A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Tổ chuyên môn có chức năng, nhiệm vụ, vai trò rất quan trọng trong việc triển
khai, thực hiện các nhiệm vụ giáo dục của nhà trường. Có thể khẳng định hoạt động
của tổ chuyên môn tốt, thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ như điều lệ trường trung học
đã qui định sẽ góp phần tích cực, quyết định đến việc nâng cao chất lượng giáo dục
toàn diện, đáp ứng được những yêu cầu mới trong quá trình đổi mới giáo dục.
Tuy nhiên tổ chuyên môn không phải là cấp cơ sở có đầy đủ thẩm quyền để
thực hiện các nhiệm vụ giáo dục. Mà trường trung học là cơ sở giáo dục của bậc
trung học, nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông. Do vậy chất lượng hoạt động của tổ
chuyên môn phụ thuộc nhiều vào kế hoạch, hoạt động của nhà trường, vào sự lãnh
đạo của Ban giám hiệu.
Trong các văn bản hướng dẫn nhiệm vụ năm học của Sở giáo dục đào tạo
Thanh Hoá, của Phòng GD & ĐT Bá Thước năm nào cũng chỉ đạo cho các đơn vị
trường học, Đặc biệt tháng 9 năm 2011 Sở Giáo dục & Đào tạo Thanh Hoá, Phòng
Giáo dục & Đào tạo Bá Thước đã tổ chức triển khai tập huấn nghiệp vụ cho tổ trưởng
chuyên môn, nhằm làm tốt công việc cải tiến nội dung, nâng cao chất lượng sinh hoạt
tổ chuyên môn, coi đây là một trong những nhiệm vụ cơ bản, thiết thực để nâng cao
chất lượng dạy - học, thực hiện đổi mới giáo dục.
Trong các năm trước hoạt động của một số tổ chuyên môn chưa đi vào thực
chất để nâng cao chất lượng dạy học, sinh hoạt tổ chuyên môn còn nặng về giải quyết
sự vụ, thi đua Họp nhóm chuyên môn chưa đều, còn mang tính hình thức
Trước tình hình thực tế của trường, trước các đòi hỏi cần phải nâng cao hơn
nữa chất lượng giáo dục nhằm đáp ứng được những yêu cầu trong quá trình đổi mới,
và thực hiện tốt cuộc vận động hai không của Bộ GD - ĐT: “Nói không với tiêu cực
trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”. Là người làm công tác quản lý của
trường THCS, tôi đã cùng tập thể cán bộ, giáo viên của trường không ngừng tìm tòi,
cải tiến để nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chuyên môn góp phần khá lớn
trong việc nâng cao chất lượng dạy - học.
Trong bài viết, Tôi xin trình bày: Một số kinh nghiệm chỉ đạo hoạt động các
tổ chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy – học ở trường THCS Hạ Trung –
Bá Thước – Thanh Hoá.

Trang 2
trưởng chuyên môn phải là người có khả năng tập hợp giáo viên trong tổ, biết lắng
nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao
tiếp, ứng xử.
3. Nhiệm vụ tổ chuyên môn
Nhiệm vụ của tổ chuyên môn quy định theo Điều lệ trường THCS, THPT ban
hành theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGD&ĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011 của Bộ
Giáo dục và Đào tạo:
“Điều 16. Tổ chuyên môn
1. Hiệu trưởng, các phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức thư viện, viên chức
thiết bị thí nghiệm của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn
học hoặc nhóm môn học ở từng cấp học THCS, THPT. Mỗi tổ chuyên môn có tổ
trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ
nhiệm và giao nhiệm vụ vào đầu năm học.
2. Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:
a) Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý
kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn
học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường;
b) Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại
các thành viên của tổ theo các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;
c) Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên.
3. Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần. »
4. Vai trò của tổ trưởng chuyên môn trong quản lý dạy học ở trường
a. Quản lý giảng dạy của giáo viên
- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần tháng, học kì và cả năm
học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác theo kế
hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế
hoạch năm học của nhà trường;
- Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi
dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém;

pháp nâng cao chất lượng giáo dục;
Trang 4
- Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóa để thực
hiện mục tiêu giáo dục.
- Các hoạt động khác (theo sự phân công của Hiệu trưởng).
