SÁNG KIẾN KINH NHGIỆM
Đề tài: Cách làm và sử dụng bộ nốt nhạc phục
vụ dạy môn Tập đọc nhạc
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
Giáo dục thẩm mỹ cho con người là không thể thiếu được trong mục đích
giáo dục hiện nay của chúng ta là đào tạo những con người phát triển toàn
diện.Việc giáo dục một con người toàn diện không chỉ giáo dục cho họ có đạo
đức tốt, có trình độ hiểu biết, nắm chắc các kiến thức khoa học và xã hội, có sức
khoẻ, biết lao động, sẵn sàng lao động mà còn phải giáo dục cho họ biết nhìn
nhận, phân biệt, biết thưởng thức cái đẹp và biết làm đẹp cho cuộc sống. Một
trong những con đường giáo dục thẩm mỹ nhanh và hiệu quả nhất là giáo dục
thông qua các môn học nghệ thuật. Trong đó có môn Âm nhạc.
Âm nhạc là phương tiện hiệu quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ, đặc biệt là ở
bậc tiểu học, thông qua môn học này đã hình thành cho các em những kiến thức
ban đầu về ca hát, về kiến thức Âm nhạc, đặc biệt là trang bị cho các em có một
thế giới tinh thần thoải mái hơn, giúp các em phát triển toàn diện hơn, từ đó giúp
các em học tốt các môn học khác.
Bản thân tôi là giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn, tôi nhận thấy
đại đa số các em rất thích ca hát nhưng lại ngại tập đọc nhạc. Qua thực tế giảng
dạy từ những năm trước đây. Tôi nhận thấy rằng trước một bài tập đọc nhạc, ghi
chép nhạc, để các em hiểu, nắm được và thực hiện tốt yêu cầu của bài người giáo
viên cần có một phương pháp truyền đạt, hướng dẫn thật tốt , đơn giản nhưng lại
hiệu quả nhất, để giúp các em nắm bắt, tiếp thu nhanh nhất kiến thức bài học.
Hiện nay việc giảng dạy bộ môn này hầu hết đã có giáo viên chuyên, có
nhạc cụ phục vụ cho việc giảng dạy, cùng với việc đổi mới phương pháp giảng
dạy. Từ thực tế đó, tôi xin đưa ra một vài giải pháp dạy Tập đọc nhạc cho học
Giáo viên: Nguyễn Thị Mai
1
sinh Tiểu học. Đây là những kinh nghiệm mà tôi đã đúc kết được trong những
năm giảng dạy tại trường.

giãn, thoải mái, học mà chơi, chơi mà học. Thông qua những câu nhạc, những lời
ca, Âm nhạc giúp các em nhận thức những hình tượng âm thanh, giai điệu, kích
thích cảm xúc của các em, giúp các em cảm thụ những giai điệu qua từng bài
nhạc, từng câu nhạc.
Vậy làm thế nào để các em đọc đúng được bài tập đọc nhạc? Trước tiên
các em phải nắm vững kiến thức về Âm nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc
tương ứng với độ cao âm thanh, các hình nốt nhạc tương ứng độ dài, giúp các em
hiểu và phân biệt được những âm thanh cao, thấp, dài, ngắn với lực độ khác nhau,
tốc độ thể hiện khác nhau. Để các em có hứng thú trong học tập, người giáo viên
cần tạo cho các em có một tâm trạng thoải mái, một hứng thú tràn đầy khi học âm
nhạc. Để làm được việc đó, một trong nhiều yếu tố quan trọng là người giáo viên
phải truyền tải chính xác các kiến thức về Âm nhạc.
Giáo viên: Nguyễn Thị Mai
3
Là giáo viên được bồi dưỡng chuyên ngành Âm nhạc Tiểu học, qua thời
gian trực tiếp giảng dạy bộ môn, bản thân ít nhiều đã đúc kết được những kinh
nghiệm trong công tác, tôi nhận thấy thực tế việc học tập và tiếp thu các kiến thức
của môn học, đặc biệt là kiến thức đọc và ghi chép nhạc của các em là chưa cao,
nhiều em còn rất lúng túng. Trước những hạn chế thực tại, tôi xin đưa ra một số
kinh nghiệm hướng dẫn các em học tập đọc nhạc khá hiệu quả mà tôi đã tiến hành
mấy năm nay.
II. Cơ sở thực tế
Đa số các em học sinh Trường Tiểu học Đinh Núp người dân tộc thiểu số,
trình độ nhận thức không đồng đều do ít được tiếp xúc với loại hình này nên còn
thể hiện nhiều nhược điểm khi học tập. Vì vậy người giáo viên phải từng bước
giúp các em có được sự tự tin, nắm được các kiến thức, các kỹ năng cơ bản từ đó
giúp các em phát triển tai nghe và khả năng thể hiện tốt các bài tập đọc nhạc.
Những năm trước đây, việc đầu tư trang thiết bị cho môn học còn hạn chế.
Do đó việc truyền đạt và giúp các em tiếp thu kiến thức Âm nhạc là hết sức khó
khăn, thậm chí những kiến thức đó đến với các em hết sức trừu tượng. Việc

