Phòng GD-ĐT Huyện đông triều
Trờng Mầm non sơn ca
Giải pháp sáng tạo
Phổ nhạc cho thơ
- lứa tuổi mẫu giáo -
Tác giả: Dơng Thị
TâmNăm học 2009 2010

1/ Tên giải pháp : Phổ nhạc cho thơ

2/ Mục đích chọn giải pháp

Có ngời nói rằng:
Thơ là nhạc, nhạc là thơ ,
mỗi vần thơ đẹp
cũng chính là một nốt nhạc hay.
Với trẻ em mầm non, thơ là một phần không thể thiếu trong nội dung giáo dục
hiện nay ở trờng mẫu giáo, những bài thơ chính là những đôi cánh giúp bé bay bổng
trong không gian diệu kỳ của thế giới thiên nhiên, thế giới con ngời đầy màu sắc.
Thơ với trẻ em mầm non là những hình ảnh vô cùng thân thiết và gần gũi: là bầu
trời, là mặt đất, là hoa cỏ tơi xanh bốn mùa, là ngôi nhà thân yêu mà bé đang sống
là những gì bé thấy qua đôi mắt ngây thơ. Thơ hiện lên trong trẻo, tơi tắn qua giọng
đọc líu lo còn hơi ngọng nghịu của bé, qua những cử chỉ vụng về nhng ngộ nghĩnh
đáng yêu.
Bé yêu thơ và thơ yêu bé
, có phải thế mà đã có rất nhiều nhà
thơ đã viết nên những bài thơ đi cùng năm tháng, qua rất nhiều thế hệ mầm non,
những bài thơ nh còn sống mãi.

tác phẩm sâu sắc, tích luỹ những câu thơ củng cố trí nhớ và lòng yêu thích văn học .
Quá trình học thuộc lòng diễn cảm sẽ phát triển tình cảm, xúc cảm, khả năng cảm thụ
văn học cùng với nó là năng lực hoạt động nghệ thuật
- Việc tìm và chọn các bài thơ trong chong trình để phổ nhạc sao cho bài thơ không
mất đi ý nghĩa, nội dung cơ bản là việc cần chú tâm nhiều
- Phải tham khảo ý kiến của những ngời hiểu biết về âm nhạc vì nhạc phải chuẩn thì
ai đọc nốt nhạc cũng sẽ hát đợc và hát đúng giai điệu.
- Phải chọn giai điệu bài hát phù hợp với nội dung, ý nghĩa bài thơ.
3.2 : Về mặt thực tiễn :
- Đợc ban giám hiệu nhà trờng luôn đầu t về cơ sở vật chất, khuyến khích và động
viên về tinh thần để tôi yên tâm sáng tác.
- Hai giáo viên trong lớp - đều 2 giáo viên giỏi, đều có năng khiếu về âm nhạc nên
việc tiếp thu phần nhạc rất nhanh, đôi khi còn góp ý cho tôi trong việc chọn nốt nhạc,
lời ca sao cho ca từ thật mềm mại, giai điệu thật mợt mà.
- Tôi có khả năng phổ nhạc cho thơ, khả năng nghe nhạc và hát của học sinh tốt.
- Học sinh ở lớp tôi phần lớn đã học qua lứa tuổi mẫu giáo bé nên mạnh dạn, hứng
thú học những điều mới lạ.
- Khả năng âm nhạc của giáo viên còn hạn chế: cha hiểu thật tờng tận về tính chất âm
nhạc ( VD: trờng độ, cao độ, quãng hay cung của bài hát )
3.3 : Biện pháp (Bớc đầu tôi phổ nhạc cho các bài thơ của MG lớn)
* Biện pháp 1: Khảo sát chơng trình dạy môn LQVH lớp mẫu
giáo lớn -
- Trong chơng trình học của trẻ MG lớn có 16 bài thơ:
3
1. Làm anh
2. Bàn tay cô giáo
3. Trăng ơi, từ đâu đến
4. Hạt gạo làng ta
5. Chú Đỗ con
6. Cây dừa

2 . ảnh Bác
Có thể nói, mỗi bài thơ là một điều kỳ diệu mà càng khám phá ta lại càng thấy lý
thú:
+ Nh bài thơ Trăng ơi, từ đâu đến, tác giả Trần Đăng Khoa đã đa ra những so sánh
vô cùng ngộ nghĩnh, hình ảnh trong thơ rất đặc biệt nhng rất gần gũi với trẻ em. Lời
thơ trong sáng, giản dị, dễ hiểu nh hai em bé đang ngồi ngắm mọi cảnh vật xung
quanh và trò chuyện với nhau: Trăng bay nh quả bóngBạn nào đá lên trời?.
+ Với bài thơ Đàn gà mới nở, tác giả Phạm Hổ lại nh hoà vào không khí đầm ấm
của gia đình yêu thơng, có hình ảnh các chú gà con mới ra đời: lông vàng, mắt đen,
lon ton chạy cái cảm giác chạy líu ríu - chạy biến cả chân theo mẹ làm cho hình
4
ảnh gia đình và cảnh vật làng quê thanh bình trong bài thơ càng thêm phần đẹp hơn
trong con mắt của mỗi ngời .
* Còn rất nhiều bài thơ trong chơng trình mà tôi không thể phân tích hết đợc
trong khuôn khổ một bài viết nhng tôi cũng muốn nói rằng: để phổ nhạc cho các bài
thơ là phải hiểu và nghiên cứu kỹ từng bài thơ, chúng ta phải dựa vào vần và nhịp
điệu của bài thơ để viết thành những bản nhạc phù hợp cho cô và trẻ. Có lẽ vì
những điều trên mà khi đọc những vần thơ hay này, tôi đã có cảm giác nh từng nốt
nhạc đang ngân nga trong đầu, đúng nh phần đầu bài viết này đã nói:
Trong thơ có nhạc - trong nhạc đã có thơ

