Website: Email : Tel : 0918.775.368
MỞ ĐẦU
Một nhà nước dù tồn tại trong bất kì giai đoạn nào của lịch sử đều
luôn cố gắng hoàn thành được sứ mạng lịch sử của nó.Nhà nước ta cũng
như vậy, và để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao thì nhà nước cần có
những công cụ riêng của mình.Một trong những công cụ đắc lực giúp Nhà
nước đó chính là ngân sách Nhà nước.Trong những năm qua thì vai trò của
ngân sách Nhà nước đã được thể hiện rõ trong việc giúp Nhà nước hình
thành các quan hệ thị trường góp phần kiểm soát lạm phát, tỷ lệ lãi suất
thích hợp để từ đó làm lành mạnh hoá nền tài chính quốc gia, đảm bảo sự
ổn định và phát triển của nền kinh tế.Tuy nhiên bên cạnh những mặt tích
cực đó thì việc sử dụng ngân sách Nhà nước chưa đúng cách, đúng lúc, tình
trạng bao cấp tràn lan, sự yếu kém trong việc quản lí thu chi ngân sách đã
đặt ra cho chúng ta cần có cái nhìn sâu hơn về tình trạng thâm hụt ngân
sách Nhà nước.ảnh hưởng của bội chi ngân sách Nhà nước đến các hoạt
động kinh tế-xã hội là hết sức rộng lớn.
Vậy thế nào là bội chi ngân sách Nhà nước? có những nhân tố nào
ảnh hưởng đến bội chi? thực trạng và các biện pháp xử lí bội chi ngân sách
Nhà nước ở nước ta hiện nay như thế nào?.Trong thời gian tới để đạt được
mục tiêu phát triển kinh tế cao và ổn định thì liệu nước ta có chấp nhận một
mức bội chi ở mức cao hay không? Tất cả những vấn đề nói trên đã và
đang đặt ra nhiều đòi hỏi đối với các nhà nghiên cứu, các nhà hoạch định
chính sách để có thể tìm ra những nguyên nhân và các biện pháp xử lí tình
hình bội chi ngân sách Nhà nước.Trong phạm vi của một đề án môn học
với đề tài "Bội chi ngân sách Nhà nước ở Việt Nam hiện nay thực trạng
và giải pháp" em xin đề cập đến một số mục tiêu như sau: khái quát hoá
những vấn đề cơ bản về bội chi ngân sách Nhà nước, chỉ ra những bất cập
về cân đối và bội chi ngân sách Nhà nước ở nước ta hiện nay và đề xuất
những kiến nghị giải pháp xử lí bội chi ngân sách Nhà nước.Dựa trên cơ sở
đó kết cấu của đề án bao gồm có 3 chương.
1

1.2: Những nhân tố ảnh hưởng đến bội chi ngân sách Nhà nước
Trong lịch sử phát triển nền tài chính thì bội chi ngân sách đã và
đang trở thành một hiện tượng khá phổ biến ở các nước đang phát triển và
các nước chậm phát triển.nếu như chúng ta không tìm ra được những
nguyên nhân chính xác gây ra hiện tượng trên thì khó có thể có được những
biện pháp hữu hiệu để mà kịp thời dự báo và hạn chế tác động của nó tới
nền kinh tế.Người ta đã tổng hợp lại và đưa ra năm nhóm nguyên chính gây
ra hiện tượng bội chi ngân sách Nhà nước.
1.2.1: Bản chất, chức năng, nhiệm vụ và vai trò của Nhà nước
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Ngay từ khi ra đời thì Nhà nước đã mang trong mình những trọng
trách nhất định.Mỗi một Nhà nước có thể chế, đường lối, chính sách khác
nhau nhằm phục vụ cho những đối tượng khác nhau.Nhưng mục tiêu quan
trọng của Nhà nước là làm cho kinh tế của đất nước ngày càng phát triển,
nâng cao vị thế của đất nước mình trên trường quốc tế.Để thực hiện được
điều đó thì Nhà nước đã đề ra hàng loạt những biện pháp, chính sách quan
trọng.Đất nước tiến hành công cuộc cải cách kinh tế từ một nước lạc hậu
với một xuất phát điểm rất thấp, nền kinh tế còn mang nặng tính bao cấp,
trì trệ, người dân chủ yếu sống bằng nghề nông, thu nhập còn rất thấp.Bên
cạnh đó cỏ sở vật chất, trình độ khoa học kĩ thuật, công nghệ của ta còn rất
lạc hậu so với thế giới.Chính vì lẽ đó mà Nhà nước ta đã đề ra đường lối
đổi mới toàn diện trên tất cả các mặt của đời sống kinh tế-xã hội.Nhưng
quá trình đó không phảihoàn thành trong thời gian ngắn mà nó đòi hỏi
chúng ta cần có lượng vốn rất lớn, đây là một trong những điêu kiện tiên
quyết và rất quan trọng mà chúng ta cần phải có để hoàn thành những mục
tiêu đã đề ra.Trong quá trình tiến hành việc thu hút nguồn vốn trong và
ngoài nước chúng ta đã đạt được một số thành tựu quan trọng.Ngân sách
Nhà nước không ngừng được mở rộng cả về chất lượng và số lượng góp
phần quan trọng để chúng ta tiến hành xây dựng và phát triển đất nước.Tuy

