“RỪNG XÀ NU” ( Nguyễn Trung Thành)
I/ Định hướng kiến thức cơ bản :
1. Vài nét về nhà văn Nguyễn Trung Thành (NguyênNgoc):
- Là nhà văn có sự gắn bó mật thiết , sâu nặng và có nhiều hiểu biết
phong phú về mảnh đất và con người Tây Nguyên.
- Sáng tác của Nguyễn Trung Thành trong 2 cuộc kháng chiến chống
Pháp và chống Mỹ thường đề cập đến những vấn đề trọng đại của dân tộc,
của đất nước.Ông rất nhạy cảm với những gì quyết liệt và có chất hoang
dã, dữ dội.Tác phẩm của Nguyễn Trung Thành luôn thể hiện khuynh
hướng sử thi kết hợp với cảm hứng lãng mạn .
2 Hoàn cảnh ra đời của truyện ngắn “Rừng xà nu”:
- Truyện ngắn “Rừng xà nu” được Nguyễn Trung Thành viết vào năm
1965. Đây là thời điểm Mỹ đổ quân tham chiến ở Miền Nam. Chiến tranh
ở Miền Nam đến hồi quyết liệt. Mỹ ngụy điên cuồng đánh phá cách mạng
miền Nam nhưng tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất của nhân dân
và cách mạng miền Nam không thể nào tiêu diệt nổi, ngược lại càng phát
triển mạnh mẽ từ miền xuôi đến miền ngược.
3/Ý nghĩa nhan đề truyện ngắn “Rừng xà nu”:
- Nhan đề “Rừng xà nu” vừa mang ý nghĩa hiện thực , vừa mang ý
nghĩa biểu tượng:
+ Ý nghĩa tả thực : Nhà văn nói về cây xà nu- một loài cây sống
thành rừng ở Tây Nguyên.Loài cây này có sức sống mãnh liệt , không chịu
khuất phục trước sự thay đổi của thời tiết.Cây xà nu luôn gắn bó mật thiết
và quan hệ chiếu ứng với cuộc sống của người dân Tây Nguyên.
+ Ý nghĩa biểu tượng: Qua sức sống mãnh liệt của cây xà nu, rừng
xà nu, nhà văn nói đến nỗi đau và sức sống , phẩm chất kiên cường bất
khuất của nhân dân Tây Nguyên trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
4/ Tóm tắt cốt truyện và ý nghĩa của tác phẩm: .
1
a/ Cốt truyện:
Truyện kể về nhân vật Tnú, người dân làng Xô Man, thuộc dân tộc

nên lòng câm thù bằng sức phản kháng của dân làngXô Man.
- Cây xà nu tượng trung cho sức sống mãnh liệt của dân làng Xô Man:
+ Cây xà nu sinh sôi rất khỏe, “rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn che chở
cho làng” – cũng như cả dân làng Xô Man dù bị khủng bố, vừa bị tra khảo,
nhưng không ai khai nửa lời. Họ đoàn kết lại, dùng giáo mác tiêu diệt cả
tiểu đội giặc.
- Cây xà nu còn tượng trưng cho các thế hệ người dân Tây Nguyên kế
tiếp nhanh chóng trưởng thành trong chiến tranh:
+ Cạnh một cây mới ngả gục, có bốn năm cây con mọc lên “chúng vượt
lên rất nhanh thay thế những cây ngã xuống” - cũng như anh Quyết hi sinh
thì có Tnú nối tiếp. Mai ngã xuống thì có Dít thay, và tiếp đến là bé
Heng
- Cây xà nu tượng trưng cho khát vọng, tự do của người dân Tây
Nguyên:
+ Cây xà nu là một loại cây họ thông, gỗ và nhựa rất quý, sinh sôi nảy
nở “rất khỏe, rất ham ánh sáng mặt trời”, “nó phóng lên rất nhanh để tiếp
lấy ánh nắng”. Cây xà nu có một sức sống mãnh liệt và chịu đựng dẻo
dai “đạn đại bác không giết nổi chúng”. Nhà văn đã mượn những tính chất
này của cây xà nu để nói lên sức sống mãnh liệt của người dân Tây
Nguyên trong khát vọng vươn đến tự do trước sự đàn áp dã man của quân
thù.
+ Nhà văn kết cốt truyện bằng hình ảnh “những rừng xà nu nối tiếp
chạy đến chân trời” là một sự khẳng định chắc chắn không gì có thể ngăn
được sức sống mãnh liệt của cây xà nu và cũng chính là sức sống mãnh liệt
3
của người dân làng Xô Man và đồng bào dân tộc Tây Nguyên vươn đến
ánh sáng của lý tưởng cách mạng.
 Cây xà nu là hình tượng nghệ thuật đặc sắc , có sức hấp dẫn
đặc biệt, tượng trưng cho những phẩm chất cao quý, tinh thần quật
cường của đồng bào Tây Nguyên trong cuộc kháng chiến chống Mỹ

