SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 4 VÀ 5 HỌC
TỐT PHÂN MÔN TẬP ĐỌC NHẠC”
PHẦN MỞ ĐẦU
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực khách quan bằng
những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh. Ở nhà trường tiểu học mục tiêu của
môn học là thông qua việc giảng dạy một số vấn đề sơ giảng về nghệ thuật âm nhạc,
nhằm hình thành và phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc của học sinh, tạo một “trình độ
văn hoá âm nhạc” nhất định, từ đó góp phần đào tạo có chất lượng những lớp người có
ích cho xã hội.
Từ mục tiêu của môn học chúng ta hiểu rằng: Môn âm nhạc ở trường tiểu học không
nhằm đào tạo những người làm nghề âm nhạc chuyên nghiệp, những diễn viên, những
nhạc sĩ mà mục đích chính là thông qua môn học này để tác động vào đời sống tinh thần
của các em nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ cho học sinh.
Muốn làm được điều đó nhất thiết các em phải được tiếp cận với âm nhạc đích thực, bản
thân các em phải là người trực tiếp tham gia ca hát. Tuy môn âm nhạc trong trường tiểu
học là một môn học riêng lẻ. Song mục đích của nó nhằm trang bị cho các em những kiến
thức kĩ năng giúp khơi dậy sự say mê sáng tạo trong hoạt động âm nhạc, làm cho đời
sống tinh thần của các em thêm phong phú, tạo điều kiện để các em tham gia vào các hoạt
động khác của nhà trường.
I. Bối cảnh của đề tài
Giáo dục thẩm mỹ cho con người là không thể thiếu được trong mục đích giáo dục
hiện nay của chúng ta là đào tạo những con người phát triển toàn diện.Việc giáo dục một
con người toàn diện không chỉ giáo dục cho họ có đạo đức tốt, có trình độ hiểu biết, nắm
chắc các kiến thức khoa học và xã hội, có sức khoẻ, biết lao động, sẵn sàng lao động mà
còn phải giáo dục cho họ biết nhìn nhận, phân biệt, biết thưởng thức cái đẹp và biết làm
đẹp cho cuộc sống. Một trong những con đường giáo dục thẩm mỹ nhanh và hiệu quả
nhất là giáo dục thông qua các môn học nghệ thuật. Trong đó có môn Âm nhạc.
II. Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, nắm bắt tình hình thực tế những đòi hỏi của sự phát

Xuất phát từ thực trạng giảng dạy Âm nhạc cho học sinh ở lứa tuổi Tiểu học. Vấn
đề học và kết quả học tập của các em là hết sức quan trọng, điều đó không chỉ phụ thuộc
vào chương trình giảng dạy phù hợp mà còn phụ thuộc vào phương pháp truyền thụ của
người thầy. Hơn nữa còn phụ thuộc vào ý thức học tập của các em cùng với sự quan tâm
chăm sóc, tạo điều kiện của gia đình và toàn thể xã hội.
Như chúng ta đã biết, Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nó khác
rất nhiều so với môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách tuyệt đối như
những con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự đam mê thậm chí là
một chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này không phải học sinh nào cũng có được. Học
Âm nhạc mang đến cho học sinh những phút giây thư giãn, thoải mái, học mà chơi, chơi
mà học. Thông qua những câu nhạc, những lời ca, Âm nhạc giúp các em nhận thức
những hình tượng âm thanh, giai điệu, kích thích cảm xúc của các em, giúp các em cảm
thụ những giai điệu qua từng bài nhạc, từng câu nhạc.
Vậy làm thế nào để các em đọc đúng được bài tập đọc nhạc? Trước tiên các em
phải nắm vững kiến thức về Âm nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc tương ứng với
độ cao âm thanh, các hình nốt nhạc tương ứng độ dài, giúp các em hiểu và phân biệt được
những âm thanh cao, thấp, dài, ngắn với lực độ khác nhau, tốc độ thể hiện khác nhau. Để
các em có hứng thú trong học tập, người giáo viên cần tạo cho các em có một tâm trạng
thoải mái, một hứng thú tràn đầy khi học âm nhạc. Để làm được việc đó, một trong nhiều
yếu tố quan trọng là người giáo viên phải truyền tải chính xác các kiến thức về Âm nhạc.