1.2.3: Mục tiêu, quan điểm chiến lược tài chính tiền tệ
Có thể nói chính sách tài chính quốc gia là một trong những chính
sách quan trọng nhất có ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định, phát triển của
nền kinh tế đất nước nói chung và bội chi ngân sách Nhà nước nói riêng.
Bằng việc cải tổ cơ bản chính sách tài chính, cơ cấu thu chi ngân sách,
chính sách thuế để tiến tới kiểmsoát lạm phát, ổn định giá cả, sức mua của
đồng tiền, ổn định tình hình kinh tế xã hội.Ngoài ra chính sách tài chính
còn góp phần tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho người lao động, nâng
cao đời sống vật chất của nhân dân.Tuy nhiên trong bối cảnh nền kinh tế
nước ta còn nhiều khó khăn, nguồn tài chính còn hạn hẹp do đó mà chúng
ta cần phải thận trong việc lựa chọn các hình thức tài chính thích hợp, quản
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
lí chặt chẽ nguồn tài chính quý giá, kiên quyết chống mọi chủ trương bảo
thủ trì trệ, vô chính phủ, buông trôi quản lí tài chính, gây thất thoát tiền của
đất nước.
Trên cơ sở những mục tiêu đó thì chúng ta cần phải xây dựng chính
sách tài chính dựa trên những quan điểm sau:
+Tập trung chuyển hướng tư nền tài chính”động viên, tập trung”sang
nền tài chính tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính của các doanh nghiệp
thuộc mọi thành phần kinh tế.
+Thực hiện cơ chế tài chính lành mạnh, không đơn thuần coi cân
bằng ngân sách là mục tiêu của chính sách tài chính.Một ngân sách thiếu
hụt hay dư thừa không phải là kém quan trọng so với một ngân sách cân
bằng và đều là những công cụ tài chính thích ứng với từng hoàn cảnh cụ
thể mà Nhà nước có thể sử dụng để tác động đến quy mô và phương pháp
phát triển kinh tế-xã hội (kích thích hay hạn chế tăng trưởng…)Chẳng hạn
như việc duy trì một ngân sách thiếu hụt”vừa phải”có thể là nguy cơ lạm
phát, nhưng lại tạo điều kiện tăng tích tụ cho các cơ sơ kinh tế, tăng cầu
cho người tiêu dùng trên cơ sở đó kích thích đầu tư phát triển, tạo công ăn

nhanh chóng, quá trình toàn cầu hoá đang phát triển mạnh mẽ, khoa học
công nghệ, các kỹ thuật hiện đại không ngừng được phát minh sáng chế, sự
hợp tác cũng như sự cạnh tranh đang diễn ra hết sức mạnh mẽ, điều đó đòi
hỏi chúng ta cần phải có những chính sách tranh thủ được sự giúp đỡ của
bạn bè quốc tế, thu hút thêm nữa những nguồn vốn đầu t ư, viện trợ từ nước
ngoài để phục vụ cho sự nghiệp phát triển đất nước, đồng thời bên cạnh đó
thì chúng ta cũng cần phải phát huy nội lực của bản thân mình, không để
đối tác họ có cơ hội chèn ép, gây khó khăn cho ta.Có như vậy thì chúng ta
mới có thể làm chủ được nguồn tài chính cuả mình, phát huy hiệu quả tối
đa của hệ thống tài chính nước nhà.
1.2.5: Những nhân tố kĩ thuật, chuyên môn ảnh hưởng đến cách xác
định mức bội chi ngân sách Nhà nước
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Những tác động của bội chi ngân sách đến nền kinh tế là rất to lớn,
nhưng để xác định được một mức bội chi chính xác không phải là một điều
dễ dàng.Sau khi tham khảo các tiêu thức quốc tế, căn cứ vào quan hệ biện
chứng giữa thâm hụt ngân sách Nhà nước vợi nợ Nhà nước và quan niệm
về ổn định tỷ suất nợ đề tài đã đưa ra một số nhân tố có ảnh hưởng trực tiếp
đến cách xác định bội chi ngân sách Nhà nước.
+Ta thấy là khi lãi suất càng cao và tăng trưởng càng thấp thì làm
cho mức chênh lệch giữa lãi suất và tăng trưởng càng cao, hoặc khi tổng dư
nợ càng nhiều thì giá trị của thâm hụt ngân sách bậc một càng nhỏ dần lại
thậm chí phải có thặng dư và số thặng dư này phải cao dần mới đảm bảo
duy trì được sự ổn định của tỷ suất nợ trên GDP.
+Trong điều kiện có lạm phát thì nhìn chung lạm phát càng cao thì
gánh nặng nợ càng nhẹ.Tuy nhiên cái giá của việc sử dụng lạm phát không
phải là nhỏ.Bởi vì khi mà nền kinh tế có một mức lạm phát cao trong nhiều
năm thì sẽ dẫn đến tăng lãi suất từ đó sẽ gây ra tình trạng suy thoái kinh tế
và thất nghiệp gia tăng.Theo thời gian thì lạm phát sẽ làm tăng những