táo bạo, dũng cảm và thông minh, giàu tự trọng (vào rừng cùng Mai tiếp
tế cho anh Quyết, khi học chữ thua kém Mai thì lấy đá đạp vào đầu, khi bị
bắt và bị tra tấn đã chỉ tay vào bụng mình và nói: Cộng sản ở đây ).
+ Tnú còn là một con người biết vươn lên mọi đau đớn và bi kịch cá
nhân: Chứng kiến kẻ thù giết vợ con trong nỗi đau đớn và xót xa vô cùng
Anh đã bất chấp sự can ngăn của cụ Mết xông ra giữa vòng vây của kẻ thù
để cứu vợ con. Bị bắt, Tnú chịu đựng sự tra tấn man rợ của kẻ thù, hai bàn
tay bị đốt cháy, “mười ngón tay đã trở thành mười ngọn đuốc” anh vẫn
không kêu van Sau đó anh vẫn tham gia bộ đội để giết giặc trả thù cho
người thân và quê hương.
+ Tnú có tính kỉ luật cao: Tuy nhớ nhà, nhớ quê hương nhưng phải được
cấp trên cho phép mới về, và chỉ về đúng một đêm như quy định trong giấy
phép.
+ Tnú còn là người giàu tình thương yêu đối với mọi người; là con người
chung của dân làng Xô Man, của dân Strá (cảnh Tnú trở về được người
dân: già, trẻ, lớn, bé đón chào, yêu mến ).
 Tnú là điển hình cho số phận và con đường Cách mạng của dân
làng Xô Man; những phẩm chất đẹp đẻ của người anh hùng Tnú mang
ý nghĩa tiêu biểu cả làng Xô man từ già đến trẻ đều có những phẩm chất
tương tự (gan dạ, kiên trung, anh hùng, yêu nước ).
5
@/ Dít: là một cô gái gan dạ, có tinh thần trách nhiệm cao, có bản
lĩnh từ bé: liên lạc cho du kích, bị bắt, bị uy hiếp “đạn xượt qua tai, xém
tóc, cày đất xung quanh cho hai chân nhỏ đôi mắt vẫn nhìn bọn giặc
bình thản ”
 Dít là hiện thân và là sự tiếp nối của Mai: tự giác và quyết liệt trong
cuộc đối mặt với kẻ thù.
@/ Bé Heng: là hình ảnh tươi trẻ, sống động xuất hiện ở phần đầu tác
phẩm.Nhân vật bé Heng là người ra đón Tnú trở về. Là hình ảnh tượng
trưng mang những nét tương đồng với lứa cây xà nu mới lớn, mang

