NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT
ƯƠM GIỐNG CÂY TRANG
Phạm Minh Cương, Nguyễn Thị Bình, Trần Thị Lợi
Trung tâm Đê-Viện Sinh thái và Bảo vệ công trình

Tóm tắt
Kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật ươm giống trang Kandelia
obovata tại Thanh Hóa cho thấy: Thời gian bảo quản trụ mầm từ 6-10 ngày kể từ lúc
thu hái trụ mầm; Kích thước túi bầu 30cm x 30cm là phù hợp nhất để ươm giống cây
trang; Tuổi cây trang đem trồng thích hợp là 18 tháng.

I. MỞ ĐẦU
1.1. Đặt vấn đề
Rừng ngập mặn có tác dụng to lớn trong việc bảo vệ bờ biển, cửa sông, hạn chế
xói lở, mở rộng diện tích lục địa, hạn chế sự xâm nhập mặn, ngăn cản các chất thải rắn
trôi ra biển, điều hòa khí hậu, bảo vệ đê điều, đồng ruộng, nơi sống của người dân ven
biển trước sự tàn phá của gió mùa, bão, nước biển dâng.
Cây trang (Kandelia) là loài cây tương đối phổ biến trong hệ thống rừng ngập
mặn. Tuy nhiên, sự phân bố của các loài trang (gồm 2 loài: Kandelia candel và
Kandelia obovata) ở các nơi trên thế giới là khác nhau và các tài liệu nghiên cứu về kỹ
thuật gieo ươm cây trang trên thế giới cũng như ở Việt Nam còn rất ít, (theo Phan
Nguyên Hồng -1999. Ở Việt Nam, Kandelia obovata có chủ yếu ở miền Bắc và miền
Trung, còn Kandelia candel có chủ yếu ở miền Nam.
Mặt khác, trong thực tế thời gian vừa qua nhiều tổ chức trong nước và quốc tế
đã tiến hành trồng Trang ở nhiều bãi ngập mặn ven biển nước ta, tuy nhiên tỷ lệ sống
đạt rất thấp, nhiều nơi không đến 10%. Một trong những nguyên nhân gây chết chủ
yếu là do chất lượng cây con đem trồng và do hà gây hại nặng trong thời kỳ cây mới
trồng. Để góp phần khắc phục điều đó, chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu một số
biện pháp kỹ thuật ươm giống cây Trang”
1.2. Mục tiêu
Xác định được một số biện pháp kỹ thuật ươm giống cây Trang đảm bảo trồng

+ CT2: Bón 10g/bầu
+ CT3: Bón 20g/bầu
+ CT4: Bón 30g/bầu
+ CT5: Bón 40g/bầu
Chia làm 2 lần bón: sau khi gieo 3 tháng và sau khi gieo 6 tháng,
Tổng số trụ mầm sử dụng trong thí nghiệm: 500 trụ mầm tương đối đều nhau, được
thu và bảo quản cùng 1 thời điểm.
- Thí nghiệm phun phân qua lá, với 4 công thức:
+ CT1: Không phun.
+ CT2: Phun 1 lần: sau khi gieo 3 tháng.
+ CT3: Phun 2 lần: sau khi gieo 3 tháng và sau gieo 5 tháng.
+ CT4: Phun 3 lần: sau khi gieo 3 tháng, sau gieo 5 tháng và sau gieo 7 tháng.
Tổng số trụ mầm sử dụng trong thí nghiệm: 400 trụ mầm tương đối đều nhau, được
thu và bảo quản cùng 1 thời điểm.
*Các chỉ tiêu theo dõi, phân tích, đánh giá: Tình hình sinh trưởng của cây trong vườn
ươm; Tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn; Đánh giá hiệu quả.
2.1.4. Nghiên cứu tuổi cây đem trồng phù hợp: Với 5 công thức:
- CT1: Trồng cây 10 tháng tuổi
- CT2: Trồng cây 12 tháng tuổi
- CT3: Trồng cây 14 tháng tuổi
- CT4: Trồng cây 16 tháng tuổi
- CT5: Trồng cây 18 tháng tuổi
Tổng số cây thí nghiệm: 500 cây, các công thức được trồng cùng 1 thời điểm.
*Các chỉ tiêu theo dõi, phân tích, đánh giá: Tỷ lệ cây sống sau khi trồng; Tình hình
sinh trưởng của cây sau khi trồng; Đánh giá hiệu quả.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
*Bố trí thí nghiệm:
- Đối tượng: Cây trang Kandelia obovata
- Địa điểm: Ươm cây tại xã Hoằng Đạt, Hoằng Hóa, Thanh Hóa.
Trồng cây tại xã Đa Lộc, Hậu Lộc, Thanh Hóa

