Tìm hiểu về Cổ phiếu và Trái phiếu do Công ty
Cổ phần phát hành
Lê Ngân – C 47/15.07
Công ty cổ phần (CTCP) là loại hình đặc trưng của công ty đối vốn nên các
quy định về vốn và chế độ tài chính có ý nghĩa rất quan trọng. Khoản 3 điều
77 LDN 2005 quy định: “công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán
các loại để huy động vốn”. Điều này được xem là ưu điểm vượt trội của loại
hình doanh nghiệp này trong tình hình kinh tế thị trường với sự phát triển của
thị trường chứng khoán hiện nay. Chính vì vậy, tìm hiểu về cổ phiếu và trái
phiều do CTCP phát hành là vấn điều thiết thực để từ đó rút ra những nhận xét
cơ bản nhất về ưu nhược điểm của chúng với tư cách là người phát hành và
người sở hữu và có thể ứng dụng nó vào việc tham gia vào thị trường chứng
khoán.
Công cụ của thị trường vốn là các chứng khoán trung hạn và dài hạn.
Các loại chứng khoán trên thị trường vốn rất phong phú và đa dạng như: cổ
phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ…tuy nhiên, loại chứng khoán dài hạn chủ yếu
là cổ phiếu và trái phiếu. Khoản 2 và 3 điều 6 luật chứng khoán 2006 định
nghĩa: “CP là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của
người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành” và “TP
là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu
đối với một phần vốn nợ của tổ chức phát hành”. Như vậy, cả cổ phiếu và
trái phiếu đều là những giấy tờ có giá mà tổ chức kinh doanh sử dụng để huy
động vốn và có tính thanh khoản cao trên thị trường tài chính.
Theo LDN 2005, chỉ có CTCP mới có quyền phát hành cổ phiếu. Người
sở hữu cổ phiếu được gọi là cổ đông. Lợi tức mà CTCP trả cho cổ đông gọi là
lợi tức cổ phần hay còn gọi là cổ tức. cổ phiếu bao gồm: cổ phiếu thường và
cổ phiếu ưu đãi. Cổ phiếu thường là loại cổ phiếu mang lại cho người sở hữu
nó những quyền lợi thông thường như: quyền được nhận cổ tức theo kết quả
hoạt động của công ty và theo tỷ lệ phần trăm vốn góp; quyền bỏ phiếu bầu ra
hội đồng quản trị; quyền kiểm tra sổ sách công ty; quyền được chia số tiền do
giải thể sau khi đã thanh toán hết các khoản nợ và các khoản ưu đãi khác

các cổ đông lớn không hề bị ảnh hưởng.
Như vậy, tùy từng giai đoạn, tùy từng mục tiêu mà ban lãnh đạo CTCP sẽ lựa
chọn phương án nào hợp lý hơn cả.
Đứng trên bình diện của người sở hữu chứng khoán có thể thấy:
- Về mặt rủi ro, sở hữu cổ phiếu có nguy cơ mất vốn cao hơn do thứ
tự ưu tiên thanh toán cuối cùng nếu công ty phá sản, trong khi đó
người nắm giữ trái phiếuvới tư cách là chủ nợ sẽ nhận được đầy đủ
quyền lợi của mình ( vốn và lãi ) trước tất cả các đối tượng liên qua
khác (theo quy định luật phá sản 2004).
- Về lãi suất, cổ phiếu thường cao hơn (phụ thuộc vào tình hình sản
xuất kinh doanh, lợi nhuận), chia theo tỷ lệ, còn trái phiếu lãi thấp
hơn và lãi suất cố định.
- Bên cạnh đó, người mua cổ phiếu thì nắm quyền sở hữu trong công
ty, có quyền quản lý và kiểm soát công ty,đồng thời chịu trách
nhiệm khi công ty gặp rủi ro. Còn người mua trái phiếu thì ko có
quyền kiểm soát và quản lý công ty và cũng ko phải gánh chịu khi
công ty gặp rủi ro.
Có thể nói, hoạt động phát hành chứng khoán của CTCP đã góp phần
thúc đẩy tiến trình cổ phần hóa DNNN và áp dụng thông lệ tốt nhất trong quản
trị CTCP, rong đó việc công khai thông tin về hoạt động sản xuất kinh doanh
và quản trị doanh nghiệp, thu hút nguồn vốn lớn từ xã hội có ý nghĩa đặc biệt
quan trọng, tạo tiền đề phấn đấu cho sự phát triển vững chắc của CTCP, đây
chính là ưu thế vượt trội của mô hình này so với các mô hình doanh nghiệp
khác trong thời buổi thị trường tài chính đang ngày một phát triển. Vì vậy,
việc nhà nước tạo khuôn khổ pháp lý rõ ràng, cụ thể cho hoạt động phát hành
cổ phiếu, trái phiếu của CTCP và duy trì một chế độ chính trị xã hội định sẽ
đảm bảo cho sự an toàn trong môi trường đầu tư. Điều đó tạo sự thu hút các
nguồn đầu tư không chỉ trong nước mà còn từ nước ngoài, thúc đẩu sự phát
triển của mô hình CTCP cả về chất và lượng.
Danh mục tài liệu tham khảo: