HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TIỂU LUẬN
Môn: Luật và đạo đức báo chí

Đề bài: Thông tin trung thực trên báo chí thể hiện phẩm chất pháp luật và
phẩm chất của nhà báo.

BÀI LÀM
1
Luật vào đạo đức báo chí


Cung cấp thông tin trung thực, khách quan, tôn trọng sự thật là điều
điện tiên quyết hàng đầu đạo đức báo chí của nhà nước ta cũng như của
Liên đoàn báo chí Quốc tế. Thông tin thể hiện trên báo chí được hàng
nghìn, hàng vạn, hàng triệu người theo dõi, nó có ảnh hưởng đến toàn xã
hội. Ở nhiều quốc gia trên thế giới, báo chí là quyền lực thứ 4, thao túng dư
luận Xã hội. Tuy nhiên, ở Việt Nam, dưới chế độ Xã hội chủ nghĩa, nó
không đủ sức mạnh đến vậy nhưng rõ ràng trước thời đại bùng nổ thông tin
toàn cầu, nó đang ngày chứng tỏ vai trò to lớn của mình đến Xã hội. Đi
cùng sự phát triển, thuận lợi của báo chí nước nhà là những mặt tiêu cực,
mặt trái của nó. Thời kì chạy đua theo lợi nhuận này , hàng nghìn tờ báo
giấy, báo mạng, đài phát thanh, đài truyền hình ra đời và hoạt động, những
bài báo xuất hiện tràn lan, có những bài báo thiếu chất lượng về thông tin,
độ trung thực, tính tin cậy của báo chí. Liệu báo chí có đang thực hiện
nghiêm túc vai trò của mình và làm đúng với tiêu chuẩn, đao đức nghề
báo : thông tin trung thực?. Tôi hi vọng đấy chỉ là những trường hợp “ con
sâu làm giàu nồi canh” của nghề báo.

Các cơ quan báo chí là nơi cung cấp thông tin về mọi mặt Kinh tế,

chủ quan của bản thân, những tình tiết hư cấu hay chưa được tìm hiểu kĩ
vào bài viết. Những sự kiện buồn tẻ, thông tin nhàm chán qua “ngòi bút bị
bẻ cong” của một số nhà báo “xào nấu”, “thêm mắm thêm muối” đã trở
thành những câu chuyện thú vị, thu hút người theo đọc. Với một nhà báo có
tư cách nghề nghiệp, tôn trọng sự thật thì họ phải tìm hiểu nguồn tin một
cách cẩn thận, kiểm tra tính trung thực, tin cậy của nguồn tin. Đồng thời
người viết phải tiết chế ý kiến chủ quan của mình, nhìn nó dưới góc độ
khách quan, không khếch đại thông tin, xuyên tạc, thêm thắt, biến tấu tình
3
Luật vào đạo đức báo chí


tiết.. Rõ ràng một bài báo trước khi đăng tải, ngoài tác giả, toà soạn khó có
thể kiểm chứng nguồn thông tin một cách chặt chẽ, nghiêm ngặt. Cả nước,
tính đến tháng 11/2012 có 812 cơ quan báo in với 1084 ấn phẩm, 67 đài
truyền hình với hàng nghìn kênh khác nhau, số báo mạng lại càng không kể
hết. Liệu có cơ quan chức năng nào có thể kiểm chứng được hết các nguồn
thông tin vì vậy việc đăng tải thông tin một cách trung thực hay không phụ
thuộc chủ yếu vào lương tâm, đạo đức nhà báo.
Ở Việt Nam, các toàn soạn báo, nhà đài thỉnh thoảng phải đăng những
tin xin lỗi, đính chính, cải chính. Rõ ràng điều này minh chứng cho việc
báo chí thông tin thiếu sự kiểm chứng, sai sự thật vẫn còn tồn tại nhiều.
Các nhà báo có khi không lường trước hậu quả của nguồn thông tin sai, họ
chỉ hòng câu khách, giật tít, thu hút độc giả. Đạo đức của người làm báo là
hành nghề trung thực, khách quan, tôn trọng sự thật. Để có được đức tính
tốt đẹp đó đòi hỏi người làm báo phải làm việc nghiêm túc, khoa học và
cẩn trọng. Người làm báo phải thật bình tĩnh, thật sáng suốt trước mọi
nguồn tin khởi phát. Quá trình khai thác, xử lý thông tin phải thận trọng; để
thông tin không sai lệch, đạt độ chính xác cao, khâu kiểm chứng thông tin
qua nhiều nguồn là điều quan trọng và hết sức cần thiết. Điển hình vụ “

