A.

Đặt vấn đề

Thuyết trình là một kĩ năng quan trọng và cần thiết đời sống sinh hoạt,
lao động và học tập của con người. Ai trong chúng ta cũng có lúc phải trình
bày, thuyết trình về một vấn đề nào đó. Kỹ năng thuyết trình tốt sẽ giúp bạn
tăng khả năng truyền tải ý tưởng, suy nghĩ của mình đối với những người
xung quanh. Nó đang dần trở thành một kỹ năng quan trọng trong cuộc sống.
Tuy nhiên, không phải ai cũng có khả năng diễn đạt trước đám đông.
Thực tế cho thấy, đa mọi người đều mắc lỗi trong quá trình diễn đạt lời nói
trước công chúng. Có thể liệt kê ra một số lỗi thường gặp trong thuyết trình
như sau: thiếu sự tự tin, không nắm rõ vấn đề thuyết trình, thiếu sự chuẩn bị
và luyện tập, sử dụng power point chưa hiệu quả, giọng nói không rõ ràng
(nói quá nhanh hoặc quá chậm, nói lắp hoặc bị ảnh hưởng của giọng địa
phương), thiếu sự tương tác với khán giả, không biết cách mở đầu hoặc kết
thúc, đưa ra quá nhiều hoặc quá ít thông tin, sử dụng hình ảnh minh họa quá
nhiều hoặc không có gì cả…
Đây chính là những nguyên nhân chủ yếu khiến cho bài thuyết trình của
bạn đi đến sự tẻ nhạt hoặc thậm chí là thất bại. Công chúng sẽ không hiểu trọn
vẹn và có thể hiểu sai về thông điệp của bạn, Điều này rất nguy hiểm và nó
dẫn đến việc bạn sẽ phải đối mặt với thất bại trong công việc của mình. Có
thể lấy ví dụ đơn giản: một nhân viên có ý tưởng hay nhưng dự án ấy bị loại
vì anh ta không thể truyền đạt những cái hay ấy trong khi thuyết trình với cấp
trên; một giáo sư giỏi về chuyên môn nhưng không có khả năng dẫn dắt cho
sinh viên dễ hiểu, một học sinh giỏi nhưng lại không thể vượt qua nỗi sợ hãi
để tự tin đứng lên trả lời trước cả lớp…có vô số những câu chuyện như thế.
Điều này không những ảnh hưởng xấu tới kết quả công việc mà còn có thể tạo
tâm lý cho người thuyết trình, nỗi ám ảnh “sợ đám đông” sẽ hạn chế tiếng nói
của bạn trong một tập thể.



b.

ngữ, cách diễn đạt sao cho dễ hiểu, phù hợp với văn hóa địa phương.
Nội dung
- Xác định rõ mục đích của buổi thuyết trình
- Xác định những điểm chính mà bạn mong muốn người nghe khi ra về
sẽ nắm bắt được (có như vậy bạn mới tìm ra phương thức nhấn mạnh những
nội dung quan trọng trong bài thuyết trình)
- Xây dựng dàn ý cho bài thuyết trình 1 cách logic nhất (đủ 3 phần : giới
thiệu, nội dung và kết luận)
- Xác định thời lượng cho từng phần của bài thuyết trình. Điều này rất
quan trọng, bởi tâm lí người nghe là không muốn nghe 1 bài diễn văn quá dài
dù nó có hấp dẫn đến đâu, hơn nữa việc “giữ lửa” trong một thời gian dài là
việc không đơn giản. Đặc biệt nếu trong sự hạn hẹp về thời gian thì bạn phải

2


phân bổ thời lượng hợp lí để có thời gian đi sâu vào phần quan trọng nhất,
c.


tránh tình trạng làm “cháy”chương trình.
Hình thức
Địa điểm:
- Nếu xác định được số lượng người tham gia bạn sẽ dễ dàng lựa chọn
địa điểm phù hợp với lượng người đó. Bên cạnh đó cần chọn địa điểm phù
hợp với nội dung thuyết trình. Ví dụ như khi bạn tổ chức buổi hội thảo về vấn
đề “tương lai ngành quảng cáo của Việt Nam”, nên tổ chức ở Học viện Báo

trình. Ví dụ: không thể dùng 1 màn hình TV 19 inch khi có đến hơn 200
người tham gia, và cũng không cần dùng màn hình 42 inch nếu chỉ có 20
d.


