A – ĐẶT VẤN ĐỀ:
Một trong những nội dung đặc biệt quan trọng được quy định trong Công
ước 1982 là việc xác định đường cơ sở vì đấy chính là “cột mốc”, là cơ sở pháp
lý để các quốc gia hoạch định các vùng viển thuộc chủ quyền và quyền chủ
quyền quốc gia trên biển. Nghiên cứu các điều luật trong Công ước 1982, đặc
biệt là các quy định về đường cơ sở, các điều khoản chưa quy định cụ thể về
cách thức hoạch định đường cơ sở, đặc biệt là đường cơ sở thẳng.Vì vậy, thực
tiễn việc hoạch định các vùng biển các quốc gia ven biển trong thời gian qua đều
có xu hướng chung là hoạch định đường cơ sở thẳng có lợi cho quốc gia mình.
Với mong muốn làm rõ hơn các quy định của Công ước 1982 về vấn đề này
nhóm tôi xin trình bày những vấn đề pháp lý cơ bản về đường cơ sở trong luật
biển quốc tế và thực tiễn áp dụng các phương pháp này tại các quốc gia Đông
Nam Á.
B - NỘI DUNG:

I.Các phương pháp xác định đường cơ sở
Đường cơ sở là cách nói ngắn của từ “đường cơ sở dùng để tính chiều rộng
của lãnh hải”. Đường cơ sở có ý nghĩa rất lớn trong việc xác định ranh giới các
vùng biển; đường cơ sở được dùng để xác định nội thủy (vùng biển nằm phía
bên trong đường cơ sở), lãnh hải (12 hải lý tính từ đường cơ sở), vùng tiếp giáp
(24 hải lý tính từ đường cơ sở), vùng đặc quyền về kinh tế (200 hải lý tính từ
đường cơ sở).
1
1.Phương pháp đường cơ sở thông thường

a, Nội dung phương pháp
Đường cơ sở thông thường là ngấn nước thủy triều thấp nhất (trung bình
nhiều năm) dọc theo bờ biển đã được thể hiện trên các hải đồ có tỷ lệ xích lớn
đã được quốc gia ven biển chính thức công nhận. (Điều 5 CƯ năm1982)
Đối với các đảo san hô hay đảo có đá ngầm ven bờ bao quanh, phương pháp
này cũng được áp dụng.

tại những điểm ngoài cùng nhất nhô ra biển tại mức nước thủy triều thấp nhất
(trung bình nhiều năm). Trước khi được pháp điển hóa thành các điều khoản của
các điều ước quốc tế thì nó là phương pháp tập quán phổ biến nhất của tập quán
quốc tế. Cụ thể là phán quyết năm 1951 của Tòa án quốc tế trong vụ tranh chấp
Anh - Na Uy về ngư trường. Công ước Liên hiệp quốc về luật biển năm 1958 đã
3
pháp điển hóa và đưa nó vào điều 4 khi giải thích về lãnh hải và vùng tiếp giáp
lãnh hải, cũng như trong điều 7 của Công ước 1982.
Theo Công ước 1982 thì đường cơ sở thẳng phải tuân thủ quy định là không
đi chệch quá xa hướng chung của bờ biển và các vùng biển nằm bên trong các
đường cơ sở này phải có liên quan đến phần đất liền đủ để có thể coi như vùng
nằm dưới chế độ nội thủy (điều 7 khoản 7và1). Tuy nhiên, ở đây có một số ngoại
lệ khi kẻ một số đường cơ sở thẳng. Cụ thể như sau:
Theo điều 7 khoản 7 và 5 của Công ước 1982 thì quốc gia ven biển có thể
tính đến lợi ích kinh tế riêng biệt của khu vực đó mà tầm quan trọng của nó đã
được chứng minh rõ ràng thông qua quá trình sử dụng lâu dài.
Với phương pháp này cần lưu ý đến việc lựa chọn các điểm xuất phát, không
được chọn các điểm thuộc các bãi nửa nổi nửa chìm (các bãi nổi trên biển có đặc
tính nổi khi thủy triều xuống, chìm khi thủy triều lên do địa hình không bằng
phẳng hoặc thoải đều), trừ trường hợp ở đó có đèn biển hoặc các thiết bị hoa tiêu
khác thường xuyên nhô lên trên mặt nước hay việc vạch đường cơ sở đó đã được
thừa nhận chung của quốc tế. Việc này phải bảo đảm không làm cho lãnh hải của
quốc gia khác bị tách ra khỏi vùng đặc quyền kinh tế của họ hay biển cả.
c, Điều kiện xác định
Tuyến đường cơ sở thẳng vạch không được đi chệch quá xa hướng chung
của bờ biển;
4
Các vùng biển ở bên trong các đường cơ sở này phải gắn với đất liền đủ
đến mức được đặt dưới chế độ nội thủy, nghĩa là tuyến đường cơ sở thẳng vạch
ra không được cách xa bờ;

