SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
" RÈN LUYỆN, NÂNG CAO KỸ NĂNG DẠY VÀ HỌC VĂN MIÊU
TẢ Ở LỚP 4"
1
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Thực hiện Chỉ thị số 40/ 2008/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008 và Kế hoạch số 307/KH-
BGDĐT ngày 27/7/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động và triển khai
phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện , học sinh tích cực”.
Thực hiện kế hoạch năm học 2010-2011 của Phòng GD và ĐT huyện Minh Long về
việc giáo dục đạo đức học sinh.
Thực hiện kế hoạch năm học của trường Tiểu học Long Mai 1.
Trong quá trình giảng dạy và tìm hiểu tình hình thực tế ở trường Tiểu học Long
Mai 1, bản thân tôi có nhiều trăn trở. Là người nhà giáo đang đứng trên bục giảng và
đồng thời là một người yêu văn, thích tìm hiểu về bộ môn văn, tôi không khỏi băn khoăn
và lo lắng trước thực trạng học sinh ngày càng yếu môn văn nhất là bộ môn tập làm văn.
Chính vì điều đó tôi đã suy nghĩ , tìm cách lý giải cũng như tìm hiểu qua thực tế
học sinh, tập trung nghiên cứu sau đó đưa ra một số biện pháp, sáng kiến nhằm khắc phục
những tình trạng nêu trên.Từ đó giúp các em có những cái nhìn mới về bộ môn văn nói
chung và môn tập làm văn nói riêng.
Bản thân tôi hằng ngày được tiếp xúc trong môi trường giáo dục, trực tiếp giảng
dạy các em do vậy hơn ai hết tôi là người nắm bắt, nhìn thấy thực trạng học tập của học
sinh. Qua việc khảo sát, chấm bài học sinh tôi nhận thấy học sinh làm bài còn quá yếu,
ngôn từ nghèo nàn, ý thức học tập cũng như chất lượng của bài làm là chưa cao. Các em
vẫn chưa hình dung rõ cách thức viết một bài văn như thế nào. Bênh cạnh đó vốn sống,
kinh nghiệm thực tế của các em còn quá ít ỏi. Nội dung chương trình, cấu tạo của sách
giáo khoa thiếu tính khoa học , chưa phù hợp với những đối tượng học sinh ở những vùng
2
có hoàn cảnh khó khăn như trường Tiểu học Long Mai 1. Nhất là ở chương trình lớp 4, 5
phần văn miêu tả đó chính là lý do tôi chọn đề tài này để nghiên cứu.

trong những thiết kế bài dạy của mình , hiểu kỹ nội dung , mục đích yêu cầu bài dạy để
đảm bảo tính chính xác , sáng tạo , nắm rõ tâm lý từng học sinh , sức học của từng em từ
đó có những định hướng trong việc rèn luyện , giáo dục đúng đắn . Giáo viên phải biết
kích thích tính sáng tạo , khuyến khích và khơi dậy tư duy của học sinh .
- Theo cách mới hiện nay thì học sinh phải là trung tâm , chủ thể của quá trình dạy
- học . Người giáo viên chỉ đóng vai trò chỉ đạo , hướng dẫn trong tiết học điều này có
nghĩa học sinh phải trực tiếp chiếm lĩnh lấy kiến thức . Giáo viên chỉ đúc kết , rút ra nội
dung bài học . Nhưng để học sinh có thể chiếm lĩnh kiến thức trong bộ môn Tập Làm
Văn là rất khó . Theo phân phối chương trình sách giáo khoa lớp 4 ở bậc tiểu học phần
miêu tả như sau:
4
+ Tìm hiểu cấu tạo bài văn miêu tả
+ Luyện tập cách quan sát
+ Luyện tập miêu tả
+ Tìm hiểu đoạn văn trong bài văn miêu tả
+ Luyện tập xây dựng đoạn văn miêu tả
+ Luyện tập xây dựng mở bài trong bài văn miêu tả
+ Luyện tập xây dựng kết bài trong bài văn miêu tả
+ Thực hành viết bài văn miêu tả
- Về cách thức , con đường hướng tới cách làm một bài văn miêu tả như vậy là
được nhưng nội dung cách thức tiến hành ở từng phần chưa hợp lý . thiếu tính khoa học ,
thực tiễn , lý thuyết còn khô khan , thiếu hình ảnh nặng tính lý thuyết , thiếu tính thực
hành ,chính điều này đã cản trở , ảnh hưởng tới chất lượng , hiệu quả bài làm văn của các
em chưa cao.
2. Những nội dung cần giải quyết :
a. Phát huy tính tích cực hoá các hoạt động của học sinh :
- Để giúp các em làm tốt một bài văn miêu tả, giáo viên phải biết cách tích cực hoá
hoạt động nhận thức của học sinh. Đây là một trong những nhiệm vụ chủ yếu của người
thầy, trong quá trình dạy học. Vì vậy nó luôn là trung tâm chú ý của họat động dạy - học .
Các nhà giáo dục Cổ , Kim , Đông , Tây đã bàn luận nhiều về vấn đền này và đến nay nó

