Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh có kỹ năng sử dụng kênh hình môn Địa lý 6
MỤC LỤC
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I/ Lý do chọn đề tài.
II/ Phạm vi và đối tượng nghiên cứu .
III/ Mục đích nghiên cứu.
IV/ Điểm mới trong kết quả nghiên cứu.
B. PHẦN NỘI DUNG
I/Cơ sở lý luận.
II/ Thực trạng dạy học địa lí ở trường Trung học cơ sở.
III/ Một số biện pháp cụ thể hướng dẫn HS sử dụng kênh hình trong Địa lí.
1.1/ Bản đồ, lược đồ.
1.2/ Biểu đồ.
1.3/ Tranh ảnh địa lí.
1.4/ Bảng số liệu.
IV/ Hiệu quả đạt được.
1/ Đối với giáo viên.
1/ Đối với học sinh.
C/ PHẦN KẾT LUẬN
I/ Những bài học kinh nghiệm.
II/ Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm.
III/ Khả năng ứng dụng triển khai.
IV/ Những kiến nghị, đề xuất.1
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH CHƯƠNG
TRƯỜNG THCS ĐỒNG- TƯỜNG
ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
"HƯỚNG DẪN HỌC SINH CÓ KĨ NĂNG SỬ DỤNG
KÊNH HÌNH MÔN ĐỊA LÍ 6"

2
Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh có kỹ năng sử dụng kênh hình môn Địa lý 6
II/ Phạm vi và đối tượng nghiên cứu :
- Phạm vi nghiên cứu: Rèn luyện cho học sinh kĩ năng sử dụng kênh hình môn Địa lí 6,.
- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 6 THCS .
- Phương pháp nghiên cứu:
+ Về lí luận: Nghiên cứu một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học ở trường
THCS , tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên THCS, SGK, SGV Địa 6.
+ Về thực tiễn: Thực nghiệm, khảo sát.
III/ Mục đích nghiên cứu:
Hướng dẫn học sinh có kĩ năng sử dụng kênh hình (học sinh nghiên cứu bản đồ,
tranh ảnh, bảng số liệu tìm ra kiến thức mới) góp phần nâng cao chất lượng bộ môn.
IV/ Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:
Có kĩ năng : học sinh phân tích biểu đồ, bản đồ, khai thác tranh ảnh tự tìm ra
kiến thức làm tăng hứng thú học tập, giờ học thêm sinh động , khắc sâu kiến thức
giúp các em nhớ lâu.
B. PHẦN NỘI DUNG
I/Cơ sở lý luận:
Môn Địa lí cung cấp cho học sinh một khối lượng kiến thức phong phú về địa
lí tự nhiên, địa lí kinh tế - xã hội. Vì vậy, để học sinh hiểu, nắm vững các kĩ năng và
kiến thức địa lí trong dạy học Địa lí giáo viên cần đặc biệt coi trọng các vấn đề sau:
+ Hình thành cho học sinh hệ thống các biểu tượng, khái niệm địa lí, các mối quan
hệ địa lí, nhất là mối quan hệ nhân quả.
+ Phát triển cho học sinh tư duy địa lí .3
Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh có kỹ năng sử dụng kênh hình môn Địa lý 6
+ Tận dụng triệt để các thiết bị dạy học Địa lí như tranh ảnh, bản đồ, biểu đồ, bảng
thống kê, băng đĩa hình, trong đó quan trọng nhất là bản đồ.

đánh giá…trong đó chế độ thi cử còn chia ra các môn “chính phụ” là những trở ngại
lớn.
III/ Một số biện pháp cụ thể hướng dẫn HS sử dụng kênh hình trong Địa lí:
Thiết bị và phương tiện dạy học phong phú, hiện đại, thực sự là công cụ cho học
sinh trong việc nghiên cứu khám phá kiến thức một cách nhanh chóng và có hiệu quả.
Do vậy, giáo viên cần tổ chức hướng dẫn học sinh tiến hành các hoạt động học tập
nhằm khai thác và lĩnh hội kiến thức với phương tiện dạy học Địa lí sau:
1.1/ Bản đồ, lược đồ:
Bản đồ là nguồn kiến thức quan trọng và được coi như quyển sách thứ hai của
học sinh. Tổ chức cho học sinh làm việc với bản đồ giáo viên cần lưu ý hướng dẫn
học sinh khai thác kiến thức trên bản đồ theo các bước sau:
- Đọc tên bản đồ để biết đối tượng địa lí thể hiện trên bản đồ là gì ?
- Đọc bảng chú giải để biết cách người ta thể hiện đối tượng đó trên bản đồ như
thế nào? Bằng các kí hiệu gì? Bằng các màu gì? Bởi các kí hiệu qui ước trên bản đồ
là những biểu trưng của các đối tượng, hiện tượng địa lí trong hiện thực khách quan.
Vì vậy, giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh biết thông qua những kí hiệu đó mà 5
Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh có kỹ năng sử dụng kênh hình môn Địa lý 6
rút ra nhận xét về tính chất, đặc điểm của các đối tượng địa lí được thể hiện trên bản
đồ.
- Dựa vào các kí hiệu, màu sắc trên bản đồ để xác định vị trí của các đối tượng địa lí.
- Dựa vào bản đồ kết hợp với kiến thức địa lí, vận dụng các thao tác tư duy (so sánh,
phân tích, tổng hợp) để phát hiện các mối liên hệ địa lí không thể hiện trực tiếp trên
bản đồ nhằm giải thích sự phân bố cũng như đặc điểm các đối tượng , hiện tượng địa
lí.
Ví dụ: Hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức từ lược đồ “Bản đồ một khu vực
của Thành phố Đà Nẵng ” trong SGK Địa lí Lớp 6.(Bài 3: Tỉ lệ Bản Đồ .).
+ Tên bản đồ : “Bản đồ một khu vực của Thành phố Đà Nẵng”.