tính từ ranh giới trên biển giữa hai nước Việt Nam và Campuchia cho đến đảo
Cồn Cỏ.
Trên cơ sở đó, Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam đã đưa ra tuyên bố về
đường cơ sở dung để tính chiều rộng lãnh hải Việt nam ngày 12 – 11 – 1982 cho
vùng bờ biển từ Vịnh Bắc Bộ cho tới vùng biển trong Vịnh Thái Lan.
Đường cơ sở thẳng của Việt Nam theo công tuyên bố 1982 trên thực tế chưa
hoàn thiện và còn để ngỏ ở điểm: điểm 0 nằm trên giao điểm giữa đường thẳng
nối liền quần đảo Thổ Chu (Việt Nam) và đảo Poulowai (của Campuchia) và
đường phân định biên giới giữa hai bên trong vùng nước lịch sử và điểm kết thúc
ở cửa vịnh Bắc Bộ là giao điểm đường cưa vịnh với đường phân dịnh biển trong
vịnh Bắc Bộ.
6
Đường cơ sở của Việt Nam nối 11 điểm với 10 đoạn với độ đài tất cả các
đoạn đường cơ sở đều vượt quá 60 hải lý theo khuyến các của Ủy ban lập pháp
quốc tế, với đoạn có độ dài dài nhất là A6 162,7 hải lý; Trung bình góc lệch của
các điểm tiếp giáp là 22
o
. Như vậy ta thấy độ dài các đoạn của đường cơ sở và
góc lệch của Việt Nam đều vượt quá so với khuyến các của Ủy ban lập pháp
Quốc tế, tuy nhiên thì hầu hết các quốc gia đều không tuân thủ một cách chặt chẽ
khuyến cáo.
• Tuyên bố 1982 về đường cơ sở của Việt Nam
Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam công bố đường cơ sở dùng để tính
chiều rộng lãnh hải Việt Nam như sau: Thực hiện Điểm 1 trong Tuyên bố ngày
12 tháng 5 năm 1977 của Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam về lãnh hải,
vùng tiếp giáp, vùng đặc quyền về kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam đã được
Uỷ ban Thường vụ Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam chuẩn y. Chính phủ
nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam công bố đường cơ sở dùng để tính
chiều rộng lãnh hải Việt Nam như sau:
1. Đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải của lục địa Việt Nam là

1960, hệ thống các đường cơ sở thẳng của Indonesia không hề phù hợp với luật
quốc tế, trong suốt các cuộc đàm phán UNCLOS vào những năm 1970
Indonesia đã vận động thành công để hệ thống của họ được chấp nhận cho tất cả
các quốc gia bao gồm hoàn toàn các đảo. Ngày nay, các đường cơ sở của
Indonesia đã được chấp nhận như một quy chuẩn. Tuy nhiên, về phía Philippine,
quốc gia từ lâu đã duy trì đường cơ sở mở rộng kế thừa từ thời thuộc địa của Tây
Ban Nha và không đặt các đường cơ sở của họ phù hợp với UNCLOS cho đến
tận tháng 3/2009 như một phần nỗ lực của họ nhằm đáp ứng hạn nộp hồ sơ cho
Ủy ban thềm lục địa UNCLOS. Nói cách khác, để xác định thềm lục địa của
mình, Philippine đầu tiên phải xác định các đường cơ sở để từ đó mới có thể vẽ
ranh giới thềm lục địa.
Trong nỗ lực để đăng ký yêu sách về thềm lục địa với Ủy ban Ranh giới
Thềm lục địa của Liên Hợp Quốc trước hạn định 13/5/2009, trong những năm
qua các chuyên gia, nhà chính trị và dư luận Philippines đã xét 4 đề xuất khác
nhau về đường cơ sở mới trên biển cho nước này.Thượng viện và Hạ viện
Philippines đã thông qua hai dự luật khác nhau, mỗi dự luật chọn một đường cơ
sở khác nhau. Ngày 9/2/2009, trong một buổi họp lưỡng viện để giải quyết vấn
9
đề này, Philippines đã chọn một trong hai đường cơ sở này để làm đường cơ sở
mới.
Dự luật Thượng viện SB 2699:Ngày 28/1/2009, Thượng viện Philippines
thông qua dự luật SB 2699 về đường cơ sở mới với số phiếu áp đảo 15-0. Theo
SB 2699, đường cơ sở của Philippines sẽ không bao quanh Scarborough Shoal,
hiện đang là đối tượng tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc, và không bao
quanh các đảo Trường Sa của Việt Nam.Ủy ban Ngoại giao và Ủy ban Vụ Biển
và Đại Dương Philippines (Commission on Maritime and Ocean Affairs) ủng hộ
dự luật này.
Dự luật Hạ viện HB 3216:Sau đó, ngày 2/2/2009, Hạ viện Philippines thông
qua dự luật HB 3216, quy định một đường cơ sở khác, với số phiếu áp đảo 171-
3.Theo dự luật HB 3216, đường cơ sở của Philippines sẽ bao quanh phần lớn

1. Trường Đại học Luật Hà Nội, Luật biển quốc tế hiện đại, Nxb. Công
an nhân dân, Hà Nội, 2008.
2. TS. Nguyễn Hồng Thao, Những điều cần biết về luật biển quốc tế,
Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, 1997
3. Đại học quốc gia Hà Nội, Chính sách pháp luật biển của Việt Nam và
chiến lược phát triển bền vững, Nxb. Tư pháp, Hà Nội, 2006.
4. Trung tâm luật biển và hàng hải quốc tế, Đại học quốc gia Hà Nội,
Hợp tác khai thác chung trong luật biển quốc tế, Nxb. Tư pháp, Hà Nội, 2009.
5. Bộ ngoại giao, Uỷ ban biên giới quốc gia, Giới thiệu một số vấn đề cơ
bản về luật biển Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004.
12
6. TS. Lê Mai Anh, TS. Trần Văn Thắng, Luật quốc tế - lí luận và thực
tiến,Nxb. Giáo dục, Hà Nội, 2003.
7. Tạp chí chuyên san Luật biển tháng 8/2012 của trường Đại học Luật
HN
8.
/> />
http.://www.un.org/Depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/ind
ex.htm

www.nghiencuuluatbien.com

13