hướng dẫn học sinh quan sát cây bao quát từ xa , toàn bộ cái cây tiếp đến quan sát từng
bộ phận của cây và rút ra những nhận xét khái quát ban đầu về cái cây . Giống như trong
Mĩ Thuật để vẽ cái cây , chúng ta phải phác thảo ra hình dáng cái cây sau đó tiến hành vẽ
từng bộ phận chi tiết của cái cây cuôi cùng là tô màu . Thì quan sát cũng tương tự như
vậy phải đi tuần tự từng bước , từng công đoạn .
- Hướng dẫn học sinh cách nhìn là hướng dẫn các em cách quan sát để quá trình
quan sát đạt hiệu quả như mong muốn , giáo viên phải phân học sinh quan sát theo từng
nhóm , học sinh cùng quan sát , thảo luận trả lời hệ thống những câu hỏi ban đầu giáo
viên đặt ra qua đó rút ra nhậ xét chung về đặc điểm , tính chất , cấu tạo … của sự vật hiện
tượng .
2. Cách cảm :
- Cảm thụ văn học là một yếu tố không thể thiếu trong quá trình viết văn . Muốn có
được sự cảm thụ tốt , giáo viên phải khuyến khích học sinh đọc nhiều sách báo , các tác
phẩm văn học cùng những bài văn hay . Qua đó chắt lọc cho học sinh những ngôn từ ,
hình ảnh , ý tứ trong bài văn . Giúp học sinh tích luỹ những kinh nghiệm , vốn từ , vốn
sống … Sử dụng vào quá trình làm bài của mình .
- Bên cạnh sự cảm thụ về văn học , học sinh cần có sự cảm nhận từ các giác quan
( cảm giác , vị giác , khứu giác , thị giác , thính giác ) . Để làm một văn miêu tả học sinh
không chỉ đơn thuần quan sát bằng thị giác ,mà trái lại còn phải tập trung tất cả các giác
quan cùng quan sát , cảm nhận . Thông qua các giác quan , học sinh sẽ hình dung , phân
tích , sâu chuỗi , qua đó hình thành những nét cơ bản ban đầu về sự vật , hiện tượng được
miêu tả . Nhờ vào quá trình này các em dần dần phát triển khả năng tư duy , sáng tạo biết
cách sâu chuỗi , tổng hợp các dữ liệu ,hình thành hệ thống hoá tri thức .
7
c. Cung cấp vốn sống , kinh nghiệm thực tế và những kiến thức về khoa học ,
tự nhiên xã hội
- Vốn sống và kinh nghiệm là những thứ học sinh còn thiếu , cần có sự bổ sung từ
phía thầy cô giáo , người viết văn , làm văn ngoài khả năng tư duy , cách nhìn , cách
cảm , nó còn đòi hỏi người viết phải có sự tích luỹ về kinh nghiệm , vốn sống và những
hiểu biết nhất định .

+Phát hiện , phát huy , phát triển kinh nghiệm sống ( cho dù là ít ỏi ) của học sinh
trong học tập
b. Để một tiết Tập Làm Văn diễn ra thuận lợi , hiệu quả cao giáo viên phải :
- Hướng dẫn cho học sinh hiểu và nắm bắt được những điều quan trọng khi học nóí
và viết văn miêu tả để làm gì ? Có gì tốt đẹp trong việc học đó ? Để từ đó các em xác
định là cần nói và viết những gì ?
- Quan sát đa chiều và chính xác về đối tượng miêu tả theo yêu cầu là tìm được
những chi tết miêu tả tiêu biểu , không để nó lẫn vào đối tượng khác . Quan sát đầy đủ ,
9
toàn diện bản chất của đối tượng và quan trọng là để học sinh nắm được cái sắc sảo
riêng , cái dáng và đặc biệt của người , vật , phong cảnh được nói tới .
- Bên cạnh vốn hiểu biết về thực tế cuộc sống các em cần tích luỹ vốn hiểu biết về
Tập Làm Văn thông qua việc đọc sách thường xuyên , nhất là các loại sách có nội dung
phù hợp với tâm lý lứa tuổi .
- Cần sắp xếp theo trình tự thời gian , không gian hợp lý . Bài văn miêu tả phải thể
hiện được trọng tâm , nhấn mạnh ở đặc điểm mà bản thân đặc biệt quan tâm yêu thích .
Hướng dẫn học sinh cách chọn lọc từ ngữ và sử dụng đa dạng các loại từ gợi cảm như :
Từ láy , từ gợi cảm âm thanh, từ gợi tả hình ảnh , gợi tả mức độ . Nắm vững các dạng cấu
trúc như câu kể , câu cảm , câu ghép . Đặc biệt là biết sử dụng câu mở đoạn trong thực
hành làm văn miêu tả .
- Biết cách lập dàng ý chi tiết. cho học sinh thực hành thật nhiều , tập luyện khả
năng nói , đọc viết , nghe , diễn đạt suy nghỉ của bản thân . Đưa ra những nhận xét , đút
rút những kinh nghiệm từ đó làm cho hiểu biết của mình chính xác hơn và phong phú hơn
.
- Trong quá trình dạy giáo viên cần đặt biệt chú ý hứơng vào việc tổ chức hoạt
động học tập của học sinh nhằm phát huy tính tích cực , chủ động sáng tạo , giúp các em
có điều kiện phát hiện được các tình huống có vấn đề trong học tập và cuộc sống . Đề cao
vai trò cảm thụ , sáng tạo , khả năng tư duy học tập . Bồi dưỡng động viên khuyến khích
kịp thời các kỹ năng năng khiếu của học sinh . Tôn trọng cách nghĩ , cách cảm riêng của
từng học sinh . Giáo viên phải biết chấp nhận những ý kiến mới lạ , cá tính không lấy

