SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẤN ĐỀ VỀ PHƯƠNG PHÁP
GIẢNG DẠY TÍCH HỢP
ĐỐI VỚI BỘ MÔN NGỮ VĂN 9 PHẦN THỨ NHẤT
I .Lý do chọn đề tài
Năm học 2011-2012 là năm thứ năm thực hiện chương trình thay sách giáo
khoa và được triển khai đại trà trên toàn quốc. Trong bối cảnh ngành Giáo dục
và Đào tạo đang nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính
tích cực chủ động sáng tạo của học sinh. Phương pháp dạy học được coi là cách
thức hoạt động của giáo viên khi tổ chức các hoạt động học tập, nhằm giúp học
sinh đạt được các mục tiêu dạy học. để thực hiện công cuộc đổi mới giáo dục
đòi hỏi phải có sự đầu tư quan tâm thích đáng từ nhiều mặt. Chương trình ngữ
văn 9 của THCS được xây dựng theo nguyên tắc tích hợp. Theo chương trình
này, ba phân môn: Văn - Tiếng Việt và Tập làm văn được thống nhất lại thành
một môn học, gọi là môn Ngữ văn. Coi trọng tính thực hành, sách giáo khoa
Ngữ Văn 9 đã tập trung theo hướng phát huy tính chủ động sáng tạo của học
sinh trong học tập, trong đó phần Tiếng Việt và lí thuyết Tập làm văn đã được

chương trình đều phải có sự đóng góp hợp lực của cả 3 phân môn. không nên
quan diểm “Tích hợp là phương pháp dùng để rút bớt môn học hoặc biện pháp
nhằm giảm tải” dẫu rằng đó là những hệ quả có thể xảy ra do việc thực hiện
phương hướng “Tích hợp”. Trên nền giáo dục hiện đại, tích hợp là phương pháp
nhằm phối hợp một cách tối ưu các quá trình học tập riêng rẽ các môn học.
Phân môn khác nhau nhằm đáp ứng những mục tiêu, mục đích và yêu cầu cụ
thể khác nhau.
Tích hợp được xem là nguyên tắc tổng hợp của việc xây dựng cả hệ thống
chương trình. Dạy tích hợp, người đứng lớp phải biết thực hiện mọi yêu cầu một
cách linh hoạt, sáng tạo mà mấu chốt của sự sáng tạo là luôn suy nghĩ và mục
tiêu của bộ môn Ngữ văn nói chung để tìm ra những yếu tố đồng quy giữa 3
phần phân môn, tích hợp trong từng thời điểm theo từng vấn đề. Quan điểm tích
hợp phải quán triệt trong mọi khâu kể cả khâu đánh giá. Có thể có những bài tập
riêng cho từng phân môn, song chúng ta cần đánh giá cao những học sinh biết
sử dụng những kiến thức của phân môn khác. Đó chính là những thói quen, cơ
sở ban đầu để sau này học lên, các em sẽ có điều kiện tiếp thu và vân dụng dễ
dàng hơn phương pháp nghiên cứu nghiên ngành, cũng như khi vào đời, các em
có khả năng giải quyết dễ dàng hơn các vấn đề thực tiễn vì mọi tình huống xảy
ra trong cuộc sống bao giờ cũng là tình huống tích hợp. Tích hợp phải phát huy
tối đa tính tích cực, tính sáng tạo của học sinh, chủ thể học tập ở tất cả mọi
khâu: từ việc chuẩn bị bài, sưu tập tư liệu trong tổ, nhóm, tự đáng giá và đánh
giá bạn, tham gia, hoạt động thực tiễn theo quan điểm đặc trưng bộ môn.
Xuất phát từ việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính
tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh nên tôi đã chọn nghiên cứu đề tài “
Một số vấn đề về phương pháp giảng dạy tích hợp đối với Ngữ văn 9”.
II. Mục đích nghiên cứu:
Để nâng cao chất lượng giảng dạy môn Ngữ văn 9 nhằm phát huy tính tích
cực, chủ động sáng tạo cho học sinh.
III. Nhiệm vụ của đề tài:
Giảng dạy tích hợp đối với Ngữ văn 9 là một trong những nhiệm vụ trọng

