TIỂU LUẬN LỊCH SỬ VIỆT NAM CẬN HIỆN ĐẠI
MỞ ĐẦU
Từ sau khi rời bến Nhà Rồng vào ngày 5/6/1911, người thanh niên trẻ
đầy hoài bão và lòng yêu nước Nguyễn Tất Thành đã sống và làm việc ở
nhiều quốc gia trên thế giới. Những năm tháng sống xa quê hương, Người đã
tích cực nghiên cứu, tìm hiểu đời sống lao động của những tầng líp người
nghèo khổ. Từ chủ nghĩa yêu nước, Người đã đến với chủ nghĩa Mác- Lênin
nh mét sự hẹn hò lịch sử, trở thành chiến sĩ cộng sản đầu tiên của Việt Nam
và tìm ra con đường giải phóng quê hương khỏi ách thống trị thực dân.
Nhận thấy không thể đơn độc trong cuộc đấu tranh giành độc lập cho Tổ
quốc, Người đã tích cực hoạt động về lý luận và thực tiễn nhằm truyền bá
chủ nghĩa Mác- Lênin về nước. Việc truyền bá chủ nghĩa Mác- Lênin về
nước diễn ra liên tục từ 1921-1930, và chia thành ba chặng đường, mỗi
chặng đường được đặc trưng bởi một hay hai địa bàn hoạt động chủ yếu của
Người. Ba chặng đường hoạt động truyền bá của Nguyễn Ái Quốc có quan
hệ chặt chẽ với nhau, thời kỳ đầu làm tiền đề cho thời kỳ sau, thời kỳ sau là
hệ quả tất yếu của thời kỳ trước, không thể tách biệt và cũng không thể đánh
giá thời kỳ nào quan trọng hơn hai thời kỳ còn lại. Ba chặng đường đó lần
lượt là:
Chặng 1: từ năm 1921đến năm 1923, thời kỳ hoạt động ở Pháp và
cũng là thời kỳ mở đầu cho toàn bộ quá trình.
Chặng 2: từ năm 1923 đến năm 1924, thời kỳ hoạt động ở
Matxcơva, nơi đặt trô sở của Quốc tế cộng sản nên là thời kỳ phác hoạ
những nét lớn trong đường lối cách mạng Việt Nam.
Chặng 3: từ năm 1924 đến năm 1929, thời kỳ hoạt động ở Quảng
Châu và Đông bắc Xiêm, là thời kỳ dài nhất và cuối cùng trong chặng đường
1
truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin về nước và thừa hưởng được toàn bộ những
thành quả của hai thời kỳ trước và phát triển đến độ cao.
Trong mỗi kỳ nhất định, Người đã sử dụng linh hoạt những phương
tiện khác nhau để có thể truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào nhiều đối

đầu đó, Nguyễn Ái Quốc đã tiến tới việc vận động những nhà yêu nước và
những chiến sĩ cộng sản Pháp ủng hộ hai hướng hoạt động mà Người đề ra.
Hướng đầu tiên là sử dụng các phương tiện sẵn có của các tổ chức chính trị
cách tả Pháp, đặc biệt là những tờ báo, những tạp chí có lập trường dứt khoát
đi theo đường lối của Quốc tế cộng sản. Hướng thứ hai, mang tính độc lập
cao hơn, là tạo ra những phương tiện, những tổ chức chính trị mới của chính
các dân téc bị nô dịch. Chính Người đã cụ thể hoá các phương tiện tuyên
truyền chủ nghĩa Mác – Lênin cho nhân dân các nước thuộc địa trong bản dự
3
thảo báo cáo của tiểu ban Đông Dương. Theo bản dự thảo này, công tác
tuyên truyền được thực hiện bằng:
• Các báo chí xuất bản ở Pháp
• Diễn đàn các Đại hội Đảng của Đảng Cộng sản
Pháp và khi cần là các Diễn đàn của Nghị viện
• Các buổi nói chuyện
Ngoài ra, có thể có các phương thức thích hợp với đối tượng, trình
độ giáo dục và văn minh của người bản xứ ở các thuộc địa.