Tổng thời gian nảy
mầm (ngày)
Ngày 19/04 Ngày 25/04 Ngày 01/05
CT1
30
60,00
87,22
92,55
CT2
27
72,22
91,45
94,89
CT3
25
77,87
93,55
95,78
CT4
24
78,89
94,67
97,78
CT5
20
88,44
97,78
100,0
CT6
22

CV% LSD
0,05

CT1 CT2 CT3 CT4 CT5 CT6
01
16,56
17,22
17,87
20,40
21,73
21,02
6,8
1,26
02
18,53
23,67
24,96
25,32
29,12
26,56
5,7
1,00
03
23,47
27,54
28,02
28,78
29,11
28,87
7,2

07
53,36
54,47
55,31
55,84
56,11
55,89
6,5
1,33
08
55,92
57,27
58,07
58,56
59,02
58,73
6,2
2,06
09
57,42
57,85
58,15
58,44
59,08
58,56
5,0
1,30
10
58,46
59,87

67,78
8,6
1,78
14
68,45
71,05
71,17
71,25
72,08
71,30
8,1
2,20

Qua kết quả bảng 3.2 cho thấy: sau khi cắm trụ mầm 14 tháng, CT5 đạt chiều
cao cây lớn nhất (72,08 cm), trong khi đó CT1 chỉ đạt 68,45 cm. Do CT5 có thời gian
nảy mầm ngắn nhất và tỷ lệ nảy mầm cao nhất nên tạo tiền đề tốt cho sự sinh trưởng,
phát triển của cây con.
Bảng 3.3. Ảnh hưởng của thời gian bảo quản trụ mầm tới đường kính cổ rễ
Sau khi cắm trụ mầm được từ 4 - 14 tháng thì đường kính cổ rễ ở các công thức
có sự khác biệt lớn. Cụ thể, CT5 có đường kính cổ rễ đạt cao nhất (1,45cm), thấp nhất
là CT1 (1,10cm), chênh lệch đường kính cổ rễ giữa các công thức biến động từ 0,1cm
- 0,35 cm. Cũng do thời gian nảy mầm ngắn, tỷ lệ nảy mầm cao, sức sống của cây
mạnh nên đường kính gốc của CT5 là lớn nhất.
3.2. Ảnh hưởng của kích thước túi bầu tới chiều cao cây và đường kính cổ rễ
Thời gian đầu, sau khi cắm trụ mầm, điều kiện thời tiết khí hậu, hải văn tương
đối thuận lợi, nên cây trang sinh trưởng phát triển mạnh do lúc này cây trang còn nhỏ,
phần lớn sử dụng lượng dinh dưỡng trong trụ mầm để cung cấp cho cây nên chưa có
sự cạnh tranh về dinh dưỡng cũng như ánh sáng. Sau khi cắm trụ mầm được 10 - 12
tháng, chiều cao cây và đường kính cổ rễ tăng chậm hơn do điều kiện khí hậu khắc
nghiệt, độ mặn của nước biển tăng kèm theo gió mùa Đông Bắc làm cho cây Trang

6,1
0,12
12 0,99 1,08 1,18 1,20 1,25 1,21
7,3
0,14
13 1,03 1,14 1,20 1,26 1,30 1,28 5,5
0,11
14
1,10
1,20
1,23
1,33
1,45
1,37
6,4
0,10
BM25-QT751-01/KHTL
5
3.2.1. Ảnh hưởng của kích thước túi bầu tới chiều cao cây
Bảng 3.4. Ảnh hưởng của kích thước túi bầu tới chiều cao cây

Thời gian sau khi
cắm trụ mầm
(tháng)
Chiều cao cây (cm)
CV%
LSD
0,05

CT1

7,5
2,21
8
53,49
55,34
55,82
56,03
7,4
1,55
9
56,95
58,84
59,35
60,05
6,0
1,71
10
58,00
59,87
60,42
61,13
6,6
1,66
11
59,23
60,11
61,55
63,09
4,5
1,50

82,00
83,30
88,50
7,7
1,30
17
76,87
83,00
85,00
88,71
7,5
2,30
18
84,30
91,00
96,00
98,00
5,5
2,00
19
86,00
93,00
97,00
102,00
6,6
1,78
20
87,20
96,50
98,33

0,62
0,64
0,66
8,1
0,21
06
0,62
0,63
0,68
0,71
6,4
0,10
07
0,63
0,66
0,71
0,79
6,9
0,10
BM25-QT751-01/KHTL
6
08
0,68
0,73
0,79
0,88
8,8
0,13
09
0,71

