1. Khỏi nim gia ỡnh
Theo PGS.Trn Trng Thu: gia ỡnh l mt nhúm nh liờn kt vi nhau
bi nhng mi quan h hụn nhõn, huyt thng hoc nhn con nuụI, to thnh mt
h riờng bit, tỏc ng qua li v giao tip ln nhau qua vai trũ xó hi ca tng
ngi: l chng, l cha, l m, l con trai, l con gỏi to thnh mt nn vn hoỏ
chung - Giỏo dc i sng gia ỡnh, NXB: Giỏo dc, 1990, tr20.
Lut hụn nhõn gia ỡnh nm 2000 quy nh : gia ỡnh l tp hp nhng
ngi gn bú vi nhau do hụn nhõn, do quan h huyt thng hoc do quan h nuụi
dng lm phỏt sinh cỏc ngha v v quyn li gia h vi nhau theo quy nh ca
lut ny
T gúc tõm lý hc, chỳng tụi cho rng: gia ỡnh l mt nhúm xó hi,
tn ti v phỏt trin da trờn cỏc mi quan h c bn l quan h hụn nhõn v
tỡnh cm huyt thng sõu sc, trong ú, mi cỏ nhõn hỡnh thnh v phỏt trin
nhõn cỏch.
2. Khỏi nim tr v thnh niờn
Quỏ trỡnh phỏt trin ca mt a tr t khi sinh ra ti khi trng thnh tri
qua cỏc giai on phỏt trin khỏc nhau vi cỏc c Im tõm sinh lý c trng.
Tui v thnh niờn l giai on cui cựng trong quỏ trỡnh phỏt trin ca tr
em. ú l giai on chuyn tip t tr em thnh ngi ln.
Vic xỏc nh chớnh xỏc tui bt u v kt thỳc ca tui v thnh niờn l
khụng n gin. Mi tỏc gi cú nhng quan nim khỏc nhau. Chng hn
E.Spranger cho rng tui v thnh niờn l t 14 ti 17 tui; .Bromlei li coi tui v
thnh niờn l t 11 n 15 tui; nh tõm lý hc Xụ vit .B.Encụnhin cho rng la
tui v thnh niờn l t 11 cho ti ht 15 - V Dng, Tõm lý hc tui v thnh niờn,
Tp chớ Tõm lý hc, s 4/1998, tr 17 - 21.
Theo cỏc nh Tõm lý hc Vit Nam thỡ tui v thnh niờn gm hai giai on
l: giai on hc sinh THCS (hay thiu niờn) v giai on hc sinh PTTH (hay giai
on u ca tui thanh niờn).
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
1
Theo chỳng tụi, khỏi nim tr em v thnh niờn l khỏi nim dựng ch

theo suốt quá trình phát triển của trẻ.
Tác động của giáo dục gia đình chủ yếu diễn ra theo cơ chế bắt chước, đồng
nhất từ phía trẻ nhỏ theo những tấm gương của người lớn mà trẻ có thể học tập.
Sự tác động của giáo dục gia đình dựa trên tình cảm.
Có ba cách giáo dục gia đình ảnh hưởng không tốt tới sự phát triển nhân
cách của trẻ, đó là:
- Cha mẹ quá nuông chiều con cái.
- Cha mẹ thờ ơ, không quan tâm tới con cái.
- Cha mẹ quá nghiêm khắc với con cái.
Theo chúng tôi, có một số nguyên nhân từ phía gia đình dẫn trẻ em vị thành
niên sử dụng thuốc lắc trong thời gian qua bao gồm :
4.1. Cha mẹ quá nuông chiều con cái
Theo chúng tôi nguyên nhân đầu tiên xét từ khía cạnh gia đình dẫn trẻ sử
dụng thuốc lắc là do cha mẹ quá nuông chiều con cái.
Cha mẹ quá nuông chiều con cái là mẫu cha mẹ rất quan tâm đến con cái
nhưng lại sao nhãng việc quản lý con và thường rất ít đặt ra các yêu cầu đối với con
cái. Nhiều cha mẹ cố ý nuôi nấng con cái theo cách này, bởi họ tin rằng sự quan
tâm trừu mến, kết hợp với việc ít kiềm chế, bó buộc sẽ nuôi dạy con trở thành
người tự tin và sáng tạo.
Hiện nay, trong điều kiện nền kinh tế thị trường, không ít ông bố bà mẹ mải
lo làm ăn, lo thăng quan tiến chức… mà ít có thời gian chăm sóc con cái, phó mặc
mọi việc dạy dỗ và giáo dục cho Ôsin và nhà trường. Họ nghĩ đơn giản rằng, việc
cung cấp cho con mọi nhu cầu về vật chất là điều kiện tốt nhất cho con mình phát
triển nhưng đâu đơn giản vậy.
Các bậc cha mẹ tưởng rằng cung cấp đủ tiền bạc cho con cái là chúng phát
triển bình thường như bao trẻ khác. Họ không hiểu rằng ở giai đoạn này nhu cầu
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
3
chia sẻ của trẻ rất lớn. Do đó, sự thương yêu chăm sóc, động viên của cha mẹ, đặc
biệt là mẹ đối với trẻ nữ và cha đối với trẻ nam có