Trước hết, Người tập trung viết cho hai tờ báo có ảnh hưởng lớn nhất
đến giới công nhân, lao động Pháp và hải ngoại là L’Humanite( Nhân loại)
và La vie Ouvriere(Đời sống công nhân) với số lượng khoảng 20 bài ( từ
1921-1923), ngoài ra còn 1 bài trên báo Journal du Peuple (9/8/1922). Song
Người vẫn luôn ý thức rằng, việc sử dụng báo chí cánh tả của Pháp chưa thể
đem lại hiệu quả cao trong việc tuyên truyền cách mạng đến nhân dân bị áp
bức của các dân téc thuộc địa. Điều đó thôi thúc Người đi tìm một tổ chức
chính trị làm nền cho một phương tiện tuyên truyền mà trong đó lấy những
người bị áp bức bóc lột ở các thuộc địa ra làm đối tượng chủ yếu.Ý tưởng đó
của Người đã nhận được sự ủng hộ của các chiến sĩ chống thực dân của
nhiều nước khác nhau đang sống ở Pari và đến tối ngày 20/7/1921, văn kiện
chính thức của tổ chức Hội liên hiệp thuộc địa đã được thông qua lần cuối.
Sự ra đời của Hội liên hiệp thuộc địa đánh dấu sự liên minh của các dân téc

Câu lạc bộ ngoại ô Phôbua. Vở kịch đã tác động mạnh mẽ vào ý thức của bộ
phận Việt kiều tại Pháp, thôi thúc họ hành động vì cách mạng. Các hoạt
động diễn thuyết của Người tại Đại hội Đảng cộng sản Pháp hay ở các Câu
5
lạc bộ cũng có tác dụng tích cực trong việc truyền bá tư tưởng cách mạng
cũng như tranh thủ sự đồng tình của bạn bè quốc tế đối với cuộc đấu tranh
giành độc lập của nhân dân thuộc địa nói chung và nhân dân Việt Nam nói
riêng.
2. Nội dung truyền bá
Những bài viết và diễn thuyết của Người trong thời gian ở Pháp chủ
yếu nhằm vào hai vấn đề có tÝnh chiến lược của cách mạng. Trước hết,
Người chĩa mòi nhọn vào việc tố cáo, bóc trần bộ mặt thật của chủ nghĩa
thực dân Pháp và bè lò địa chủ, phong kiến bản xứ trước dư luận trong và
ngoài nước, do đó thức tỉnh nhân dân bị áp bức bóc lột vùng dậy. Sở dĩ
Người tập trung vào hai vấn đề này là do Người đã dùa vào lôgic tư duy
hành động của con người, đó là Thức tỉnh- Lùa chọn- Hành động, để hướng
hoạt động của con người vào mục đích của mình trước hết phải thức tỉnh.
Nói một cách khác, thức tỉnh dân téc là nội dung cơ bản trong những tác
phẩm thời kỳ 1921-1923 của Nguyễn Ái Quốc. Nội dung đó đã chuẩn bị
bước đầu về mặt tư tưởng cho sự vùng dậy của dân téc ta trong tương lai. Đó
cũng chính là lý do thời kỳ Pari tuy ngắn nhưng là thời kỳ cần phải có. Nếu
cho rằng những hoạt động truyền bá chủ nghĩa Mác Lênin trong thời gian
Người ở Pháp là gián tiếp thì hoàn toàn sai lầm và thiếu biện chứng. Hơn
nữa, cách gọi đó không thích hợp khi xét toàn bộ những hoạt động truyền bá
chủ nghĩa Mác- Lênin của Nguyễn Ái Quốc với tư cách là một quá trình.