* Biện pháp 2: Phổ nhạc cho thơ
- ở trong chơng trình học của trẻ đã có một số bài thơ nh: Làm anh, Bàn tay
cô giáo, Hạt gạo làng ta đã đợc các nhạc sĩ phổ nhạc và phổ biến rộng rãi. Dựa
vào đó, tôi đã phổ nhạc cho 8 bài thơ trong đó có một bài thơ do tôi tự sáng tác, có
thể kể tên một số bài thơ đó nh sau ( các bài thơ này đợc phổ nhạc bản nhạc)
1. Chú đỗ con
2. Đàn gà mới nở
3. Cái bát xinh xinh
4. Hoa cúc vàng

Rồi một sáng mùa xuân
Ma xuân gieo lấm tấm
Ma nhẹ nhàng khẽ gọi
Đỗ con ơi, dậy mau !
Nhng đỗ con làu bàu:
Em lạnh, không dậy đâu !
Rồi lại nằm cuộn mình
Ngủ dới lòng đất ấm
Chị gió xuân bay tới
Cũng nhẹ nhàng vẫy gọi
Nhng đỗ con làu bàu
Em lạnh, không dậy đâu !
Ma và gió cùng nhau
Gọi mặt trời tỏa sáng
Đỗ con bừng tỉnh giấc
Chào đón một mùa xuân.
- Trong bài thơ Chú đỗ con ta thấy hiện lên bức tranh mùa xuân, mùa khởi đầu
cho những cuộc sống mới, là thời gian mà chồi non vơn mình lên thành cây thì ở bài
thơ Đàn gà mới nở ta lại thấy hiện lên hình ảnh buổi tra mùa hè, trong khu vờn nơi
làng quê Việt Nam thanh bình có đàn gà con mới nở, lon ton chạy theo mẹ. Trong
khổ 2 và 3 của bài thơ, tôi đã đa vào phần đọc lời không nhạc- có trống đệm- vì tôi
muốn trẻ đợc nghe thật rõ ràng lời thơ và cũng là để tăng yếu tố bất ngờ, cảm giác sôi
động nh các chú gà con đang chạy xung quanh mình. Câu kết của bài hát đợc hát thật
chậm để ngời nghe có cảm giác bình yên, nhẹ nhàng, lắng đọng trong tâm hồn.
Đàn gà mới nở
6
Mời quả trứng tròn
Mẹ gà ấp ủ
Mời chú gà con
Hôm nay ra đủ

Có cành hoa cúc
Nở xòe rung rinh
Từ hòn đất sét
Qua bàn tay mẹ
Qua bàn tay cha
Thành cái bát hoa
Nâng niu bé giữ
Mỗi bữa hàng ngày
Công cha công mẹ
Bé cầm trên tay.
7
- Trên cái bát xinh xinh của bé có hình ảnh cành hoa cúc rung rinh làm ta liên
tởng đến một khu vờn nhà tràn ngập hoa cúc. Hoa cúc vàng giấu đi cái vẻ đẹp dịu
dàng, nồng nàn của nó trong mùa đông giá rét, và khi những hạt ma xuân đầu tiên
bay tới cũng là lúc hoa cúc nở bừng muôn cánh chào đón năm mới. Chỉ lúc ấy ta mới
thấy hết vẻ đẹp rực rỡ đầy ý nghĩa của hoa cúc khi hoa nở trong vờn hay trớc thềm
nhà trong ngày tết.
- Bài hát Hoa cúc vàng với giai điệu tha thiết, nhẹ nhàng nh một tia nắng dịu
dàng sởi ấm muôn ngời, muôn nhà trong ngày xuân đến
Hoa cúc vàng
Suốt cả mùa đông
Nắng đi đâu miết
Trời đắp chăn bông
Còn cây chịu rét
Sớm nay nở hết
Đầy sân cúc vàng
Thấy mùa xuân đẹp
Nắng lại về chăng?
ồ, chẳng phải đâu
Mùa đông nắng ít

