1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

ĐỒNG THỊ MAI HƢƠNG
NGHIÊN CỨU TÌNH TRẠNG LỆCH LẠC KHỚP
CẮN VÀ NHU CẦU ĐIỀU TRỊ CHỈNH NHA CỦA
SINH VIÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HẢI PHÒNG
LUẬN VĂN THẠC SỸ Y HỌC HÀ NỘI – 2012 2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

ĐỒNG THỊ MAI HƢƠNG NGHIÊN CỨU TÌNH TRẠNG LỆCH LẠC KHỚP
CẮN VÀ NHU CẦU ĐIỀU TRỊ CHỈNH NHA CỦA

Đại học Y Hà Nội, Phòng Đào tạo Viện Đào tạo RHM đã tạo mọi điều kiện
để giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn.
Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sẵc nhất đến gia đình,
những người thân và bạn bè đồng nghiệp đã luôn giúp đỡ, động viên tôi rất
nhiều trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu.
Đồng Thị Mai Hương

4

LỜI CAM ĐOAN

cu tình trng lch lc
khp cn và nhu cu tr chnh nha ci Hc Y Hi
Phòng 



ng Th 

6
ĐẶT VẤN ĐỀ

Cùng vi s phát trin kinh t, nhu cp ci Vit Nam
       t là m   c nhiu
 Vit Nam t l lch l mi la tui
khá cao. Theo nghiên cu ca Hoàng Th B l lch
la hc sinh lp 6 ti mng  Hà Nng
Khc Thm [16] t l sai khp cn ci Vit là 83.2%. Con s này trên
th gii Trung Quc [26] t l sai khp cn  tui 12-14 là
92.9%. Ti Canada [26] có 61% sai khp cn  tui 10-15.
Mch lc ng nhin thm m, ch
i thiu t tin trong cuc su kin cho các bnh nha
n.  la tui 18 h thc hoàn
toàn. Tìm hiu tình trng lch l -hàm góp phn vào công tác phòng
ngu tr b c khuôn m
khe mnh là cn thit .
u tr và phòng nga bi rt ph bin  c ta
    t là m  c m   c quan tâm
nhing xã hi. V nh lch l
cu tr cht cc nghiên cu  nhiu vùng và nhiu
 tui. u tra v khp cn và nhu cu tr c tin hành 
nhic trên th gii [38], [58n, Nauy, Malaysia, Anh, Hoa
K, Phn Lan, Hng K
Ch s nhu cu tr chnh nha (The index of orthodontic treatment
c Brook và Shaw [58] phát trit
ch s tin cy và có giá tr c s dng rng rãi trong nghiên cu nha

 c, theo mt ph         phía
 phía trong.
 nghiêng gn-xa cc gn-xa c phía bên và
chi        c nghiêng g    
u nghiêng gn.
1.1.1.2 Tương quan giữa các răng hàm trên và hàm dưới
 cn chìa: Là khong cách gia b c   i theo
chi cn chìa trung bình là 1-2mm.

9
 cn ph: Là khong cách gia b c     i theo
ching khi hai hàm cn kh cn ph bng 1/3 chiu cao
i.
1.1.1.3 Quan niệm răng hàm hài hòa lý tưởng
V mt hình thái hc t l các tng mi, hài hòa gic
rng, dài theo ba chii hài hòa vi nhau, vi cung
hàm và khuôn mt.   v trí cân xng ni gia
hàm trên i v v trí cân xng ni phanh
    i v  i. Trên thc t khp c  ng là
không th i mi th phi hoàn ho v c s phát trin
ng phát tric ng khp, s b
  chc. Vì vy trên lâm
sàng mt khp cp xn trên cung hàm và có
ng c
Khp cn trung tâm là khp cn có nhng quan h eo 3 chiu:
- c sau:
nh núm ngoài ghàm ln th nht hàm trên nm  rãnh ngoài
i (còn gi là quan h trung tính).
m  ng gi
nh th nhi (sn gên tip xúc v

lên nhau.
i cn khp, m khp vi
 i din. Ngoi tr a gi
trên ch khp vi m i din.
Mp vc nhai
lên nhi cn khp gia hai hàm.
c v trí c 
cn kh
1.1.3 Quan niệm khớp cắn bình thƣờng của Andrew[17]
Nghiên cu ca Lawrence F. Andrews t 1960-1964 da trên vic quan
sát 120 mu hàm có khp cng. Các mc la chn theo
tiêu chun:
(1) u tr chnh hình
(2) n và thm m
(3) Khp cn có v 
(4) Có th không cu tr chnh hình sau này
Kt qu nghiên cu cho thy tt c các mu có chung sáu
c tính khp cn
 
