Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
MỤC LỤC
I. TÍNH MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
1. BỐI CẢNH CỦA ĐỀ TÀI Trang 3
2. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trang 3
3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Trang 4
4. ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Trang 4
II. TÍNH KHOA HỌC
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN Trang 4
2. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ Trang 5
2.1 Thực tế giảng dạy Trang 5
2.2 Thực tế của học sinh Trang 5
2.3. Thực tế điều tra Trang 5
2.4. Nguyên nhân của thực trạng Trang 6
3. CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ Trang 6
3.1. Phương pháp vấn đáp Trang 6
3.2. Phương pháp đặt vấn đề - Giải quyết vấn đề Trang 9
3.3. Phương pháp sử dụng bài tập Trang 12
3.4. Phương pháp học tập hợp tác nhóm nhỏ Trang 14
3.5 . Phương pháp sử dụng các thí nghiệm hoá học Trang 18
3.6. Phương pháp sử dụng các phương tiện hiện có Trang 20
4. KẾT QUẢ THỰC TẾ GIẢNG DẠY Trang 20
III. TÍNH THỰC TIỄN
1. NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM Trang 20
2. Ý NGHĨA CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Trang 21
3. KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG TRIỂN KHAI Trang 21
IV. KẾT LUẬN Trang 22
1
Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
- HS: Học sinh

công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bên cạnh lý giải được các hiện tượng kỳ bí, bài trừ mê tín
dị đoan nhằm tạo dựng một cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn.
2. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Hóa học là một bộ môn khoa học thực nghiệm cả về định tính lẫn định lượng, kiến
thức hóa học là một xâu chuỗi có mối liên quan chặt chẽ với nhau, học sinh sẽ rất khó
nhớ, khó thuộc. Hóa học không những yêu cầu học sinh học thuộc lý thuyết mà còn đòi
hỏi học sinh vận dụng lý thuyết để giải quyết các bài tập lý thuyết, thực tiễn và thực hành
thí nghiệm.
Từ thực tế giảng dạy, hoá học THCS vẫn là một môn học khó, đến lớp 8 tức là quá nửa
của chương trình THCS mới được học vì nó đòi hỏi ở học sinh khả năng tư duy, sự nhạy
bén, thông minh… để hiểu rõ những khái niệm khá trừu tượng, những hiện tượng hóa
học khá thú vị. Khi nói đến vấn đề lí thuyết thì HS có thể học thuộc nhưng khi va chạm
đến phương trình, công thức, bài toán và các bài tập, hiện tượng thực tiễn… là va chạm
3
Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
đến các con số thì những học sinh yếu kém về môn toán sẽ rất dễ nản chí và không muốn
học. Bên cạnh những HS yếu kém đó thì để bồi dưỡng khả năng sáng tạo, giải quyết vấn
đề linh hoạt đối với HS khá, giỏi cũng không phải là vấn đề dễ.
Vì vậy, bên cạnh một số ít học sinh yêu thích học tập, nghiên cứu môn học này để tìm
tòi, sáng tạo thì vẫn còn phần lớn học sinh chưa thấy hứng thú học tập môn hóa, dẫn đến
chán nản không thích học bộ môn này, đồng thời chất lượng bộ môn vì thế cũng giảm
xuống.
Là một giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn hóa học của trường THCS, tôi
luôn trăn trở làm thế nào để giúp học sinh yêu thích môn hóa học để học tốt môn này.
Sau thời gian suy nghĩ, tôi đã mạnh dạn trao đổi với đồng nghiệp một số kinh nghiệm
nhằm giúp học sinh yêu thích môn hóa học từ đó nâng cao chất lượng học tập bộ môn
hóa học trong trường THCS. Chính vì thế tôi đã chọn đề tài “ Một số phương pháp giúp
học sinh học tốt môn hóa học trung học cơ sở ”.
3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
Tổ chức tiến hành phương pháp nghiên cứu trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đặc biệt là