3. Con đường truyền bá chủ nghĩa Mác Lênin về trong nước
Để đánh giá khách quan tác động của thời kỳ Pari trong việc truyền bá
chủ nghĩa Mác Lênin vào trong nước chúng ta cần khảo sát con đường mà
những phương tiện báo chí, sách, cũng như các vở kịch nói do Nguyễn Ái
Quốc viết đến với độc giả Việt Nam. Trong số các phương tiện đã nói ở

Tháng 6/1923, Nguyễn Ái Quốc rời Pháp đi Liên Xô. Chuyến đi
này của Nguyễn Ái Quốc nằm trong mục đích mở rộng các phương tiện và
phạm vi truyền bá tư tưởng cách mạng và còng rất khớp với những dự định
của Quốc tế cộng sản về công tác tuyên truyền. Trước đó, công việc tuyên
truyền của Quốc tế cộng sản ở Đông Dương đang gặp khó khăn và chưa có
kết quả. Sự xuất hiện của Nguyễn Ái Quốc, một người Đông Dương tại Đại
Hội Quốc tế nông dân I sẽ là sự khởi đầu cho mét ý định công tác mới của
Quốc tế Cộng sản và của Nguyễn Ái Quốc.
Về phía Quốc tế Cộng Sản, những hoạt động tích cực trong thêi gian
Nguyễn Ái Quốc ở Pháp đã gây được Ên tượng mạnh mẽ với Quốc tế , còng
như giúp cho Quốc tế hiểu rõ hơn về phong trào đấu tranh giải phóng của
nhân dân các nước thuộc địa. Chính vì vậy, Quốc tế cộng sản đã có ý định
lùa chọn và bồi dưỡng Người trở thành một chiến sĩ cách mạng tiên phong,
giúp Quốc tế cộng sản gây dựng ảnh hưởng và cơ sở ở Đông Dương, một vị
trí chiến lược ở Đông Nam Á. Về phía Nguyễn Ái Quốc, Người cũng đang
muốn mở đường con đường mới từ Quốc tế cộng sản, từ nước Nga Xô viết
đến thẳng Việt Nam. Chính Người đã để lé điều đó trong một lá thư gửi
những người bạn chiến đấu ở Pháp “Đối với tôi, câu trả lời đã rõ ràng, trở về
nước, đi vào phong trào quần chúng, thức tỉnh họ, tổ chức họ, đoàn kết họ,
huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh giành tự do độc lập”.
Chỉ ba tháng sau cuộc gặp gỡ lịch sử đó, một văn kiện quan trọng của
Quốc tế cộng sản bằng tiếng Việt đã được gửi đến cho nhân dân Việt Nam.
Tầm quan trọng của văn kiện này không chỉ bởi nó được gửi đến từ Quốc tế
8
cộng sản, mét tổ chức quốc tế lớn nhất lãnh đạo phong trào đấu tranh của
công nhân cũng như các dân téc bị áp bức trên thế giới. Đây còn là một văn
kiện viết bằng tiếng Việt, gửi đến những người lao động Việt Nam, động
viên cổ vũ và thức tỉnh lực lượng quần chúng đông đảo trong xã hội Việt
Nam, lực lượng mà trước đó, ảnh hưởng từ những tờ báo tiếng Pháp của
Nguyễn Ái Quốc chưa đến được bao nhiêu. Ngay sau khi văn kiện quan

tín về vấn đề thuộc địa và Châu Á. Người vẫn chủ yếu sử dụng các tờ báo,
tạp chí uy tín của Quốc tế Cộng sản và Đảng Cộng sản liên Xô để truyền bá
tư tưởng. Đó là các tạp chí lý luận của quốc tế cộng sản như tạp chí Thư tín
Quốc tế, tê tạp chí được xuất bản bằng tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Đức,
những ngôn ngữ cơ bản trên thế giới nên có diện phủ sóng rất rộng.Trên tạp
chí Thư tín Quốc tế năm 1924, liên tiếp xuất hiện những bài viết hay của
Người về chủ nghĩa đế quốc như: Đông Dương và Thái Bình Dương, chủ
nghĩa đế quốc Pháp dám làm gì?, Chủ nghĩa thực dân, Công cuộc khai hoá
giết người, Chủ nghĩa thực dân bị lên án…Do diện phủ sóng rộng, yêu cầu
của tạp chí rất khe khắt, đòi hỏi nội dung bài viết sâu sắc, có phân tích, lập
luận rõ ràng, chặt chẽ. Người đã đáp ứng đầy đủ những yêu cầu đó. Tất cả
các bài báo của Người đều kết hợp nhuần nhuyễn lý luận với thực tiễn, biểu
hiện một tổng thể độc đáo cả về tư tưởng và đạo đức ở người viết, một sự
tích luỹ kinh nghiệm hoạt động cách mạng phong phú ở nhiều nơi trên thế
giới. Ngoài ra, Người còn viết bài cho Tạp chí của Quốc tế nông dân, mét tờ
báo tồn tại không lâu sau khi Lênin mất. Nói đến tạp chí của Quốc tế Nông
dân cũng nên nói đến vai trò sáng lập của Nguyễn Ái Quốc với tờ báo này.
