Bài tập môn: Phát thanh trực tiếp
Đề bài:
1. Suy nghĩ của em về năng lực và phẩm chất của nhà báo làm phát
thanh trực tiếp và hướng rèn luyện của bản thân.
2. Điều tâm đắc nhất mà em thu được là gì?
Bài làm:
Phát thanh trực tiếp là loại hình phát thanh hiện đại, xuất hiện
trong thời kì cạnh tranh mạnh mẽ của các thể loại báo chí. Trước xu thế
tất yếu đó, phát thanh đứng trước 2 lựa chọn: hoặc bằng long với loại
hình quá độ trung gian chuyển tiếp từ báo in sang báo hình, báo mạng
điện tử, hoặc là vươn lên để tồn tại và phát triển cùng các thể loại báo
chí khác. Những người làm phát thanh hiện đại chọn cách thứ 2, và Phát
thanh trực tiếp là một trong những giải pháp quan trọng làm nên sức
sống mới cho phát thanh.
Phân môn Phát thanh trực tiếp là môn chuyên ngành quan trọng
của sinh viên Phát thanh. Trong môn học, sinh viên được cung cấp rất
nhiều kiến thức để sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp, được tự
mình làm những chương trình trực tiếp. Qua đó, có những hiểu biết và kĩ
năng nhất định để xây dựng chương trình phát thanh trực tiếp thành công
nhất.
Đối với một nhà báo làm phát thanh, việc chuẩn bị chủ để kịch bản
chương trình, quá trình sáng tạo, thu phát sóng được chuẩn bị kĩ lưỡng,
và có sự kết hợp ăn ý giữa ê kíp làm việc, vì việc sáng tạo một chương
trình phát thanh phải là kết quả của một nhóm thực hiện. Chương trình
phát thanh trực tiếp cũng vậy. Tuy nhiên, chương trinh trực tiếp đòi hỏi
sự chuẩn bị công phu và sự phối hợp, đoàn kết tốt. Ngoài những năng
lực, phẩm chất cần thiết của một nhà báo phát thanh như khả năng đọc,
nói; khả năng biên tập; am hiểu các thiết bị kĩ thuật…, nhà báo làm phát
thanh trực tiếp còn cần có những phẩm chất kĩ năng thực tiễn như sự
nhanh nhạy, hoạt báo; khả năng vận động thuyết phục, lôi cuốn công
chúng tham gia chương trình; kĩ năng thực hiện phỏng vấn tại hiện

tĩnh tự tin xử lý tình huống. Ngoài những phẩm chất cơ bản như giọng
nói, kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cũng như kiến thức của xã hội.
Người dẫn chương trình phát thanh trực tiếp cần có thêm khả năng liên
hệ giữa sự kiện đang diễn ra với những vấn đề thực tiễn, có khả năng kết
nối những ý kiến một cách sinh động cụ thể, cuốn hút công chúng.
Người dẫn chương trình phải là người làm chủ các chương trình
tọa đàm, chương trình khách mời phòng thu, đảm bảo làm sao chương
trình tuân thủ đúng theo đồng hồ đã định sẵn. Người dẫn chương trình
phát thanh trực tiếp cũng phải là người rất hoạt ngôn, tức là rất linh hoạt
trong sử dụng ngôn từ, đối đáp với khách mời, hướng khách mời đi theo
đúng hướng của chương trình đang thảo luận. Đặc biệt, người dẫn
chương trình cũng phải là người có “thần kinh thép” khi thường xuyên
phải đối mặt với những tình huống ngoài dự kiến của kịch bản, cũng như
tình huống phát sinh từ khách mời.
Trong chương trình phát thanh trực tiếp phát vào ngày 16 tháng 8
tại studio, trong vai trò là một người dẫn chương trình, em cũng được
biết thêm những kĩ năng cần thiết của người dẫn chương trình. Trong
phát thanh trực tiếp, là một người dẫn chương trình thực sự rất áp lực và
thường xuyên đối mặt với những yếu tố chưa lường được trong kịch bản.
Đặc biệt phần cuối tọa đàm còn tỏ ra rất lúng túng và bối rối. Đó cũng là
một trong những khó khăn của người dẫn chương trình trong phát thanh
trực tiếp. Người dẫn chương trình là linh hồn của chương trình, thành
bại của chương trình trực tiếp đều do yêu tố dẫn quyết định. Không phủ
nhận vai trò của các yếu tố khác như kịch bản, đạo diễn, kĩ thuật, nhưng
người dẫn không thành công sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng của
chương trình.
Đối với biên tập viên: Biên tập là công việc xuyên suốt các
chương trình phát thanh nói chung và phát thanh trực tiếp nói riêng.
Người biên tập cũng có nhiệm vụ tham gia trong quá trình sản xuất
chương trình phát thanh trực tiếp, cùng với đạo diễn chuẩn bị công việc