Qua thực tế giảng dạy môn hóa 8, 9. Tôi nhận thấy rằng phần lớn học sinh học rất yếu
về môn khoa học tự nhiên, trong đó có môn hóa hoc. Qua thực tế các tiết dạy trên lớp và
qua các bài kiểm tra, đặc biệt qua bài kiểm tra 1 tiết, thi học kì, bản thân tôi thấy còn
nhiều em điểm còn rất thấp và một số học sinh giỏi chưa đạt điểm tối đa.
2.2. Thực tế của học sinh.
Đa số học sinh không nắm vững lý thuyết dẫn đến không áp dụng được lý thuyết để
giải quyết các vấn đề thực tiễn dẫn đến chưa say mê học tập môn hóa học mà ngược lại
cảm thấy sợ hãi, ghét học môn hóa học. Thậm chí có những vấn đề thực tiễn đã hướng
dẫn chi tiết, giải quyết xong nhưng khi gặp lại học sinh vẫn còn bở ngỡ, không làm được.
Một bộ phận lớn phụ huynh chưa quan tâm đến việc học của con em mình. Học sinh
chưa xác định được động cơ học tập.
2.3. Thực tế điều tra.
Qua thực tế điều tra về học tập của học sinh khối 8, 9 trường THCS năm học 2012-
2013, tôi thu được kết quả như sau:
- Điểm trung bình môn hóa học năm học 2012-2013 của trường như sau:
+ Giỏi: 15% + Khá: 32% + Trung bình: 40% + Yếu 13%
5
Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
Qua đó tôi thấy, số học sinh yêu thích môn hóa học còn rất ít, nên tôi nhận thấy trách
nhiệm của mình rất quan trọng, là phải tìm hiểu nguyên nhân do đâu các em không thích
học bộ môn hóa và trách nhiệm của tôi là một người dạy phải tìm tòi phương pháp giảng
dạy thích hợp nhằm kích thích hứng thú học tập cho học sinh từ đó các em yêu thích môn
học hơn nhằm nâng cao chất lượng dạy và học.
2.4. Nguyên nhân của thực trạng.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến các em đạt điểm không cao và không thích
môn hóa học là do môn hóa học các em được làm quen lần đầu tiên và trễ hơn so với các
môn học khác .
Kiến thức hóa học tương đối nhiều và khó mà khả năng ghi nhớ của HS còn hạn chế.
Kiến thức hóa học là một chuỗi có liên quan chặt chẽ với nhau. Kiến thức trước làm tiền
đề cho kiến thức sau, kiến thức sau được xây dựng từ kiến thức trước. Nhưng thực tế, học

3.1.2. Các loại câu hỏi trong dạy học vấn đáp tìm tòi.
* Dựa vào mục đích và nội dung vấn đề có thể chia ra:
+ Câu hỏi chính.
+ Câu hỏi phụ.
* Dựa vào những mức độ nhận thức khác nhau có thể chia ra:
+ Câu hỏi yêu cầu học sinh biết, nhớ lại hiện tượng sự kiện.
+ Câu hỏi yêu cầu học sinh hiểu, so sánh các sự vật hiện tượng.
+ Câu hỏi yêu cầu học sinh hiểu, hệ thống hóa, khái quát hóa.
+ Câu hỏi yêu cầu học sinh tìm hiểu nguyên nhân của sự vật hiện tượng.
+ Câu hỏi yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức đã học.
* Chú ý:
7
Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
Khi xây dựng các loại câu hỏi vấn đáp tìm tòi chúng ta cần nghiên cứu kỹ sách
giáo khoa, sách tham khảo, tài liệu giảng dạy,… để xây dựng hệ thống câu hỏi phù hợp
với từng nội dung, từng mục trong từng loại bài.
Câu hỏi cần rõ ràng chỉ có một câu trả lời đúng.
Làm cho người học tìm tòi trên cơ sở vận dụng các điều đã biết.
Khuyến khích người học hiểu hơn là ghi nhớ mà không hiểu.
Đem lại những phản hồi tức thì về kết quả cho cả giáo viên và học sinh.
Đảm bảo để bài học được triển khai vừa sức học sinh.
Gây được hứng thú học tập cho học sinh.
Tạo cho học sinh cơ hội hưởng thụ sự thành công và tìm ra cái mới trong học tập.
Tạo cơ hội để giáo viên phát hiện những khó khăn học sinh có thể gặp phải.
Cho phép đánh giá việc học của học sinh và việc dạy của giáo viên.
3.1.3. Tổ chức vấn đáp tìm tòi.
Quy trình tổ chức vấn đáp tìm tòi:
Giáo viên nêu câu hỏi cho cả lớp, yêu cầu học sinh suy nghĩ và chuẩn bị trả lời (không
chỉ định học sinh trả lời trước khi nêu câu hỏi).
Cả lớp suy nghĩ từ 1-2 phút.