người tham dự để tránh lãng phí không cần thiết.
Tập luyện
Rèn luyện lâu dài :
- Giọng nói: tiếng nói chuẩn là rất quan trọng, bạn cũng nên tập thở, hít
sâu để cho hơi được dài, thường xuyên đọc văn và hành văn để có lời nói hay,
cũng cần phải tập sử dụng nhiều giọng điệu khác nhau. Không phải ai sinh ra
cũng có giọng nói hay, nhưng nếu kiên trì tập luyện, giọng nói của bạn sẽ có
sức lôi cuốn khán giả.
Có một bí quyết mà tôi thường sử dụng đó là ghi âm lại giọng nói của
mình, sau đó nghe lại và nhận được những vấn đề trong giọng nói như: cách
ngắt nghỉ đã phù hợp hay chưa? Giọng nói có bị ngọng hay bị lấp từ không?
Bạn cũng có thể điều chỉnh thời gian vì máy ghi âm sẽ cho biết độ dài của bài
nói, từ đó bạn sẽ có thể chỉnh nhịp độ cho phù hợp.
- Ứng khẩu: Để có được kĩ năng này bạn cần phải tích cực tham gia nói
trước công chúng. Bạn hãy viết dàn bài ra giấy, tập nói một mình nhiều lần, bạn
sẽ luyện được khả năng xử lý ngôn từ nhanh. Đồng thời, thường xuyên thu thập
dụng ngữ , lời hay, cách dùng từ ngữ lạ từ sách báo, trong khi nói chuyện.
- Cử chỉ: tập sử dụng các cử chỉ của tay, nét mặt để thể hiện tình cảm
trong khi thuyết trình.
Để quá trình rèn luyện này có hiệu quả, cách tốt nhất là cùng học theo
nhóm, tham gia sinh hoạt câu lạc bộ, nếu không có điều kiện tập hợp nhóm,
hãy đứng một mình trước gương và bạn sẽ tự nhân thức được những ưu
nhược điểm của bản thân, vì hình ảnh trong gương chính là hình ảnh mà công
chúng thấy từ bạn. Có như vậy bạn mới được thực hành nói trước đám đông


sẽ khiến người nghe bất ngờ và bị thu hút vào bài nói của bạn. Tuy nhiên,
không nên gây ra những tình huống quá sốc và phản cảm cho người nghe.
Ví dụ: Một buổi giới thiệu dịch vụ của một công ty môi giới việc làm.
Thay vì vào đề một cách thông thường, người chủ trì buổi thuyết trình hôm đó
đã tặng cho 5 người tham gia mỗi người một phong bì chứa 50 ngàn. Tất cả
mọi người đều bất ngờ và không hiểu điều gì đang xảy ra. Người chủ trì buổi
giới thiệu chậm dãi đặt vấn đề: Các bạn có mong muốn kiếm tiền dễ như 5 vị
khách vừa rồi? Và ngày hôm nay tôi sẽ mang đến cho bạn cơ hội kiếm tiền



nhanh hơn và nhiều hơn cho bạn.
Tạo ấn tượng qua giọng nói và tác phong chuyên nghiệp.
Đây là một kĩ năng quan trọng không chỉ cần ở phần mở đầu mà còn cần
thiết trong suốt quá trình bạn nói. Một giọng nói truyền cảm, ấm áp, giàu sinh
khí và một tác phong chuyên nghiệp sẽ là một lợi thế tuyệt vời nếu bạn mong
muốn trở thành một nhà thuyết trình chuyên nghiệp. Nếu đã từng quan sát
quan sát Obama, Steven Job thuyết trình bạn sẽ nhận thấy sự khác biệt trong
cách mở đâu bài nói của họ. Tất nhiên, giọng nói là do thiên phú nhưng bạn
vẫn có thể rèn luyện bên cạnh việc hàng ngày hoàn thiện tác phong chuyên



nghiệp của mình.
Đưa ra những số liệu thống kê
5


Để thuyết phục người nghe không cách nào tốt hơn là đưa ra cho họ
những con số thống kê cụ thể. “Nói có sách, mách có chứng”, những con số