Với kinh nghiệm hoạt động của mình, nhận thấy báo chí là vũ khí sắc bén để
động viên, giáo dục và tổ chức quần chúng, Nguyễn Ái Quốc đã đề nghị
10
quốc tế nông dân ra một tờ báo. Toàn thể hội nghị đã chấp nhận đề nghị đó
và quyết định ra tạp chí “Quốc tế nông dân” vào đầu năm 1924. Ban biên tập
tạp chí “ Quốc tế nông dân” gồm bảy người, phụ trách chính là một thành
viên đoàn đại biểu Nga tại Hội nghị Quốc tế nông dân và là người đọc bản
báo cáo “Số phận nông dân Nga”. Nguyễn Ái Quốc cũng trực tiếp đóng góp
cho ban biên tập chí ba bài để đăng trong sè 1: tình cảnh nông dân Việt
Nam, tình cảnh nông dân Trung Quốc và tình cảnh nông dân Bắc Phi.
Người viết bài cho báo Sự thật, cơ quan ngôn luận của Đảng cộng sản
Liên Xô, kể cả những tạp chí địa phương nh Công Nhân Bacu. Những bài
viết của Người tập trung về đề tài Lênin và cách mạng tháng 10, sự giúp đỡ

Cuốn sách viết bằng tiếng Pháp và được một đồng chí người Pháp phụ trách
bộ phận tiếng Pháp của Ban báo chí quốc tế cộng sản hiệu đính. Đồng thời,
Nguyễn Ái Quốc tù mình hoàn thành cuốn sách về tình cảnh nhân dân Châu
Phi và tinh thần yêu độc lập tự do của họ, những người mà Người đã cùng
sống, cùng lao động và cùng đấu tranh. Cuốn sách có tên gọi là “Chủng téc
da đen”, cũng xuất bản vào năm 1924. Nội dung hai cuốn sách đều nhằm
lên án chế độ xấu xa, tàn ác của chủ nghĩa đế quốc và tình trạng đau khổ của
người dân các nước thuộc địa.
Bên cạnh báo chí và sách, Người đã mạnh dạn sử dụng các phương
tiện thông tin mới chưa có trước đó và đã thu được nhiều kết quả to lớn
trong công tác tuyên truyền. Tiêu biểu trong các hình thức mới là việc sử
dụng truyền đơn. Hai văn kiện của Quốc tế cộng sản được viết bằng tiếng
Việt nói trên do Nguyễn Ái Quốc dịch đã được in dưới dạng truyền đơn và
bí mật gửi về Đông Dương là một minh chứng cho việc sử dụng truyền đơn
cách mạng của Nguyễn Ái Quốc. Đặc biệt lời kêu gọi của Quốc tế nông dân
12
mà Người là một trong những nhà lãnh đạo chủ yếu được phát đi từ
Matxcơva còn là sự tỏ tình đoàn kết chiến đấu của nhân loại tiến bộ trên thế
giới với nhân dân Việt Nam. TÝn hiệu phát đi từ Matxcơva Êy đã đến được
địa chỉ cần đến, bởi nó đã xuất hiện trên một tờ báo trong nước, tê Tin tức
Hải Phòng. Điều đó đã chứng tỏ ưu thế rõ rệt của hình thức truyền đơn trong
việc thức tỉnh ý thức đấu tranh cách mạng của nhân dân lao động Việt Nam.