Là giáo viên được bồi dưỡng chuyên ngành Âm nhạc Tiểu học, qua thời gian trực
tiếp giảng dạy bộ môn, bản thân ít nhiều đã đúc kết được những kinh nghiệm trong công
tác, tôi nhận thấy thực tế việc học tập và tiếp thu các kiến thức của môn học, đặc biệt là
kiến thức đọc và ghi chép nhạc của các em là chưa cao, nhiều em còn rất lúng túng. Đứng
trước những hạn chế thực tại, tôi xin đưa ra một số kinh nghiệm hướng dẫn các em học
tập đọc nhạc khá hiệu quả mà tôi đã tiến hành dạy mấy năm qua.
II. Thực trạng của vấn đề
Trường Tiểu học Giang Sơn Tây là một trường có phong trào văn hoá văn nghệ khá
tốt. Các hoạt động văn hoá văn nghệ diễn ra rất sôi nổi trong suốt những năm học qua.
Các hoạt động đó được tác động nhiều bởi bộ môn Âm nhạc, trong đó góp phần thành

phải nắm vững các phương pháp và các bước trong giảng dạy để truyền thụ lại cho các
em các kiến thức của bài học cũng như phát triển các kỹ năng đã có của các em một cách
tốt nhất.
1. Xây dựng phương pháp tập đọc nhạc:
Ở lớp 3, học sinh mới làm quen với các kí hiệu ghi nhạc: khóa Son, khuông nhạc,
một số hình nốt nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc, … đặc biệt vị trí các nốt nhạc
trên khuông nhạc rất quan trọng, nó quyết định cho việc đọc nhạc của học sinh ở các lớp
trên, vì vậy để cho dễ nhớ tôi đã cho học sinh ghi nhớ bằng các câu văn như sau:
Nốt Đô: ở dòng kẻ phụ dưới
Nốt Rê: sát dưới dòng kẻ thứ nhất
Nốt Mi: ở dòng kẻ thứ nhất
Nốt Pha: ở khe thứ nhất
Nốt Son: ở dòng kẻ thứ hai
Nốt La: ở khe thứ hai
Nốt Si: ở dòng kẻ thứ ba.
Ta thường xuyên ôn tập củng cố cho học sinh ghi nhớ vị trí các nốt nhạc trên khuông
nhạc bằng các câu văn này kết hợp sử dụng khuông nhạc bàn tay trái để khắc sâu kiến
thức cho học sinh.
Ở lớp 4, do mới được tiếp xúc nên yêu cầu của phân môn tập đọc nhạc đặt ra cho các em
là hết sức nhẹ nhàng, đơn giản. Ở giai đoạn đầu tiếp cận với phân môn này, các em phải
thực hành các bài tập về cao độ, về tiết tấu, người giáo viên phải giúp các em nhận ra
được âm thanh cao, thấp tương ứng với vị trí các nốt nhạc trên khuông trong phạm vi 1
quãng 8. Sau đó, các em được tiếp cận với thang 5 âm: Đô - Rê - Mi – Son – La và tiến
tới thang 7 âm: Đô - Rê - Mi – Pha – Son La – Si.
Sang lớp 5, phân môn tập đọc nhạc cũng dựa trên cơ sở các kiến thức đã học ở lớp
4 nhưng nâng cao hơn. Cả năm, các em được học 8 bài tập đọc nhạc đều viết ở nhịp ;
dựa trên cao độ của thang 5 âm: Đô, Rê, Mi, Son, La
hoặc thang 7 âm: Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si.