1,68
7,5
0,25
14
1,13
1,25
1,46
1,71
6,2
0,12
15
1,26
1,38
1,51
1,75
5,5
0,15
16
1,31
1,44
1,72
1,88
6,5
0,14
17
1,46
1,60
1,80
1,93
6,2

hiện ở bảng 3.6.
Qua kết quả ở bảng 3.6 cho thấy: Kích thước túi bầu nhỏ thì giá thành thấp,
nhưng tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn cũng thấp, tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn
và giá thành cao nhất ở kích thước túi bầu 40cm x 30cm (90,00% và 467.000đ/bầu),
thấp nhất ở kích thước túi bầu 15cm x 20cm (55,62% và 183.000đ/bầu), trong khi đó
với kích thước túi bầu 30cm x 30cm thì tỷ lệ đạt tiêu chuẩn xuất vườn là 88,67% và
giá thành 366.680đ/bầu. Vì vậy, xét về hiệu quả kinh tế thì sử dụng kích thước túi bầu
30cm x 30cm là hợp lý nhất.
Bảng 3.6. Hiệu quả kinh tế của việc ươm cây trang
với các kích thước túi bầu khác nhau
Kích
thước
túi bầu
(cm x
cm)
Chi phí đóng bầu (đ)
Chi phí
mua 100
túi bầu (đ)
Tổng chi
phí 100
bầu (đ)
Tổng
chi phí
cho 1
bầu (đ)
Tỉ lệ cây đạt
tiêu chuẩn
xuất vườn
(%)

300.000
66.680
366.680
3.667
88,67
40 x 30
100.000
3,67
367.000
100.000
467.000
4.670
90,00

3.3. Nghiên cứu kỹ thuật chăm sóc trong vườn ươm
3.3.1. Thí nghiệm bón bổ sung lân super
Kết quả theo dõi tăng trưởng chiều cao cây ở các công thức bón lân super khác
nhau được trình bày ở bảng 3.7.

BM25-QT751-01/KHTL
7
Bảng 3.7. Ảnh hưởng của bón bổ sung lân super tới chiều cao cây
Thời gian sau
khi cắm trụ
mầm (tháng)
Chiều cao cây (cm)
CV% LSD
0,05

CT1 CT2 CT3 CT4 CT5

6,3
2,00
05
41,49
43,11
43,67
44,45
44,90
6,5
1,34
06
45,05
46,25
46,85
47,01
47,05
7,6
1,20
07
49,17
51,05
51,41
52,41
52,48
7,3
1,85
08
51,84
53,77
54,18

64,50
65,17
68,26
70,67
6,1
1,25
13
65,24
66,66
68,32
71,36
72,53
6,8
1,33
14
72,61
74,11
75,85
78,76
80,08
5,9
2,00
15
78,70
79,45
80,23
83,28
85,33
7,5
1,13

7,2
1,15
20
97,00
100,0
108,00
118,00
126,00
6,5
1,20
Kết quả ở bảng 3.7 cho thấy: Ở thời kỳ đầu (sau trồng 1 - 2 tháng), sự chênh
lệch về chiều cao ở các công thức là không rõ ràng do cây Trang còn nhỏ, chủ yếu sử
dụng dinh dưỡng trong trụ mầm, đồng thời các trụ mầm trong thí nghiệm được lựa
chọn tương đối đều nhau: dài 18 - 22cm, đường kính 0,8 - 1,0cm, không bị sâu bệnh,
mắt đốt (hay vòng nhẫn) của trụ mầm có màu vàng nhạt hoặc màu tía với chiều dài 1,0
- 1,6cm.
Thời gian tiếp theo (sau khi cắm trụ mầm được 3 tháng trở lên), có sự chênh
lệch về chiều cao cây ở các công thức bón bổ sung lân super. Đó là do, lúc này dinh
dưỡng trong trụ mầm cây đã sử dụng hết, nên khi bón bổ sung dinh dưỡng, cây có điều
kiện tăng trưởng nhanh về chiều cao.
Như vậy, lượng bón bổ sung lân super đã ảnh hưởng tới tăng trưởng chiều cao
cây trang. Tuy thời gian tiến hành bón lân surper đã kết thúc vào T9/2010 (sau khi cắm
trụ mầm được 6 tháng) nhưng sự chênh lệch về chiều cao cây giữa các công thức vẫn
thể hiện khá rõ rệt. Cụ thể: CT5 đạt 126cm còn CT1 chỉ đạt 97cm. Do lân super là loại
phân phân giải chậm nên có thể cung cấp dinh dưỡng cho cây trong thời gian dài, thúc
đẩy cây tăng trưởng nhanh, liên tục.
Bảng 3.8: Ảnh hưởng của bón bổ sung lân super tới đường kính cổ rễ
Thời gian sau
khi cắm trụ
mầm (tháng)