giáo dục con cái theo kiểu trên sẵn sàng tham gia bất cứ hoạt động nào miễn được
coi là thời thượng, là chơi trội, là dân sành điệu.
“Hiện tượng lạm dụng các chất kích thích nói chung và sử dụng ecstacy nói
riêng đã đáp ứng được một “nhu cầu” xu thời mang tính thời thượng của một bộ
phận thanh niên. Nó khơng phải hồn tồn là sự bắt chước mà là sự adua, đua đòi,
hiểu lầm rằng như thế mới là thanh niên thành phố, là biết ăn chơi…Tất thảy
những đối tượng này đều là con em trong các gia đình khá giả, được cha mẹ cưng
chiều cung cấp tiền bạc rủng rỉnh và khơng hề kiểm sốt chúng đã chi tiều những
đồng tiền đó vào việc gì”- GS.TS. Đỗ Long.
4.2. Cha mẹ q nghiêm khắc với con cái
Nếu cha mẹ nng chiều con cái q mức đã dẫn đến những hậu quả khơng
tốt, kết quả của cách giáo dục đó là rất nhiều trẻ em đã sử dụng những đồng tiền
của cha mẹ vào hoạt động vi phạm pháp luật, đặc biệt là việc sử dụng các loại
thuốc lắc trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, nếu cha mẹ giáo dục con q nghiêm
khắc, khắt khe thì cũng đẩy trẻ tới việc vi phạm các chuẩn mực xã hội trong đó có
việc sử dụng thuốc lắc. Thoạt nghe có vẻ khó chấp nhận nhưng sự thực là như vậy.
Cha mẹ có kiểu giáo dục này là cha mẹ rất khắt khe, bắt buộc con cái nhất
nhất phải theo đường, hướng mà cha mẹ đã vạch ra và phải ln ln xem trọng
cơng việc và sự nỗ lực. Cha mẹ kiểu này thường đặt ra những giới hạn chính xác,
quản lý gắt gao và kiểm sốt con hồn tồn. Những kiểu cha mẹ này thường rất ít
khi cho con cái được trao đổi, tranh luận với họ. Điều này khiến cho con cái họ
thường thiếu tính cá nhân, bảo gì làm ấy rất dễ bị lơi kéo, thuyết phục bởi người
khác.
Có hiện tượng sau chúng ta thường hay quan sát thấy trong đới sống xã hội:
nhiều trẻ được thừa nhận là rất ngoan ngoan khi ở nhà, cha mẹ bảo gì làm đấy,
thậm chí có những lúc còn bị coi là “đần” thế nhưng lại là những trẻ tham gia tích
cực vào các nhóm băng đảng phạm tội. Theo chúng tơi, chính cách giáo dục của
cha mẹ một cách q độc đốn và nghiêm khắc đã làm cho trẻ khơng có cơ hội thể
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
5

