SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"PHƯƠNG PHÁP DẠY THƯỜNG THỨC MĨ THUẬT Ở TRƯỜNG
THCS"
4
A. Đặt vấn đề.

Qua thực tế giảng dạy môn mĩ thuật ở bậc THCS trong chương trình cũ, cũng như trong
chương trình thay SGK mới. Đặc biệt với môn mĩ thuật và phân môn “ Thường thức mĩ
thuật” có đặc điểm riêng về nội dung, lượng kiến thức, cách trình bày sẽ dẫn đến bài
giảng đơn điệu, kém hiệu quả nếu ta không có phương pháp thiết kế bài giảng cho phù
hợp.
Vì vậy mục đích của sáng kiến là việc ghi lại quá trình giảng dạy và tự rút ra những
kinh nghiệm cho bản thân, cũng để cho đồng nghiệp tham khảo để cùng nhau tìm ra
những giải pháp tốt, có hiệu quả phục vụ tốt cho phương pháp, công tác giảng dạy
chuyên môn phần "Thường thức mĩ thuật" trong chương trình mĩ thuật THCS ngày càng
được tốt hợn.
1). PHạM VI áp dụng:
áp dụng trong giảng dạy mĩ thuật THCS theo chương trình mới:
2). Cơ sở thực tiễn :
- Nghiên cứu tổng hợp chương trình mĩ thuật bậc THCS ở chương trình SGK mới.
- Nghiên cứu chung về lịch sử mĩ thuật Thế giới và lịch sử mĩ thuật Việt Nam. Qua
chương trình mĩ thuật ở bậc CĐ và ĐH. qua một số cuốn sách:
+ “Mĩ thuật và phương pháp dạy học” của Trịnh Thiệp + Ưng Thị Châu.
+ “Kỹ hoạ và bố cục” của Tạ Phương Thảo, Nguyễn Lăng Bình.
+ “Lược sử mĩ thuật và mĩ thuật học” của Chu Quang Trứ, Phạm Thị Chỉnh và Nguyễn
Thái Lại.
5
+ Tài liệu lịch sử (SGK 6, 7, 8, 9) và tài liệu lịch sử nói chung.
+ Một số sách về văn học với những tập tục, những nét văn hoá của người Việt Nam.
B. Giải quyết vấn đề.

Nội dung kiến thức mang tính tổng hợp nên giáo viên cần phải có kiến thức tổng
hợp sâu, rộng, lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp.
II. Một số kinh nghiệm và giải pháp khi giảng day phân môn.
1, Một số yêu cầu về kiến thức.
a, Yêu cầu về kiến thức:
Như đã nói, đây là phân môn có nội dung kiến thức mang tính chất tổng hợp của
nhiều môn khoa học:
- Khoa học lịch sử: Nhân loại đã trải qua 5 hình thái kinh tế xã hội (từ XH nguyên thuỷ
đến nay là XHCN) đã sản sinh những tư tưởng chính trị, xã hội khác nhau. Con người của
từng thời đại phụ thuộc vào ý thức hệ thống chính trị đương thời. Nên các nền văn minh,
7
văn hoá cũng nằm trong ý thức hệ đó và phản ánh xã hội đó, tư tưởng chính trị đương
thời của xã hội đó.
VD: Đêm trường trung cổ Châu âu hơn 10 thế kỷ con người bị coi rẻ về nhân cách, coi
khi sống là gửi gắm linh hồn, khi chết mới là cuộc sống vĩnh cửu và do giai cấp thống trị
đã làm ngu muội tư tưởng, nhận thức con người để dễ cai trị. Nghệ thuật lúc đó đều
hướng về chúa trời. Hay thời kỳ phục hưng ngay sau đó do giai cấp tư sản đánh đổ giai
cấp phong kiến đã có tinh thần khôi phục giá trị nhân văn con người đã mất của thời kỳ
hưng thịnh cổ đại. Thì các tác phẩm đều ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên, con người, đồ
vật…đều được ghi lại trong lịch sử.
Vì vậy GV cần hiểu sâu, rộng kiến thức áp dụng vào bài giảng chính xác, lấy ví dụ sinh
động sẽ hấp dẫn, lôi cuốn học sinh.
- Văn học: Văn-Thơ mới thời đại, trào lưu cũng như các môn nghệ thuật nói chung đều
ảnh hưởng lẫn nhau. Nhưng văn học có liên hệ ảnh hưởng sâu sắc đến nghệ thuật tạo
hình. Văn thơ diễn tả thế giới bằng sức mạnh ngôn từ, ngữ nghĩa, mĩ thuật diễn tả thế giớ
bằng hình khối thông qua đường nét, màu sắc. mà qua các tác phẩm văn học dân gian,
hiện đại có thể là đề tài cho những tác phẩm hội hoạ. Ngược lại vẻ đẹp trong tác phẩm mĩ
thuật cũng có khi là đề tài cho những ngôn từ xúc tích.
- Nhiều môn khoa học khác.
Mĩ thuật diễn tả thế giới bằng độ đậm nhạt của màu sắc và diễn tả không gian bằng

