LỜI NÓI ĐẦU
Trong những thập niên vừa qua, đầu tư trực tiếp gia tăng một cách nhanh chóng
không những ở các nước phát triển mà còn ở các nước đang phát triển. Hơn thế nữa, với
bối cảnh kinh tế quốc tế đã và đang chiếm vị trí quan trọng hơn, các doanh nghiệp Việt
Nam ngày càng có nhiều cơ hội trở thành đối tác với các doanh nghiệp nước ngoài đủ mọi
quy mô và quốc tịch, trở thành điểm thu hút đầu tư khá lớn từ nước ngoài. Việc dỡ bỏ
những ưu thế xuất phát từ hành động bảo hộ, trợ cấp của chính phủ Việt Nam sẽ là một
trong những động thái đầu tiên để Việt Nam chính thức và bình đẳng bước vào sân chơi
cạnh tranh toàn thế giới. Và Hiệp định TRIMS
1
, Hiệp định quy định về các biện pháp
đầu tư liên quan đến thương mại đối với các nước thành viên WTO
2
đã và đang dần
dần nhanh chóng áp dụng một cách toàn diện tại Việt Nam theo lộ trình cam kết.
Việc tìm hiểu, nghiên cứu về hiệp định TRIMs cũng như những quy định xung
quanh hiệp định này trở nên rất bức thiết. Vậy, TRIMs ra đời như thế nào, những quy định
cụ thể của Hiệp định bao gồm những gì? Mục đích của TRIMs hướng đến là gì và tác động
của TRIMs đến mỗi quốc gia nói chung, đến Việt Nam nói riêng và cụ thể đến từng doanh
nghiệp như thế nào?
Đó cũng chính là nội dung của đề tài này: HIỆP ĐỊNH QUY ĐỊNH VỀ CÁC
BIỆN PHÁP ĐẦU TƯ LIÊN QUAN ĐẾN THƯƠNG MẠI (TRIMs).
Bố cục tiểu luận gồm 3 phần :
Phần I : Sơ lược về “Hiệp định quy định về các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại
– TRIMs”
Phần II : Tác động của việc thực hiện hiệp định TRIMs đến các ngành công nghiệp của
Việt Nam.
Phần III : Một số nhóm giải pháp để giúp Việt Nam thích nghi hơn với hiệp định TRIMs.
1
TRIMs - Trade Related Investment Measures – Hiệp định quy định về các biện pháp đầu
tư liên quan đến thương mại

15/04/1994. Hiệp định về Các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại (TRIMs) là một
trong các hiệp định của WTO mà các thành viên gia nhập tổ chức này phải ký kết. Hiệp
định TRIMS có hiệu lực từ ngày 01/01/1995. Năm 1995, các nước thành viên WTO ký
kết Hiệp định TRIMS chấp nhận ràng buộc rằng các biện pháp TRIMS của nước mình phải
phù hợp với GATT (tiền thân của WTO).
2
Hiệp định TRIMs ra đời là một bước tiến lớn. Mặc dù nhiều ý kiến cho rằng Hiệp
định này chưa giải quyết thỏa đáng lợi ích của tất cả các nước phát triển và đang phát triển,
nó được coi là bước thoả hiệp ban đầu giữa quan điểm các nước phát triển và đang phát
triển về việc đưa ra quy định điều chỉnh hoạt động đầu tư nhằm hạn chế trở ngại cho
thương mại quốc tế.
2. Mục đích của Hiệp định TRIMs
Là một trong 16 Hiệp định đa phương của WTO, Hiệp định TRIMs quy định về các
biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại bị cấm sử dụng đối với các nước thành viên.
Mục tiêu chính của hiệp định là thúc đẩy việc mở rộng, phát triển tự do hoá đầu tư
và thương mại quốc tế để tăng trưởng và phát triển kinh tế của tất cả các nước tham gia
trên cơ sở đảm bảo tự do cạnh tranh. Vì sự phát triển của đất nước, bảo vệ và tăng cường
khả năng cạnh tranh của các công ty nội địa, đồng thời để đảm bảo cân bằng cán cân thanh
toán, chính phủ các nước đang phát triển thường áp dụng TRIMs. Do đó, Hiệp định này
cũng có tính đến các nhu cầu cụ thể về thương mại và khả năng tài chính của các nước
thành viên đang phát triển, nhất là các nước thành viên kém phát triển. Với các điều khoản
đưa ra, mục tiêu của Hiệp định TRIMs là tạo ra công bằng mậu dịch. Các công cụ khuyến
khích đầu tư (như ưu đãi về thuế, tiền thuê đất và các hỗ trợ khác của Chính phủ) sẽ giảm
dần và được áp dụng trên cơ sở không phân biệt đối xử.
Các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại là vấn đề có ý nghĩa lớn. Thực hiện
nghĩa vụ của hiệp định TRIMs sẽ tạo thuận lợi cho các nhà đầu tư tham gia vào các ngành
công nghiệp, chế biến nông sản, xoá bỏ rào cản đối với đầu tư nước ngoài (FDI). Việc điều
chỉnh chính sách nhằm xoá bỏ yêu cầu cân đối thương mại và cân đối ngoại tệ cũng là điều
kiện thuận lợi để thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào các ngành hàng đáp ứng nhu cầu trong
nước. Thực tiễn ở nhiều quốc gia, khi thu hút đầu tư nước ngoài, các doanh nghiệp FDI