Ngoài hình thức sử dụng truyền đơn, Nguyễn Ái Quốc còn tích cực tham gia
các diễn đàn quốc tế, dùng khả năng diễn thuyết của mình để tuyên truyền
cách mạng. Diễn đàn quốc tế đầu tiên Người tham dự và cũng là diễn đàn
Người đã để lại Ên tượng mạnh mẽ nhất là Đại Hội quốc tế nông dân
(10/1923), sau đó là Đại Hội V của Quốc tế cộng sản (7/1924). Tại hai diễn
đàn quốc tế lớn này, Người đã trở thành trung tâm điểm chú ý với những
kiến giải hết sức xác đáng về cách nhìn nhận vai trò của nông dân trong
côgn cuộc giải phóng ách áp bức thực dân cũng như mối quan hệ dân téc và

quyền độc lập cho mình. Lênin, lãnh tụ vĩ đạo của phong trào cách mạng
thế giới, nước Nga Xô viết hiện lên trong những tác phẩm của Người
thật sinh động, gần gũi và trở thành một hình mẫu lý tưởng mà tất cả
nhân dân thuộc địa trên thế giới đều hướng về. Nước Nga, bằng tấm
gương đó không chỉ khích lệ tinh thần đấu tranh của quần chúng mà còn
hướng tới những việc làm thiết thực để giúp đỡ phong trào cách mạng thế
giới. Một trong số những hoạt động đó là thành lập Trường đại học
Phương Đông để bồi dưỡng và đào tạo cán bộ cách mạng lãnh đạo phong
trào ở các nước thuộc địa. Qua lời kêu gọi của Người trên báo chí, trên
14
diễn đàn quốc tế, Đảng cộng sản Pháp đã bắt đầu cử những thanh niên
yêu nước Việt Nam sang học tại trường Phương Đông, khai thông con
đường cho thanh niên yêu nước Việt Nam từ nước Pháp sang Nga học
tập.
Trong khi nói đến các vấn đề rộng lớn của cách mạng, Người nhấn
mạnh mối quan hệ giữa cách mạng chính quốc và cách mạng thuộc địa,
đó là mối quan hệ tác động qua lại, thúc đẩy lẫn nhau, song có khả năng
cách mạng thuộc địa giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính
quốc. Vậy giai cấp nào sẽ là giai cấp đảm nhận sứ mệnh lãnh đạo cách
mạng? Người đã đặt ra câu hỏi đó và trả lời nó một cách xác đáng khi
viết về phong trào công nhân và ý thức rõ ràng về giai cấp lãnh đạo trong
các bài viết : Phong trào công nhân, Nhật Bản, Phong trào công nhân ở
Thổ Nhĩ Kỳ, Phong trào công nhân ở Viễn Đông. Để thực hiện sứ mệnh
lãnh đạo của mình, giai cấp công nhân không thể một mình đơn độc, mà
cần phải tập hợp lực lượng trong một tổ chức thống nhất, đồng thời phải
tranh thủ khối nông dân rộng lớn ở các nước thuộc địa. Về vấn đề vai trò
của nông dân trong cách mạng giải phóng, Người đã trình bày hết sức
thuyết phục trong bản tham luận tại đại hội lần thứ V của quốc tế cộng
sản, khẳng định môt lần nữa thế giới quan cách mạng sắc bén của Người.
