khó thì chắc chắn sẽ dẫn đến thành công. Điều đó được nhân dân ta đúc kết
trong câu tục ngữ “ Có công mài sắt , có ngày nên kim”
Câu tục ngữ : “ Có công mài sắt , có ngày nên kim” đã từ lâu đi vào cuộc sống và
trở thành phương châm hành động của con người. Cuộc đời mới đang hé mở một tương
lai sáng rỡ, tương lai thuộc về thế hệ trẻ. Những người chủ tương lai của đất nước ngay từ

đọc lại và sửa chữa .
-Biết cách sắp xếp dẫn chứng theo trình tự trước sau - trên dưới - xưa nay - thời gian ,
không gian …
- Học sinh phải hiểu biết nhiều , đọc nhiều nhớ nhiều để dẫn chứng thêm phong phú ,
toàn diện .
b) Thực trạng và giải pháp :
Ví dụ : Cho đề bài :Dựa vào các bài ca dao đã học và đọc thêm, hãy chứng minh : “ Ca
dao Việt Nam đã biểu hiện đa dạng tình yêu quê hương đất nước”
6
* B ước 1 : Trước hết chúng ta hướng cho học sinh tìm hiểu đề bài
- Kiểu bài : nghị luận chứng minh
- Vấn đề chứng minh : Ca dao Việt Nam đã biểu hiện đa dạng tình yêu quê hương đất
nước
- Phạm vi dẫn chứng : Các bài ca dao đã học và đọc thêm.
* B ước 2 : Lập dàn bài
- Mở bài : Giới thiệu vấn đề cần chứng minh gồm các ý sau :
+ Dẫn dắt vào vấn đề chứng minh
+ Chép lại câu trích dẫn ( câu nêu vấn đề ở đề bài)
Ví d ụ : Có thể mở bài gián tiếp như sau:
Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
………………………………………………
Quê hương nếu ai không nhớ
Sẽ không lớn nổi thành người
Đó là những vần thơ mà nhà thơ Đỗ Trung Quân đã viết để nói về tình yêu quê hương
của con người. Tình yêu quê hương của con người Việt Nam không chỉ có trong thơ văn của
những nhà thơ, nhà văn nổi tiếng mà ngay từ xa xưa tình yêu quê hương đất nước đó đã
được thể hiện đầy đủ, sâu sắc và đằm thắm trong từng câu ca dao của dân tộc. Chính vì vậy
mà có ý kiến cho rằng : Ca dao Việt Nam đã biểu hiện đa dạng tình yêu quê hương đất nước
- Thân bài : Dùng lí lẽ và dẫn chứng để chứng minh .

> Ca dao nói về đồng Tháp Muời
Đồng Tháp Mười cò bay thẳng cánh
Nước Tháp Mười lóng lánh cá tôm.
8
> Ca dao nói về Cần Thơ
Cần Thơ gạo trắng nước trong
Ai đi đến đó thì không muốn về
> Ca dao nói về Đồng Nai – Gia Định
Nhà Bè nước chảy chia hai
Ai về Gia Định – Đồng Nai thì về.
+ Luận điểm 2 : Ca dao nhắc đến những di tích lịch sử của dân tộc
> Ca dao nói về sông Lục Đầu gợi chiến thắng Vạn Kiếp chống quân Nguyên xâm
lược :
Thành Hà Nội năm cửa chàng ơi
Sông Lục Đầu sáu khúc nước chảy xuôi một dòng
>Ca dao nhắc đến sông Thương và núi Tản Viên – gợi truyền thuyết Sơn Tinh , Thuỷ
Tinh
Nước sông Thương bên đục , bên trong
Núi Đức Thánh Tản thắt cổ bồng lại có thánh sinh
+ Luận điểm 2 : Ca dao chống kẻ thù thể hiện lòng yêu nước
> Ca dao nói về người anh hùng Trương Định
Gò Công anh dũng tuyệt vời
Ông Trương “ Đám là tối trời” đánh Tây
>Không chỉ người anh hùng Trương Định mà còn nhiều anh hùng nữa cũng đã đứng
lên chống xâm lược , tất cả vì lòng yêu quê hương đất nước
> Ô Loan nước lặng như tờ
Thương người chiến sĩ dựng cờ Cần Vương.
> Ngày xưa đi lính cho Tây
Ngày nay đi lính phanh thây quân thù.
- Kết bài : Khái quát vấn đề vừa chứng minh

