SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“KHAI THÁC TÍNH NĂNG ĐỘNG CỦA HỌC SINH, GÂY HỨNG
THÚ TRONG GIỜ HỌC MÔN GDCD Ở TRƯỜNG THCS THÔNG
QUA PHƯƠNG PHÁP TRÒ CHƠI”
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Bối cảnh của đề tài:
Mục tiêu đào tạo của nhà trường phổ thông là hình thành và phát triển toàn diện nhân
cách tốt đẹp của thế hệ trẻ, những công dân tương lai của đất nước. Chính vì vậy, môn
GDCD là một môn có vai trò quan trọng, góp phần đào tạo học sinh thành những người
lao động mới, vừa có tri thức khoa học, vừa có đạo đức, vừa có năng lực hoạt động thực
tiễn, vừa có phẩm chất chính trị - tư tưởng, biết: “Sống và làm việc theo hiến pháp và
pháp luật”.
II. Lý do chọn đề tài:
Thực hiện theo tinh thần đổi mới, nâng cao hiệu quả chất lượng giáo dục, có nhiều tác
động tích cực, thật sự đã gây được sự hứng thú cho học sinh trong quá trình tiếp thu kiến
thức, phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh. Từ thực tế trên, tôi xin rút
kinh nghiệm của mình qua đề tài: “ Khai thác tính năng động của học sinh, gây hứng thú
trong giờ học môn GDCD ở trường THCS thông qua phương pháp “Trò chơi”.
III. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:
- Đề tài có thể áp dụng cho tất cả các giáo viên dạy môn GDCD ở bậc THCS và tất cả
các học sinh THCS.
- Đối tượng thông qua học sinh khối 7, khối 9 và giáo viên trường THCS Nguyễn
Văn Tư.
IV. Mục đích nghiên cứu.
Nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn GDCD, tạo sự hấp dẫn, hứng thú, cho học
sinh trong quá trình học tập và làm cho môn GDCD thật sự xứng đáng với vị trí, ý nghĩa
và tầm quan trọng của bộ môn trong nhà trường THCS.
V. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu.
Vận dụng sáng tạo, khai thác được tính năng động của học sinh, gây hứng thú trong
giờ học môn GDCD nhằm nâng cao chất lượng đáp ứng yêu cầu mới của đất nước.

và Đào tạo đã có nhận định sau:
“Giáo viên dạy môn GDCD đã có nhiều cố gắng trong việc đổi mới phương pháp dạy
học.Tuy nhiên, hiện tượng dạy học lệ thuộc vào sách giáo khoa và sách giáo viên còn phổ
biến.Việc rèn luyện kỹ năng, giáo dục thái độ và hành vi của học sinh trong dạy học môn
GDCD thực hiện chưa đạt được yêu cầu đề ra của chương trình. Nhiều nơi chủ yếu chỉ sử
dụng các thiết bị dạy học môn học tối thiểu do Bộ qui định, chưa quan tâm đến việc tự
làm thiết bị, đồ dùng dạy học. Nhiều cấp quản lý chưa thực sự quan tâm đến môn GDCD,
vẫn xem đó là môn học phụ, nên chưa tạo điều kiện để giáo viên GDCD nâng cao chất
lượng dạy học…”
Thật vậy, nhận thức của đa số giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học là đúng
nhưng chưa đầy đủ vị trí, vai trò môn học, còn xem nhẹ, cải tiến các phương pháp còn
chậm, vận dụng chưa đa dạng, kết hợp chưa hiệu quả, ngại đổi mới vì không muốn mất
nhiều thời gian, công sức đầu tư cho việc chuẩn bị giờ dạy. Giáo viên giảng dạy vận dụng
phương pháp hiệu quả còn thấp, sử dụng hình thức còn đơn điệu, chưa phù hợp với bài
học,với thực tiễn, với đối tượng học sinh địa phương.Thực hiện phương pháp dạy theo
mô hình lấy học sinh làm trung tâm chưa rõ ràng.Vận dụng các yếu tố trực quan để kích
thích người học chưa thật sự sinh động. Học sinh lĩnh hội kiến thức còn nhàm chán.Từ
đó, việc tìm ra phương pháp dạy học tốt nhất, để khai thác tính năng động của học sinh,
gây hứng thú trong giờ học môn GDCD là một yêu cầu rất cần thiết.
III. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.
