Website: Email : Tel : 0918.775.368
LỜI NÓI ĐẦU
Trong điều kiện kinh tế ngày càng phát triển, các tranh chấp về kinh
doanh, thương mại ngày càng đa dạng và phức tạp. Mặt khác khi nước ta đã
gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO). Nhiều quan hệ kinh tế cũng
mang những diện mạo sắc thái mới. Tương ứng với sự đa dạng phong phú của
các quan hệ này, các tranh chấp kinh tế ngày càng muôn hình muôn vẻ và với
số lượng lớn. Ở Việt Nam các đương sự thường lựa chọ hình thức giải quyết
tranh chấp kinh tế bằng Toà án như một giải pháp cuối cùng để bảo vệ có
hiệu quả nhất các quyền và lợi ích của mình khi thất bại trong việc sử dụng cơ
chế thương lượng, hoà giải. Chính vì vậy, Toà án có vai trò vô cùng quan
trọng. Hơn nữa, Toà án là một thiết chế của Nhà nước; hoạt động của Toà án
là một hoạt động rất đặc biệt và mang tính kỹ năng nghề nghiệp cao; vì lẽ đó,
hoạt động xét xử của Toà án phải đảm bảo công minh, nhanh chóng, chính
xác và kịp thời tránh tình trạng tồn đọng án, giải quyết án kéo dài, dễ gây
phiền hà, mệt mỏi cho các bên đương sự. Do vậy, việc nghiên cứu thực tiễn
về giải quyết tranh chấp kinh tế, thương mại tại Toà án được nhiều người
quan tâm. Đồng thời việc giải quyết tranh chấp này còn góp phần đảm bảo
quyền và lợi ích của đương sự, đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh và
an ninh quốc gia. Xuất phát từ vị trí, vai trò và ý nghĩa của phương thức giải
quyết tranh chấp kinh tế, thương mại tại Toà án. Chính vì những lý do trên,
em xin chọn chuyên đề này.
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
PHẦN I
THỰC TIỄN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP KINH TẾ, THƯƠNG MẠI
TẠI TOÀ KINH TẾ - TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỈNH PHÚ THỌ
1. Khái niệm về tranh chấp kinh tế, thương mại và việc giải quyết tranh
chấp kinh tế, thương mại tại Toà án
Các vụ việc phát sinh từ hoạt động kinh doanh, thương mại đa dạng và
phức tạp. Quyền lựa chọn của các đương sự trong vụ tranh chấp cũng rộng

Trong khoa học pháp lý Việt Nam, thuật ngữ “Tranh chấp kinh tế”
được sử dụng khá phổ biến. Tuy nhiên, bên cạnh thuật ngữ này còn có các
thuật ngữ khác như “Tranh chấp thương mại”, “Tranh chấp hợp đồng kinh
tế” . Có quan điểm cho rằng, tranh chấp kinh tế trong kinh doanh phần nào có
sự khác biệt với tranh chấp kinh tế nói chung. Bởi lẽ, khái niệm “kinh tế”
cũng như “Quan hệ kinh tế” thông thường được hiểu rộng hơn khái niệm
“Kinh doanh”, “Quan hệ kinh doanh”. Kinh doanh chỉ là hoạt động vì mục
tiêu lợi nhuận và mang tính nghề nghiệp như sản xuất, buôn bán, dịch vụ
v.v… Trong khi đó, kinh tế có sự bao hàm cả yếu tố quản lý và yếu tố chính
trị khác. Chính vì vậy, việc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh cũng có
những nét đặc thù so với giải quyết tranh chấp kinh tế.
Khác với quan điểm trên, một số quan điểm lại đồng nghĩa “Tranh chấp
kinh tế” với “tranh chấp kinh doanh” hoặc cho rằng “Tranh chấp kinh tế” là
tranh chấp phát sinh từ vi phạm hợp đồng kinh tế.
Dưới góc độ pháp luật nội dung, “Tranh chấp kinh tế” là những tranh
chấp phát sinh từ các quan hệ kinh tế được điều chỉnh bởi pháp luật kinh tế.
Tuy nhiên, với khái niệm “Tranh chấp kinh tế” như vậy khó có thể cho phép
phân biệt được với các loại tranh chấp với các loại tài sản khác như tranh
chấp dân sự vì nội hàm của nó quá rộng.
Dưới góc độ pháp luật tố tụng hiện hành ở Việt Nam hiện nay, tranh
chấp kinh tế (hay tranh chấp thương mại) bao gồm những tranh chấp phát
sinh trong nội bộ công ty, trong hoạt động kinh doanh v.v… Có thể nói cách
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
tiếp cận này có phạm vi nội hàm hẹp nên không thể bao quát hết các tranh
chấp đã và đang phát sinh trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay.
Trên thế giới, khái niệm “Tranh chấp kinh tế” không được thể hiện
trong pháp luật nội dung cũng như pháp luật hình thức và không có sự phân
biệt giữa “Tranh chấp kinh tế” và “Tranh chấp dân sự”. Có chăng chỉ là có sự
phân biệt giữa “Tranh chấp thương mại” và “Tranh chấp dân sự”.