thanh thu được đạt được chất lượng tốt nhất.
Trong thực hiện tin ở hiện trường, phóng viên cần có sự chuẩn bị
cụ thể từ các phương tiện kĩ thuật như máy ghi âm xách tay, micro;
trong quá trình phỏng vấn ở hiện trường, cần chuẩn bị những kĩ năng
giao tiếp cơ bản phù hợp với từng độ tuổi và mục đích của chương trình.
Tác nghiệp ngoài hiện trường cũng cần có một khả năng xử lí tình huống
linh hoạt. Theo cuốn sách Phát thanh trực tiếp, đối với phóng viên ở hiện
trường, “ một trong những chẩm chất cần có là phương pháp tiếp cận
thực tế một cách thông minh, năng lực hoạt động thực tiễn linh hoạt,
nhạy bén”. Trong quá trình rèn luyện, “nhà báo cần không ngừng thời sự
hóa kiến thức của mình để có khả năng đánh giá thích đáng những thông
tin mà anh nhận được”.
Đối với nhà báo trong vai trò kĩ thuật viên: Kỹ thuật viên là người
có vai trò quan trọng trong tất cả các chương trình. Thành bại của
chương trình, hay chương trình có đến được với thính giả hay không là
phụ thuộc rất nhiều vào kĩ thuật viên.
Ngoài yêu cầu sử dụng thành thạo chuyên nghiệp các loại máy
móc phương tiện, kĩ thuật viên cần có khả năng làm việc nhóm có hiệu
quả, giữ vững sóng trong phòng thu; có khả năng nắm vững được những
ý đồ của đạo diễn, chủ đề của chương trình. Kĩ thuật viên cũng là người
chủ động linh hoạt trong quá trình thực hiện chương trình. Trong phát
thanh trực tiếp, nhà báo và kĩ thuật viên luôn phải đối mặt với những
tình huống bất ngờ, ngoài kịch bản chương trình, do đó đòi hỏi sự nhanh
nhạy và khả năng xử lí nhanh, hợp lí các tình huống phát sinh. Ví dụ như
trong một chương trình tọa đàm trực tiếp mà khách mời chưa đến hoặc
không thể đến, kĩ thuật cùng với phóng viên phòng thu có sự kết hợp
nhịp nhàng để phát các chương trình khác thay thế.
Đối với phát thanh trực tiếp, những nhiệm vụ có thể thay đổi linh
hoạt và có những người có thể đảm nhận những vai trò khác nhau. Trong
mỗi vai trò cũng cần có những yêu cầu về năng lực và phẩm chất phù

thu về được rất nhiều kinh nghiệm bổ ích. Mỗi chương trình: tọa đàm
trực tiếp, điểm báo trực tiếp, thời sự và âm nhạc trực tiếp… đểu để lại
nhiều điều cho sinh viên chúng em.
Trong quá trình học, đặc biệt là quá trình làm chương trình, có lẽ
em tâm đắc nhất với chương trình thi cuối môn. Đó là chương trình trực
tiếp hoàn toàn, do nhóm sinh viên thực hiện. Đây cũng là chương trình
đầu tiên mà sinh viên tự làm hoàn chỉnh, sử dụng sự giúp đỡ từ phòng
thu, với các phương tiện kĩ thuật hiện đại tự trang bị. Mặc dù chương
trình vẫn còn nhiều hạn chế, những lỗi có thể nhìn thấy được như cách
dẫn, khả năng làm tin hiện trường, khả năng liên kết với từng bộ phận
nhất là kĩ thuật còn nhiều hạn chế… Nhưng qua đó em rút ra được nhiều
kinh nghiệm cho bản thân như khả năng dẫn và lôi cuốn khách mời
trong tọa đàm, khả năng dẫn dắt khách mời theo đúng kịch bản chương
trình, cách ngắt lời khách mời, cách tóm tắt câu trả lời của khách mời để
chuyển sang các mục… Và từ đó cho thấy khả năng dẫn không dễ như
suy nghĩ của bản thân.
Chương trình trực tiếp vừa qua cho thấy tinh thần nhóm và khả
năng liên kết giữa các thành viên trong nhóm. Qua chương trình đó, tinh
thần đoàn kết, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau của các thành viên trong lớp
được nâng cao. Có những thành viên chưa hiểu nhau thì qua chương
trình, qua thực hành nhóm đã có cơ hội được tiếp xúc với nhau nhiều
hơn, được hiểu về nhau hơn.
Chương trình phát thanh trực tiếp làm theo nhóm vừa qua thực sự
đã mang lại cho em những trải nghiệm mới mẻ.