LỊCH SỬ 11
• NGUYÊN NHÂN THẤT BẠI, Ý NGHĨA LỊCH SỬ PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG? (Bài 21)
- Nguyên nhân thất bại:
+ Các cuộc khởi nghĩa nổ ra nhiều nhưng lẻ tẻ, không có sự liên kết, thống nhất.
+ Giai cấp lãnh đạo chưa phải giai cấp tiên tiến, đường lối lãnh đạo còn nhiều thiếu sót.
+ Chênh lệch lực lượng, vũ khí, trang bị kém hơn so với Pháp.
- Ý nghĩa lịch sử:
+ Cho thấy tinh thần đấu tranh, tinh thần yêu nước, lòng đoàn kết của dân tộc.
+ Mở đường cho những cuộc cách mạng, kháng chiến sau này, để lại nhiều bài học kinh nghiệm.
+ Giáng đòn chí mạng, làm giảm tốc độ xâm lược của Pháp.
+ Thấy được tài năng của các thủ lĩnh, đặc biệt là quá trình tự chế tạo súng theo phương pháp thủ
công trong khởi nghĩa Hương Khê.
+ Nhận thấy sự bế tắc trong con đường cứu nước của nhân dân ta, sự thất bại của hệ tư tưởng phong
kiến, đòi hỏi một khuynh hướng mới do giai cấp tiên tiến lãnh đạo.
• TẠI SAO KHỞI NGHĨA HƯƠNG KHÊ LÀ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU NHẤT
PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG? (Bài 21)
- Đây là cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn, địa bàn rộng (Các tỉnh Thanh- Nghệ- Tĩnh, Quảng Bình,…).
- Thời gian kéo dài lâu nhất, tồn tại hơn 10 năm( 1885- 1896) cùng với các cuộc khởi nghĩa khác như
Bãi Sậy( 1883- 1892), Ba Đình( 1996- 1887).
- Lực lượng tham gia: Đông đảo quần chúng nhân dân yêu nước.
- Huy động được sự ủng hộ và tiềm năng to lớn của nhân dân.
- Chế tạo được loại vũ khí tối tân: súng trường theo mẫu Pháp.
- Có tổ chức tương đối chặt chẽ, hệ thống phòng tuyến liên hoàn, dày đặc.
- Lập nhiều chiến công với các trận đánh quyết liệt từ 1888- 1896: trận Trường Lưu (5/ 1890), trận tập
kích thị xã Hà Tĩnh (8/ 1892), trận phục kích ở vùng núi Vụ Quang(10/ 1894), gây cho địch nhiều
tổn thất.
- Về quân sự, lãnh đạo tài tình, biết sử dụng những phương pháp tác chiến linh hoạt (biết dựa vào địa
hình hiểm chở ở vùng miền núi), chủ đông, sáng tạo trong quá trình chuẩn bị và giao chiến với quân
địch.
- Khởi nghĩa Hương Khê thất bại cũng là mốc đánh dấu kết thúc phong trào đấu tranh yêu nước chống
Pháp dưới ngọn cờ Cần Vương.

Thời gian Từ 1885 đến 1896( 10 năm). Từ 1884 đến 1913(30 năm).
Địa bàn
Rộng lớn, trên trên phạm vi cả nước, chủ yếu ở
Trung, Bắc Kì, về sau chuyển về vùng trung du,
miền núi.
Hẹp, chủ yếu ở Yên Thế( Bắc Giang) và
một số tỉnh Bắc Kì( Bắc Ninh, Bắc Giang,
Thái Nguyên).
Lãnh đạo
- Triều đình: Vua Hàm Nghi, Tôn Thất Thuyết.
- Các văn thân, sĩ phu yêu nước ( Phan Đình
Phùng, Cao Thắng,…).
Giai cấp nông dân: Đề Nắm, Đề Thám.
Lực lượng
tham gia
Các văn thân, sĩ phu yêu nước và quần chúng
nhân dân ( dân tộc Kinh, dân tộc thiểu số).
Giai cấp nông dân yêu nước.
Mục đích
Phò vua cứu nước, đánh Pháp giành lại độc lập,
khôi phục lại chế độ phong kiến.
Đánh Pháp, chống lại chính sách bình định
của Pháp để tự vệ, bảo vệ quyền lợi thiết
thân.
Tính chất
Phong trào yêu nước chống Pháp cuối thế kỉ
XIX, mang khuynh hướng và hệ tư tưởng
phong kiến, thể hiện tinh thần dân tộc sâu sắc.
Phong trào tự phát, tự vệ, chống lại chính
sách cướp bóc và bình định của Pháp.

