SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"ỨNG DỤNG PHẦN MỀM SKETCHPAD THIẾT KẾ CÁC MÔ
HÌNH DẠY HỌC CÁC PHÉP DỜI HÌNH"
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I - LỜI MỞ ĐẦU
Chúng ta đã và đang thực hiện đổi mới giáo dục trung học phổ thông, một trong những
nội dung quan trọng của đổi mới giáo dục trung học phổ thông là đổi mới phương pháp
dạy học, đó là thay đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo phương pháp
dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm, thầy là người tổ chức các hoạt động để trò
khám phá và chiếm lĩnh tri thức. Những yêu cầu đó bắt buộc người giáo viên phải không
ngừng học hỏi, tìm tòi để thiết kế các hoạt động học tập.
Là một giáo viên tôi luôn trăn trở để tìm cách thiết kế các hoạt động học tập sao cho bài
học đạt kết quả cao. Kể từ khi nhà trường được cấp máy chiếu Projecter tôi đã khám phá
ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học và đã đạt được những kết quả nhất định.
Trong sáng kiến kinh nghiệm nhỏ này tôi xin chia sẻ một chút kinh nghiệm của mình về
việc ứng dụng công nghệ thông tin để thiết kế các mô hình giúp học sinh học tốt hơn nội
dung các phép dời hình trong mặt phẳng.
II – THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY HỌC CÁC PHÉP DỜI HÌNH
1. Thực trạng
- Đa số học sinh sợ học môn hình học và kiến thức về môn hình học rất yếu.
- Các phép biến hình là một mảng kiến thức tương đối trừu tượng .
- Khi dạy giáo viên thường chỉ mô tả định nghĩa, tính chất bằng các hình vẽ tĩnh trên
bảng mà không thiết kế được các mô hình động.
- Các hình vẽ trên bảng thường không đảm bảo tính chính xác.
2. Kết quả của thực trạng trên
Thực trạng trên dẫn đến:
- Đây là một mảng kiến thức trừu tượng nhưng chưa có các mô hình trực quan.
- Chưa tổ chức được các hoạt động học tập tìm tòi khám phá, chưa gây được hứng thú
học tập cho học sinh.
- Kiến thức của học sinh về mảng này rất yếu, đa số học sinh không thích học mảng kiến

- Để minh họa cho học sinh thấy được sự tồn tại của điểm M’ và sự phụ thuộc của điểm
M’ vào vectơ
v
r
và điểm M tôi dùng chuột lần lượt kéo rê điểm M để học sinh thấy được
khi M thay đổi thì M’ cũng thay đổi và vectơ
'MM
uuuuur
luôn bằng vectơ
v
r
, kéo rê điểm A
hoặc điểm B để làm thay đổi độ dài của vectơ và hướng của vectơ
v
r
để học sinh thấy
được khi vectơ
v
r
thay đổi thì điểm M’ cũng thay đổi sao cho
'MM
uuuuur
=
v
r
và chỉ M’ thay đổi
chứ M không thay đổi.
- Kéo điểm A hoặc B sao cho
v
r

cùng phương với
v
r
.
Yêu cầu học sinh quan sát và phát hiện xem hai vectơ
MN
uuuur
và
' 'M N
uuuuuur
có gì đặc biệt khi
vectơ
v
r
thay đổi, từ đó phát hiện ra và chứng minh tính chất 1.
Ví dụ 4: Thiết kế mô hình giúp học sinh phát hiện tính chất 2 bài: Phép tịnh tiến SGK
hình học 11 chương trình chuẩn.
Để giúp học sinh phát hiện tính chất 2 tôi thiết kế mô hình như sau:
Ban đầu cho học sinh xem mô hình có dạng như hình dưới:
Sau đó lần lượt nhấn vào các nút tạo ảnh của các đối tượng sẽ có các điểm chạy trên các
đối tượng và quỹ tích ảnh của nó, ta sẽ được quỹ tích ảnh của các điểm thuộc các đối
tượng khi các điểm đó thay đổi, cuối cùng ta được hình như sau:
Tiếp theo, kéo rê điểm đầu hoặc điểm cuối của vectơ
v
r
để làm thay đổi vectơ
v
r
, chú ý
đến các trường hợp giá của vectơ

khi đó M”N”, A”B” cũng thay đổi và ta luôn có M”N”=MN, A”B” =AB từ đó cho học
sinh rút ra nhận xét 2) và chứng minh.
Nếu không có mô hình này, học sinh rất khó tưởng tượng thực hiện liên tiếp hai phép dời
hình là như thế nào do đó cũng không nắm được tính chất. Nhưng với mô hình này học
sinh sẽ dễ thấy được việc thực hiện liên tiếp hai phép dời hình là như thế nào và với số đo
đã có thì học sinh dễ dàng phát hiện tính chất.
Ví dụ 7: Mô hình một số ví dụ về phép dời hình có được bằng cách thực hiện liên tiếp hai
phép dời hình.
Để minh hoạ cho học sinh thấy rõ hơn việc thực hiện liên tiếp hai phép dời hình và ảnh
của một hình qua phép dời hình tôi thiết kế mô hình như sau:
Ban đầu mô hình có dạng như hình dưới, gồm phép dời hình có được bằng cách thực hiện
liên tiếp phép đối xứng trục và phép quay biến tam giác ABC thành tam giác A”B”C”, và
phép dời hình có được bằng cách thực hiện liên tiếp phép tịnh tiến và phép quay biến một
bức tranh đông hồ thành một bức tranh đông hồ.
Nút Reset để đưa mô hình về trạng thái ban đầu như hình trên.
Sau khi nhấn vào các nút tạo ảnh, hình sẽ biến đổi dần dần và ta được hình như sau:
Ví dụ 8: Mô hình minh hoạ hoạt động 4 trang 22 SGK
Để minh hoạ phép một dời hình biến tam giác AEI thành tam giác FCH tôi thiết kế mô
hình như sau:
Ban đầu mô hình có dạng như hình dưới:
Nút Reset để đưa mô hình về dạng như hình trên.
Nhấn nút Dời hình, miền tô đậm trong hình sẽ chuyển động dần lần lượt theo các phép
đối xứng trục HI , phép tịnh tiến theo vectơ
DF
uuur
và ta được hình như sau:
Mô hình này giúp học sinh thấy được có một phép dời hình biến tam giác AEI thành tam
giác FCH. Từ đó nêu vấn đề để đưa đến khái niệm hai hình bằng nhau.
Ví dụ 9: Mô hình minh hoạ khái niệm hai hình bằng nhau
Để minh hoạ cho học sinh công nhận hai hình bằng nhau thì có một phép dời hình biến

lượng dạy học.