đường kính cổ rễ và 8cm - chiều cao cây, trong khi đó lượng lân super cung cấp cho
cây ở CT5 lại nhiều hơn (20g/bầu). Do đó, để cây sinh trưởng tốt với chi phí hợp lý,
chỉ cần bón bổ sung lân super với lượng 30g/bầu là phù hợp nhất.
3.3.2. Thí nghiệm phun phân qua lá
Bảng 3.9. Ảnh hưởng của phun phân qua lá tới chiều cao cây
Thời gian sau
khi cắm trụ
mầm (tháng)
Chiều cao cây (cm)
CV% LSD0,05
CT1 CT2 CT3 CT4
01
16,96
16,33
16,58
16,55
5,5
1,33
02
18,03
17,96
18,03
18,01
4,8
1,21
03
25,01
24,72
24,89
24,85

08
55,43
56,51
57,05
58,02
7,1
1,08
09
59,91
61,13
61,55
62,52
6,0
1,20
10
60,99
62,25
62,68
63,64
5,8
1,25
11
65,14
66,53
66,83
70,00
6,6
1,29
12
66,00

0,79
0,83
0,85
0,90
0,93
8,0
0,12
09
0,86
0,89
0,96
1,00
1,04
6,8
0,13
10
0,91
0,94
1,01
1,05
1,09
7,1
0,12
11
0,98
1,09
1,15
1,20
1,24
8,2

1,76
5,5
0,20
16
1,62
1,68
1,75
1,77
1,80
6,2
0,15
17
1,67
1,71
1,76
1,79
1,81
6,4
0,11
18
1,78
1,82
1,88
1,91
1,94
5,6
0,13
19
1,85
1,86

92,35
93,00
95,35
98,5
6,2
1,00
18
92,50
95,00
100,00
105,00
7,7
1,05
19
94,50
97,00
102,50
108,00
6,1
2,21
20
98,00
100,00
106,33
112,50
8,3
1,16

Kết quả theo dõi ở bảng 3.9 và bảng 3.10 cho thấy: CT4 đạt chiều cao cây
(112,50cm) và đường kính cổ rễ (2,06cm) cao nhất, thấp nhất là CT1 đạt chiều cao cây

0,68
0,80
0,86
7,1 0,12
07
0,72
0,78
0,83
0,86
6,6 0,11
08
0,78
0,85
0,88
0,97
6,3 0,10
09
0,80
0,89
0,92
0,98
5,1 0,11
10
0,89
0,98
1,01
1,07
8,4 0,12
11
0,90

1,58
1,66
1,68
7,1 0,20
17
1,52 1,68 1,72 1,78
6,8 0,17
18
1,73
1,85
1,89
1,92
5,3 0,14
19
1,84 1,91 1,94 2,00
5,0 0,10
20
1,92 1,97 2,03 2,06
8,5 0,10

BM25-QT751-01/KHTL
10
3.4. Nghiên cứu tuổi cây đem trồng phù hợp
3.4.1. Ảnh hưởng của tuổi cây đem trồng tới tỉ lệ sống
Tuổi cây đem trồng ảnh hưởng rất lớn đến tỉ lệ sống của cây. Nếu tuổi cây phù
hợp với điều kiện trồng của khu vực, nó là tiền đề thúc đẩy cây nảy chồi sớm, làm tăng
tỉ lệ sống cho cây và có khả năng chống chịu tốt với điều kiên bất lợi của môi trường
(sóng, bão, chế độ ngập triều lúc triều cường, ). Ngược lại, nếu tuổi cây đem trồng
không phù hợp, tỉ lệ sống của cây thấp.
Kết quả theo dõi tỉ lệ sống của cây Trang được thể hiện ở bảng 3.11 cho thấy,