mm
).
+ Dựa vào đường đồ thị thể hiện nhiệt độ và các cột thể hiện lượng mưa của Hà Nội
có sự chênh lệch của các tháng trong năm. Có tháng nhiệt độ cao (tháng 7) có tháng
nhiệt độ thấp (tháng 1), có tháng mưa nhiều (tháng 8), có tháng mưa ít (tháng 12). Sự
chênh lệch về nhiệt độ và lượng mưa giữa các tháng cao nhất và thấp nhất tương đối
lớn (về nhiệt độ chênh lệch nhau khoảng 12
o
C, về lượng mưa chênh lệch nhau khoảng
280
mm
)
1.3/ Tranh ảnh địa lí:
Việc khai thác kiến thức từ tranh ảnh địa lí được tiến hành theo các bước:
- Nêu lên các bức tranh (hoặc ảnh) nhằm xác định xem bức tranh hay, bức ảnh đó
thể hiện cái gì (đối tượng địa lí nào)?, ở đâu?7
Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh có kỹ năng sử dụng kênh hình môn Địa lý 6
- Chỉ ra những đặc điểm, thuộc tính của các đối tượng địa lí được thể hiện trên bức
tranh (hoặc ảnh).
- Nêu biểu tượng và khái niệm địa lí trên cơ sở những đặc điểm và thuộc tính của nó.
Tuy nhiên, tranh ảnh chỉ có tác dụng giúp học sinh khai thác được một số đặc
điểm và thuộc tính nhất định về đối tượng. Vì vậy, giáo viên cần gợi ý cho học sinh
dựa vào kiến thức địa lí đã học, kết hợp với bản đồ, biểu đồ, các tư liệu địa lí khác để
giải thích đặc điểm, thuộc tính cũng như sự phân bố (vị trí) của đối tượng địa lí được
thể hiện trên bức tranh (hoặc ảnh) đó.
Ví dụ: Bài 12: Tác động của nội lực và ngoại lực trong việc hình thành bề mặt
trái đất.(Lớp 6).

- Phát huy được tính tích cực sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học cho
người học, bỏ được thói quen học thụ động, ghi nhớ.
- Học sinh ngoài việc tự học còn biết trao đổi thảo luận với bạn trong nhóm,
trên lớp, đề xuất ý kiến.
*Kết quả khảo sát cụ thể như sau:9
Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh có kỹ năng sử dụng kênh hình môn Địa lý 6
C/ PHẦN KẾT LUẬN:
I/ Những bài học kinh nghiệm:
Qua kết quả thực nghiệm, tôi nhận thấy rèn luyện cho học sinh kĩ năng sử
dụng kênh hình để học môn địa lí có khó nhưng học sinh vẫn làm được, giáo viên
chỉ cần tạo không khí nhẹ nhàng, thoải mái trong giờ học để các em yêu thích môn
học; đặt câu hỏi kích thích sự tò mò của học sinh và tạo nhiều cơ hội để các em làm
việc với bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh… dần dần sẽ thành thói quen giúp các em mạnh
dạn hơn, không còn cảm giác sợ tiếp xúc với những thiết bị dạy học.
II/ Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm:
Việc rèn luyện cho học sinh kĩ năng sử dụng các thiết bị dạy học, biết thu thập, xử
lý thông tin trong sách giáo khoa để tìm ra kiến thức mới của bài học sẽ giúp học sinh
lĩnh hội kiến thức địa lí một cách nhanh chóng và nhớ lâu. Kết quả học tập sẽ tăng lên.
III/ Khả năng ứng dụng triển khai:Khối HK1(2011-2012) HK1 (2012-2013)
Dưới TB Trên TB Dưới TB Trên TB
SL (TL) SL (TL) SL (TL) SL (TL)
6 3/168(1,8) 165/168(98,2) 1/107(0,9) 106/107(99,1)
10
Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh có kỹ năng sử dụng kênh hình môn Địa lý 6