SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI :
"PHƯƠNG PHÁP GIẢI NHỮNG BÀI TOÁN ĐIỆN CÓ SƠ ĐỒ
MẠCH ĐIỆN PHỨC TẠP MẮC AMPE KẾ VÀ VÔN KẾ"
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Môn vật lý là bộ môn khoa học tự nhiên, nó gắn liền với sự phát triển tư duy, sức
tưởng tượng và khả năng sáng tạo của tuổi trẻ để áp dụng vào thực tế cuộc sống của
mình. Bản thân tôi trong những năm dạy môn vật lý tại nhà trường, trong quá trình giải
bài tập vật lý, thực ra trong chương điện học của vật lý lớp 9 nó có nhiều dạng nhưng
một dạng bài tập điện mắc ở dạng sơ đồ phức tạp có mắc ampe kế và vôn kế. Để tính
số chỉ ampe kế và vôn kế học sinh rất khó khăn trong quá trình xử lý mạch điện để có
điều kiện bồi dưỡng học sinh giỏi về dạng toán này, do vậy để cho học sinh dễ hiểu,
nắm được cách giải quyết. Tôi nảy sinh ra một ý tưởng, chính ý tưởng này giúp học
sinh vẽ được sơ đồ mạch điện lại đơn giản hơn so với mạch điện ban đầu.
Như vậy khi giả quyết được những bài toán dạng sơ đồ phức tạp này trước hết phải trải
qua một bước rất cơ bản bằng cách nào đó giúp học sinh vẽ chuyển dần từng bước từ
sơ đồ phức tạp đến sơ đồ đơn giản rồi lại đơn giản hơn nữa thì mới tính được các đại
lượng trên mạch điện rồi tiến đến tìm giá trị trên ampe kế và vôn kế.
Do vậy để giả quyết các bài toán phức tạp về điện trong chương điện học đối với sơ đồ
mạch điện phức tạp có mắc ampe kế và vôn kế. Tôi mạnh dạng đề xuất sáng kiến kinh
nghiệm nhỏ, “Phương pháp giải những bài toán điện có sơ đồ mạch điện phức tạp
mắc ampe kế và vôn kế”. Để phục vụ cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi
B. THỰC TRẠNG VÀ SỰ CẦN THIẾT
1. Thực trạng
Việc dạy học chương điện học với những nội dung bí quyết trong sách giáo khoa cùng
với những tiết thực hành thì dụng cụ ampe kế và vôn kế mắc vào sơ đồ mạch điện để
đo được độ lớn của cường độ dòng điện và hiệu điện thế.
Thế nhưng trong thực tế gặp nhiều bài toán có sơ đồ rất phức tạp ở đây tôi chỉ xét trên
sơ đồ có mắc ampe kế và vôn kế.
Nhìn trên sơ đồ mạch điện theo đề bài học sinh không thể xác định được các dụng cụ
nối tiếp hay song song cho nên không thể áp dụng hệ thức của định luật ôm được.

nhau.
* Bước 2:
- Tiến hành vẽ lại mạch điện theo các ký hiệu các chữ cái đã được qui định viết
trên mạch điện.
- Sau đó lại đánh dấu chiều dòng điện trên hình vẽ lại theo chiều từ dương sang
âm. Đánh dấu dòng điện trên mạch điện của đề tài.
* Bước 3:
Dựa vào mạch điện ban đầu theo đề bài và mạch điện đã được vẽ lại để tìm số
chỉ của ampe kế và vôn kế.
Vậy để thực hiện vẽ phương pháp này theo ba bước ta xét lần lượt các ví dụ sau
đây.
1. Ví dụ 1:
Cho mạch điện như hình vẽ với R1 = 4W, R2 = 6W, R3 = 12W, UAB = 6V.
Tính số chỉ của các ampe kế và vôn kế.
Bước 1:
Bước 2:
D º A, C º B

IA1 = I – I1 = I2 + I3
IA2 = I1 + I2
UV1 = U1
UV2 = U3
Bước 3:

I = I1 + I2 + I3 = 1,5 + 1 + 0,5 = 3A
IA = I = 3A
IA1 = I2 + I3 = 1 + 0,5 = 1,5A
IA2 = I1 + I2 = 1,5 + 1 = 2,5A
UV1 = UV2 = UAB = 6V
2. Ví dụ 2:


RCD = RCM +R5 = 8+2=10

UCM = I.RCM = 2.8 = 16V

IA = I1 = 0,67A

UPQ = UCQ - UCP = I2.R2 - I1.R1 = 4/3.8 - 2/3.10 = 12/3 V = 4 V
Vậy IA = 0,67A, UV = 4V.
4. Ví dụ 4:
Cho mạch điện như hình vẽ với:
UAB = 20V, R1 = R2 = 4W
R3 = 8W; R4 = R6 = 10W
R5 = 5W, R7 = 15W
Tính số chỉ của các Ampe kế
Bước 1:
Bước 2:
IA1 = I3 + I6 – I4
IA2 = I2 + I4 = I5 – I1
Bước 3:

(Vì R1 = R2 và R1//R2).
5. Ví dụ 5:
Cho mạch điện như hình vẽ với: R1 = R2 = R3 = R4 = R5 = R6 = 9W; UAB = 21V.
Tính số chỉ của các ampe kế và vôn kế.
Bước 1:
Bước 2:
IA1 = I – I2 = IA2 + I5
IA2 = I4
IA3 = I2 + I4

Trong quá trình giảng dạy đa số học sinh giải quyết được bài toán một cách
nhanh chóng đạt được hiệu quả cao trong quá trình bồi dưỡng học sinh của mình.
Trên đây là một ý tưởng nhỏ mà bản thân tôi rút ra được trong quá trình dạy trên
lớp, cũng như bồi dưỡng học sinh giỏi, tất nhiên sẽ có những thiếu sót. Tôi rất mong
quý thầy cô, đồng nghiệp thông cảm.