A. Đặt vấn đề
1. Lí do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, vấn đề đổi mới dạy học môn Ngữ văn luôn đợc các nhà
khoa học và giáo dục quan tâm, nghiên cứu. Nhiều phơng pháp, biện pháp mới liên tục
đợc đa ra, dù có khác nhau nhng đều thống nhất khẳng định vai trò của ngời học không
phải là những bình chứa thụ động mà là những chủ thể nhận thức tích cực trong
quá trình học tập. Nh vậy, dạy văn là dạy cách t duy, dạy cách đi tìm và tự chiếm lĩnh
kiến thức.
Bộ môn Ngữ văn trong nhà trờng THCS là một trong những bộ môn có số tiết dạy
nhiều, dung lợng kiến thức dài và có độ khái quát lớn. Chính vì vậy việc dạy văn cũng
gặp rất nhiều khó khăn. Một trong những vấn đề khiến nhiều giáo viên dạy văn trăn
trở, bối rối, thậm chí bất lực buông xuôi đó là tình trạng học trò chán học văn, chán
văn chơng, rút gọn việc học văn bằng các hoạt động nhàm chán, miễn cỡng với: nghe,
ghi chép, học theo hình thức trả bài trong đó hoạt động nghe không còn hứng thú,
hoạt động ghi không còn sáng tạo và việc học theo ý nghĩa là trả lại bài thầy cô đã
giảng cho thầy cô. Rất nhiều học sinh cho rằng học văn khó, có nhiều em không lời
học, cũng có nhiều em khá thông minh nhng vẫn bối rối với phơng pháp học văn,
không biết học nh thế nào cho hiệu quả. Trong khi ú, thay vỡ to dng v a hc trũ
tng bc qua nhng cõy cu kt ni, vt qua nhng ro cn, rỳt ngn nhng khong
cỏch, giỳp cỏc em cú th t mỡnh tỡm ra nhng thụng ip ca bi hc vn luụn cui
con ng khỏm phỏ, nhiu khi ngi thy, ch cựng hc trũ ng li bờn ny b
ch tay, ngúng vng Thc t y ó khin vn chng mói ch l th gii xa l vi
nhng khong cỏch khụng c xúa b; nhng thụng ip trong gi hc tr thnh th
lý thuyt n thun sỏch v, v do ú rt ớt sc thuyt phc vi hc trũ - mt i
tng tip nhn luụn l i din nng ng nht, thc t nht cho thi i hin nay.
Khi nhng giỏ tr rt khú tip nhn, nhng thụng ip rt khú chia s, hc trũ s
khụng tỡm thy iu cỏc em mun tỡm khi hc vn, dự l hng thỳ hay s hu ớch, v
ú chớnh l nguyờn nhõn khin cho mt b phn hc trũ tr nờn th , nht nho vi
vn chng. Vậy có phải do môn Văn khó cảm thụ và khô khan hay do xu thế thời
đại?!?
Nguyên nhân có nhiều song trớc hết có lẽ vì học văn và dạy văn là một công