04
29,67
32,00
65,00
80,33
90,00
Thời gian tiếp theo (sau trồng 2 - 4 tháng), do điều kiện tự nhiên không thuận
lợi cho sự sinh trưởng của cây, đặc biệt chế độ thủy triều cạn vào ban đêm, thời gian
phơi bãi thấp và không có ánh nắng mặt trời, rễ cây còn non, yếu nên khi gặp điều kiện
bất lợi, rễ cây không hô hấp được, việc hấp thụ năng lượng ánh sáng mặt trời để
chuyển hóa trong cây gặp khó khăn. Do đó, những cây Trang ở độ tuổi thấp, cây còn
nhỏ, non, sức chống chịu kém nên khi gặp điều kiện khắc nghiệt, khả năng sống của
cây bị ảnh hưởng mạnh. Cụ thể, CT1 đạt tỉ lệ sống thấp nhất (29,67%), CT5 đạt tỉ lệ
sống cao nhất (90,00%).
3.4.2. Ảnh hưởng của tuổi cây đem trồng tới khả năng nảy chồi và chiều cao cây
Bảng 3.12. Kích thước của cây trang đem trồng ở các độ tuổi khác nhau
Công
thức
Chiều cao cây trung bình
(cm)
Đường kính cổ rễ trung bình (cm)
CT1
62,00
0,97
CT2
70,67
1,26
CT3
81,67
1,40

13,90
24,33 IV. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
4.1. Kết luận
- Thời gian bảo quản ảnh hưởng đến thời gian nảy mầm và tỉ lệ nảy mầm của
trụ mầm. Trụ mầm trang có tỉ lệ nảy mầm cao và sinh trưởng mạnh khi được bảo quản
từ 6 - 10 ngày.
- Kích thước túi bầu 30cm x 30cm đạt hiệu quả kinh tế nhất trong ươm giống
cây trang (có chiều cao cây đạt 100cm và đường kính gốc đạt 2,0cm).
- Trong 5 công thức đã sử dụng, công thức bón bổ sung lân super 30g/bầu là
hợp lý nhất (chiều cao cây đạt 126cm và đường kính gốc đạt 2,1cm).
- Trong 4 công thức đã sử dụng, công thức phun phân bón lá 3 lần, sau khi cắm
trụ mầm 3 tháng, 5 tháng và 7 tháng đạt hiệu quả nhất (có chiều cao cây đạt 112,5cm
và đường kính gốc đạt 2,06cm).
- Tuổi cây trang đem trồng 18 tháng là phù hợp nhất với điều kiện tự nhiên tại
bãi triều xã Đa Lộc, Hậu Lộc, Thanh Hóa (tỉ lệ sống đạt 90% và chiều cao cây tăng
24,33cm sau trồng 4 tháng).

4.2. Đề nghị
- Tiếp tục theo dõi thí nghiệm trồng cây trang ở các độ tuổi khác nhau để có
những nhận xét chính xác hơn.
- Có thể kết hợp theo dõi đánh giá tuổi cây Trang đem trồng ở các địa điểm
khác (qua các dự án trồng cây bảo vệ đê biển) để có những kết luận đảm bảo tính khoa
học và thực tiễn nhất. TÀI LIỆU THAM KHẢO


10. Chiou-Rong Sheue, Ho-Yih Liu and Jean, W. H. Young: Kandelia obovata
(Rhizophoraceae), a new mangrove species from Eastern Asia. Taxon 52. May
2003; pp 287-294.
11. Gordon S. Maxwell, Sonjai Havanond and Takehisu Nakamura (1997). The
Ecogeography of Kandelia candel in Thailand, Hong Kong and Southern
Islands of Japan. Biol. Bull. NTNU. 1997. 32 (2): 89-95.
12. Siddiqui, N.A,. M.R. Islam, M.A.S. Khan, M. Shahidulah (1993), Mangrove
nurseries in Bangladesh, Mangrove Occasional Papers, No 8 ISME: 1-10.
13. Yang Shengchang, Li Yunbo and Lin Peng, (2005), Effect of soil salinity on
cold tolerance of mangrove Kandelia candel, Xiamen University, Chinese
Journal of Oceanology and Limnology, Vol, 23 No. 1, P. 98-103.
14. Yoshihiro Mazda, Michimasa Magi, Motohiko Kogo, Phan Nguyên Hồng,
(2007), Vai trò chắn sóng bảo vệ bờ biển của rừng ngập mặn ở đồng bằng Bắc
bộ, Việt Nam. Vai trò của hệ sinh thái rừng ngập mặn và rạn san hô trong việc
giảm nhẹ thiên tai và cải thiện cuộc sống ở vùng ven biển. Nhà xuất bản Nông
nghiệp, Hà Nội - 2007, 11-20. Summary

Some research results on nursery technique of Kandelia obovata in Thanh Hoa
province showed that, storage from 6-10 days after collecting seedlings; Bag size
30cm x 30cm is best suited for tree nursery; 18 months old Kandelia obovata trees is
optimal age for planting.