- Cũng khảo sát 30 học sinh này khi tôi áp dụng dạy theo kinh nghiệm của đề tài thì
đã gập những thuận lợi sau :
+ Khả năng quan sát vấn đề của học sinh nâng cao , các em nhạy bén hơn , cách
nhìn , cách nghĩ bao quát hơn .
+ Cách trình bày , sắp xếp ý tứ theo trình tự hợp lý hơn
+ Đa số các bài viết đã thể hiện trọng tâm , chứa đựng được tình cảm trong sáng .
+ Các em đã tỏ ra say mê , hứng thú hơn trong học tập . Bên cạnh đó khả năng nói
viết của các em đã có những chuyển biến tích cực .
- Kết quả đã đạt được như sau :
TSHS GIỎI KHÁ TRUNG
BÌNH
SL % SL % SL %
30 5 16,7 12 40 13 43.3
- Mặc dù kết quả đạt được còn khiêm tốn nhưng đây là bước chuyển tiến bộ vượt
bậc đối với lớp học vùng sâu vùng xa . Điều này chứng tỏ đề tài mà tôi đang nghiên cứu ,
12
đúc rút kinh nghiệm đã góp phần nào hoàn thiện hơn nữa tư duy quan sát ,khả năng lĩnh
hội vẽ đẹp trong văn miêu tả ở học sinh tiểu học .
C. KẾT LUẬN
I. TỔNG KẾT – RÚT KINH NGHIỆM :
-Để môn Tập Làm Văn nói chung , văn miêu tả nói riêng ngày càng gần gũi hơn
đối với học sinh theo tôi nghĩ thì giáo viên và học sinh cần đạt đuợc những yêu cầu sau :
a. Giáo viên :
-Không ngừng học hỏi , nâng cao kiến thức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của
bản thân .
- Thường xuyên sủ dụng , phối hợp nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học . Nâng
cao tinh thần tự học của cá nhân .
- Thường xuyên tiếp xúc trao đổi với học sinh , tìm hiểu tâm lý cuả học sinh .
- Mỗi giáo viên phải là một tấm gương sáng để học sinh noi theo.
- Giáo viên phải tăng cường hình thức giao tiếo cho học sinh dưới nhiều hình thức

Hi vọng các em sẽ làm bài tốt hơn qua đó truyền tới các em lòng yêu thích , nhiệt huyết ,
gấn bó với văn miêu tả .
3 . LỜI KẾT :
-Để thực hiện được đề tài này tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm , chia sẻ từ
đồng nghiệp , sự nhiệt tình hợp tác từ phía học sinh khối 4 . Tôi xin chân thành cảm ơn .
Tôi hy vọng đề tài của mình sẽ được áp dụng vào thực tế giảng dạy của đồng nghiệp . Vì
đề tài được viết trong thời gian ngắn , kinh nghiệm giảng dạy của tôi còn ít ỏi nên không
thể tránh khỏi những thiếu xót trong quá trình thực hiện đề tài . Rất mong nhận được
những ý kiến phản hồi từ các đồng nghiệp . Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn .
15
MỤC LỤC
Nội dung Trang
A . Đặt vấn đề
1. Lý do chọn đề tài
2.Mục đích của đề tài
3. Phạm vi đề tài
B. Nội dung
1. Thực trạng của đề tài
a. Cấu trúc chương trình
b. Sách giáo khoa
c. Những thuận lợi và khó khăn
2. Những nội dung cần giải quyết
4
4
4
4
4
5
5
5

10-11
12
12
12
12- 13
13
14
15
17
18