sâu sắc hơn về những u điểm của những giờ học ngoại khóa văn học khi giảng dạy văn
học trong nhà trờng nói chung và trờng THCS nói riêng.
2
B. giải quyết vấn đề
I/ cơ sở lý luận
Nhằm nâng cao chất lợng giảng dạy bộ môn Văn học, gần đây trên cá diễn đàn
nghiên cứu, các hội nghị, hội thảo ngời ta đã bàn nhiều đến vấn đề đổi mới phơng pháp
dạy học. Đổi mới phơng pháp dạy học là một yêu cầu tất yếu trong việc dạy học ngày
nay. Ngoài việc đổi mới trên nhiều phơng diện nh: phơng tiện, t duy, ngôn ngữ, tác
phong ngời giáo viên cần đổi mới cả trong các hình thức dạy học sao cho hiệu quả
và phù hợp. Ngoài đổi mới trong các giờ học chính khóa ta cần chú trọng tới các hoạt
động ngoại khóa khi giảng dạy văn học.
Hoạt động ngoại khóa là các hoạt động nằm ngoài chơng trình học chính khóa,
thờng mang tính chất tự nguyện hơn là bắt buộc. Theo quan niệm đổi mới phơng pháp
dạy học thì hoạt động ngoại khoá là một hình thức tự học tích cực, bổ ích và có hiệu
quả, nối liền bục giảng với thực tiễn đời sống, mở rộng, kéo dài trờng suy tởng; thẩm
định về bài học cho học sinh; phát huy tính chủ động, sáng tạo cho ngời học; kiểm tra
lại chất lợng dạy học trong giờ học chính khoá vì thời gian lên lớp của học sinh chỉ có
hạn, giáo viên khó có thể đi sâu vào những chi tiết và cung cấp cho học sinh nhiều kiến
thức ngoài sách giáo khoa. Nó vừa là hoạt động giáo dục, vừa là hoạt động thẩm mỹ,
bổ sung toàn diện các kỹ năng sống cho học sinh khi tham gia.
Nh vậy có thể nói hoạt động ngoại khoá có một vai trò vô cùng quan trọng trong
cuộc sống của chúng ta, nhất là trong quá trình giảng dạy những môn học nh môn Ngữ
văn trong nhà trờng vì nó góp phần không nhỏ trong quá trình truyền bá, tiếp nhận và
rèn luyện tri thức, tạo ra những sân chơi lành mạnh, phát triển toàn diện cho học sinh
trong lứa tuổi học đờng.
II. Thực trạng của vấn đề
Một thực tế là qua nhiều năm giảng dạy bộ môn Ngữ Văn tôi nhận thấy việc đa
vào chơng trình giảng dạy những giờ học ngoại khoá còn rất hạn chế nếu không nói là
rất ít đợc triển khai trong quá trình giảng dạy. Nhiều giờ dạy văn bản gắn liền với đời

dụ chơng trình Ngoại khoá về Nguyễn Du và Truyện Kiều của THCS An Bài năm
2009; ngoại khoá về kịch Tôi và chúng ta của Lu Quang Vũ - THCS Thị Trấn Quỳnh
Côi năm 2010; giờ ngoại khoá về văn học dân gian lớp 6 mà bản thân đã thực hiện
trong trờng; giờ ngoại khóa văn học dân gian của trờng THCS An Ninh năm 2014),
tôi thấy việc tổ chức hoạt động ngoại khoá trong giảng dạy môn văn mang lại hiệu quả
và rất thiết thực. Nó góp phần làm sáng tỏ những đc trng cơ bản của từng thể loại văn
học mà học sinh đã đợc học, khai thác kiến thức ở nhiều góc độ khác nhau thậm chí
còn có thể làm sống lại các tác phẩm văn học - điều mà cả giáo viên và học sinh rất
khó thực hiện đợc hết trong giờ học chính khóa do hạn chế về điều kiện thời gian giảng
dạy.
Nh vậy có thể nói, việc tổ chức giờ học ngoại khoá trong giảng dạy môn văn học là
vô cùng cần thiết và nó có thể mang lại hiệu quả khá cao cho ngời dạy và ngời học. Nó
kích thích hứng thú học văn, giúp học sinh chiếm lĩnh kiến thức không gò bó, tạo điều
kiện tối đa để học sinh thể hiện và giải quyết các kỹ năng cần thiết trong học tập cũng
nh cuộc sống.
4
III. các biện pháp
Có rất nhiều hình thức tổ chức khác nhau, mỗi giáo viên có thể định hớng và tạo
ra các hình thức ngoại khoá riêng cho lớp, trờng mình. Với những suy nghĩ và kinh
nghiệm nho nhỏ của bản thân, tôi chỉ xin đợc đa ra một vài hình thức tổ chức ngoại
khoá văn học trong nhiều hình thức ngoại khoá mà bản thân tôi đã làm và cảm thấy rất
thiết thực và hữu ích trong quá trình giảng dạy môn văn cũng nh góp phần vào việc rèn
các kỹ năng, phát triển toàn diện cho học sinh để đồng nghiệp có thể tham khảo và vận
dụng:
Hình thức tổ chức giờ học ngoại khóa văn học dân gian
Hình thức tổ chức giờ học ngoại khoá khi dạy kiểu bài thuyết minh.
Hình thức tổ chức giờ học ngoại khoá cho học sinh khi học các văn bản nhật
dụng.