chính là bài thơ mà tôi sáng tác trong năm học 2009- 2010, bài thơ này đã đợc BGH
Trờng tôi chọn và đa vào chơng trình giảng dạy cho các bé MG trờng tôi . Lời thơ nhẹ
nhàng nên giai điệu bài hát cũng mợt mà, đầm ấm, truyền cảm nh lời mẹ dạy con.
Song song với tình cảm của mẹ, cô giáo dành cho con hoặc ngợc lại, chúng ta
thấy trong văn học mầm non còn tồn tại một tình cảm vô cùng thiêng liêng: đó là tình
cảm của Bác Hồ dành cho thiếu nhi- thiếu nhi dành cho Bác. Bác Hồ trong bài thơ
ảnh Bác hiện lên nh một ngời ông thân thiết và gần gũi, luôn bên các cháu cả khi
lúc cháu chơi hay trong lúc bom đạn chiến tranh. Có thể nhà thơ Trần Đăng Khoa khi
viết bài thơ này cũng không ý thức đợc rằngảnh Bác của anh nói riêng và hàng
triệu tác phẩm văn học khác nói chung đã tạo dựng và tôn vinh hình ảnh Bác Hồ sống
mãi ngàn đời cùng với cháu con nớc Việt. Lời ca, tiếng nhạc của bài hát tha thiết, nhẹ
nhàng nói lên sự yêu thơng, sự sâu lắng trong mỗi ngời khi gặp lại:
ảnh Bác
Nhà em treo ảnh Bác Hồ
Bên trên là một lá cờ đỏ tơi
Ngày ngày Bác mỉm miệng cời
Bác nhìn các cháu vui chơi trong nhà
Ngoài sân có mấy con gà
Ngoài vờn có mấy quả na chín rồi
Em nghe nh Bác dạy lời
Cháu ơi, đừng có chơi bời đâu xa
Trồng rau, quét bếp, đuổi gà
Thấy tàu bay Mỹ nhớ ra hầm ngồi
Bác lo bao việc trên đời
Ngày ngày Bác vẫn tơi cời với em.
Bài thơ này khi dạy trẻ tôi thờng thấy trẻ nhầm lẫn giữa 2 câu:
Ngày ngày Bác mỉm miệng cời
và Ngày ngày Bác vẫn mỉm cời với em nên khi sáng tác nhạc cho bài thơ, khi hát
theo giai điệu trẻ không nhầm lẫn nữa. Đây là u điểm của phổ nhạc cho thơ vì trớc
đây khi dạy trẻ đọc thơ, cách sửa khi trẻ đọc nhầm từ- câu rất khô khăn và không đạt

- Tôi đã sử dụng các bài hát vào các tiết dạy nhằm gây hứng thú cho trẻ vì hiện nay
trong chơng trình GDMN rất cần có sự đổi mới không ngừng về hình thức tổ chức.
Những bài thơ phổ nhạc đợc tôi sử dụng vào các phần trong tiết dạy:
+ Sử dụng vào phần mở bài để gây yếu tố bất ngờ.
+ Sử dụng trong trò chơi Những nốt nhạc vui- trẻ nghe giai điệu, đoán tên tranh
hoặc bài thơ, sự vật
+ Sử dụng cho phần cuối của tiết dạy để trẻ lắng đọng nội dung bài thơ, câu
chuyện trong tâm hồn.
+ Dùng để chuyển tiếp giữa hai phần của tiết dạy.
4/ Kết quả giải pháp :
- Với cô giáo:
10
+ Nâng cao đợc hình thức và nghệ thuật lên lớp ở tiết dạy LQVH nói riêng và các tiết
học khác nói chung.
+ Khả năng nghe và hiểu tác phẩm văn học rõ ràng hơn.
+ Khả năng âm nhạc của tôi nâng cao rõ rệt, tiết dạy sôi động, và lôi cuốn học sinh.
+ Tôi đang tiếp tục su tầm và phổ nhạc cho các bài thơ còn lại trong chơng trình văn
học MG lớn và mở rộng phạm vi sang chơng trình văn học của MG nhỡ và bé.
- Với học sinh:
Kết quả trên trẻ
STT Tên nội dung Đầu năm Cuối năm
1 Hứng thú đọc thơ 59% 98%
2 Thuộc thơ trọn vẹn 54% 95%
3 Thuộc từng đoạn thơ 72%( sau tiết 1) 100%
+ Trẻ hứng thú, say mê đọc thơ và hát nhẩm theo bài hát cùng cô trên tiết học.
+ Rất thích học thuộc các bài hát và luôn hát cho nhau nghe.
+ Khả năng hiểu thơ nâng lên rõ rệt: trả lời câu hỏi rõ ràng, đúng ý, nắm đợc thứ tự
các câu thơ trong bài nhanh hơn.
+ Trẻ thích đi học, yêu thích môn LQVH nhiều hơn.
+ Khả năng giao tiếp tốt tăng cao: trẻ tự tin, mạnh dạn hơn hẳn khi biểu diễn, nói

Mạo Khê, ngày 18 tháng 5 năm 2010
Ngời viết

Dơng Thị Tâm
12