3. Con đường truyền bá chủ nghiã Mác Lênin đến với Việt Nam

truyền bá cách mạng của Nguyễn Ái Quốc và cũng là thời kỳ hoạt động
truyền bá đạt hiệu quả cao nhất, do nó được thừa hưởng những thành quả
cũng như kinh nghiệm của hai thời kỳ trước. Đó chính là lý do thời kỳ
Quảng Châu- Đông Bắc Xiêm được mệnh danh là “Thời kỳ bắt tay xây
dựng tổ chức cách mạng”.
16
III. Thời kỳ từ 1924 đến 1929, thời kỳ ở Quảng Châu và Đông
Bắc Xiêm
1. Các phương tiện truyền bá
Giữa Matxcơva, hoài bão lập một Đảng Cộng Sản để lãnh đạo cách
mạng ở tổ quốc mình vẫn ngày đêm nung nấu tâm trí Nguyễn Ái Quốc.
11/1924, Nguyễn Ái Quốc đã rời Matxcơva đến Quảng Châu để thực
hiện nguyện vọng của mình là xúc tiến thành lập một Đảng cộng sản ở
Đông Dương và Việt Nam, và cũng để giúp quốc tế cộng sản nắm phong
trào nông dân ở Trung Quốc. Người đến Quảng Châu trong một điều kiện
hết sức đặc biệt, Quảng Châu khi Êy là trụ sở cách mạng của Tôn Trung
Sơn với một bầu không khí chính trị bao trùm khắp nơi. Từ Matxcơva,
Người đã được sống trong một bầu chính trị sôi nổi như thế, song ở
Quảng Châu, Người mới cảm thấy rất gần quê hương, bởi cũng như
Người, nơi đây tập trung có một đội ngò đông đảo những nhà cách mạng
Việt Nam đang hoạt động. Đó là những nhà cách mạng thực sự chứ
không phải là một nhóm Việt kiều ô hợp của nhiều tầng líp, nhiều quan
điểm đấu tranh nh ở Pari.
Được sống giữa những người đồng hương, am hiểu tâm tính còng
nh quan điểm của nhau, Nguyễn Ái Quốc càng có thêm nhiều thuận lợi
để tiếp tục cống hiến và phục vụ cho sự nghiệp truyền bá chủ nghĩa Mác
lênin về nước. Mét đặc điểm quan trọng quyết định sự khác biệt của thời
kỳ Quảng Châu so với hai thời kỳ trước là ở chỗ, các lực lượng cách
mạng ở Quảng Châu đang đứng trước lùa chọn không biết đi theo con
đường nào. Nhiệm vụ của Nguyễn Ái Quốc lúc này là hướng những lực

ra những phương tiện truyền bá và nội dung cơ bản của việc truyền bá
chủ nghĩa Mác Lênin.
Công việc thu hót sự quan tâm chú ý đầu tiên của Nguyễn Ái Quốc
là tổ chức những đường dây liên lạc với trong nước và với Quốc tế cộng
sản. Sở dĩ Nguyễn ái Quốc phải nghĩ đến công việc này trước tiên là vì
Quảng Châu khi đó là một địa điểm thuận lợi nhất để đặt trung tâm liên
lạc với quốc tế và trong nước. Nhờ vậy, Nguyễn ái Quốc đã dần dần thiết
lập được các tuyến giao thông đưa đón sau đây:
- Tuyến Băng Cốc – Quảng Châu
- Tuyến Móng Cái – Quảng Châu
- Tuyến Lạng Sơn qua Long Châu – Nam Ninh (Quảng Tây) đến
Quảng Châu
- Tuyến giao thông trên các tàu buôn của Trung Quốc, Anh, Pháp,
Nhật, chạy đường Sài Gòn- Hải Phòng- Hồng Kông- Thượng Hải
Ngoài ra để liên lạc với Quốc tế cộng sản và đại diện các đảng anh
em ở Matxcơva, Nguyễn Ái Quốc đã sử dụng hệ thống giao thông liên
lạc của cơ quan đại diện của hãng thông tấn nơi Nguyễn Ái Quốc làm
việc và phái bộ Bôrôđin, nơi Người lưu trú.