Chứa đựng mâu thuẫn nhận thức: Có một hay vài khó khăn, đòi hỏi học sinh phải tư
duy, huy động và vận dụng các kiến thức đã có (nghĩa là câu hỏi phản ánh được mối liên
hệ bên trong giữa điều đã biết và điều chưa biết).
Chứa đựng phương hướng giải quyết vấn đề, thu hẹp phạm vi tìm kiếm câu trả lời, tạo
điều kiện làm xuất hiện giả thiết, tạo điều kiện tìm ra được con đường giải quyết.
Gây được cảm xúc mạnh đối với học sinh khi nhận ra mâu thuẫn nhận thức liên quan
đến vấn đề.
3.2.2. Giải quyết vấn đề.
Gồm các bước sau:
3.2.2.1 Xây dựng các giả thuyết.
3.2.2.2 Lập kế hoạch giải quyết vấn đề.
3.2.2.3 Thực hiện giải quyết vấn đề, kiểm tra các giả thuyết bằng các phương pháp khác
nhau.
3.2.3. Kết luận:
Gồm các bước sau:
3.2.3.1 Thảo luận các kết quả thu được và đánh giá.
3.2.3.2 Khẳng định hay bác bỏ giả thuyết đã nêu.
3.2.3.3 Phát biểu kết luận.
3.2.3.4 Đề xuất vấn đề mới.
3.2.4. Vận dụng dạy học nêu vấn đề khi giảng dạy hóa học ở trường THCS.
10
Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
Dạy học nêu vấn đề khi giảng dạy hóa học ở trường THCS chỉ thực hiện trong phạm vi
hẹp trong một số bài cụ thể:
Ví dụ 1. Khi nghiên cứu thí nghiệm: Nhôm phản ứng với dd kiềm trong bài nhôm ở lớp 9.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
+ Nêu vấn đề: Nhôm có đầy đủ TCHH
chung của kim loại, ngoài ra nhôm còn có
tính chất gì đặc biệt ?
+ Hãy nghiên cứu thí nghiệm nhôm tác dụng

Cu kim loại hoạt động yếu (đứng sau H)
Sản phẩm: Khí không màu, mùi khó chịu, làm đổi màu quỳ tím thành đỏ. dd CuSO
4
màu
xanh.
* Kết luận: Điều này không mâu thuẫn gì với TCHH chung của axit và dd H
2
SO
4
loãng.
Đó là do TCHH đặc biệt của H
2
SO
4
đặc, nóng….
11
Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
Dạy học nêu và giải quyết vấn đề góp phần rất lớn trong việc giúp học sinh tích cực
phát hiện kiến thức mới, và có thể áp dụng một cách linh hoạt hiệu qủa trong dạy học đặc
biệt là dạy kiến thức mới. Tuy nhiên muốn thật sự mang lại hiệu quả cao người dạy,
người học phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình thực hiện phương pháp này để tạo tịnh
huống, giải quyết tình huống một cách nhanh chóng, hiệu quả, chính xác nhất.
3.3. SỬ DỤNG BÀI TẬP HÓA HỌC ĐỂ DẠY HỌC TÍCH CỰC NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC.
Vai trò của bài tập hóa học trong việc dạy hóa học và nâng cao chất lượng giảng
dạy.
3.3.1. Các dạng bài tập hóa học.
* Bài tập tự luận: (Bài tập lý thuyết, bài tập thực hành).
* Bài tập trắc nghiệm khách quan: (Bài tập dạng câu điền khuyết, câu đúng sai, câu
có/không, câu nhiều lựa chọn, câu cặp đôi).

3
PO
4
CO
2
+ H
2
O H
2
CO
3
? Cho biết các chất tạo ra sau PƯHH thuộc loại chất nào.
? Cho biết thành phần phân tử của H
2
SO
4
, H
3
PO
4
, H
2
CO
3
có gì giống nhau.
? Nhóm nguyên tố SO
4
, PO
4
, CO

* Phân công nhóm thường xuyên, nhóm cơ động: Để duy trì hoạt động nhóm có thể phân
công học sinh thành nhóm thường xuyên (một bàn hoặc hai bàn ghép lại) có đặt tên nhóm
(1,2…) có thể thay đổi nhóm theo nhiệm vụ cần thiết (nhóm cơ động, không cố định).
* Phân công trách nhiệm cho các thành viên trong nhóm để thực hiện một nhiệm vụ nhất
định (nhóm trưởng, thư ký), sự phân công có thể thay thế cho các thành viên để phát huy
tính chủ động sáng tạo của từng thành viên trong nhóm: Nhóm trưởng có trách nhiệm tổ
chức, đôn đốc, yêu cầu các thành viên trong nhóm thực hiện đúng chức năng nhiệm vụ.
Thư ký làm nhiệm vụ ghi chép tổng hợp kết quả hoạt động của nhóm khi cần thiết, nhóm
trưởng có trách nhiệm báo cáo kết quả hoạt động của nhóm khi có yêu cầu.
* Giáo viên giao nhiệm vụ hoạt động cho từng nhóm, theo dõi các nhóm hoạt động để có
thể giúp đỡ, định hướng, điều khiển, điều chỉnh kịp thời để hoạt động nhóm đi đúng
hướng
Áp dụng cho chương trình hoá học 8
Ví dụ .
* Tổ chức HĐN theo bàn cùng QS một số TN của GV, nhận xét rút ra kết luận.
14
Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
3.4.2. Tổ chức HĐN trong giờ TH hóa học.
+ Tùy theo điều kiện về dụng cụ, hóa chất có thể chia lớp thành 4 hoặc 8 nhóm.
+ Mỗi nhóm HS thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Báo cáo mục đích mỗi thí nghiệm, các dụng cụ, hóa chất cần thiết, cách tiến hành thí
nghiệm, và những điểm lưu ý. Nghe báo cáo của các nhóm khác, bổ xung hoàn thiện.
- Tiến hành các thí nghiệm dưới sự hướng dẫn của giáo viên:
* Lắp dụng cụ nếu có, lấy hóa chất. Quan sát trạng thái, màu sắc trước phản ứng.
* Thực hiện thí nghiệm.
* Quan sát hiện tượng xảy ra, giải thích hiên tượng, dự đoán chất tạo thành, viết phương
trình phản ứng.
VD1. Tổ chức HĐN HS thực hành bài TN bài 39 SGK hóa học 8.
TN3. Nước tác dụng với điphotpho penta oxit.
HĐN có thể là:

+ Đốt mẩu Pđỏ ngoài kk rồi
đưa nhanh vào bình O2, đậy
nút bông tẩm xút.
+ cho khoảng 2 ml nước vào
15
Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
bình lắc nhẹ.
+ cho vào bình 1 mẩu giấy quỳ
tím.
3. Y/C đại diện nhóm tiến
hành TN, QS, mô tả, GT HT.
HS5&HS 6. Thực hiện TN1.
HS7 &8. Thực hiện TN2.
Các HS QS HT, mô tả HT.
Thư ký ghi chép KQ.
+ P cháy sáng có khói trắng
gồm những hạt liti.
+ Bột trắng tan dễ dàng trong
nước tạo thành dd không màu.
+ dd không màu làm quỳ tím
hóa đỏ.
4. Y/C ghi tường trình TN.
+ Tất cả HS trong nhóm đều
ghi tường trình.
+ TN.
+ HT, GT, PTHH.
+ Rút ra NX.
4P
(r,đỏ)
+ 5O

cao su có ống dẫn khí xuyên
qua, cốc nước lạnh, 1 ống
16
Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
nghiệm khô sạch, đèn cồn, giá
TN, rượu etylic, axit axetic,
H
2
SO
4(đ/n)
, nước muối ăn bão
hòa.
2. Y/C đại diện nhóm nêu
cách tiến hành TN.
+ TN gồm 2 TN nhỏ:
+ HS3. Cho rượu etylic t/d
với axitaxetic có H
2
SO
4(đ/n)
,
+ HS4. XĐ SP:
+ Thực hiện TN:
3. Y/C đại diện nhóm tiến
hành TN, QS, mô tả, giải
thích, hiện tượng.
+ HS5 &HS6. Thực hiện TN
1.
+ HS7&8. Thực hiện TN2.
+ Các HS khác QS HT, mô tả

5
+ H
2
O
+ C
2
H
5
OH t/d với CH
3
COOH
tạo thành este( etyl axetat) có
mùi thơm.
3.4.3. Kết luận.
PP dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ trong dạy học hóa học góp phần giúp học sinh giải
quyết một số nhiệm vụ học tập khó khăn cần có sự hợp tác giữa học sinh khá, giỏi và học
sinh trung bình, yếu. Phương pháp này giúp học sinh phát triển năng lực hợp tác trong
công việc, trong cuộc sống, khả năng tổ chức, điều khiển của học sinh.
17
Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
Phương pháp này có thể vận dụng khi giải quyết những nhiệm vụ khó khăn, giúp học
sinh chủ động, tích cực xây dựng kiến thức mới, hoặc trong việc rèn kỹ năng thí nghiệm
thực hành. Không nên sử dụng tràn lan phương pháp này mà chúng ta cần sử dụng có
chọn lọc.
Các hoạt động chủ yếu khi thực hiện phương pháp dạy học tập hợp tác theo nhóm nhỏ
là:
+ Phân nhóm gồm nhóm trưởng, thư ký và các thành viên.
+ Giao nhiệm vụ cần thực hiện để xây dựng kiến thức, rèn kỹ năng, nên có phiếu học tập
rõ ràng.
+ Theo dõi định hướng uốn nắn trong quá trình học sinh thực hiện hoạt động nhóm, chú ý

Học sinh quan sát thí nghiệm do giáo viên biểu diễn, chứng minh cho một tính chất, một
quy tắc, định luật hoặc điều đã biết.
3.6. SỬ DỤNG CÁC PHƯƠNG TIỆN HIỆN CÓ CỦA NHÀ TRƯỜNG ĐỂ DẠY HỌC
TÍCH CỰC .
+ Sử dụng mô hình hình vẽ, sơ đồ, như là nguồn kiến thức để học sinh khai thác thông tin
mới. Các phương tiện này được sử dụng hầu hết trong các loại bài học.
19
Sáng kiến kinh nghiệm Môn: Hoá học
+ Sử dụng máy chiếu, bản trong, giáo án điện tử,… được dùng một cách nhanh chóng
hiệu quả, tiết kiệm thời gian đảm bảo tính trực quan sinh động như:
. Nêu câu hỏi và bài tập trong tiết học:
. Nêu hướng dẫn cho học sinh làm thí nghiệm hoặc những yêu cầu của giáo viên đối với
học sinh.
. Trình diễn bài làm của học sinh.
. Những nội dung cần chốt lại trong bài học, phần học.
4. KẾT QUẢ THỰC TẾ GIẢNG DẠY VÀ KẾT QUẢ KHẢO SÁT :
Trong quá trình giảng dạy, tôi đã mạnh dạn áp dụng những phương pháp trên trong
các tiết học, tôi thấy:
+ Học sinh tham gia phát biểu, xây dựng bài nhiều hơn, nhiều em trước đây rụt rè nay
đã mạnh dạn xung phong trả bài, làm bài tập.
+ Hầu hết các em đã có đầu tư học tập môn hóa học, chuẩn bị bài và học bài đều đặn
khi đến lớp.
+ Học sinh thích giáo viên cho bài tập về nhà
Và kết quả điều tra thực tế:
+ Số học sinh yêu thích môn hóa học chiếm khoảng 64%.
+ Số học sinh không yêu thích môn hóa học chiếm khoảng 36%.
 Chứng tỏ nhiều em đã có hứng thú học tập, ngày càng yêu thích bộ môn.
III. TÍNH THỰC TIỄN:
1. NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
Qua quá trình tổ chức thực hiện, bản thân tôi đã rút ra được những bài học kinh

Trên đây là những kinh nghiệm được rút ra trong thực tế vận dụng giảng dạy của bản
thân, nên không tránh khỏi những sai sót rất mong được sự nhận xét, góp ý của các đồng
chí, đồng nghiệp để vấn đề tôi đưa ra được hoàn thiện và vận dụng vào công tác giảng dạy
được tốt hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
22