s th , thiu trỏch nhim ca cha m trong vic giỏo dc con cỏi m bit bao
trng hp tr em cú nhng hnh vi lch chun do tp nhim t nhng nhúm bn
xu m cha m khụng h hay bit. Nguy him l nhng em vi phm m khụng bit
mỡnh vi phm vỡ khụng nhn c s nh hng, khuyờn nh t cha m.
Chỳng ta cng cn lu tõm ti cỏc tr em sinh sng trong cỏc gia ỡnh thiu
s chm súc ca cha m do cha m ly hụn, ly thõn, hay tai nn ú l nhng tr
thit thũi, rt cn s nõng tõm lý rt ln. c bit, tr em v thnh niờn rt nhy
cm vi s ly hụn, ly thõn ca cha m. Rt nhiu tr do chỏn nn cuc sng lnh
lo v nng n ni gia ỡnh i tỡm nim vui trong nhng ting nhc inh tai c úc.
H tham gia vo vic s dng thuc lc quờn i cuc sng hin ti ca gia ỡnh
m tr sinh sng. õy l cm giỏc ca mt cụ n sinh trung hc ca thnh ph H
Chớ Minh khi s dng thuc lc: chõn tay tụi ca quy, ch mun ho vo nhp
ca nhng õm thanh ang mi gi nỏo nc kia. V tụi ho vo nhng ngi ó
bay thc s t lõu ri. Nhng gng mt l lm bng tr nờn gn gi, ỏng yờu.
Nột mt h thanh thn v hnh phỳc. Tụi cm thy mt tỡnh yờu cuc sng, yờu
nhng ngi xung quanh mỡnh. Cm giỏc v mt gia ỡnh lnh lo bin mt trong
tụi t lỳc no. Tụi c nhy. Sut 6 ting ng h khụng ngi xung

Nh vy, chớnh mi quan h ca ngi ln ó lm cho tr b tn thng nng
n. Ngi ln ch bit tho món nhu cu cỏ nhõn ca bn thõn h m khụng h bit
rng chớnh a tr trong gia ỡnh l i tng chu nhiu thit thũi v au n
nht c v mt th xỏc v tõm lý.
tui v thnh niờn tr rt d b lụi kộo bi cỏc nhúm khụng chớnh thc.
Chớnh mụi trng gia ỡnh luụn luụn cng thng, bt ho hoc lnh lo ó y tr ra
khi mỏi m gia ỡnh tham gia vo cỏc nhúm khụng chớnh thc. nhúm ny, tr
tỡm thy s thng yờu v ựm bc ln nhau ca cỏc thnh viờn trong nhúm - iu
m tr khao khỏt trong gia ỡnh nhng khụng bao gi cú c. T vic tham gia
vo nhúm khụng chớnh thc tiờu cc, tr tip thu cỏc chun mc ca nhúm. Tt
nhiờn, chun mc ny thng l khụng tt i vi s phỏt trin ca tr.
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Gia đình vẫn là cái nơi quan trọng nhất. Trong một gia đình hồ thuận, cha
mẹ quan tâm đúng mức tới con cái từ cách sống đến các mối quan hệ giao tiếp sẽ
làm giảm tỷ lệ trẻ em vị thành niên chỉ muốn lao vào thế giới lắc để qn đi mọi
buồn phiền. Việc cho con cái tiêu tiền vơ tội vạ cũng là một trong những ngun
nhân dẫn đến thói ngơng cuồng, ăn chơi vơ độ của của các “ơng vua” con nhà giàu.
Cha mẹ cần để tâm tới việc chi tiêu của con em mình khơng phải để theo dõi, giám
sát việc chi tiêu của con mà để biết chắc chắn rằng việc chi tiêu của con em là
nhằm phát triển con người nơi trẻ chứ khơng phải là để ăn chơi trác táng ở chốn
qn bar, vũ trường.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Trần Trọng Thủy, Giáo dục đời sống gia đình, NXB: Giáo dục, 1990.

2. Luật hơn nhân gia đình năm 2000, NXB: Chính trị Quốc gia, 2001.

3. Vũ Dũng, Tâm lý học tuổi vị thành niên, Tạp chí Tâm lý học, số 4/1998, tr 17 -
21.
4. Nguyễn Thanh Bình, Con đường dẫn trẻ vào bar và lắc, ngày 8/6/2005, Tuổi
Trẻ Online.
5. Đơng Việt, “Thiêu thần” Hà thành, 1/4/2005, Tuổi Trẻ Online.
6. Bích Dậu, Cơ đơn thích chơi nổi, 29/3/2005, Tuổi Trẻ Online.
7. Mai Hà, Tâm sự của một gái lắc, 18/9/2004, Tuổi Trẻ Online.
8. Sơn Nam, Vì sao thanh niên hiện nay dễ đi vào con đường “thác loạn”?,
Website: Tamsubantre.org.
9. Đơng Việt, “Lắc” vì đâu?, 20/6/2005, Tuổi Trẻ Online.
10. Nguyễn Lan Hương, Ảnh hưởng của gia đình tới hành vi lệch chuẩn của ở
trẻ em vị thành niên. Khố luận tốt nghiệp, 2005.
11. Nguyễn Đình Gấm, ngun nhân tâm lý xã hội của tội phạm vị thành niên,
Tạp chí Tâm lý học, số 5/2002.