Với Đảng Cộng sản và Quốc dân Đảng Trung Quốc, Nguyễn Ái
Quốc đã có những mối liên hệ riêng, với tư cách cá nhân, do quan hệ bạn
bè cũ với Chu Ân Lai, Trương Thái Lôi, Bành Bái, hoặc do cùng hoạt
động trong Hội Liên hiệp các dân téc bị áp bức như Liêu Trọng Khải,
Bao Huệ Tăng.
Với hệ thống giao thông liên lạc thông suốt và chặt chẽ, việc đưa
đón cán bộ, vận chuyển tài liệu, báo chí, sách vở về nước đã được đảm
bảo, góp phần không nhỏ vào việc thúc đẩy phong trào cách mạng trong
nước phát triển.
19
Do rất giỏi công tác tổ chức nên chỉ trong một thời gian ngắn,
Ngyễn ái Quốc đã cso thể tiến hành mở các líp huấn luyện, líp sau đông

- Các chủ nghĩa: chủ nghĩa Tam dân, chủ nghĩa vô chính phủ,
chủ nghĩa Cộng sản…
- Quốc tế là gì: đã có mấy quốc tế: Đệ nhất Quốc tế, Đệ nhị quốc
tế, Đệ tam Quốc tế…
- Các chính thể: Lập hiến, Đại Nghị, Uỷ viên chế,…
- Các tổ chức: Quốc tế Phụ nữ, Quốc tế thanh niên, Quốc tế Công
nhân, Quốc tế cứu tế đỏ…
- Các tổ chức Công hội, Nông hội đỏ…
Giảng viên chính của líp là đồng chí Vương(tức đồng chí Nguyễn
Ái Quốc). Ngoài ra còn có một số giảng viên người Việt nh : Hồ Tùng
Mậu, Lê Hồng Sơn…Người Trung Quốc nh bà Liêu Trọng Khải, vợ
chồng lãnh tụ Bôrôđin. Nội dung các bài giảng của Nguyễn Ái Quốc sau
được hội liên hiệp các dân téc bị áp bức tập hợp thành cuốn sách có tiêu
đề Đường cách mệnh. Các líp huấn luyện chính trị ở Quảng châu đã có
tác dụng lớn với sự phát triển đội ngò cán bộ lãnh đạo phong trào cách
mạng trong nước. Chẳng hạn, sau khi tốt nghiệp khoá huấn luyện thứ
nhất ở Quảng Châu, nhiều học viên đã trở về Việt Nam để tuyên truyền
và tổ chức những đoàn xuất dương sang Quảng Châu dự líp huấn luyện.
Việc làm đó đã mở ra triển vọng rất to lớn trong việc đào tạo đội ngò
những người tuyên truyền và tổ chức, bước đầu thực hiện có kết quả kế
hoạch mà Nguyễn Ái Quốc đã đề ra. Đồng thời với việc tuyên truyền, tổ
chức thanh niên trong nước bí mật sang Quảng Châu dự các líp huấn
luyện, Nguyễn Ái Quốc còn triển khai kế hoạch đó trong Việt kiều ở
21
Xiêm. Như vậy, từ năm 1925 đến 1927 nhiều thanh niên yêu nước từ
khắp các miền đất nước, cả Việt kiều ở Xiêm đã đến Quảng Châu dự các
líp huấn luyện chính trị. Đó là vốn quý báu mà nguyễn Ái Quốc đã chuẩn
bị cho cách mạng Việt Nam vì tuyệt đại đa số học viên sau khi học xong
đều được tung về nước và về Xiêm hoạt động và trở thành người tuyên
truyền và tổ chức các tổ chức cách mạng trong nước và trong Việt kiều ở

truyền tư tưởng cách mạng trong toàn thể nhân dân Việt Nam từ Công
Nông cho đến những người đang lầm đưòng hoặc bị buộc phải cầm súng
trog quân đội Pháp. Đây là đặc điểm rất quan trọng trong phương pháp
truyền bá cách mạng của Nguyễn Ái Quốc, Người luôn biết quan tâm và
tranh thủ sự ủng hộ của mọi đối tượng quần chúng để tập hợp lực lượng
cho cách mạng.