đứng trước những thách thức ngày càng gay gắt về đạo đức nghề nghiệp?
Phải chăng, báo chí đã tự phơi bày những điều bất bình thường, khiến dư
luận xã hội tỏ ra hoài nghi, bức xúc, thậm chí phê phán, mất niềm tin đối
với người làm báo? Và phải chăng, chính những “mảng tối” trong đời
sống báo chí đương đại chưa được khắc phục một cách có hiệu quả, khiến
những người làm báo chân chính ngày càng trăn trở, lo âu, đôi lúc thấy
xấu hổ khi mang danh nhà báo”. Theo nhà báo Lê Văn Nhi, trong vô số
những biểu hiện của sự xuống cấp về đạo đức của một bộ phận những
5
Luật vào đạo đức báo chí


người làm báo hiện nay, vấn đề đáng quan tâm nhất, tác động tiêu cực đến
cái nhìn của xã hội đối với báo chí, chính là “đạo đức người làm báo trong
khai thác và xử lý nguồn tin”. Khai thác nguồn tin ở mọi khía cạnh, cẩn
trọng, xử lí thông tin chính xác, trung thực là hồi chuông cảnh báo đến tất
cả các nhà báo nói chung,
Nhà báo Phan Thị Thủy (đến từ Hội Nhà báo TP.Đà Nẵng) cũng thẳng
thắn nhìn nhận: “Thật ra, không phải đến bây giờ vấn đề vi phạm đạo đức
nghề nghiệp trong hoạt động báo chí mới diễn ra. Tuy nhiên, có thể nói,
chưa bao giờ mức độ vi phạm về đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động báo
chí lại khiến những người có tâm huyết với nghề cảm thấy đau lòng như
hiện nay”. Khi khai thác, tiếp nhận thông tin và chuyển tải thông tin đó trên
các phương tiện truyền thông, yêu cầu đạo đức nghề nghiệp của nhà báo
hết sức quan trọng. Bởi, một bài báo đúng hay sai thì hệ quả tốt hoặc xấu
đều vượt ra ngoài phạm vi của một bài báo cụ thể, mà theo lan rộng ra, ảnh
hưởng đến nhiều người, nhiều tầng lớp, nhiều khía cạnh.
Tuy nhiên, bên cạnh đó, những thông tin trung thực nhưng gây tổn hại
đến nền móng nhà nước Việt Nam Xã hội chủ nghĩa hay gây mất tình đoàn
kết, hữu nghị quốc tế thì một câu hỏi đặt ra, nhà báo có nên đưa tin không?.

7
Luật vào đạo đức báo chí


Điều 5, Luật Báo chí quy định "Báo chí phải thông tin trung thực về tình
hình trong nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước và của nhân
dân"
Dòng chảy thông tin cuồn cuộn, đa dạng, nhiều chiều, xấu tốt đan
xen… Tình trạng bóp méo sự thật, lèo lái thông tin, xuyên tạc đường lối
chính sách của Đảng, Nhà nước, bôi nhọ, nói xấu cách mạng v.v.. thể hiện
công khai trên mạng internet, ngấm ngầm trong một số đối tượng, tạo nên
những hiện trường giả, hiện thực ảo, khuếch đại những hiện tượng tiêu cực
v.v.. Nếu đưa tin, bình luận một cách vội vàng “kiểu chụp giật” vì áp lực
thời gian đưa tin nóng, tin mới lại thiếu quy trình thẩm định, kiểm soát
thông tin rất dễ dẫn đến sai sót. Trong hoàn cảnh trên, đạo đức nghề nghiệp
của người làm báo cách mạng phụ thuộc vào cách nghĩ, tầm nhìn chọn ra
những cái tích cực, phù hợp với con đường phát triển.

Thông tin trung thực là ở mỗi là ở mỗi lương tâm, đạo đức người làm
báo. Tuy nhiên, môi trường làm báo, luật báo chí cũng góp một phần không
nhỏ vào việc làm trong sạch, đưa tin khách quan của báo chí. Luật Báo chí
năm 1989 (sửa đổi, bổ sung năm 1999) đã có những quy định rõ về trách
nhiệm của cơ quan báo chí cũng như nhà báo là phải đảm bảo tính trung
thực của thông tin. Tại Điều 5, Luật Báo chí quy định "Báo chí phải thông
tin trung thực về tình hình trong nước và thế giới phù hợp với lợi ích của
đất nước và của nhân dân"; Khoản 4, Điều 5 của luật quy định "Báo chí
không được đưa tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống nhằm xúc phạm danh
dự của tổ chức, danh dự, nhân phẩm của công dân"; Khoản 2, Điều 15 quy
định "Nhà báo có nghĩa vụ thông tin trung thực về tình hình trong nước và
8