theo nét vẽ. Sau đó, lấy keo 2 mặt dán các hình đã cắt lên tờ nam châm lá. Cắt
nam châm lá theo hình đã dán vào giấy đề can để được các nốt nhạc và các kí hiệu
âm nhạc bằng nam châm. Đây là các đồ dùng, dùng vào việc dạy nốt nhạc ở lớp 3
cũng như tập đọc nhạc ở lớp 4&5.
Cách sử dụng: Dùng kí hiệu âm nhạc bằng nam châm gắn lên bảng để thực
hiện các bài giới thiệu khuông nhạc, khóa son, hình nốt… VD: Khi dạy tập nhận
biết nốt nhạc trên khuông (âm nhạc ở lớp 3). GV chỉ cần vừa nói tên nốt vừa gắn
hình nốt vào vị trí dòng kẻ nhạc ở trên bảng mà không cần mất nhiều thì giờ để vẽ
mẫu. Khi dạy các bài học tập kẻ khuông nhạc và viết khóa son, tập viết nốt nhạc
trên khuông, ôn tập nốt nhạc. GV sử dụng các nốt nhạc để tổ chức các trò chơi
củng cố vừa giúp học sinh thuộc bài tại lớp, vừa làm cho không khí lớp học sôi
nổi. Ngoài ra, chúng ta còn có thể sử dụng các nốt nhạc bằng nam châm để ghép
thành các bài tập đọc nhạc rất sinh đông mà không cần đến tranh vẽ của thiết bị,
cũng như khi dạy các tiết ôn tập đọc nhạc ở lớp 4, 5.
Giáo viên: Nguyễn Thị Mai
5 2. Xây dựng phương pháp tập đọc nhạc:
Ở lớp 3, học sinh mới làm quen với các kí hiệu ghi nhạc: khóa Son, khuông
nhạc, một số hình nốt nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc, … đặc biệt vị trí
các nốt nhạc trên khuông nhạc rất quan trọng, nó quyết định cho việc đọc nhạc
của học sinh ở các lớp trên, vì vậy để cho dễ nhớ tôi đã cho học sinh ghi nhớ bằng
các câu văn như sau:
Nốt Đô: ở dòng kẻ phụ dưới
Nốt Rê: sát dưới dòng kẻ thứ nhất
Nốt Mi: ở dòng kẻ thứ nhất
Nốt Pha: ở khe thứ nhất
Nốt Son: ở dòng kẻ thứ hai
Nốt La: ở khe thứ hai

kiểm tra tai nghe của các em. Về trường độ gồm những hình nốt gì? Rút ra
hình tiết tấu chung của bài tập cho học sinh đọc tiết tấu. Trong bài có sử dụng
các ký hiệu Âm nhạc nào? mục tiêu của giai đoạn này là làm thế nào để các
em nắm và thể hiện được hình tiết tấu chủ đạo của bài. Việc thể hiện tiết tấu
Giáo viên: Nguyễn Thị Mai
7
phải được kết hợp theo nhiều hình thức, có thể là vừa đọc vừa vỗ tay, vừa đọc
vừa gõ đệm nhạc cụ. Hình thức thể hiện cũng có thể là cả lớp, theo tổ nhóm,
cá nhân xen kẽ. Khi các em đã thực hiện tốt tiết tấu của bài, giáo viên đàn để
các em nghe và cảm nhận giai điệu theo tiết tấu, Đây là lúc bắt đầu tập đọc
bài nhạc, tập đọc từng câu theo đàn, giáo viên sửa lỗi truyền miệng. Luyện
tập củng cố theo nhóm, tổ hoặc cá nhân. Khi các em đọc đúng cao độ, trường
độ của bài, mới chuyển sang ghép lời ca. Để các em có cảm nhận tốt hơn
trong việc ghép lời ca với nhạc, giáo viên nên cho các em tự ghép lời, sau đó,
giáo viên đàn giai điệu và hát mẫu lời ca để các em nghe, so sánh. Giáo viên
bắt nhịp, học sinh đọc lại nhạc và ghép lời ca. Giáo viên đàn lại từng câu, sửa
lỗi cho các em. Giai đoạn này đòi hỏi sự kết hợp luyện tập nhịp nhàng giữa
đọc nhạc, hát lời và gõ đệm nhạc cụ. Cuối cùng là việc đánh giá, đây là giai
đoạn động viên khích lệ các em học tập. Phải thường xuyên động viên học
sinh, việc động viên giúp cho các em chưa thể hiện bài tập đọc nhạc tốt sẽ cố
gắng học tập hơn.
3. Xây dựng phương pháp ghi chép nhạc:
Ghi chép lại các bài nhạc đã học giúp các em nắm chắc vị trí các nốt trên
khuông cũng như nhớ các hình nốt, ký hiệu đã học. Nếu như tập đọc nhạc mang
nhiều tính chất trừu tượng vì nó còn phụ thuộc vào tai nghe của từng em thì ghi
chép nhạc mang tính cụ thể hơn, hiện thực hơn. Do vậy, việc hướng dẫn các em
ghi chép đơn giản và dễ thực hiện. Tuy nhiên, đơn giản không có nghĩa là không
quan trọng, ngược lại tập ghi chép nhạc là sự đúc kết giữa 2 phân môn tập hát và
tập đọc nhạc để khắc sâu kiến thức. Do đó đòi hỏi phải có sự chính xác tuyệt đối
từng vị trí nốt trên khuông nhạc, quan trọng hơn nữa là qua chép nhạc các em phải

biện pháp nêu trên, qua thực tế giảng dạy tại trường, tôi nhận thấy hiệu quả của
các phương pháp, biện pháp này là khá cao. Tuy nhiên, khi vận dụng những
phương pháp, biện pháp này, giáo viên có thể tuỳ cơ ứng biến sao cho phù hợp
với từng hoàn cảnh, từng đối tượng cụ thể để thu được kết quả tốt nhất. Và điều
quan trọng là chúng ta cùng nhau xây dựng nên những phương pháp, biện pháp
giảng dạy hay nhất, phù hợp nhất đối với phân môn tập đọc nhạc để kết quả học
tập của các em ngày càng được nâng cao hơn.
Qua đề tài này tôi muốn trao đổi với quý đồng nghiệp về vấn đề học Âm
nhạc, học Âm nhạc sẽ làm cho con người thoải mái, hứng thú hơn khi học tập
môn học cũng như học các môn học khác, giáo dục Âm nhạc cùng với giáo dục
Giáo viên: Nguyễn Thị Mai
9
các môn học khác lập nên một nền giáo dục toàn diện để đào tạo một thế hệ trẻ đủ
năng lực, đầy tự tin trở thành người chủ tương lai của đất nước.

PHẦN KẾT LUẬN
I. Những bài học kinh nghiệm
Khả năng nhận thức của con người nói chung, của học sinh Tiểu học nói
riêng là rất lớn và sẵn có. Điều cơ bản là người giáo viên giảng dạy phải nắm
được đối tượng, tìm hiểu cụ thể những sở thích của các em để tìm ra phương
pháp, biện pháp giảng dạy thích hợp nhất giúp các em tiếp thu kiến thức một cách
dễ dàng và tạo sự say mê trong việc vận dụng các kiến thức đã học vào thực tế
cuộc sống.
II. Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm
Trên cơ sở từ thực tiễn giảng dạy Âm nhạc trong trường Tiểu học, xuất phát
từ thực trạng khả năng nhận thức tiếp thu những kiến thức đặc thù của phân môn,
người giáo viên phải có vai trò chủ đạo trong việc tổ chức dạy học, bên cạnh việc
truyền thụ kiến thức chính xác còn phải lựa chọn và đưa vào thực tế những
phương pháp, biện pháp giảng dạy phù hợp thì ta mới thu được những kết quả
như mong muốn. Qua quan sát thực tế tôi nhận thấy các em yêu thích phân môn

MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
II. Mục đích nghiên cứu.
III. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu.
IV. Phương pháp nghiên cứu.
V. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu.
PHẦN NỘI DUNG
I.Cơ sở lý luận.
II Cơ sở thực tế
III.Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.
IV.Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
PHẦN KẾT THÚC
I. Những bài học kinh nghiệm.
II. Ý nghĩa của sáng kiền kinh nghiệm
III. Khả năng ứng dụng.
IV. Những kiến nghị đế xuất.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Giáo viên: Nguyễn Thị Mai
12