Ngoài báo chí, Tổng bé của VNTNCMĐCH còn xuất bản sách giới
thiệu về chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa Tam dân,…
đặc biệt là cuốn Đường cách mệnh. Đường cách mệnh thực chất là tập
hợp những bài giảng của Nguyễn Ái Quốc ở các líp huấn luyện, nên có
thể coi Đường cách mệnh là cuốn sách phát triển từ cuốn Bản án chế độ
thực dân Pháp. Với tác phẩm này, Người đã chỉ ra con đường cụ thể để
giải phóng tổ quốc mình, đồng bào mình khỏi kiếp sống nô lệ. Những gì
người đọc có thể tiếp nhận từ Đường cách mệnh, cũng vì thế có ý nghĩa
hiệu triệu, định hướng hành động rất rõ rệt. Song điều đó không có nghĩa
là giá trị của Bản án chế độ thực dân Pháp bị giảm sút. Nếu đặt Bản án
chế độ thực dân Pháp và Đường cách mệnh bên cạnh nhau, chóng ta lại
một lần nữa bắt gặp cái lôgic tư duy hành động của con người đã được
nói tới ở trên( Thức tỉnh- Lùa chọn- Hành động). Trong lôgic tư duy hành
23
động đó, Bản án chế độ thực dân Pháp sẽ giúp nhân dân ta thức tỉnh, còn
Đường cách mệnh cung cấp cho nhân dân ta sự lùa chọn và con đường
hành động.
Trong khi mọi việc đang tiến triển thuận lợicho cách mạng nước ta
thì ở Quảng Châu xảy ra sự biến.Tháng 4/1927, do sự phản bội của Quốc
dân Đảng, hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở Quảng Châu bị đứt quãng.
Ngay lập tức, Người di chuyển sang Đông Bắc xiêm để tiếp tục quá trình
truyền bá chủ nghĩa Mác Lênin của mình. Về cơ bản, những phương tiện
mà Người sử dụng trong thời kỳ Đông Bắc Xiêm không khác với thời kỳ
Quảng Châu. Người vẫn mở các líp huấn luyện, ra báo Thân ái, Thân ái,

Báo Thanh niên và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cũng rất chú trọng tuyên
truyền về tầm quan trọng của công tác xây dựng Đảng, nâng cao trình độ,
bồi dưỡng tri thức nhiều mặt cho hội viên quần chóng. Những hiểu biết
quan trọng mà Nguyễn Ái Quốc đưa lại tạo ra những tiền đề lý luận cho
việc xây dựng khối liên minh công nông và Mặt trận dân téc thống nhất
trong cuộc cách mạng sắp tới.
3.Con đường truyền bá chủ nghĩa Mác Lênin vào Việt Nam
Các phương tiện tuyên truyền trong thời kỳ này nh sách báo cách
mạng, mở líp huấn luyện và thành lập tổ chức cách mạng đã theo nhiều
con đường xâm nhập vào Việt Nam. Trước hết là qua hệ thống giao
thông đường thuỷ và đường bé mà Người đã thiết lập ngay từ khi Nguyễn
Ái Quốc đến Quảng Châu. Đường thuỷ bắt đầu từ Quảng Châu qua Hải
Phòng rồi vào Sài Gòn. Đường bộ ngược lại bắt đầu từ Hải Phòng qua
Móng Cái đến Đông Hưng rồi vào Quảng Châu. Chẳng hạn, báo Thanh
niên được bí mật đưa về phổ biến khắp cả ba kỳ và được tổ chức in lại
25