* Những việc làm cụ thể.

Sau khi đã phân công cho các tổ chuẩn bị tốt mọi khâu chu đáo ta có thể tổ chức
hoạt động với nội dung đa dạng và phong phú,ví dụ:
5
Phần I: Phần thi hiểu biết.
- Trỡnh by nhng nột c sc v ni dung v ngh thut ca ca dao, dõn ca Vit
Nam?
-K tờn nhng chựm tc ng m em bit trong kho tng tc ng Vit Nam? c
mt vi cõu tc ng m em thy tht tõm c? Nờu ni dung ca nú?

Phn II: Giao lu v th hin ti nng
- Thi bỡnh ca dao theo ch hoc theo tỏc phm la chn.
- Thi sỏng tỏc ca dao trong thi gian ngn theo cỏc mụ tớp ngụn ng :
Chiu chiu
Hi cụ
Hụm qua
Hi anh
ờm qua . . .
- Thi hỏt cỏc ln iu dõn ca Bc-Trung- Nam hoc dõn ca Ngh tnh ( Bạn hỏt dõn
ca, tụi dng v iu).
- Hoạt cảnh truyện dân gian.
Phần III. Tổng kết điểm và trao giải

Hoạt cảnh về truyện dân gian và hát dân ca 3 miền
Nh vậy qua hot ng ngoi khoỏ vn hc, c bit phn Vn hc dõn gian thực
sự mang lại một lợi ích thiết thực. Nó khụng ch gúp phn nõng cao kh nng t duy
c lp, tng cng kh nng sỏng to trong hc tp, kớch thớch lũng ham mun tỡm
tũi, khỏm phỏ nhng kin thc mi ca ngi hc m cũn gúp phn hon thin kh
nng chuyờn mụn v k nng s phm ca ngi thy trong quỏ trỡnh chun b v
ng hnh vi ngi hc khỏm phỏ kin thc.
6

Cơ thĨ trong thùc tÕ khi d¹y tiÕt häc nµy, t«i ®· cho häc sinh tỉ chøc theo nhãm
®i th¨m quan khu ®×nh lµng nỉi tiÕng g¾n liỊn víi lÞch sư vµ rÊt giµu ý nghÜa cđa quª h-
¬ng.
Sau khi híng dÉn häc sinh ®Õn th¨m ®×nh lµng, gi¸o viªn dÉn d¾t häc sinh tiÕp
cËn theo tr×nh tù quan s¸t cïng víi lêi thut minh giíi thiƯu :
Hình ảnh ngơi đình với những mái cong cao vút, đã ăn sâu vào tâm trí của mçi
ngêi d©n quª ta. Dưới mái đình này biÕt bao ngêi ®· lớn lên, díi m¸i ®×nh nµy cã biÕt
bao kû niƯm vỊ nh÷ng n¨m th¸ng hµo hïng t¬i ®Đp cđa quª h¬ng, biÕt bao ngêi con
cđa quª ta ®· chia tay người thân bạn bè đi chiến đấu, chøng kiÕn bao mèi t×nh quª t-
¬i ®Đp…
Sau ®ã gi¸o viªn ®i vµo thut minh theo tr×nh tù: ngn gèc, quy m« vµ kiÕn
tróc, ý nghÜa … cđa ®×nh lµng:
7
Mỏi
ỡnh này
c
dng
mun
hn so
vi
lng.
Nghe
cỏc c
già làng
k li,
đình đợc
xây
dựng từ thời Nguyễn, khi vn chuyn ỡnh v lng cng l mt k cụng vỡ ct ỡnh va
to va di. Ct to n hai ngi ln ụm mi xu. Cỏc c bo phi chuyn xung sụng
ri t ú phi dựng con ln a v lng. Vỡ vy ỡnh lng dng cỏch b sụng ch