thời kỳ này như tranh ảnh về Kim tự tháp, tượng Nhân sư, tượng Vệ nữ MiLô (Hy lạp),
tượng Ôguýt (La Mã) kèm theo những số liệu cụ thể về kích thước, chất liệu.
Có được những số liệu, tư liệu, tranh ảnh cụ thể, giáo viên nhàn hơn khi giảng dạy, có
sức hấp dẫn, thuyết phục, lôi cuốn họa sinh để bài giảng đạt hiệu quả cao.
2, Một số phương pháp chung và áp dụng một số bài cụ thể:
a, Chia bố cục của bài thành những phần nhỏ có sự lôgic về nội dung (dựa trên
SGK) mở rộng.
-Đây là phương pháp áp dụng những bài có nội dung dài và rộng. GV có thể dựa vào
SGK (cả những kiến thức bài cũ và kiến thức bài mới) và SGV sắp đặt lai bố cục bài dạy
cho phù hợp với phương pháp mình đang áp dụng nhằm đạt hiệu quả cao hơn. HS cảm
nhận sự liền mạch của nội dung kiến thức và những minh hoạ, dẫn chứng ở từng phần.
VD: Mĩ thuật 6 bài 19: Tìm hiểu tranh dân gian Việt Nam mà chủ yếu là hai dòng tranh
chính: Đông Hồ và hàng Trống với những đặc điểm riêng.
Bài 24: Tìm hiểu môt số tranh dân gian Việt nam.
Vậy hai bài có liên quan chặt chẽ về nội dung. Bài 19 giới thiệu khái quát về tranh dân
gian. Bài 24 giới thiệu một số tác phẩm tiêu biểu đó nhưng ở bài 24 trong SGK lại giới
thiệu bốn bức tranh của hai dòng tranh không nhắc tới kiến thức cũ.
Trường hợp này, để cho HS dễ hiểu nội dung, từ đặc điểm chính vẽ cách sản xuất tranh,
cách dùng màu, đến tác phẩm cụ thể của mỗi dòng tranh Hàng Trống và Đông Hồ GV
nên sắp xếp như sau:
10
Ôn lại một cách tổng thể về dòng tranh Đông Hồ rồi giới thiệu những tác phẩm của dòng
tranh này: Gà “Đại cát”, “Đám cưới chuột” mở rộng thêm về một số tranh : gà mái, vinh
hoa, phú quí, lợn nái
- Giới thiệu dòng tranh Hàng trống và tác phẩm (như phần trên).
Như vậy, sự sắp xếp lại bố cục bài dạy trong SGK và chia nhỏ từng mục (nội dung kiến
thức SGK + Phần mở rộng) phù hợp phương pháp soạn giảng sử dụng đồ dùng của GV.
Nội dung từng phần có sự lôgic, HS dễ hiểu hơn.
b, Xây dựng hệ thống câu hỏi gợi mở, dễ hiểu dẫn HS tới tìm hiểu nội dung chính
của bài và có thể mở rộng kiến thức.