Về tiết tấu, các em tiếp tục được củng cố lại trường độ với các hình móc đơn, nốt
đen, nốt trắng, lặng đen và chấm dôi. Cách dạy thực hành các hình nốt có thể thực hiện

trừu tượng vì nó còn phụ thuộc vào tai nghe của từng em thì ghi chép nhạc mang tính cụ
thể hơn, hiện thực hơn. Do vậy, việc hướng dẫn các em ghi chép đơn giản và dễ thực
hiện. Tuy nhiên, đơn giản không có nghĩa là không quan trọng, ngược lại tập ghi chép
nhạc là sự đúc kết giữa 2 phân môn tập hát và tập đọc nhạc để khắc sâu kiến thức. Do đó
đòi hỏi phải có sự chính xác tuyệt đối từng vị trí nốt trên khuông nhạc, quan trọng hơn
nữa là qua chép nhạc các em phải nhớ được tên các nốt nhạc là gì, nằm ở vị trí nào, cách
viết các hình nốt ra sao, các hình nốt đó có ý nghĩa gì và phải thể hiện thế nào. Việc ghi
chép nhạc còn giúp các em ghi nhớ các ký hiệu khác về âm nhạc. Các kiến thức đó hổ trợ
cho việc tập đọc nhạc hoặc thực hiện các bài hát theo yêu cầu của tác giả như: dấu luyến,
dấu chấm dôi, dấu quay lại, dấu hồi đoạn, dấu lặng đen, lặng đơn, ngắt câu,
Việc ghi chép nhạc là công việc đòi hỏi phải hướng dẫn các em thực hiện một cách
thường xuyên. Tuy nhiên không nhất thiết lúc nào cũng phải thực hiện ngay tại lớp vì
như thế sẽ mất rất nhiều thời gian. Ở lớp chỉ hướng dẫn các em cách thực hiện việc ghi
chép, nhận ra cách trình bày thế nào cho đúng, cho đẹp còn việc ghi chép lại bài nên cho
các em thực hiện ở nhà.
IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Từ đầu năm học tôi đã áp dụng thực hiện giảng dạy tập đọc nhạc với các phương
pháp và biện pháp như đã trình bày ở trên và thấy các em rất say mê hứng thú học tập, do
đó kết quả đã nâng lên rõ rệt: Kết quả đánh giá học lực môn Âm nhạc học kì I năm học
2011-2012 của cả 3 khối 4, 5 không có học sinh xếp loại B, học sinh hoàn thành tốt đã
tăng lên khoảng 20%, trong đó phần tập đọc nhạc các em thể hiện được tốt hơn cụ thể ở
khối lớp 5 như sau:
Phân loại học sinh đọc bài tập
đọc nhạc
Tổng số
HS
Số em đạt
Đầu năm
Đạt Cuối học
kỳ I

hợp nhất giúp các em tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng và tạo sự say mê trong việc vận
dụng các kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống.
II. Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm
Trên cơ sở từ thực tiễn giảng dạy Âm nhạc trong trường Tiểu học, xuất phát từ thực
trạng khả năng nhận thức tiếp thu những kiến thức đặc thù của phân môn, người giáo
viên phải có vai trò chủ đạo trong việc tổ chức dạy học, bên cạnh việc truyền thụ kiến
thức chính xác còn phải lựa chọn và đưa vào thực tế những phương pháp, biện pháp
giảng dạy phù hợp thì ta mới thu được những kết quả như mong muốn. Qua quan sát thực
tế tôi nhận thấy các em yêu thích phân môn hơn, hào hứng học tập hơn. Đặc biệt là kết
quả học tập đã nâng lên, các em mạnh dạn hơn, tự tin hơn trong khi thực hiện bài tập.
III. Khả năng ứng dụng, triển khai
Có thể ứng dụng đối với những giáo viên giảng dạy Âm nhạc trong các trường Tiểu
học cho khối lớp 4, 5.
IV. Những kiến nghị, đề xuất
Để nâng cao chất lượng học tập phân môn tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học tôi
xin có ý kiến đề xuất như sau:
Bổ sung thêm những đồ dùng học tập, đồ dùng giảng dạy của bộ môn như: Bảng
phụ chép nhạc và chép bài hát để đáp ứng nhu cầu học tập của các em.
* Đề tài này nghiên cứu dựa trên thực tế tôi đã giảng dạy trong những năm qua tại trường
Tiểu học nơi tôi công tác, đúc kết những kinh nghiệm xin trình bày với quý đồng nghiệp.
Rất mong được sự đóng góp nhiệt tình của quý đồng nghiệp, của hội đồng khoa học.
Chân thành cám ơn!