Tôi đã từng chứng kiến một buổi nói chuyện về vấn đề “Phòng tránh lây
nhiễm HIV”, người thuyết trình là một người phụ nữ mắc căn bệnh thế kỉ.
Ngay từ đầu cô ấy đã bày tỏ với mọi người về sự thật ấy và chia sẻ những trải
nghiệm của bản thân mình, nó không còn là buổi thuyết trình bình thường
nữa mà trở thành cuộc trò chuyện đầy cảm thông , kết nối trái tim của tất cả
6


mọi người. Những cảm xúc, tâm sự chân thành về một sự kiện là một đòn bẩy
tâm lý giúp bạn chiếm trọn trái tim khán phòng.
Cách mở đầu này cũng rất phù hợp khi bạn là một chính trị gia, một
người nổi tiếng muốn có được sự đồng tình từ số đông. Larry King, một trong
những chuyên gia thuyết trình nổi tiếng của đài CNN, thường sử dụng
phương pháp này. Trong nhiều cuộc thuyết trình, thay cho tác phong trang
trọng ông lại bắt đầu bằng cách nói lên cảm nhận của mình khi đến với
chương trình này. Lời chia sẻ chân tình của ông thường kéo người nghe lại
gần, đồng cảm và kết thúc là những tràng pháo tay nồng nhiệt.
Nhưng bạn hãy nhớ, đó phải là cảm xúc thật, đừng giả bộ hay đóng kịch


để đánh lừa người nghe vì như vậy sẽ phản tác dụng.
Đặt ra những câu hỏi bất ngờ
Khi thuyết trình về vấn đề mê tín dị đoan, có nhà thuyết trình bất ngờ
tung đồng xu lên rồi hỏi mọi người đoán xem là mặt sấp hay ngửa? Nó sẽ tạo
ra tâm lý tò mò và thu hút sự chú ý của cả khán phòng.
Việc bạn mở đầu bài nói chuyện bằng một câu hỏi sẽ có tác dụng kích
thích tư duy và trí tưởng tượng của họ. Thực tế các nhà thuyết trình kinh
doanh chuyên nghiệp rất hay sử dụng phương pháp này trong bài thuyết trình
của mình.
Những câu hỏi bạn đưa ra không nhất thiết phải là câu đánh đố mà nên

và lòng vòng, lan man chỉ một vấn đề.
- Trình bày ngôn từ thật đơn giản, dễ hiểu để tránh việc người nghe hiểu
nhầm và sẽ gây khó khăn cho bạn lúc đặt và trả lời câu hỏi. Sử dụng thành


thạo phương tiện hỗ trợ để giúp người nghe hiểu hơn (power point).
Ngôn ngữ cơ thể:
- Giao tiếp bằng mắt: "Ánh mắt là cửa sổ tâm hồn". Trong thuyết trình,
ánh mắt cũng làm nhiệm vụ truyền đạt thông tin. Phải duy trì sự giao tiếp
bằng mắt với khán giả để tăng sự tin cậy, tăng sự thích thú, tập trung nơi khán
giả, và bạn cũng có thể nhận ra được sự phản hồi ngầm từ khán giả đối với bài
thuyết trình của mình. Nếu số lượng khán giả đông, hãy nhìn lướt một lượt
còn nếu bạn không thấy thoải mái khi nhìn thẳng vào mắt thính giả thì hãy
nhìn vào vị trí khác trên khuôn mặt, có thể là vị trí giữa cặp lông mày.
- Nét mặt: giữ nét mặt thân thiện , cởi mở. Kể cả khi bạn căng thẳng, nhờ
nụ cười đó mà khán giả cũng sẽ đánh giá cao thái độ tích cực của bạn, và bạn
sẽ cảm thấy thư giãn hơn. Đừng để quá nghiêm nghị hay cứng nhắc từ đầu
đến cuối.
- Điệu bộ: giữ điệu bộ của bạn một cách tự nhiên, tránh những cử chỉ lặp
lại. Động tác tay tự nhiên và ổn định có thể giúp cho chúng ta trình bày vấn
đề một cách bình tĩnh; động tác tay nhanh và mạnh có thể giúp cho tình cảm
diễn giả thăng hoa, bay bổng hòa mình vào bài giảng. Trước tiên chúng ta hãy
tìm hiểu về các kiểu và công dụng của động tác tay, điều đó giúp chúng ta sử
dụng linh hoạt ngôn ngữ này của cơ thể, góp phần tăng hiệu quả thuyết trình.
- Cách đi đứng: một dáng điệu và sự di chuyển tốt sẽ truyền tải được sự
tự tin, chuyên nghiệp, và đáng tin cậy ở chính bạn. Không nên di chuyển quá
8


nhanh hoặc quá chậm gây phản cảm cho người nghe. Cần chú ý tránh việc té

ủng hội trong quần chúng nhân dân.
- Đặt câu hỏi liên quan đến nội dung cần nói, để khán giả được suy nghĩ
trước, và họ sẽ cảm thấy liên quan hơn và dễ tiếp thu hơn. Khi đó người
thuyết trình phải phản ứng nhanh, làm sao vẫn dẫn câu chuyện theo ý ban đầu



của mình, đừng để bị câu trả lời của khán giả làm lạc đường.
Giải quyết câu hỏi:

9


- Nêu rõ cho khán giả biết thời điểm đặt họ được câu hỏi (sau mỗi phần
trình bày, sau khi kết thúc, hay bất cứ lúc nào) phù hợp với buổi thuyết trình
hôm đó. Cũng có thể giới hạn số câu hỏi và yêu cầu từng người hỏi một.
- Đối với các câu hỏi cố tình dồn bạn vào chân tường, hãy mỉm cười và
bình tĩnh tìm một câu trả lời tích cực.
Nếu bạn không biết câu trả lời, có thể nói “Hiện tôi đang tìm hiểu về vấn
đề đó, bạn có thể để lại e-mail, và tôi chắc chắn sẽ gửi câu trả lời cho bạn
trong thời gian sớm nhất”. Tuy nhiên , hạn chế đến mức tối đa trường hợp
này vì như vậy là bạn đã làm giảm độ tin cậy trong lòng mọi người. Nếu bạn


biết một người trong khán giả có thể giúp bạn trả lời, hãy giới thiệu người đó.
Tâm lý khi thuyết trình:
Hãy vượt qua những lo lắng, sợ hãi và hồi hợp. Tự chủ, không lo lắng,
hăng hái, nhiệt tình là cần thiết khi bạn muốn truyền đạt lại cho người khác.

3.



mở đầu, những kết luận trích dẫn giúp mọi người tiếp thu nhanh hơn.
Bổ sung sự thuyết phục
Hãy đưa thêm vài lí do để mọi người chấp nhận hoặc thực hiện điều bạn
đề nghị. Bạn hãy đưa ra những ý định hoặc chủ kiến của bản thân.
Ví dụ một bài nói thuyết phục mọi người tham gia buổi hiến máu nhân
đạo. Bạn có thể đưa ra đề nghị với thính giả rằng bạn sẽ có mặt và xin được
hiến máu trong ngày hôm đó, và mời mọi người cùng đi với mình. Một khi
bạn chưa thật sự đưa ra một ý định, một sự hi sinh như vậy sẽ thuyết phục
hơn rất nhiều.
Thuyết trình nhóm và những vấn đề cần lưu ý
Có hai dạng thuyết trình thường gặp là thuyết trình cá nhân và thuyết

III.

trình nhóm. Với thuyết trình cá nhân thì sự xuất hiện của bạn sẽ xuyên suốt từ
đầu đến cuối và bạn sẽ đảm nhiệm tất cả mọi thao tác đã nêu phía trên. Thuyết
trình nhóm, cá nhân bạn vẫn phải đảm bảo những yêu cầu từ khâu chuẩn bị và
khâu bước vào thuyết trình, tuy nhiên bạn cần có một số kĩ năng phối hợp với
những người trong nhóm nữa. Điều này là rất quan trọng nếu bạn không
muốn bài thuyết trình nhóm bị lộn xộn và rời rạc.
Mọi người trong một nhóm phải luôn hiện hữu trong đầu tư tưởng
“chúng ta là một nhóm, không phải là một cá nhân”, phải rèn luyện các kỹ
năng thuyết trình và chuẩn bị để những dạng thuyết trình này phát huy tính
hiệu quả. Các bài thuyết trình nhóm chuyên nghiệp đòi hỏi phải có sự hoạch
định thấu đáo, chuyển tiếp nhịp nhàng, sắp xếp hợp lý nội dung chủ đề và khả
năng tạo ra một thông điệp chuyên nghiệp và chặt chẽ. Sau đây là một số
a.


giới thiệu tên và vai trò của họ trong dự án.
Chuyển vai người trình bày
Trong thuyết trình nhóm, bạn cần đảm bảo lời tiểu kết cho phần nói của
mình cũng như phần dẫn dắt mở đầu cho phần trình bày của người tiếp theo.
Các bạn phải “lên kế hoạch chuyển người trình bày”. Nếu việc chuyển người
trình bày không hiệu quả có thể sẽ làm chậm dòng chảy của bài thuyết trình
và khiến khán giả khó hiểu. Để quá trình ấy diễn ra nhịp nhàng, bạn cần phải
bám sát khung thời gian dành từng người trình bày và sử dụng những từ ngữ
báo hiệu người tiếp theo sắp sửa trình bày.
Bạn có thể nói những câu như: “Ít phút nữa, bạn A sẽ giải thích cho
chúng ta về nguyên nhân dẫn đến hiện tượng đồng tính” hay “vậy dư luận xã
hội nghĩ gì về hiện tượng đồng tính ngày nay? Sau đây chúng ta sẽ được gặp
gỡ anh Đức Anh và lắng nghe những chia sẻ, những nghiên cứu xã hội học

e.