- G bên xa ca múi ngoài xa cn th nht hàm
trên tip xúc vi g bên gn ca múi ngoài gn cn
th i
- Múi ngoài gn cn th nht hàm trên khp vi
rãnh ngoài gn cn th nhi.

12
-Múi trong gn th nht hàm trên khp v
gia cn th nhi
c  nghiêng gn xa c
-  nghiêng gn xa co bng thng vuông góc

Vào thp niên 1900 Edward H. Angle(1855-i
khp ct cách phân lou tiên và rt hu dng quan trng cho
n ngày nay. Ông di ln th nh 6) và s
xp xp cng c phân loi khp cn thành 3 loi.
+ Phân loi theo Angle: Có 4 nhóm
- Khp cn trung tính (KCo)
Quan h trung tính gi 
hàm ln th nh  i và hàm
 nh núm ngoài g  
ln th nht trên khp vi rãnh gia
ngoài cn th nht hàm
   p x  ng
cn.

Hình 1.3 Khp cn trung tính[18]
- Khp cn sai loi I (KC1)
Núm ngoài g   n
n th nht hàm trên khp vi
rãnh ngoài g    
vin th nhng
cn khp không    
c mc sai chc do
nhng nguyên nhân khác.

Hình 1.4 Khp cn sai loi I
(Angle 1)[18]

14
- Khp cn sai loi II (KC2):
Múi ngoài g 6 hàm trên

m:
- Phân loi ca Angle là mc tin quan trng. Ông không ch phân
loi mt cách có trt t các loi khp cn u tiên
t khp cng và bc
mt khp cng vi khp cn sai.
m:
-  6 mc sai v trí, thi   thì không
phân loc.
- Cách phân lai này ch quan tâm quan h c sau.
* Nhng phân loi b sung khác cho phân loi Angle
+ Calvin Case (1847 - 1923) ghi nhn rng: Phân loi khp cn ca
Angle không thy s nhô ca, mu này có th ng
thm m cho bnh nhân. Phân lo 
mt phc sau bi vì quan h n quan h 
ch (Angle gi nh nó
i b ng sai nu t l p
vi quan h khp cn).
+ Martin Dewey (1881-1963) da trên phân loi c
u loi ca khp cn loi 1.
+ Simon (nc) phân loi khp cn sai theo 3 chiu da trên
ng ca hàm vi nn s.
Thêm n c sau ca bng cách
nh rõ v      vi hc mt. Chiu ngang theo mt phng

16
Francfort. Chiu dc theo mt phng dc gia. Mt phng qua hai con
t.
+ Nhng  [52 
pháp ca Angle bi nhn bim chính ca khp cn sai.
   c ph c y m chính ca cách sp xp

1.3.2 Kích thƣớc cung răng
t m nh các yu
t ca hình d
c ch yu c
- Chic (chi ng cách t m
gia haa tng nnh c
- Chiu rc (chiu rng cách gia hai
nh c.
- Chiu dài sau (ching cách t m gia
a tng nnh ca hai núm ngoài gn c
hàm ln th nht.
- Chiu rng sau (chiu rng cách gia hai
nh ca hai núm ngoài gn cn th nht.
c c khác bit theo gii tính và các dng
 oval, hình tam giác.