được sắp xếp theo trình tự thời gian, truớc sau hặc theo từng lĩnh vực , sau đó là các luận cứ
chứng minh cụ thể. Các luận điểm và
luận cứ của đề bài trên được sắp xếp như sau :
- Luận điểm 1 : Lòng kiên trì trong lịch sử ngày xưa
+ Luận cứ : Nguyễn Trãi trong “ Bình Ngô đại cáo” đã nêu bật lòng kiên trì của anh
hùng Lê Lợi
Đau lòng nhức óc chốc đà mười mấy năm trời
Nếm mật nằm gai há phải một hai sớm tối.
- Luận điểm 2 : Lòng kiên trì trong sự nghiệp giữ nước
10
+ Luận cứ : Bác Hồ là tấm gương kiên trì vượt khó khi bị Tưởng Giới Thạch bắt giam
Kiên trì và nhẫn nại
Không chịu lùi một phân
Vật chất tuy gian khổ
Không nao núng tinh thần
Sống ở trên đời người cũng vậy
Gian nan rèn luyện mới thành công
- Luận điểm 3 : Lòng kiên trì trong sự nghiệp xây dựng đất nước
+ Luận cứ 1 : Trong lĩnh vực học tập có tấm gương sáng của thầy Nguyễn
Ngọc Ký bị liệt hai tay nhưng vẫn kiên trì học tập và đã tốt nghiệp Đại học trở thành một
người thầy được rất nhiều học sinh yêu mến.
+ Luận cứ 2 : Trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật có nhiều nhà bác học cặm cụi trong
phòng thí nghiệm, làm đi làm lại hàng trăm lần mới đưa ra được một sáng chế, một phát
minh giúp ích cho đất nước như Lương Đình Của – nhà bác học nghiên cứu về lĩnh vực
nông nghiệp. Giáo sự bác sĩ Tôn Thất Tùng nghiên cứu ra cách ghép gan cho bệnh nhân để
cứu người….
+ Luận cứ 3 : Trong lĩnh vực văn học nghệ thuật có nhạc sĩ dương cầm Đặng Thái Sơn
trải qua biết bao công phu khổ luyện mới trở thành nhạc sĩ Sô – panh quốc tế.
Như vậy trong bài văn chứng minh lý lẽ bao giờ cũng đi kèm với dẫn chứng mới đủ
sức thuyết phục . Bài văn chứng minh nêu thiếu dẫn chứng thì sẽ thiếu tính thuyết phục.

Hiện tượng En – ni – nô gây hiệu ứng nhà kính là do đâu ? Các nhà máy công nghiệp , các
phương tiện giao thông thải hàng trăm tấn khói bụi vào không khí , làm thủng tầng ô – zôn.
Năm 2009 các nhà khoa học dự đoán là năm nóng nhất trong lịch sử.
12
Các bệnh tật về hô hấp , bệnh ngoài da xuất hiện ngày càng nhiều, điều đó chứng tỏ
rằng việc xả rác bừa bãi của con người xuống ao hồ, cống rãnh….đã làm ô nhiễm nguồn
nước gây ra các bệnh trên và một số bệnh khác như đau mắt, tả,…
Những hậu quả trên chính là kết quả của những hành động thiếu ý thức của con người
gây ra đối với môi trường”
Từ những đoạn văn trên chúng ta có thể nhận thấy rằng học sinh đã bắt đầu làm được bài
văn chứng minh với những dẫn chứng chọn lọc tiêu biểu.
Như vậy việc định hướng cho học sinh trong khâu lập dàn bài là một bước quan trọng
không thể thiếu trong quá trình thực hiện bài viết để hoc sinh viết tránh sai lạc đề và làm cơ
sở cho việc viết các kiểu bài văn nghị luận khác như giải thích , bình luận .

3/ K ẾT LUẬN :

Như vậy để giờ dạy văn nghị luận đạt kết quả cao , học sinh học hứng thú với tiết học và
tiếp thu bài có hiệu quả , người giáo viên cần phải tạo tâm thế học tập cho HS bằng cách sử
13
dụng nhiều phương pháp giảng dạy phù hợp với đặc trưng bộ môn, tìm tòi sưu tầm tài liệu,
đồ dùng học tập để gây hứng thú cho học sinh. Văn nghị luận nó vốn khô khan dễ gây chán
nản cho học sinh, nên người giáo viên cần phải tạo được sự thoải mái trong tiết học , không
nên gò bó hoặc áp đặt học sinh theo sự sắp đặt của giáo viên , mà nên để học sinh tự phát
hiện , tự nêu những suy nghĩ của mình, giáo viên nên định hướng kiến thức để các em khỏi
sai lạc vào những vấn đề khác.
Gíao viên nên khuyến khích học sinh tìm hiểu thêm kiến thức văn học ở bên ngoài
chương trình học để các em có kho tri thức làm văn nghị luận đạt hiệu quả.
Học tốt văn nghị luận sẽ giúp học sinh dễ dàng hơn trong việc tiếp thu các kiểu bài ở
những lớp trên.