5. Sinh hoạt tổ chuyên môn
- Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động chuyên môn không thể thiếu trong
hoạt động của nhà trường; là dịp để trao đổi chuyên môn góp phần nâng cao chất
lượng dạy học. Thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn sẽ xuất hiện nhiều ý tưởng. Do
vậy, tổ trưởng cần tạo điều kiện để giáo viên nói lên ý tưởng, kinh nghiệm của mình.
Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn cần đa dạng, phong phú, có thay đổi và phải có
chuẩn bị trước về nội dung và cách thức tổ chức thực hiện.
- Việc sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện theo định kì quy định trong Điều lệ
trường THCS, THPT (2 tuần/1lần. Thời gian do Hiệu trưởng quy định và tuỳ yêu cầu
về tính chất, nội dung công việc);
- Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện theo nhiệm vụ quy định (tránh
việc sinh hoạt chỉ để giải quyết sự vụ, sự việc hoặc mang tính hành chính);
6. Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng hoạt động tổ chuyên môn
Trích Thông tư số 12.2009.TT-BGDĐT ngày 12.5.2009 về việc ban hành quy
định tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THCS và Quy định về tiêu
chuẩn đánh giá chất lượng trường THPT ban hành theo Quyết định số 80.2008.QĐ-
BGD&ĐT ngày 30.12.2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo:
Tổ chuyên môn của nhà trường hoàn thành các nhiệm vụ theo quy định.
a) Có kế hoạch công tác và hoàn thành các nhiệm vụ theo quy định tại Điều lệ
trường trung học;
b) Sinh hoạt ít nhất hai tuần một lần về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và
các hoạt động giáo dục khác;
c) Hằng tháng, rà soát, đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ được phân công.”
7. Mối quan hệ giữa tổ chuyên môn với Ban Giám hiệu trường và các cơ cấu tổ chức
khác trong trường

sẽ đạt hiệu quả tốt hơn
II. Thực trạng:
Năm học 2011- 2012, trường THCS Hạ Trung có 2 tổ chuyên môn.
Trang 6
+ Tổ Tự nhiên có 8 giáo viên. Trong đó: trình độ Đại học là 6/8 (75%); trình
độ Cao đẳng là 2/8 (25%).
+ Tổ Xã hội có 11 giáo viên. Trong đó: trình độ Đại học là 6/11 (54,5%); trình
độ Cao Đẳng 5/11 (45,5%)
Nhìn chung, đội ngũ giáo viên nhà trường ổn định, có sức khỏe, có phẩm chất
đạo đức tốt, có uy tín với học sinh và nhân dân địa phương, nhiệt tình trong công việc
và có khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ. Hoạt động chuyên môn của nhà trường
trong nhiều năm có nền nếp. Chất lượng dạy và học được nâng lên qua từng năm học.
Tuy vậy, cũng như một số trường khác, vấn đề chỉ đạo sinh hoạt tổ chuyên môn và
sinh hoạt tổ chuyên môn còn bộc lộ một số nhược điểm sau:
- Cán bộ quản lí và tổ trưởng chưa thống nhất, chưa thể hiện đổi mới quản lí
trong việc phân cấp, phân quyền làm cho giáo viên khó thực hiện công việc.
- Tổ trưởng chưa phát huy hết vai trò của mình, thường có tâm lí coi mình cũng
như giáo viên bình thường khác, chỉ lo hồ sơ đầy đủ, sạch đẹp; chưa phân công
nhiệm vụ cho giáo viên theo đúng yêu cầu, nhiệm vụ; chưa chủ động xây dựng và
thực hiện kế hoạch, chưa mạnh dạn trong việc đề xuất các ý kiến để nâng cao chất
lượng sinh hoạt chuyên môn.
- Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn chưa phong phú, hình thức còn đơn điệu,
gò bó, chưa đi sâu vào các vấn đề trọng tâm đổi mới phương pháp dạy học và tháo gỡ
những khó khăn cho giáo viên trong tổ. Trong các buổi sinh hoạt, không khí thường
trầm lắng, giáo viên ít phát biểu ý kiến; những vấn đề mới và khó ít được mang ra
bàn bạc, thảo luận.
III. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
Để chỉ đạo tốt hoạt động dạy - học phát huy đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của tổ
chuyên môn trong trường THCS, Tôi đã chỉ đạo thực hiện các biện pháp sau:
1. Biện pháp thứ nhất:

trưởng phụ trách chuyên môn có trách nhiệm lên kế hoạch cụ thể từng buổi ngay từ
đầu mỗi học kỳ; đây là: "Kế hoạch họp và kiểm tra chung toàn khối" trong từng học
kỳ của năm học. Trong kế hoạch này ghi rõ từng buổi chiều thứ 6 làm những việc gì:
Thứ Sáu (tuần thứ 2): Dành cho việc thao giảng chuyên đề; họp tổ chuyên môn góp ý
giờ dạy, …
Thứ Sáu (tuần thứ 4): Dành cho việc kiểm tra và góp ý hồ sơ chuyên môn định kỳ,
các tổ xây dựng chuyên đề hoặc tiếp tục thao giảng chuyên đề …
Chúng tôi thực hiện nề nếp kiểm tra chung và họp như đã trình bày từ năm học
2010 - 2011 đến nay. Tuy nhiên tuỳ theo nhiệm vụ và tình hình thực tế của từng năm
học mà kế hoạch này có sự thay đổi cho phù hợp.
Dựa vào kế hoạch trên các bộ phận và đặc biệt là các tổ chuyên môn chủ động
trong việc lập kế hoạch hoạt động của tổ. Trong đó có kế hoạch tổ chức học tập các
chuyên đề giảng dạy, phân công giáo viên thao giảng minh hoạ chuyên đề,
Do có kế hoạch sớm, cụ thể nên việc thực hiện được chuẩn bị chu đáo, đạt kết
quả khá tốt.
Trang 8
2. Biện pháp thứ hai:
Tổ chức tốt việc kiểm tra đánh giá học sinh
a) Tổ chức kiểm tra 1 tiết chung toàn khối:
Kiểm tra và đánh giá kiến thức học sinh là một công việc rất quan trọng của
người thầy, là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác chỉ đạo chuyên môn
trong nhà trường. Giáo viên và các tổ chuyên môn phải làm tốt công tác này, việc tổ
chức kiểm tra 1 tiết phải đạt được các mục đích và yêu cầu sau:
- Nội dung kiểm tra phải phù hợp với chương trình và sách giáo khoa hiện
hành.
- Đề kiểm tra không quá tải, phù hợp với các đối tượng học sinh: giỏi, khá,
trung bình, yếu. Đề kiểm tra phải đảm bảo tính khách quan, cẩn mật.
- Chấm bài phải chính xác, đúng theo đáp án, biểu điểm. Chống hiện tượng
chấm bài cảm tính, qua loa hay quá khắt khe.
- Trả bài kịp thời, để học sinh thấy được kiến thức thực tế của mình. Giáo viên,

hoạch này từ đầu mỗi học kỳ (như ví dụ đã nêu trong biện pháp thứ nhất).
- Chúng tôi xác định công việc tổ chức kiểm tra 1 tiết chung là nhiệm vụ của
toàn Hội đồng sư phạm. Do vậy việc coi kiểm tra chung không phải chỉ là nhiệm vụ
của giáo viên bộ môn mà còn là nhiệm vụ của các giáo viên thuộc các tổ chuyên môn
khác. Kế hoạch phân công giáo viên coi kiểm tra được hiệu phó chuyên môn thông
báo trong kế hoạch tuần. Việc tổ chức coi kiểm tra được thực hiện chặt chẽ, nghiêm
túc, ngoài giáo viên coi kiểm tra mỗi buổi đều phân công từ 1 đến 2 giáo viên làm thư
ký cho buổi thi. Với nhiệm vụ: kiểm đề, kiểm bài, ghi chép tình hình giáo viên coi thi
và học sinh làm bài thi.
Với cách tổ chức và quản lý như trên tạo nên không khí nghiêm túc trong kiểm
tra. Thuận tiện theo dõi chỉ đạo của ban giám hiệu và tổ chuyên môn.