những biện pháp đầu tư của nước tiếp nhận không phù hợp với các điều III và XI khoản 1
của GATT. Những biện pháp đó là :
a) Khối lượng nhập khẩu chỉ được giới hạn ở mức tương đương với khối lượng hàng
xuất khẩu của công ty.
b) Qui định về tỷ lệ các phụ kiện được sản xuất tại chỗ trong thành phẩm (tỷ lệ nội địa
hoá sản phẩm), đòi hỏi này trái với điều III của GATT là không được phân biệt đối
xử giữa hàng sản xuất trong nước và hàng nhập khẩu.
c) Những hạn chế liên quan đến sử dụng nguồn ngoại tệ. Khối lượng ngoại tệ dùng để
nhập khẩu chỉ hạn chế ở mức tương đương với khối lượng ngoại tệ mà công ty có
được thông qua xuất khẩu hoặc các nguồn khác.
4
d) Những yêu cầu về tỷ lệ xuất khẩu đối với các sản phẩm được sản xuất trên thị trường
nội địa.
Theo quy định của Hiệp định, tính từ ngày thành lập WTO (01/01/1995), các biện
pháp nói trên phải được loại bỏ trong vòng 2 năm đối với thành viên phát triển, 5 năm đối
với thành viên đang phát triển và 7 năm đối với thành viên chậm phát triển. Thời hạn này
được áp dụng đối với các thành viên sáng lập WTO; các nước chưa phải là thành viên có
thể thỏa thuận thời gian quá độ trên cơ sở đàm phán song phương. Đến nay, các thành viên
mới gia nhập WTO từ sau năm 1995 đã cam kết thực hiện Hiệp định mà không yêu cầu bất
kỳ ngoại lệ nào hoặc chỉ bảo lưu ở mức độ tối thiểu.
Ngoài ra, nhằm bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp đã thành lập đang chịu tác động
của một số biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại, Hiệp định TRIMs có một điều
khoản quy định cho phép nước thành viên trong giai đoạn chuyển đổi được áp dụng những
biện pháp đó đối với các doanh nghiệp mới thành lập nếu sản phẩm của những doanh
nghiệp này là tương tự với những sản phẩm của các doanh nghiệp đã thành lập, và việc áp
dụng những biện pháp đó là cần thiết để tránh làm méo mó điều kiện cạnh tranh giữa các
doanh nghiệp đã thành lập và các doanh nghiệp mới thành lập. Những biện pháp áp dụng
đối với cả 2 loại doanh nghiệp này sẽ được loại bỏ đồng thời.
Các nước thành viên phải thông báo cho WTO tất cả các biện pháp đầu tư liên quan
đến thương mại không phù hợp với Hiệp định TRIMs, cũng như các tài liệu, thông tin liên

của Việt Nam bằng việc loại bỏ toàn bộ các biện pháp TRIMs được áp dụng như những
điều kiện bắt buộc để cấp phép đầu tư, nhưng cũng là điều kiện để cấp ưu đãi đầu tư (bao
gồm các yêu cầu bắt buộc xuất khẩu, sử dụng nguồn nguyên liệu trong nước cũng như các
ưu đãi đầu tư gắn với việc thực hiện các yêu cầu này).
Trong khuôn khổ đàm phán gia nhập WTO, Việt Nam đã tiến hành minh bạch hóa
chính sách về các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại, đồng thời hoàn thành Thông
báo và Chương trình hành động thực hiện Hiệp định TRIMs. Theo đó, Việt Nam cam kết
sẽ loại bỏ hoàn toàn các biện pháp không phù hợp với Hiệp định TRIMs ngay tại thời điểm
Việt Nam gia nhập WTO. Cụ thể, Việt Nam cam kết sẽ loại bỏ các biện pháp sau như là
điều kiện để cấp phép đầu tư hay là điều kiện để cấp ưu đãi đầu tư, gồm:
- Yêu cầu về nội địa hóa đối với dự án sản xuất, lắp ráp ô tô, xe máy, và các mặt hàng
cơ khí, điện – điện tử.
- Cấp ưu đãi về thuế nhập khẩu theo tỷ lệ nội địa hóa đối với các doanh nghiệp sản
xuất, lắp ráp hàng cơ khí, điện – điện tử và phụ tùng ô tô.
- Yêu cầu về đầu tư phải gắn với phát triển nguồn nguyên liệu trong nước đối với dự
án đầu tư nước ngoài chế biến các sản phẩm: sữa, dầu thực vật, mía đường, gỗ.
3
BTA - Bilateral Trade Agreement – Hiệp định thương mại song phương Việt – Mỹ
6