SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"VÀI SUY NGHĨ VỀ VIỆC
SỬ DỤNG TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN Ở MỘT SỐ
BÀI HỌC"
I- ĐẶT VẤN ĐỀ:
Những năm gần đây, việc đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu quan trọng nhằm
từng bước nâng cao chất lượng giáo dục, phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh.
Tuy nhiên, đổi mới phải phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng
phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức
vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh. Để
đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả, học sinh và giáo viên không thể chỉ bằng lòng
với những gì có sẵn trong sách giáo khoa hoặc tài liệu hướng dẫn giảng dạy. Việc tìm tòi,
nghiên cứu, sử dụng các tư liệu trong dạy học nói chung và Ngữ văn nói riêng là điều vô
cùng cần thiết.
II-GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1- CƠ SỞ LÍ LUẬN:
Có thể nói, cốt lõi của đổi mới dạy và học là hướng tới hoạt động học tập chủ động,
chống lại thói quen học tập thụ động. Thầy giáo không phải là người nhồi nhét kiến thức
cho học sinh mà là người hướng dẫn, tổ chức học sinh lĩnh hội tri thức bằng con đường tự
học. Hành trình chiếm lĩnh tri thức của học sinh bao giờ cũng bắt đầu từ trực quan sinh
động đến tư duy trừu tượng. Tư liệu dạy học có thể được xem như là một trong những
phương tiện dạy học thiết thực nhất để tác động đến trực quan của học sinh, tạo tiền đề
cho các em nắm bắt được những vấn đề sâu rộng hơn và những đơn vị kiến thức trừu
tượng của bài học.
2- CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Những năm gần đây, việc học sinh không tha thiết, thậm chí còn quay lưng lại đối với
môn Ngữ văn trong nhà trường THPT là một thực trạng đáng bào động. Thực tế dạy học
cho thấy: việc đổi mới phương pháp dạy học chỉ mới dừng lại ở chủ trương, ở khẩu hiệu
hô hào chứ chưa thực sự đi vào thực tiễn một cách sâu sát. Thỉnh thoảng vẫn có những
giáo viên nỗ lực tìm con đường đi sao cho tiết dạy của mình đạt hiệu quả cao nhất.

dựng bài trong các tiết học mà khâu chuẩn bị ở nhà cũng rất quan trọng. Không nên quan
niệm rằng chỉ cần soạn bài theo các câu hỏi hướng dẫn trong sách giáo khoa là đủ. Sự tìm
tòi chính là bước đầu giúp các em tự nghiên cứu, phát hiện để đi đến cảm, hiểu một tác
phẩm văn chương. Việc tự giác sưu tầm tư liệu một mặt tránh được lối soạn bài qua loa
chiếu lệ, mặt khác tạo điều kiện cho các em tiếp cận bài học với tâm thế thoải mái, chủ
động. Học sinh cần tuân thủ chặt chẽ nhiệm vụ sưu tầm tư liệu chuẩn bị cho bài học dưới
sự hướng dẫn của giáo viên. Thông thường, tư liệu phục vụ cho bài học là những hình
ảnh minh họa hoặc các bài viết trên báo chí, sách vở, trên mạng internet Học sinh có
thể độc lập sưu tầm hoặc làm việc theo nhóm. Trên thực tế, ở một số bài dạy, nếu học
sinh chuẩn bị tốt khâu này thì tiết học sẽ có hiệu quả đáng kể.
Ví dụ : Bài Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống HIV/S (lớp 12), học sinh
có thể sưu tầm các tư liệu sau đây:
- Hình ảnh những bệnh nhân nhiễm HIV/S.
- Hình ảnh về những hoạt động từ thiện của cộng đồng cùng chung tay xoa dịu
nỗi đau HIV/S.
- Những con số báo động về tốc độ lây lan của căn bệnh thế kỷ trên toàn cầu.
- Những bài viết bàn về tính cấp thiết của việc ngăn chặn, đẩy lùi căn bệnh đáng
sợ này
Tương tự như thế, trước khi dạy bài Nhìn về vốn văn hóa dân tộc, giáo viên cũng có
thể gợi ý để các em sưu tầm những hình ảnh tiêu biểu cho bản sắc văn hóa dân tộc như :
Lễ hội (chọi gà, đâm trâu, đua thuyền, Hội Lim, Hội Gióng ) ; trang phục (áo dài, áo tứ
thân ) ; phong tục (cúng tất niên, đón giao thừa, chúc Tết ) Những hình ảnh đó
không chỉ minh họa trực tiếp cho nội dung bài dạy mà còn tạo nên sự sinh động, phong
phú của tiết học, để lại những ấn tượng rõ nét về văn hóa dân tộc trong nhận thức của học
sinh.
4/ Vai trò của giáo viên :
Theo quan niệm đổi mới, học sinh là chủ thể sáng tạo trong các giờ học. Nhưng
không thể phủ nhận vai trò định hướng, tổ chức của giáo viên. Giáo viên không chỉ có
nhiệm vụ khích lệ, động viên học sinh sưu tầm mà còn biết cách tổ chức hợp lý để học
sinh tiếp cận và giải mã tư liệu ấy, phục vụ thiết thực cho nội dung bài học.

Những điều tôi đã trình bày cũng có thể là không hề xa lạ, mới mẻ với các thầy cô. Ở
đây, tôi chỉ nêu ra những kinh nghiệm cá nhân mà mình đã từng vận dụng. Cũng như bất
kỳ thầy cô giáo nào, tôi cũng luôn luôn mong muốn được lên lớp trong một không khí
học tập đầy hào hứng, sôi nổi, có sự cộng tác đồng bộ giữa thầy và trò. Vì lẽ đó, tôi
thường trăn trở và tìm hướng giảng dạy thích hợp ở một số bài học, trong đó đặc biệt chú
ý đến khâu tìm tòi, bổ sung và xử lý tư liệu. Chắc chắn, để đạt hiệu quả như ý, bản thân
tôi còn phải nỗ lực rất nhiều. Tôi rất mong các đồng nghiệp cùng góp thêm kinh nghiệm
để tôi học hỏi, vận dụng vào quá trình giảng dạy của mình nhằm đạt kết quả tốt hơn trong
việc nâng cao trình độ của học sinh.
IV- KIẾN NGHỊ:
- Nhà trường cần tổ chức thường xuyên các lớp tập huấn, bồi dưỡng để giup học sinh
thành thạo các kỹ năng sử dụng máy vi tính, chủ động ứng dụng công nghệ thông tin vào
việc học.
- Các thầy cô giáo bộ môn văn nên khích lệ, tạo điều kiện cho học sinh tìm tòi, sưu
tầm nhiều tư liệu có liên quan để làm phong phú bài học.
- Giáo viên đứng lớp phải nỗ lực tìm tòi, nghiên cứu, cập nhật thông tin trên các
phương tiện thông tin đại chúng để làm phong phú kiến thức bài dạy.