Phương pháp và hình thức dạy học môn GDCD rất phong phú, đa dạng, bao gồm cả
phương pháp dạy học và phương pháp giáo dục đạo đức như:(nêu gương, thuyết phục,
khen thưởng,luyện tập, tổ chức sinh hoạt, giáo dục bằng truyền thống…), bao gồm các
phương pháp hiện đại: (thảo luận nhóm, đóng vai, giải quyết vấn đề, nghiên cứu trường
hợp điển hình, trò chơi, dự án, động não…)và các phương pháp truyền thống:(thuyết
trình, đàm thoại, kể chuyện…).Mỗi phương pháp dạy học đều có mặt tích cực và hạn chế
riêng, phù hợp với từng loại bài và đòi hỏi những điều kiện thực hiện riêng.Vì vậy, giáo
viên không nên phủ định hoặc lạm dụng phương pháp nào. Điều quan trọng là căn cứ vào
nội dung, tính chất của từng bài, căn cứ vào trình độ nhận thức của học sinh và năng lực,
sở trường của giáo viên, căn cứ vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của lớp, của trường mà

hoặc thông tin sự kiện), từ những kiến thức thực tế qua hoạt động 1, vận dụng những kiến
thức đó, giáo viên tổ chức trò chơi cho học sinh khám phá, phát hiện ra tri thức mới, tri
thức đó nằm ngay trong nội dung bài học.
• Sử dụng trò chơi để hình thành kỹ năng:
Xác định mục đích của việc tổ chức trò chơi nhằm hình thành kỹ năng cho các em,
chúng ta tổ chức trò chơi trên cơ sở vận dụng những tri thức của bài vừa học. Từ đó, giúp
học sinh hình thành được những kỹ năng xử lý tình huống đạo đức, pháp luật, vì đây là
thời điểm thử nghiệm để học sinh dựa vào lý thuyết để giải quyết những vấn đề xãy ra
trong môi trường xung quanh, rèn luyện được kỹ năng lựa chọn, cách giải quyết khi gặp
những tình huống đạo đức, pháp luật thực trong cuộc sống.
• Sử dụng trò chơi nhằm củng cố tri thức, hình thành thái độ:
Khác với việc tổ chức trò chơi vào các thời điểm và mục đích khác nhau như trên, ở
thời điểm tổ chức trò chơi để củng cố tri thức, hình thành thái độ có mục đích khác đó là:
để học sinh thâu tóm được nội dung bài học, giúp khắc sâu, nhớ rõ hơn nội dung vừa học
xong. Từ đó, vận dụng vào các tình huống giả định, trò chơi giả định, để học sinh bày tỏ
thái độ của mình trước môi trường tập dượt đó.Thời điểm tổ chức trò chơi với mục đích
này thiết nghĩ vào cuối giờ học là hợp lý nhất.
1.2. Lựa chọn nội dung tổ chức trò chơi.
- Phải phù hợp với bài đạo đức, pháp luật mà học sinh đang học.
- Nội dung phải vừa sức học, phải đảm bảo đủ thông tin kiến thức mà học sinh đã
nắm được, không dễ quá và cũng không khó quá.
- Nội dung cần phù hợp với cuộc sống thực tế của học sinh, giúp các em dễ vận dụng
vào thực tiễn. Nội dung trò chơi phải có tính khả thi, trò chơi đưa ra phải phù hợp với
thực tế trường, lớp.
1.3. Sử dụng phương tiện khi tổ chức trò chơi.
Thực tế, qua các tiết dự giờ ở trường tôi cũng như các trường bạn, tôi thấy thường
khi cho học sinh chơi trò chơi, đa số chỉ tổ chức “suông” mà thiếu sự chuẩn bị như:
không hóa trang nhân vật, không đủ phiếu cá nhân, không có thẻ xanh, thẻ đỏ để phục vụ
đánh giá, không có phần thưởng…Chính vì điều đó, mà mỗi lần tổ chức trò chơi là một
lần thiếu hấp dẫn học sinh, dẫn đến sự đơn điệu và nhàm chán.

cách giải quyết một vấn đề xãy ra trong cuộc sống thực tế, nhằm tập dượt cho học sinh
kịp thời ứng phó khi bắt gặp. Khi đó các em sẽ đứng trước những lựa chọn có thể xấu
hoặc tốt áp dụng vào đầu giờ học hoặc cuối giờ.
- Cách tiến hành trò chơi:
+ Đưa tình huống cho học sinh các nhóm thảo luận, xây dựng lời thoại, cách giải
quyết và hóa trang nhân vật. Giáo viên đến từng nơi để góp ý cho từng nhóm, sau đó cho
các nhóm lên diễn.
+ Cả lớp và giáo viên nhận xét, tổng hợp và đưa ra cách giải quyết tối ưu nhất.
Tổng kết khen thưởng.