sẽ làm cho cầu về vốn tăng, do đó lãi suất tăng và cung tiền tệ sẽ tăng.
Hơn nữa khi mà hiện nay nước ta đang trong quá trình xây dựng và
phát triển, rất cần sự ủng hộ, giúp đỡ của người dân trong nước cũng như
bạn bè thế giới.Nếu như mà chúng ta không biết cách quản lí nguồn vốn,
nền tài chính cũng như ngân sách quốc gia cho tốt thì dần dần sẽ gây mất
lòng tin của người dân cũng như của các nhà đầu tư trong và ngoài
nước.Họ đầu tư càng ngày càng ít hơn, dẫn đến nước ta đã thiếu vốn để xây
dựng đất nước nay lại càng thiếu hơn, những mục tiêu tốt đẹp mà chúng ta
đã đề ra sẽ khó mà có thể trở thành hiện thực được.
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG BỘI CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
2.1: Thực trạng bội chi ngân sách Nhà nước
2.1.1: Tình hình bội chi ngân sách Nhà nước
Trong 20 năm đất nước ta tiến hành công cuộc đổi mới cho đến nay
thì năm 1993 là năm ngân sách Việt Nam có mức bội chi cao nhất, lên tới
6,5%GDP.Lý do chủ yếu là Nhà nước tập trung xây dựng đường dây tải
điện 500KV bắc -nam.Những năm sau đó thì bội chi được kiềm chế ở mức
thấp dưới 5%GDP.Bình quân trong giai đoạn này bội chi ngân sách Nhà
nước đạt khoảng 4% GDP, đồng thời số thu từ thuế, phí, lệ phí dành cho
chi đầu tư phát triển ngày càng tăng, cụ thể năm 1991 là 0,2% đến năm
2000 đã là 1,8% và trong những năm gần đây là xấp xỉ 3& GDP.Tư năm
1993 Nhà nước ta đã chủ trương chấm dứt việc phát hành tiền để bù đắp
bội chi ngân sách Nhà nước.
Trong những năm qua thì tình hình ngân sách Nhà nước ta đã có
những bước cải tiến và đã đạt được một số thành tựu đáng khích lệ.Thu
ngân sách đã có sự tăng trưởng nhanh, cơ cấu thu chuyển hướng tích cực,
nền tài chính ngày càng đi vào thế tự chủ.Thu ngân sách đã tăng
từ13,1&GDP năm 1991 và càng ngày càng tăng trong những năm tiếp theo,

bản còn phân tán, công tác quy hoạch, chuẩn bị đâu tư, lập dự án chưa
được chú trọng nên chất lượng công trình không cao.Chế độ tiêu chuẩn,
định mức chi ngân sách vừa thiếu vừa lạc hậu so với thực tế gây khó khăn
cho việc cấp kinh phí, kiểm tra, kiểm soát trong chi ngân sách.Trong chi
thường xuyên của chi ngân sách Nhà nước thì chi cho lương còn chiếm tỷ
trọng lớn(chiếm 50% tổng chi thường xuyên) điều đó là do việc tinh giảm
biên chế trong khu vựa hành chính sự nghiệp hiệu quả còn thấp.
Việc thực hành chống lãng phí, tiết kiệm chưa được các cấp quan
tâm đầy đủ, vẫn còn có nhiều hoạt động mang tính phô trương hình thức,
hội họp, chiêu đãi không cần thiết vẫn diễn ra ở nhiều nơi.Công tác kiểm
11