+ Bước 4: Giai đoạn chấm, trả bài:
- Tổ trưởng chuyên môn phân công giáo viên chấm bài theo phương thức: phân
công chấm chéo đối với các bài kiểm tra 1 tiết; phân công chấm theo phòng thi đối
với các bài kiểm tra học kỳ (vì khi kiểm tra học kỳ học sinh được xếp theo vần A,B,C
của toàn khối)
- Ngày thứ 6 của tuần kề ngay sau ngày kiểm tra, giáo viên chấm giao bài cho
giáo viên bộ môn.
- Giáo viên chấm đúng biểu điểm đã thống nhất, mỗi bài chấm đều ghi điểm
con từng phần, rồi ghi điểm trên bài bằng số, bằng chữ.
- Giáo viên bộ môn xem lại bài làm của học sinh lớp mình dạy để nắm bắt
được chất lượng của học sinh mình, đồng thời kiểm tra lại tính chính xác trong việc
chấm bài của đồng nghiệp. Nếu phát hiện chấm sai, chấm sót theo biểu điểm thì giáo
viên bộ môn chấm lại theo đúng biểu điểm, đồng thời lập danh sách các học sinh
được chấm lại và nộp cho ban giám hiệu.
- Giáo viên bộ môn trả bài cho học sinh theo qui định của phân phối chương
trình (nếu có), hoặc trả bài cho học sinh chậm nhất sau 2 tuần kiểm tra.
- Sau khi trả bài giáo viên bộ môn nhập ngay điểm vào sổ gọi tên và ghi điểm.
+ Bước 5: Giai đoạn rút kinh nghiệm
- Để phục vụ cho việc theo dõi, lưu trữ, rút kinh nghiệm về chất lượng dạy -

chương trình, và phương pháp dạy - học; theo hướng lấy học sinh làm trung tâm.
- Về phía nhà trường: phân công, theo dõi, động viên giáo viên thực hiện tốt
công tác học tập bồi dưỡng thường xuyên trong hè và trong cả năm học.
- Nhà trường lập kế hoạch và dành thời gian họp để tổ, nhóm chuyên môn triển
khai học tập chuyên đề. Sau đó có thao giảng minh họa ( mẫu). Kế hoạch học tập
chuyên đề, thao giảng được hiệu phó chuyên môn thể hiện rõ ngay từ đầu học kỳ
trong : "Kế hoạch họp và kiểm tra chung toàn khối chiều thứ 6 hàng tuần". Song song
với việc tổ chức thao giảng tập trung, chúng tôi luôn yêu cầu các tổ chuyên môn thực
hiện tốt kế hoạch "Dự giờ theo chỉ đạo của tổ chuyên môn". Hàng tuần tổ trưởng
Trang 11
chuyên môn lên kế hoạch và phân công nhóm giáo viên dự giờ đồng nghiệp theo thời
khoá biểu chính khoá, nhằm tăng cường trao đổi, rút kinh nghiệm trong giảng dạy,
đặc biệt là các bài khó dạy, các dạng bài quan trọng. Chúng tôi chỉ đạo mỗi môn. khối
lớp ít nhất 1 tuần phải thực hiện 1 tiết dự giờ theo chỉ đạo của tổ chuyên môn.
Để tiện việc chỉ đạo theo dõi hoạt động này chúng tôi đã soạn và in sẵn, phát
cho mỗi tổ chuyên môn 1 tập: "Sổ phân công Thao giảng - Dự giờ"
4. Biện pháp thứ tư:
Chỉ đạo việc nâng cao chất lượng họp tổ, nhóm chuyên môn
- Nhà trường lên lịch họp tổ chuyên môn ngay từ đầu học kỳ (Kế hoạch này
nằm trong kế hoạch họp và kiểm tra chung) đảm bảo đúng yêu cầu: bình quân 1 tháng
tổ chuyên môn họp 2 lần trong buổi chiều thứ 6.
- Về nhóm chuyên môn: trong một vài năm gần đây và hiện nay, ngành giáo
dục đang thực hiện việc đổi mới sách giáo khoa và chương trình nhằm nâng cao chất
lượng dạy - học. Do đó cần phải tăng cường hơn nữa việc họp nhóm chuyên môn.