mới nhất của anh ấy về vấn đề này”.
Phân công phần giải đáp những câu hỏi của khán giả.
Phần hỏi đáp được điều phối hiệu quả sẽ để lại ấn tượng tích cực và lâu
dài ở người nghe. Điều quan trọng trong thuyết trình nhóm là lên kế hoạch và
chuẩn bị cho phần này. Bởi mỗi người sẽ có những kiến thức sâu hơn nội
dung thuyết trình của mình nên hãy dành thời gian để xác định trước câu
hỏi/chủ đề câu hỏi nào sẽ được những thành viên nào trong nhóm trả lời.
Ngoài ra, hãy thống nhất một dấu hiệu để các thành viên trong nhóm biết cần
phải bổ sung vào điểm trình bày của bạn.
12


f.



tốn nhiều thời gian.
Diễn giải lại những câu hỏi khó hiểu.
Nếu bạn không chắc chắn về câu hỏi, hãy diễn đạt nó lại theo cách của
bạn và hỏi người này xem đó có phải là những gì họ đã thắc mắc không. Điều
này sẽ tiết kiệm thời gian vì bạn không cần thiết phải nghiên cứu kỹ về lời
giải thích, hơn nữa sẽ giúp những người xung quanh hiểu hơn vấn đề, họ sẽ
tham gia vào cuộc hội thoại của hai người thay vì cảm giác là người ngoài
cuộc, bị lãng quên.
13


c.

Không bao giờ đưa ra một câu trả lời mà bạn không chắc chắn về nó.
Điều này rất hay xảy ra trong tất cả các bài thuyết trình. Một vài người đặt
câu hỏi và bạn không chắc có câu trả lời đúng hay thậm chí tệ hơn, bạn không
có chút khái niệm gì về câu trả lời. Hãy bình tĩnh và đừng hoảng sợ với suy
nghĩ mọi người đều chờ đợi nó. Thay vì lóng ngóng tìm câu trả lời, mất nhiều
thời gian và tự làm mất uy tín của mình, hãy nói với người đó rằng anh ta đã
nêu ra một điểm rất đáng chú ý, một câu hỏi rất hay. Dù bạn không có câu trả
lời thỏa đáng nhưng bạn sẽ tìm nó hoặc suy nghĩ về nó và xin số điện thoại, email của anh ta để bạn có thể liên lại sau đó. Bạn cũng có thể hỏi xem có ai
trong khán phòng có lời giải đáp cho câu hỏi ấy không bởi đây là thời gian
giao lưu đối thoại giữa người thuyết trình và khan giả chứ không phải là sự
truyền thông tin một chiều. Bạn cần tiết kiệm thời gian của tất cả mọi người
và cần cho anh ta thấy rằng bạn là người đáng tin cậy và rất xem trọng việc

d.

đưa thông tin chính xác.

Môn học “kĩ năng giao tiếp - đàm phán” đã giúp tôi rất nhiều trong quá
trình bổ sung nâng cao khả năng giao tiếp. Những bài giảng của thầy Quang
Huy rất hay và bổ ích, những tình huống mà thầy đưa ra vô cùng gần gũi và
giúp tôi có được những bài học hữu ích, cách xử lý khôn ngoan khi nói trước
đám đông. Đặc biệt là các bài tập thực hành cá nhân, thực hành nhóm đã phần
nào giúp tôi vượt qua nỗi sợ khi đứng trước mọi người, nâng cao khả năng
sáng tạo trong nội dung bài nói và kĩ năng làm việc nhóm chuyên nghiệp.
Bài tập tiểu luận này chỉ là một bài thu hoạch nhỏ chứ chưa thể tổng kết
được tất cả những cái hay, cái bổ ích trong môn học “kĩ năng giao tiếp – đàm
phán”. Để trở thành một người thuyết trình giỏi hãy thường xuyên trau dồi
bản thân và rèn luyện không ngừng, bạn nhất định sẽ thành công.

15


MỤC LỤC

16


HỌC VIỆN BÁO CHÍ TUYÊN TRUYỀN
KHOA QUAN HỆ CÔNG CHÚNG VÀ QUẢNG CÁO
-----------

TIỂU LUẬN
MÔN: KỸ NĂNG GIAO TIẾP VÀ ĐÀM PHÁN

THUYẾT TRÌNH VÀ BÍ QUYẾT DẪN ĐẾN THÀNH
CÔNG