PHẦN THỨ HAI
Nội dung và kết quả nghiên cứu

Chương I: Cơ sở lý luận và Pháp lý của việc chỉ đạo.
1. Cơ sở lý luận:
Đổi mớiphương pháp dạy học là phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo
của học sinh.
Đổi mới phương pháp tích hợp: giáo viên đứng lớp cần phải biết thực hiện
yêu cầu tích hợp, linh hoạt sáng tạo, suy ngẫm về mục tiêu của bộ môn Ngữ
văn, tìm ra yếu tố đồng quy giữa 3 phân môn tích hợp trong từng thời điểm,
từng vấn đề. Quan điểm tích hợp phải quán triệt trong mọi khâu để đánh giá.
Phải phát huy tối đa tính tích hợp chủ động sáng tạo của học sinh. Vì học
sinh là chủ thể học tập trong mọi khâu: Từ việc chuẩn bị bài, sưu tập tài liệu,
phát biêu trong tổ, nhóm, đánh giá mình, đánh giá bạn…
Đổi mới việc giảng dạy tích hợp Ngữ văn 9: Tích hợp theo chiều dọc là tích
hợp ở một đơn vị kiến thức và kĩ năng mới, những kiến thức và kĩ năng đã học
trước đó theo nguyên tắc đồng trục ( còn gọi là vòng tròn đồng tâm) hay vòng
tròn xoáy trôn ốc. Cụ thể là kiến thức và kĩ năng hình thành ở bài học, lớp học
bâvj học sau bao hàm kiến thức, kĩ năng, bậc học trước nhưng cao hơn, sâu hơn
trước.
Tích hợp theo chiều dọc là dựa trên nguyên tắc đồng trục càng nên cao thì
yêu cầu nội dung càng cao, kiến thức lớp trên, bậc trên cao hơn kiến thức bậc
dưới, lớp dưới.
Tích hợp theo chiều ngang: Tích hợp kiến thức Tiếng Việt với các mảng
kiến thức về Văn học và Tập làm văn.
Việc lựa chọn nội dung: Ngữ văn 9 chọn các kiểu thành phần câu như:
Thành phần biệt lập, khối ngữ nghĩa tường minh, hàm ý … phục vụ cho việc
tạo lập các văn bản nghị luận.
Việc sắp xếp nội dung: Bộ sách giáo khoa Ngữ văn THCS chú ý sắp xếp nội
dung theo kiểu xen kẽ các vấn đề về từ, về câu và tạo lập văn bản. Sự liên kết

chương trình, phương pháp giáo dục. Sách giáo khoa phổ thông nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng nhu cầu phất triển nguồn nhân lực phục
vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, phù hợp với truyền thống và thực
tiễn Việt Nam, tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông ở các nước phát triển
trên thế giới.

Chương III: Biện pháp đề ra để thực hiện
1. Bước 1: Tìm hiểu chung và tích hợp.
- Tích hợp là gì? Là một phương pháp nhằm phối hợp một cách tối ưu các quá
trình học tập riêng rẽ các môn học, phân môn khác nhau nhằm đáp ứng những
mục tiêu, mục đích và yêu vầu cụ thể khác nhau.
- Tích hợp ngang: Tích hợp từng thời điểm (1 tiết học, 1 bài học).
- Tích hợp dọc: Tích hợp theo từng vấn đề (Tập trung ở bài ôn tập).
Đối với những vấn đề đã dạy: Cần lợi dụng vấn đề này đẻ củng cố ôn tập,
đồng thời rèn cho học sinh kiến thứclà kĩ năng vận dụng mọi kiến thức đã học
đẻ xử lý các vấn đề trước mắt.
Đối với những kiến thức sẽ dạy: Có thể giới thiệu ở chừng mục cần thiết
cho sự hiểu biết tối thiểu về khía cạnh đang đề cập, qua đó khơi gợi trí tò mò,
tinh thần ham hiểu biết của học sinh và đặt cơ sở thuận lợi cho việc trình bày
những kiến thức đã học ở sau.
2. Bước 2: Các thao tác khi soạn bài .
*, Thao tác 1: Đọc kĩ bài (Bài trước đó và sau đó) Xác định mục tiêu bài dạy và
mục tiêu của phân môn.
*, Thao tác 2: Tìm mối liên hệ giữa bài đạng học với những bài trước đó đẻ tìm
điểm đồng quy đẻ giáo viên có định hướng tích hợp (ngang hay dọc; củng cố
hay hé mở)
*, Ví dụ: - Bàn về đọc sách (bài 18 - Ngữ văn 9).
- Tiếng Việt: Khối ngữ
- Tập làm văn: Phép phân tích và tổng hợp luyện tập phép phân tích
tổng hợp.

Hỏi: Em hãy xác định thể loại và phương thức biểu đạt cho văn bản ?
Hỏi: Vấn đề nêu ra trong bài nghị luận này là gì ?
Hỏi: Vấn đề này được trình bày bằng hệ thống luận cứ ?
Hỏi: Em có nhận xét gì về cách xây dựng hệ thống luận cứ và cách lập luận
của bài văn ?
Hỏi: Qua bài văn, em học tập được gì về cách viết văn nghị luận của tác giả
?
b, Khi dạy Tiếng Việt: Các thành phần biệt lập (tiếp).
Trong phần luyện tập có một đoạn văn ở trong văn bản “Chuẩn bị hành trình
vào thế kỉ mới”; “Bước vào thế kỉ mới, muốn sánh vai cùng các cường quốc
năm châu. Nhận ra điều đó quen dần với những thói quen tốt đẹp ngay từ những
việc nhỏ nhất”.
Để khai thác đoạn văn với yêu cầu của bài tập, giáo viên sẽ đặt ra những câu
hỏi như sau:
Hỏi: Đoạn văn có ở trong văn bản nào ?
Hỏi: Em hãy tìm các thành phần biệt lập trong đoạn văn ? Xác định thành
phần biệt lập đó là gì ?
Yêu cầu: Học sinh xác định được các thành phần biệt lập => Đó là thành
phần phụ chú.
Như vậy: Phần Tiếng Việt đã tích hợp kiến thức của phần Tập làm văn.
c, Dạy Tập làm văn: “Nghij luận về một vấn đề tư tưởng đạo lý”. Giáo viên
có thể lấy ví dụ văn bản “Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới” để khai thác văn
nghị luận với đặc điểm của thể loại. Giáo viên có thể đặt một số câu hỏi như
sau:
Hỏi: Bài văn trên nêu nên vấn đề gì ? (Hay: Vấn đề nhị luận của bài văn là
gì?)
Hỏi: Vấn đề nghị luận được triển khai bằng cách gì ?
Yêu cầu: Bằng phương pháp giải thích - chứng minh.
Hỏi: Em hãy tìm những câu văn và đoạn văn mà tác giả nêu cách lập luận
giải thích ?