ba thẩm phán chuyên trách và có ba thư ký.
b. Thực tiễn qua gần 10 năm xét xử của Toà kinh tế - Toà án nhân tỉnh
Phú Thọ
Trong khoảng từ 1997 đến tháng 4 năm 2007 Toà kinh tế - Toà án
nhân dân tỉnh Phú Thọ đã giải quyết 32 vụ án về tranh chấp kinh tế, thương
mại. Trong đó tranh chấp về hợp đồng kinh tế có 31 vụ bao gồm:
- Tranh chấp về hợp đồng mua bán hàng hoá 12 vụ chiếm 38.70%.
Tranh chấp này tăng mạnh từ năm 1998 đến 2006 (số liệu thống kê Toà kinh
tế từ năm 1998 đến năm 2000).
- Tranh chấp về hợp đồng xây dựng cơ bản là 14 vụ chiếm
45,16%.Trong những năm qua tranh chấp liên quan đến hợp đồng xây dưng
cơ bản tăng mạnh từ năm 1999 đến 2000 (số liệu thống kê Toà kinh tế từ năm
1997- tháng 4/2007).
- Tranh chấp về hợp đồng xuất nhập khẩu uỷ thác là 2 vụ chiếm 6,45%
(một vụ năm 2002 giữa công ty DAELIM- CORPORATION và công ty
TNHH TASCO- MATERIAL; và một vụ giữa Công ty xây dựng số 25 và
Công ty TNHH KOR- VIPACK).
- Về tranh chấp trong thành lập, hoạt động, giải thể Công ty có 1 vụ là
về việc tranh chấp giữa thành viên Công ty là bà Đào Thị Phương với Công ty
cổ phần Hoà Thanh (chiếm tới 3,12%)
- Về tranh chấp liên quan đến mua bán Cổ phiếu, Trái phiếu không có
vụ nào.
- Về các tranh chấp kinh doanh thương mại khác không có vụ nào.
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Qua nghiên cứu hồ sơ vụ án, em thấy về tranh chấp hợp đồng kinh tế là
có số vụ cao nhất là 31 vụ, trong đó hoà giải được 8 vụ chiếm tới 25,80%.
Các vụ án được hoà giải đều được cơ quan Toà án chấp nhận và dựa trên sự
thoả thuận thuận tình của 2 bên. Đưa ra xét xử là 23 vụ chiếm tới 74,19%.
Các vụ án được đưa ra xét xử thì trong đó xét xử sơ thẩm thì có những vụ án

hoá; tranh chấp về xuất nhập khẩu uỷ thác; tranh chấp các hợp đồng có nhân
tố nước ngoài đều có số lượng ít.
Tóm lại, các tranh chấp về hợp đồng xây dựng cơ bản và hợp đồng mua
bán hàng hoá có tỷ lệ cao. Đó là do sự phát triển của nền kinh tế thị trường;
các tổ chức kinh tế (Doanh nghiệp, Hợp tác xã, Công ty) bước vào kinh
doanh. Đó là quy luật tất yếu các tổ chức kinh tế gặp nhiều sự bỡ ngỡ; chưa
hiểu biết nhiều về pháp luật. Do đó, còn nhiều thủ tục chưa đúng pháp luật về
đầu tư kinh doanh.
- Số vụ án còn lại từ năm này sang năm khác không nhiều (chỉ chiếm
tới 2%). Đặc biệt năm 2001 không có vụ án nào giải quyết;
- Số vụ án tạm đình chỉ có 2 vụ chiếm tới 6,25%;
- Số vụ án có áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời 3 vụ chiếm tới
9,37%;
- Số vụ án có người bảo vệ có quyền và lợi ích của đương sự có 25 vụ
chiếm tới 78,12%.
Quyết định của Toà án:
+ Di lý (chuyển vụ án lên Toà án có thẩm quyền) là 3 vụ chiếm tới
9,37%;
+ Tạm đình chỉ, đình chỉ 2 vụ chiếm tới 6,25%;
+ Số vụ án hoà giải thành là 8 vụ chiếm tới 25%;
+ Số vụ án đã xét xử 24 vụ chiếm tới 75%;
+ Số vụ án có kháng cáo, kháng nghị là 23 vụ chiếm tới 71,87%;
+ Số vụ án bị huỷ có 3 chiếm tới 9,37%.
+ Giá trị giải quyết: thường có giá trị lớn;
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
PHẦN II
NHỮNG VẤN ĐỀ VƯỚNG MẮC TRONG QUÁ TRÌNH GIẢI QUYẾT
TRANH CHẤP TẠI ĐỊA PHƯƠNG
1. Vấn đề xác định thẩm quyền giải quyết tranh chấp kinh tế, thương mại