Có những bài rất dài về nội dung (kiến thức không quá dài nhưng lan man, cần dùng
phương pháp thảo luận nhóm để phát huy tính tích cực của học sinh).
Trở lại VD bài 14 và 21 nội dung kiến thức liên quan nhau. Bài 21 giới thiệu bốn hoạ
sĩ của mĩ thuật thời kỳ này. nhưng cần cho HS ôn lại cả kiến thức bài 14 để dễ nhập tâm,
dễ hiểu, dễ học. Nếu giảng cả bài kiến thức quá dài ta nên chia HS làm 4 nhóm, mỗi
nhóm cử nhóm trưởng thu thập ý chính sau khi thảo luận ở nhóm sẽ lên trình bày trước
lớp.
12
Giáo viên nhắc học sinh tìm hiểu kỹ về tác giả (thân thế, sự nghiệp và thành tựu
nghệ thuật) tìm hiểu tác phẩm: Nội dung, màu sắc, bố cục, ý nghĩa
Khi thảo luận:
- Nhóm trưởng trình bày, giáo viên làm trọng tài điều khiển thảo luận để học sinh
làm việc sôi nổi. GV có nhận xét, phán quyết cuối cùng. GV cho HS tự chứng minh, bảo
vệ ý kiến của mình nếu có các dẫn chứng chứng minh cụ thể.
- Nhóm này có thể bổ sung ý kiến để nhóm kia đi đúng trọng tâm bài học.
- GV có thể mở rộng thêm cho HS dễ hiểu những ngôn từ lạ.
- Khi tổng kết, củng cố GV để lại những ý chính nhất cho HS trả lời.
d, Dùng phương pháp trắc nghiệm:
- Giáo viên đặt những câu hỏi cho HS chọn những đáp án và tìm cách chứng minh
đáp án.
Trong phân môn này, kiến thức có nhiều giai đoạn lịch sử, nhiều trường phái có đặc
điểm tương đồng về nhiều mặt mà đôi khi HS hay nhầm lẫn.
GV có thể chọn phương pháp này để HS dễ nhận ra vấ đề và kiến thức được đúc kết
mang tính chọn lọc gần với những khái niệm.
VD: MT6 bài 19 và 24 giới thiệu hai dòng tranh dân gian Đông Hồ và hàng Trống với
những đặc điểm riêng, GV có thể áp dụng phương pháp này vào phần cuối bài giảng tiết
24, đưa ra nhiều đặc điểm cơ bản của mỗi dòng tranh rồi đến những tác phẩm tiêu biểu.
- Yêu cầu HS phân biệt được đặc điểm của mỗi dòng tranh, những tác phẩm thuộc
dòng tranh nào?
- Đối tượng phục vụ của tranh Đông Hồ, tranh Hàng Trống khác nhau như thế nào?

Vậy đứng trước nhu cầu phát triển về mặt XH giáo dục cũng phải tự vươn mình lên cao
để kịp hoà nhập phát triển của XH. Để tạo môi trường thuận lợi sản sinh ra những con
người có sự phát triển toàn diện và nhận thức, học lực sâu sắc. Muốn vậy ta phải có cách
nhìn nhận mới, cách làm mới qua những kinh nghiệm từ thực tế và nghiên cứu tìm hiểu
chuyên môn.
Kiến nghị:
- Do đồ dùng học tập, tranh ảnh minh hịa cần phải bổ sung đầy đủ: Tranh, ảnh minh hoạ
trong SGK còn sơ sài.
Đôi khi những mẫu vật theo yêu cầu phân môn muốn về theo mẫu còn khó tìm.
Vậy kiến nghị: Tranh, ảnh minh hoa số lượng tương đối đầy đủ để đáp ứng bài giảng
ngày càng tốt hơn. Nhất là những bài vẽ theo mẫu.
15
16