1/. Cây xà nu, rừng xà nu là một hình tượng nghệ thuật đặc sắc:
- Là một loại cây thanh nhã mà rắn rỏi, ham khí trời và ánh sáng: “Nó
phóng lên rất nhanh để tiếp lấy ánh nắng, thứ ánh nắng trong rừng rọi từ
trên cao xuống từng luông thẳng tắp”.
- Cây xà nu bất chấp bom đạn, tồn tại vượt lên sự huỷ diệt của kẻ thù; hào
hùng, hiên ngang ngay cả khi gục ngã:
+ “Có những cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình, đổ ào ào như một trận
bão ”.
+ “Có những cây con vừa lớn ngang tầm ngục lại bị đạn đại bác chặt đứt
làm đôi ”.
+ “Rừng xà nu” “ưỡn tấm ngực lớn của mình ra che chở cho làng”, hứng
lấy hàng loạt đạn đại bác Cả rừng xà nu không cây nào không mang
thương tích > đây cũng chính là hình ảnh tượng trưng cho sự mất mát,
đau thương, uất hận của dân làng Xô Man.
- Trong đau thương dữ dội, rừng xà nu vẫn đẹp, vẫn xanh. Bom đạn kẻ thù
không ngăn nổi sức vươn lên mãnh liệt của rừng xà nu. Lớp này ngã
xuống, lớp khác lại nảy mầm lên. Cạnh một cây mới ngã gục có bốn năm
7
cây con mọc lên “chúng vượt lên rất nhanh thay thế những cây đã ngã”
>Sự sống từng phút, từng giờ sinh sôi, vượt lên trên cái chết.
 Hình ảnh rừng xà nu không chỉ là khung cảnh thiên nhiên hoành
tráng ở một buôn làng cụ thể. Nó còn là hình ảnh, là không gian nghệ
thuật tượng trưng của đất rừng Tây Nguyên bất khuất trong cuộc kháng
chiến chống Mỹ. Nhà văn đã tạo ra một không gian sử thi đầy bi tráng
của đất và người Tây Nguyên anh dũng
2/. Hình tượng cây xà nu, rừng xà nu tượng trưng cho sức sống và
phẩm chất của người dân Tây Nguyên:
- Hình ảnh rừng xà nu tầng tầng, lớp lớp kế tiếp nhau lớn lên dưới bom
đạn kẻ thù như hình ảnh dân làng Xô Man từ thế hệ này sang thế hệ khác
nối tiếp nhau đứng lên giữ gìn xứ sở và truyền thống của dân tộc mình.

- Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm.
- Giới thiệu về nhân vật Tnú.
II/ Thân bài: Học sinh có thể tìm ý và sắp ý theo chiều hướng khác nhau,
nhưng phải đạt được các ý chính:
- Giới thiệu khái quát về nhân vật: Tnú là người Strá, mồ côi cha mẹ từ
rất sớm, được dân làng Xô Man cưu mang- đùm bọc. Từ nhỏ Tnú đã giác
ngộ cách mạng và làm liên lạc cho cách mạng rất thông minh, gan dạ, giàu
tự trọng
Lần lượt phân tích những biểu hiện phẩm chất anh hùng của Tnú:
1/ Một con người gan góc, táo bạo, dũng cảm, trung thành tuyệt đối với
cách mạng:
+ Tiếp tế cho các cán bộ ở trong rừng mà không sợ bị chặt đầu hoặc treo
cổ.
9
+ Làm liên lạc, giặc vây các ngả đường thì xé rừng mà đi, qua sông lựa
chỗ thác mạnh mà bơi, “vì chỗ nước êm thằng Mĩ hay phục”.
+ Bị giặc bắt thì nuốt luôn cái thư vào bụng, bị tra tấn không khai; một
mình xông ra giữa vòng vây của kẻ thù trong tay không có vũ khí; bị giặc
bắt, bị đốt mười đầu ngón tay vẫn không kêu than
+ Học chữ thua Mai thì lấy đá đập vào đầu -> lòng tự trọng và ý chí quyết
tâm cao.
 Phẩm chất anh hùng là cơ sở để làm nên hành động anh hùng của
Tnú.
2/ Một người biết vươn lên mọi đau đớn và bi kịch cá nhân:
+ Mồ côi, được dân làng nuôi nấng, sau này trở thành người con ưu tú của
dân làng.
+ Bản thân 2 lần bị giặc bắt, bị tra tấn dã man( tấm lưng chằng chịt những
vết chém, hai bàn tay bị đốt mỗi ngón chỉ còn lại hai đốt; vợ con bị giặc
giết hại ) Tnú không khuất phục, kiên cường, bền gan gia nhập bộ đội để
cầm súng bảo vệ dân làng, quê hương, đất nước.