18
 nam l.
+ Chiu r  cung
n nht rn dp nht là cung
ng hình tam giác.
c li chiu dài c dn
nht, rng oval, ngn nhng hình vuông.
1.4 NGUYÊN NHÂN GÂY LỆCH LẠC RĂNG
+ Không phù hc gi  ch cho
c).
a nm  v .
+ M xoay.
 d
+ T chng ra c 

vào lâm sàng c c s chp nhn rng rãi. Không có ch s nào
ti u tra.  các ch s dùng cho b 
 u chnh phù hp khi dùng cho b n hp.
ng s p và phát trin mt h thng ghi
nhn tình trng sai khp cn còn gi tt là ch s  xánh nhu
cu tr CHRM và chng kt qu u tr CHRM [49 s
c hiu chnh, b i Richmond [46] cùng vi s tham gia

20
ca chuyên gia nn chnh v các m u tr ch c
 cn thiRM trong dch v nha khoa công cu tra v
sai khp c nh v nhu cu tr và chu
tr t công c có li dng trong các nghiên cu nha khoa
công cng và dch t khp cn. Ch s nhu cu tr c chp nhn và s
dng rng rãi bi chuyên gia nn ch gii.
Hin nay IOTN cc dùng nhiu tra
nhu cu tr CHRM. Các nghiên cc thc hi khnh tim
a IOTN trong nha khoa cng và khuyn cáo dùng ging dy cho
sinh viên nha khoa. Các nhà thc hành nha khoa tng quát nên bit và s
dng IOTN cho nhiu m
IOTN gm hai phn:
- Phn sc kh (DHC: The dental health component)
- Phn thm m  (AC: The Aesthetic component )
  hp lý và tin cy ca IOTN theo mt nghiên cu ti Anh
ca Br. Dent.J [33] nghiên cu tra giá tr ca IOTN t công c
trong k hoch chnh nha phòng nga. Kt qu là trên 80% các nha s s
dng IOTN u tra trong k hoch chnh nha phòng
nga.
Mt s nghiên cu so sánh IOTN vi mt ch s c thc
hin [37],[50]. Mi ch s m riêng, tuy nhiên IOTN  tin cy cao

th d m ca sai khp cn.
S phân chia c th các m u tr da vào các yu t sau:
 Mc 1: Không cu tr
Sai khp cn rt nh k c i v trí ti

22
 Mc 2: (Nh/ ít cu tr)
 c
2b: C
2c: Cc hong cách gia v trí tip
xúc lùi hàm và v trí c
i v 
2e: Cn h  c ho
2f: Cn ph n vào li)
2g: V trí cn khng không kèm theo các bng khác.
 Mc 3:(Trung bình/ Cu tr trung bình)
 c)
3b: C
3c: Cc hong cách gia v trí tip
xúc lùi hàm và v trí c
i v 
3e: Cn h c ho
3f: Cn ph toàn b vào li hay hàm 
 Mc 4: (Nng / Cu tr)
 c
4b: C
4c: Cc hoc cng h cn
gia v trí tip xúc lùi hàm và v trí cn trung tâm > 2mm
i v 
4e: Cn h c hong > 4mm

24

Hình 1.8 10 bc m m ]
Hình 1-2: (Không cu trp xn, có s p ca
i, có th có sai sót nh ng gia trên và
i không nm trên mng thng
Hình 3-u tr u lm, có mt vài yu t nh
cu tr ng, có mp c
hoc lch ngoài cung.
Hình 5-7: (Cn phu tr) S xp xu thm m: Khp
cn sâu, khe h gia hoc gia gia bên, thiu
ch mn h  c khp kh
Hình 8-10: (Rt cu trp xp sai lch nhiu, khp cn sâu,
khp cn h, thiu ch nhio nên b m m nht rt
cn phi chnh nha.

25
1.6 MỘT SỐ NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ NHU CẦU ĐIỀU TRỊ CHRM THEO CHỈ
SỐ IOTN.
* Nghiên cu ca Ahmn M. Hamdan thuc khoa chi
hc nha khoa Jordania].
u nhu cu tr chnh nha ca hc sinh Jordanian s dng
phn sc kha ch s nhu cu tr chnh nha IOTN
Khám 320 hc sinh tui t 14- c chn ngu nhiên t 4 vùng chính
ca Ammant theo s phân chia ca b giáo do Jordan có kt qu
u tr chu tr.
m khp cn hay gp là:
i v 
 cn chìa > 6mm và < 9 mm: 22%
c kt: 24%