- Khi Pháp tiến hành công cuộc khai thác thuộc địa, cơ cấu kinh tế có nhiều thay đổi, đặc biệt là sự
phát triển các ngành kinh tế theo khuynh hướng tư bản chủ nghĩa, dẫn đến việc hình thành những lực
lượng xã hội mới như công nhân, tư sản, tiểu tư sản.
• SO SÁNH XU HƯỚNG BẠO ĐỘNG VÀ CẢI CÁCH ( SO SÁNH XU HƯỚNG CỨU NƯỚC
CỦA PHAN CHÂU TRINH VÀ PHAN BỘI CHÂU)? (Bài 23)
- Giống nhau:
+ Cả 2 ông đều là người yêu nước, thương dân, đều học hỏi kinh nghiệm của các nước để về làm
cách mạng ở Việt Nam, tìm con đường giải phóng cho dân tộc.
+ Cả 2 xu hướng cách mạng này đều nằm trong khuynh hướng cách mạng dân chủ tư sản đầu thế kỉ
XX.
+ Được sự ủng hộ nhiệt tình của đông đảo quần chúng nhân dân. Tuy nhiên cả 2 xu hướng cách
mạng này đều chưa xây dựng được cơ sở vững chắc cho xã hội.
+ Đều dựa trên sự giúp đỡ từ bên ngoài.
+ Đều có hạn chế về tầm nhìn và tư tưởng: chưa xác định được kẻ thù, đều ảo tưởng về kẻ thù.
- Khác nhau:
Xu hướng bạo động Xu hướng cải cách
Đại diện
Phan Bội Châu( 1867- 1940), quê ở huyện Nam
Đàn, tỉnh Nghệ An, xuất thân trong một gia đình
nhà Nho nghèo yêu nước, sớm có hoài bão cứu
nước, cứu dân khỏi ách nô lệ.
Phan Châu Trinh( 1872- 1926), người phủ
Tam Kì, tỉnh Quảng Nam, xuất thân trong
một gia đình theo nghề võ, từ nhỏ đã nổi
tiếng thông minh, học giỏi.
Chủ
trương
cứu nước
Vận động quần chúng nhân dân và tranh thủ sự
giúp đỡ của Nhật Bản để tiến hành bạo động

trừ khử, tiêu diệt tên đầu xỏ, tay sai của chúng
nhưng thất bại.
- 24/ 12/ 1913, PBC bị giới quân phiệt Trung
Quốc bắt ở nhà tù Quảng Đông.
- Năm 1906, Phan Châu Trinh cùng một số
sĩ phu yêu nước tiến bộ khởi xướng cuộc
vận động Duy Tân ở Trung Kì.
+ Kinh tế: cổ động việc chấn hưng thực
nghiệp, lập hộ kinh doanh, phát triển các
nghề thủ công nghiệp( mở lò rèn, xưởng
mộc,…), làm vườn.
+ Giáo dục: Xây dựng trường học theo kiểu
mới, dạy chữ Quốc ngữ, dạy các môn học
mới.
+ Xã hội: vận động cải cách trang phục, lối
sống, phê phán các hủ tục.
- Năm 1908, diễn ra phong trào chống sưu
thuế do ảnh hưởng của phong trài Duy Tân.
- Pháp thẳng tay đàn áp phong trào, PCT bị
bắt năm 1908 và bị đày ở Côn Đảo.
- Năm 1911, PCT bị đưa sang Pháp.
Ý nghĩa Cổ vũ tinh thần yêu nước, tinh thần dân tộc, tập
hợp được lực lượng khánh Pháp hùng mạnh.
Cổ vũ tinh thần yêu nước, phát động phong
trào chống thuế, lập nhiều trường học,…
giáo dục tư tưởng chống lại các thủ thục
phong kiến.
• ĐẶC ĐIỂM CỦA PHONG TRÀO YÊU NƯỚC ĐẦU THẾ KỈ XX? (Bài 23)
- Lãnh đạo: Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh.
- Lực lượng tham gia: Trí thức yêu nước, các nhà tư tưởng tiến bộ và nhân dân.