Ví dụ: Khi dạy GDCD 7 bài 6 tiết 7 “Tôn sư trọng đạo” tôi đưa tình huống: “ Giờ
trả bài tập làm văn, Huy bị điểm kém. Vừa nhận được bài từ tay cô giáo, Huy đã vò nát
và đút vào ngăn bàn”. Và sau đó yêu cầu 2 nhóm thảo luận và sắm vai thể hiện cách giải
quyết của mình. Sau khi diễn giáo viên cho học sinh kết luận được: Việc làm của Huy
thiếu sự tôn trọng thầy cô giáo, các em cần phải có cách cư xử như thế nào để bày tỏ sự
“Tôn sư trọng đạo”.
2.2. Trò chơi tiếp sức.
- Áp dụng trò chơi này nhằm huy động tính tích cực của tất cả học sinh trong lớp, em
nào cũng phải động não và hoạt động kể cả học sinh yếu kém. Trò chơi này áp dụng khi
giáo viên yêu cầu học sinh tìm những biểu hiện của những chuẩn mực đạo đức hay pháp
luật trong cuộc sống hằng ngày rất nhiều, vì thế các em có thể thảo luận và nêu ra những
biểu hiện đó.
- Cách tiến hành trò chơi:
+ Chuẩn bị bảng phụ và phiếu học tập cá nhân.
+ Trên lớp giáo viên treo bảng phụ, chia nhóm và công bố luật chơi.
+ Tổng kết cuộc chơi, rút kinh nghiệm và khen thưởng.
Ví dụ: Khi dạy GDCD 9 bài 2 tiết 2 “Tự chủ”. Mỗi nhóm được phát một tập phiếu
trắng, các em hãy suy nghĩ và ghi lại những biểu hiện của tính tự chủ và những biểu hiện
thiếu tự chủ trong cuộc sống vào phiếu (mỗi phiếu ghi một biểu hiện). Sau đó mỗi nhóm
lần lượt từng em lên dán phiếu vào bảng phụ cho phù hợp 2 cột của nhóm mình. Trò chơi
3 phút, nhóm nào tìm được nhiều biểu hiện hơn thì thắng cuộc.

viên có thể sáng tạo thêm nhiều trò chơi khác như:Tập làm phóng viên, trò chơi ghép đôi,
trò chơi đố vui, trò chơi ô chữ…chủ yếu phải phù hợp bài học, phù hợp với thực tế học
sinh, thực tế ở địa phương.
IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
- Thực tế cho thấy, học sinh rất say mê hứng thú học tập. Qua sự hướng dẫn của giáo
viên, học sinh tích cực thảo luận tự phát hiện những kiến thức và hăng hái tham gia vào
những trò chơi để xây dựng bài, xây dựng tình huống sắm vai, góp phần cho tiết học
thêm sinh động. Trong quá trình học tập, học sinh tự đánh giá cái đúng, cái sai, phân tích
được những tình huống có vấn đề để rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân. Bằng việc
áp dụng phương pháp trò chơi, chính là nơi phát hiện ra năng khiếu của học sinh, rèn
luyện được phẩm chất, nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa, đủ đáp ứng nhu cầu
cần thiết trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.
- Chất lượng bộ môn liên tục từ năm 2001-2010 luôn đạt và vượt chỉ tiêu:
+ Năm học: 2007-2008 trung bình trở lên đạt 98,7 %.Chỉ tiêu 98 %
+ Năm học: 2008-2009 trung bình trở lên đạt 100 %.Chỉ tiêu 98 %
+ Năm học: 2009- 2010 trung bình trở lên đạt 100%. Chỉ tiêu 98%
PHẦN KẾT LUẬN
I. Những bài học kinh nghiệm.
Vận dụng sáng tạo và hiệu quả các phương pháp là một kỹ năng phải được rèn thường
xuyên, liên tục trong mỗi tiết dạy. Phải biết linh hoạt trong mọi tình huống. Phải thường
xuyên rút kinh nghiệm cho từng nội dung bài giảng, cho từng đối tượng học sinh. Phương
pháp giảng dạy phải hết sức linh hoạt, khéo léo, kết hợp nhiều thủ pháp khác nhau trong
từng bài giảng.Tạo được sự chuyển biến tích cực về ý thức học tập và rèn luyện của học
sinh. Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần đáp ứng đúng nhu cầu của học sinh, làm
cho học sinh thấy rõ sự cần thiết của tri thức bộ môn, thấy rõ vị trí quan trọng của bộ môn
trong nhà trường phổ thông. “Nếu được” trong mỗi tiết dạy, giáo viên nên sử dụng một
trong những phương pháp trò chơi…để kích thích sự hứng thú tham gia học tập của học
sinh trong một tình huống giả định. Qua trò chơi, học sinh có cơ hội thể nghiệm thái độ,
hành vi của mình, hình thành được niềm tin vào những thái độ hành vi tích cực, các em
sẽ rèn luyện được khả năng quyết định lựa chọn cho mình cách ứng xử đúng đắn phù