Phần I. Hiểu biết
- Trong phần này các đội chơi sẽ phải tham gia trả lời các câu hỏi nhỏ thể hiện
sự hiểu biết của mình về dạng văn thuyết minh nói chung, thuyết minh các đồ vật nói
riêng, hiểu biết về chiếc áo dài truyền thống (Câu hỏi đợc giáo viên biên soạn cụ thể
cho học sinh tham gia bắt thăm trả lời).
Phần II. Xem một số t liệu về xuất xứ, đặc điểm và giá trị của chiếc áo dài
truyền thống của ngời Việt Nam.
- ở phần trình chiếu này giáo viên phải công phu tìm tòi, su tầm t liệu với những
hình ảnh, thớc phim, câu chuyện nhỏ cụ thể và chân thực về tà áo dài Việt Nam sau
đó biên soạn trên giáo án điện tử để trình chiếu trong giờ học sao cho thật thuyết phục
và mang lại hiệu quả cho giờ học.
Hình ảnh nữ sinh với chiếc áo dài truyền thống duyên dáng Việt Nam
Phần III : Trình diễn áo dài truyền thống.
ở phần thi này học sinh đợc trực tiếp tham gia vào trình diễn áo dài để các em đ-
ợc trực tiếp thẩm thấu cái đẹp của chiếc áo dài truyền thống Việt Nam(Tùy sự sáng tạo
của giáo viên mà lựa chon các cách trình diễn cho phù hợp). Khi đón xem những màn
trình diễn trên sân khấu cùng với lời thuyết minh sinh động về chiếc áo dài:
Khụng cú ti liu ghi nhn xut phỏt im ca ỏo di nguyờn thu.Y phc xa
xa nht ca ngi Vit, theo nhng hỡnh khc trờn mt chic trng ng Ngc L
cỏch nay khong vi nghỡn nm cho thy hỡnh ph n mc trang phc vi hai t ỏo x.
S gia o Duy Anh vit, "Theo sỏch S ký chộp thỡ ngi Vn Lang xa, mc ỏo di
v bờn t.Th k th nht, Nhõm Diờn dy cho dõn qun Cu Chõn dựng kiu qun ỏo
theo ngi Tu. trc hi Bc thuc thỡ ngi Vit gi ỏo v tay trỏi, v sau bt
chc ngi Trung Quc mi mc ỏo gi v tay phi".
9
Kiểu sơ khai của chiếc áo dài xưa nhất là áo giao lãnh, tương tự như áo tứ thân
nhưng khi mặc thì hai thân trước để giao nhau mà không buộc lại. Áo mặc phủ ngoài
yếm lót, váy tơ đen, thắt lưng mầu buông thả.
Vì phải làm việc chiếc áo giao lãnh được thu gọn lại thành kiểu áo tứ thân (gồm bốn
vạt nửa: vạt nửa trước phải, vạt nửa trước trái, vạt nửa sau phải, vạt nửa sau trái). Áo

lượn. Sự dung hợp này quá hài hòa, vẹn vẻ giữa cái mới và cái cũ, được giới nữ thời
đó hoan nghênh nhiệt liệt. Từ đây áo dài Việt Nam đã tìm được hình hài chuẩn mực
của nó, và từ bấy đến nay dù trải bao thăng trầm, bao lần cách tân cách điệu, hình
dạng chiếc áo dài về cơ bản vẫn giữ nguyên…
10
Trình diễn áo dài Việt Nam trong giờ học ngoại khóa
Nh vậy qua phần thuyết minh độc đáo đó học sinh vừa cảm nhận đợc sâu sắc
hơn phần lý thuyết đợc học trên lớp, vừa trực tiếp đợc thởng thức màn trình diễn áo dài
ấn tợng, điều đó sẽ giúp các em có một cái nhìn mới về môn học, yêu thích hơn nét văn
hoá đậm đà bản sắc dân tộc của quê hơng, đất nớc mình
Đây là chơng trình ngoại khoá lớn,tổ chức cho cả một khối, thậm chí cho học
sinh cả một trờng cùng xem nên ngoài khâu chuẩn bị cơ bản về kiến thức, giáo viên
phải có sự kết hợp với các đồng nghiệp chuẩn bị sân khấu, su tầm t liệu về nguồn gốc,
vai trò của chiếc áo dài của ngời Việt sau đó soạn và trình chiếu trên máy chiếu điện
tử; tiếp nữa là khâu hớng dẫn học sinh chuẩn bị trình diễn, âm nhạc phụ đạo, dẫn ch-
ơng trình giới thiệu về buổi ngoại khoá. Sau giờ học ngoại khoá giáo viên yêu cầu học
sinh viết bài thu hoạch của mình, có thể là thuyết minh về chiếc áo dài Việt Nam.Có
thể là thuyết minh về giờ học ngoại khóa tổ chức ở trờng em Chắc chắn với những hiểu
biết về áo dài Việt Nam và giờ ngoại khóa vừa đợc dự, học sinh sẽ hiểu đợc mình phải
làm bài thu hoạch nh thế nào với những kiến thức nóng hổi và sống động mà mình vừa
đợc tiếp thu và cảm nhận.
3. Tổ chức ngoại khoá cho học sinh sau khi học các văn bản nhật dụng.
Nh chúng ta đã biết, cụm văn bản nhật dụng đợc đa vào chơng trình Ngữ văn rất
thiết thực và có ý nghĩa giáo dục to lớn đối với học sinh. Mỗi giáo viên khi dạy cụm
văn bản này ngoài việc bám sát văn bản còn phải tìm kiếm t liệu cần thiết từ cuộc sống
xung quanh để bổ trợ cho giờ dạy của mình. Ngoài những phơng pháp dạy học bổ trợ
thông dụng chúng ta có thể tổ chức một hoạt động ngoại khoá cho học sinh sau khi học
cụm văn bản này. Nh vậy, với kiến thức đợc tiếp thu trên lớp các em có thể đi vào thực
tế để minh chứng, học tập và tự rút ra bài học cho bản thân.
Ví dụ:

học sinh phát biểu suy nghĩ của mình. Để giờ học ngoại khoá thêm sinh động giáo viên
12
cho các em đóng một vài hoạt cảnh và tình huống mang tính chất tuyên truyền và rèn
luyện kỹ năng sống cho học sinh.
Hiện tợng hút thuốc lá ở học đờng.
Hiện tợng vứt rác thải bừa bãi ở nông thôn.
13
Hiện tợng con đàn cháu đống ở một số gia đình.
Sau khi cho học sinh thảo luận nhóm về các vấn đề nêu trên, giáo viên cho học
sinh khái quát lại giờ ngoại khóa bằng một sơ đồ đợc ẩn các mũi tên sau
14
Yêu cầu học sinh điền các mũi tên cho sơ đồ. Để điền đợc sơ đồ đó buộc học
sinh phải có tri thức, có sự phán đoán nhạy bén và am hiểu đợc quy luật của đời sống
15
con ngời thông qua các tình huống của chuyên đề ngoại khóaDựa vào sự hợp tác t
duy tập thể các em có thể dễ dàng điền đúng các mũi tên cho phù hợp
Nh vậy sau giờ học ngoại khoá này kết hợp với những gì đã đợc học ở trên lớp,
chắc chắn học sinh sẽ rất hứng thú và hiểu bài, hiểu hơn những vấn đề trong cuộc sống,
biết tự hình thành và rèn luyện kỹ năng sống cho bản thân mình trớc các vấn đề xã
hội
* Những kết quả đạt đợc.
Trong những năm học gần đây, cùng với sự tiếp thu chơng trình đổi mới sách
giáo khoa và sự áp dụng những phơng tiện dạy học hiện đại, tôi đã vận dụng việc kết
hợp giảng dạy lý thuyết trên lớp với việc hớng dẫn, tổ chức cho học sinh tham gia vào
các hoạt động ngoại khoá văn học của lớp, của trờng. Kết quả đã trả lời tôi rằng: Với
sự kết hợp khéo léo giữa việc học lý thuyết và thực tiễn sau các giờ dạy văn mang lại
hiệu quả rất cao cho ngời dạy và ngời học, phát huy đợc tính tích cực , chủ động, sáng
tạo của học sinh. Học sinh say mê học văn hơn, các em có hứng thú nhập cuộc vào giờ
học, kiến thức của bài học lắng đọng lại lâu hơn sau mỗi tiết học ngoại khoá. Hot
ng ngoi khúa cũn giỳp HS hon thin nhõn cỏch v phỏt trin úc sỏng to, s hot

Trong thời đại hiện nay, cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, đời sống xã hội
không ngừng đợc nâng lên.Trong sự vận động phức tạp của cuộc sống, môn văn sẽ giữ
lại những gì tốt đẹp nhất trong tâm hồn con ngời, giữ lại những phẩm chất nhân văn để
nối gần khoảng cách cho ngời gần ngời hơn, cho trái tim hoà nhịp đợc với trái tim. Để
phát huy đợc vai trò thiêng liêng và cao cả đó, yêu cầu ngời giáo viên không ngừng tìm
tòi sáng tạo trong phơng pháp giảng dạy để truyền đạt tới các em những kiến thức cần
thiết gửi gắm qua mỗi giờ học. Khi nghiên cứu giải pháp kinh nghiệm này, tôi hy vọng
đồng nghiệp sẽ có cái nhìn mới mẻ hơn, tích cực hơn về phơng pháp giảng dạy và đặc
biệt là tổ chức đợc những giờ học ngoại khoá sinh động sau những tiết dạy văn của
mình.
17
2. Kiến nghị:
* i vi Phũng Giỏo dc - o to
T chc cỏc lp chuyờn bi dng cho giỏo viờn v cỏc k nng t chc gi
hc ngoi khúa a dng húa cỏc hỡnh thc v cht lng cỏc hot ng dy v hc
ngy c nõng cao hn.
* i vi cỏc Trng Trung hc c s
Cn to iu kin v mt thi gian v kinh phớ vic t chc hc ngoi khúa núi
chung v vn hc núi riờng t hiu qu cao hn.
Vi nhng iu trỡnh by trờn õy, gúp phn ci thin thc trng ngi hc
vn ca hc sinh hin nay, thit ngh hot ng ngoi khoỏ Vn hc trong trng
THCS l mt hot ng chuyờn mụn b ớch, lý thỳ v cú tớnh kh thi. Hot ng ngoi
khoỏ Vn hc vỡ th cn c B giỏo dc a vo phõn phi chng trỡnh v c bit
hot ng ny cn c xem l mt hot ng nm trong s qun lý chuyờn mụn
nh trng THCS. Cú nh vy hot ng ngoi khoỏ Vn hc trong trng THCS mi
c duy trỡ mt cỏch thng xuyờn v cú hiu qu.
Bài viết nhỏ này là những suy nghĩ, việc làm mang tính chủ quan của bản thân
tôi. Rất mong nhận đợc sự đánh giá nhận xét của hội đồng giám khảo.
Xin chân thành cảm ơn.
Qunh Ph, ngy 25 thỏng 4 nm 2014