chân lý cuộc sống. Cuộc đời Tnú là bằng chứng sống cho qui luật nghiệt
ngã ấy.
- Câu chuyện bi tráng về cuộc đời Tnú - cuộc đời của một con người
mang ý nghĩa cuộc đời của một dân tộc. Có thể nói nhân vật Tnú mang
đậm tính sử thi – nhân vật ấy gánh nặng số phận lịch sử.
- Dù có nhiều dị biệt, Tnú vẫn là kiểu nhân vật sánh vai với các anh hùng
trong trường ca Đam San, Xinh Nhã của núi rừng Tây Nguyên.
@/ Gợi ý 2
- Tnú là nhân vật trung tâm của truyện. Cuộc đời của Tnú tiêu biểu cho
số phận và con đường của các dân tộc Tây Nguyên, từ trong đau thương,
phẫn uất quật khởi vùng dậy chiến đấu.
11
- Tnú là một nhân vật có tính cách: gan góc, táo bạo, trung thực, dũng
cảm (cùng với Mai vào rừng tiếp tế cho anh Quyết). Đặc biệt, Tnú có lòng
căm thù giặc sâu sắc, nhất mực trung thành với cách mạng (khi địch tra hỏi
cộng sản ở đâu, Tnú đặt tay lên bụng mà nói “Ở đây này”).
- Xây dựng nhân vật Tnú, tác giả tập trung miêu tả hình ảnh đôi bàn
tay. Bàn tay như một chi tiết nghệ thuật thể hiện tính cách, qua bàn tay có
thể thấy được cuộc đời, số phận và tính cách nhân vật.
+ Khi còn lành, bàn tay Tnú cầm phấn viết chữ anh Quyết dạy cho.
Khi học hay quên chữ, bàn tay đó dám cầm đá đập vào đầu mình để trừng
phạt. Bàn tay đặt lên bụng mình mà nói: “Cộng sản đây này!”. Khi địch
tra khảo, sẵn sàng nhận thêm những vết dao chém của kẻ thù lên lưng
v.v…).
+ Hai bàn tay Tnú đã bị giặc quấn giẻ tẩm dầu xà nu rồi đốt. Mười
ngón tay anh thành mười ngọn đuốc. Nguyễn Trung Thành đã miêu tả thật
cụ thể cái cảm giác đau đớn rùng rợn ấy: “Anh không cảm thấy lửa ở mười
đầu ngón tay nữa. Anh nghe lửa cháy trong lồng ngực, cháy ở bụng. Máu
anh mặn chát ở đầu lưỡi. Răng anh đã cắn nát môi anh rồi”. Hai bàn tay
Tnú, mỗi ngón chỉ còn hai đốt. Hai bàn tay cụt ngón đó là chứng tích đầy

c. Bức tranh thiên nhiên được miêu tả tạo nên bối cảnh hùng vĩ, hoành
tráng cho câu chuyện.
d. Gịong kể , ngôn ngữ , hình ảnh trang trọng, giàu âm hưởng, có sức
ngân vang.
3. Đánh giá :
- Tính sử thi trong “Rừng xà nu” và một số tác phẩm khác của nhà văn
trong thời kỳ chiến tranh thể hiện rõ khuynh hướng sáng tác của Nguyễn
Trung Thành : một người cầm bút luôn theo đuổi cảm hứng sử thi.
13
- Khuynh hướng sử thi trong tác phẩm của Nguyễn Trung Thành luôn có
sự kết hợp chặt chẽ với cảm hứng lãng mạn, tạo nên chất trữ tình hùng
tráng , với giọng điệu chủ đạo là : trang trọng, say mê ca ngợi với những
suy tư trầm lắng.

Bài tham khảo : Cảm nhận về hình tượng cây xà nu, rừng xà nu .
Đọc “Rừng xà nu”, những nhân vật như cụ Mết, Tnú, Dít, Mai… tạo
nên ấn tượng sâu sắc nơi độc giả. Nổi bật hình ảnh cây xà nu được lặp đi
lặp lại gần hai mươi lần một hình tượng đặc sắc bao trùm toàn bộ thiên
truyện ngắn này. Hình tượng ấy đã tạo nên vẻ đẹp hùng tráng, chất sử thi
và lãng mạn cho câu chuyện về làng Xô-man bất khuất, kiên cường. Cây
xà nu, rừng xà nu đã được Nguyễn Trung Thành miêu tả thật cụ thể,
thật chi tiết với ngôn ngữ giàu chất thơ, bằng những “lời văn có cánh”
trong một cảm xúc thật say mê và mãnh liệt. Cây xà nu trong truyện
xuất hiện rất nhiều lần và dường như rất quen thuộc với con người nơi
núi rừng Tây Nguyên, nó tham dự vào tất cả những sinh hoạt, những
tâm tình, những buồn vui của người dân nơi đây trong cuộc chiến đấu
chống Mĩ thật anh dũng của họ. Tác phẩm “Rừng xà nu” là một bản anh
hùng ca về cuộc đời anh dũng, đau thương, bất khuất của Tnú cũng như
của tất cả dân làng Xô-man.
Câu chuyện ấy được kể trên nền tảng chính của hình tượng cây xà nu –

mãnh liệt đến dường nào! Sức trẻ ấy còn mang tính tượng trưng cho thế hệ
trẻ của làng Xô-man. Đó là những Mai, Dít, Tnú, Heng, những con người
luôn gắn bó với cách mạng, bất khuất từ tuổi thơ, lớn lên trong lửa đạn,
trưởng thành trong đau thương và sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì tự do của
dân tộc.
15
Bên cạnh đó, sức sống bất khuất kiên cường của cây xà nu còn được
tạo bởi hàng vạn cây ở những đồi xà nu nối tiếp nhau tới chân trời ở tấm
ngực lớn của rừng ưỡn ra che chở cho làng. Đó là những cây xà nu thật
vững chắc, xanh tốt đã vượt lên được cao hơn đầu người, cành lá sum suê
như những con chim đã đủ lông mao, lông vũ.Đạn đại bác không giết nổi
chúng, những vết thương của chúng chóng lành như trên một thân thể
cường tráng chúng vượt lên rất nhanh thay thế những cây đã ngã”, một
cây ngã xuống tức thì bốn năm cây con lại mọc lên cứ thế trở thành cả một
rừng cây xà nu nối tiếp đến chân trời. Những cây xà nu, rừng xà nu ấy là
hình ảnh của dân làng Xô-man kiên cường chống giặc, bất chấp mọi hi
sinh, một lòng đi theo Đảng, đi theo kháng chiến hết thế hệ này đến thế
hệ khác. Đó là những cụ Mết, anh Xút, Tnú, Mai, Dít, anh Brơi… mà tiêu
biểu là hình ảnh cụ Mết. Nhà văn đã ví cụ “như một cây xà nu lớn”. Hơn ai
hết, cụ là người hiểu rất rõ sự gắn bó của cây xà nu và mảnh đất đang sống,
hiểu được sức mạnh tiềm tàng bất khuất của rừng xà nu cũng như của dân
làng Xô-man. Chính cụ Mết đã nói với Tnú “không có cây gì mạnh bằng
cây xà nu đất ta”, “cây mẹ chết cây con lại mọc lên”.
Cây xà nu còn là “nhân chứng” cho sự giác ngộ, sự hi sinh thầm
lặng, lòng dũng cảm và ý chí quật khởi của dân làng Xô-man.
“Đứng trên đồi cây xà nu gần con nước lớn, cả vùng Xô-man ào ào
rung động. Và lửa cháy khắp rừng”. Ánh lửa xà nu soi sáng lời căn dặn
của anh Quyết: “Người còn sống phải chuẩn bị dao, mác, vụ, rựa, tên,
ná… Sẽ có ngày dùng tới”. Lửa xà nu thử thách ý chí cũng như lòng can
đảm của Tnú: “Không có gì đượm bằng nhựa cây xà nu… Mười ngón tay

à Cụ Mết tiêu biểu cho thế hệ già làng trong cuộc đấu tranh của dân
tộc.
b) Nhân vật Tnú: Được tác giả tập trung khắc họa tính cách lẫn số
phận, mang ý nghĩa tiêu biểu cho số phận và con đường giải phóng của
nhân dân Tây Nguyên.
* Số phận:
17
- Nhỏ: mồ côi cả cha lẫn mẹ, sống nhờ vào sự cưu mang đùm bọc của
dân làng
- Trưởng thành: Số phận của Tnú giống như số phận của người làng Xô
man:
· Có gia đình, vợ, con nhưng đều bị giặc sát hại dã man.
· Bản thân Tnú cũng mang thương tích trên thân thể- hậu quả của
những đòn tra tấn của kẻ thù: tấm lưng lằn ngang dọc, bàn tay cụt
mười ngón.
* Phẩm chất:
-
Là một chú bé gan góc, táo bạo, trung thực, trung thành với Cách
mạng
(giặc khủng bố dã man vẫn cùng Mai hăng hái vào rừng nuôi cán
bộ, quyết tâm học tập để làm cán bộ, gan dạ dũng cảm khi làm giao
liên, bị giặc bắt, bị tra tấn, quyết không khai, chỉ tay vào bụng
Cộng sản
ở đây…
). Khi lớn lên, Tnú trở thành người lãnh đạo dân làng Xô man
bình tĩnh vững vàng chống Mỹ Diệm.
- Yêu thương vợ con, dân làng và quê hương
(Chứng kiến cảnh vợ con
bị kẻ thù hành hạ, biết là thất bại, anh vẫn xông ra cứu. Xa làng Tnú
nhớ làng, nhớ âm thanh và nhịp điệu sinh hoạt của làng ; khi về, anh

chung.
- Cảm hứng, giọng điệu chủ đạo là ca ngợi.
- Làm phong phú thêm chân dung con người Vn anh hùng trong kháng
chiến chống Mĩ.
c) Dít:
Cùng với Tnú là đại diện cho thế hệ thanh niên, là lực lượng chiến đấu
chính của dân làng- những cây xà nu đã trưởng thành.
- Phẩm chất gan dạ, dũng cảm.
- Tôn trọng kỉ luật.
d) Bé Heng:
Đại diện cho thế hệ măng non sẵn sàng tiếp bước cha anh. Rất háo hức
tham gia đánh giặc, rất thông thuộc, tự hào về trận địa của dân làng.
Mai, Dít, bé Heng…là (sự dũng cảm của Mai, sự bình tĩnh, vững vàng
của Dít và sự lạc quan trong sáng của bé Heng).
Tóm lại:

Các thế hệ nhân dân Xôman tiếp nối trong cuộc chiến đấu,
càng về sau càng lớn mạnh. Nhà văn đã xây dựng được hệ thống nhân
vật tiêu biểu, có tác dụng làm nổi bật chủ nghĩa anh hùng cách mạng
của nhân dân Tây Nguyên trong kháng chiến chống Mỹ.
Đề 5: Phân tích phẩm chất anh hùng của các nhân vật trong
Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành.
Cụ Mết: Là cội nguồn, là lịch sử, “là Tây Nguyên của thời
Đất nước
đứng lên
còn trường tồn cho đến hôm nay”.
Cụ như một nhân vật huyền thoại từ hình dáng cho đến tính cách: quắc
thước như xưa, râu dài tới ngực và vẫn đen bóng, mắt sáng xếch ng-
19
ược, ở trần, ngực căng như một cây xà nu lớn. Một con người trầm tĩnh,

“Nghe rõ chưa, các con, rõ chưa. Nhớ lấy, ghi lấy. Sau này tau
chết rồi, bay còn sống phải nói lại cho con cháu: chúng nó đã
cầm súng mình phải cầm giáo !”
20
a.Ý nghĩa của câu nói:
Phải cầm vũ khí của mình khi kẻ thù đã cầm vũ khí
Phải sử dụng bạo lực của chính nghĩa để đáp lại bạo lực phi nghĩa của
quân thù.
b)Sự thể hiện qua hình tượng:
Sẽ ra sao nếu kẻ thù đã cầm súng mà ta cha kịp cầm lấy giáo ?
Khi đó ta vẫn có thể có lí tưởng cách mạng, chí trung kiên, lòng căm
thù, sức mạnh và tinh thần dũng cảm, như Tnú đã từng có.
Nhưng ta sẽ không thể bảo vệ được hạnh phúc, tình yêu. Cũng như Tnú
đã không thể bảo vệ được mẹ con Mai, và bàn tay anh còn bị kẻ thù
dùng nhựa xà nu thiêu cháy.
Và sẽ ra sao khi ta cầm vũ khí đứng lên:
Cuộc khởi nghĩa hùng tráng sẽ thắng lợi. Như làng Xô man đã chiến
thắng trong tiếng chiêng vang trời và ánh lửa. Sự sống sẽ bảo tồn và
phát triển. Mai và đứa con như sẽ tái sinh trong Dít và bé Heng.
Kẻ thù sẽ phải đền tội ác. Tnú sẽ có thể diệt giặc - tên đồn trưởng -
bằng chính bàn tay đã bị kẻ thù đốt cháy.
c) Giá trị
Đây là câu chuyện của một người, một làng. Nhưng đặt vào hoàn cảnh
Rừng xà nu được viết ra, thì đó cũng là câu chuyện của một thời đại,
một đất nước, một cuộc cách mạng. Và có thể còn lâu bền, lớn lao hơn
thế nữa.
Như vậy, đây là chân lí mang tầm lịch sử. Vì lẽ đó, nhà văn đã để cho
nó được nói lên bằng giọng nói thiêng liêng, như để mãi mãi khắc sâu
vào kí ức.