người con gái Nam Xương”.
Hỏi : Em hãy tóm tắt văn bản “Chuyện người con gái Nam Xương” ?
Giáo viên nói lên các sự việc và nhân vật chính sau:
- Chàng Trương Sinh pải đầu quân đi lính, để lại mẹ già và người vợ trẻ là
Vũ Thị Thiết.
- Mẹ Trương Sinh ốm chết, Vũ Nương lo toan ma chay cho mẹ.
- Giặc tan, Trương sinh trở về, nghe lời con nhỏ, nghi oan cho vợ.
- Vũ Nương bị oan, gieo mình xuống sông Hoàng Giang.
- Phan Lang là người cùng làng với Vũ Nương đã gặp lại Vũ Nương trong
động Linh Phi, hai người nhận ra nhau. Phan Lang trở về trần gian, Vũ Nương
gửi chiếc bông tai vàng cho chồng cùng lời nhắn.
- Trương Sinh lập đàn giải oan…
Hỏi: Các sự việc trên đã được nêu đầy đủ chưa?
Hỏi: Các sự việc trên sắp xếp đã hợp lí chưa ?
Hỏi: Dựa vào các sự việc trên em hãy tóm tắt truyện ?
Như vậy: Trong cụm bài 4, cả 3 phân môn đều có kiến thức tích hợp liên
quan đến nhau. Khi khai thác giáo viên cần hướng học sinh chú ý đến những
kiến thức tích hợp này để học sinh nắm vững, sâu kiến thức cần ghi nhớ.
Giáo viên kết luận: Vởy ta có thể nói rằng tích hợp được thể hiện trong
mọi khâu:
- Kiểm tra bài cũ.
- Quá trình soạn bài, giảng bài.
- Đánh giá kiểm tra bài cũ, tiếp nhận kiến thức mới.
- Chuẩn bị bài ở nhà.
Tuy nhiên chương trình cũng khẳng định quan điểm tích hợp ở nước ta hiện
chưa thể áp dụng một cách triệt để, giảng dạy theo quan điểm tích hợp không
phủ định việc dạy các tri thức, kĩ năng riêng của từng phân môn. Vấn đề là làm
thế nào để phối hợp một cách hợp lí các tri thức, kĩ năng riên rẽ của từng phân
môn tới mục tiêu chung của Ngữ văn. Tích hpj phải hợp lí, lôgic với bài dạy
không nên tích hợp gò ép, xơ cứng, thô bạo khiến bài dạy vụn vặt. Tích hợp mà

sự liên hệ chặt chẽ với những kiến thức ở bậc Tiểu học, từ thực tế giảnge dạy tôi
thấy việc tiếp thu kiến thức là khả năng thực hành của học sinh khi học THCS
còn nhiều hạn chế. Do vậy khi đưa những câu hỏi tích hợp còn có một số học
sinh thực hiện chưa tốt, có sự bỡ ngỡ hoặc không thực hiện được. Do vậy chúng
tôi đề nghị sự chỉ đạo đồng bộ trong việc thực hiện chương trình thay sách, các
cụm bài. Việc lồng ghép kiến thức tích hợp cần rõ hơn và học sinh thực hiện
phương pháp tích hợp tốt hơn.
Trên đây là một só vấn đề về phương pháp giảng dạy tích, tôi nghĩ rằng:
Chương trình sách giáo khoa mới với việc chuẩn bị giáo án để có thể tổ chức
một chương trình Ngữ Văn theo tinh thần đã nêu ở trên. Đó là một việc làm rất
mới mẻ, cần thiết của một giáo viên giảng dạy trêm lớp. Công việc thực hiện
phương pháp này gặp không ít những khó khăn, thử thách.
Qua bài viết này tôi xin được mạnh dạn trao đổi ý kiến của mình và mong
được sự góp ý để tích luỹ cho mình nhiều bài học quý báu trong công tác giảng
dạy hơn
nưã
Tôi xin chân thành cảm ơn !

CÓ ĐẦY ĐỦ CHI TIẾT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NGỮ VĂN THCS
THEO CHUẨN KIẾN THỨC NĂM 2011-2012
LIÊN HỆ ĐT 01689218668 CÒN NỮA