Được sự nhất trí chung của tập thể giáo viên, trong nghị quyết Hội nghị cán bộ công
chức đầu năm trường chúng tôi đã thống nhất : mỗi nhóm chuyên môn mỗi tuần họp
1 lần với thời gian 30 phút đến 01 giờ. Lịch họp của từng nhóm chuyên môn trong
tuần do nhóm chuyên môn thống nhất và báo cáo với tổ chuyên môn và nhà trường.
+ Nội dung họp tổ chuyên môn bao gồm: Nội dung mang tính chất hành chính
như thi đua, kỷ luật, nề nếp chỉ được chiếm không quá 1/3 thời gian họp tổ.

chú ý đến việc phát huy dân chủ, phát huy trí tuệ của tập thể. Vì có thể nói: người dạy
học là giáo viên – người đánh giá học sinh cũng là giáo viên. Do đó trong quá trình
chỉ đạo hoạt động dạy và học, cán bộ quản lý giáo dục phải luôn chú ý lắng nghe ý
kiến đóng góp xây dựng của cán bộ, giáo viên. Đồng thời xếp thời gian một cách
khoa học hợp lý để mỗi thầy cô giáo tự đánh giá công tác đã làm được trong từng học
kỳ, từ đó đề ra các biện pháp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong học
kỳ tiếp theo. Sau đó mỗi tổ chuyên môn họp sơ kết học kỳ và đề ra kế hoạch nâng cao
chất lượng dạy học. Trên cơ sở kế hoạch của giáo viên, của tổ chuyên môn, ban giám
hiệu xây dựng kế hoạch và các biện pháp chính nhằm nâng cao chất lượng dạy học
cho học kỳ tiếp theo. Đối với học kỳ I công việc này thường hoàn thành trong tuần
20. Với cách làm này chúng tôi không áp đặt chỉ tiêu cho từng giáo viên nhưng vẫn
phát huy tốt phong trào thi đua dạy và học đi vào thực chất, không chạy theo hình
thức.
IV. Kết quả.
Từ khi thực hiện các biện pháp như ở trên, hoạt động của tổ, nhóm chuyên
môn, và kết quả dạy học có nhiều sự chuyển biến tích cực, cụ thể như sau:
- Hoạt động của tổ nhóm chuyên môn ngày càng có chất lượng, không còn
mang tính chất giải quyết sự vụ, công việc hành chính đơn thuần, mà tập trung chủ
yếu vào đặc trưng của từng môn học để nâng cao chất lượng dạy - học.
Trang 13
- Nội dung công việc của tổ, nhóm chuyên môn nhiều, xong nhờ có các loại sổ
sách , biểu mẫu (như đã trình bày) in sẵn, phát cho từng tổ, nhóm do đó, khá thuận
tiện, đơn giản trong việc lưu trữ các nội dung chuyên môn quan trọng liên quan đến
dạy học, giúp cho lãnh đạo nhà trường dễ theo dõi, nắm bắt kịp thời chất lượng dạy-
học, từ đó có kế hoạch chỉ đạo cho phù hợp.
- Xây dựng được nề nếp hoạt động chuyên môn chung toàn trường song vẫn
tạo được tính chủ động phát huy sáng tạo trong hoạt động của từng tổ, nhóm chuyên
môn phù hợp với đặc trưng của bộ môn.
- Chất lượng dạy học của trường ngày càng được nâng cao và củng cố vững
chắc. Xin nêu một vài số liệu của trường chúng tôi trong hai năm gần đây.

- Nhà trường cần bố trí thời gian một cách hợp lý, tương đối cố định để các tổ
chuyên môn hoạt động. Cần có chỉ đạo, định hướng để họp tổ, nhóm chuyên môn,
tránh sa đà vào giải quyết công việc mang tính chất hành chính, sự vụ mà chủ yếu là
các nội dung nhằm nâng cao chất lượng dạy - học.
- Kiểm tra, đánh giá chất lượng dạy- học là một trong công tác quan trọng nhất
của người làm công tác quản lý; do vậy cần tập trung xây dựng và có nhiều biện pháp
phù hợp để kết quả kiểm tra phản ánh đúng thực chất. Từ đó mới có các giải pháp
đúng, khoa học nhằm nâng cao chất lượng dạy học.
- Qua mỗi hoạt động, trong từng giai đoạn cần tổ chức rút kinh nghiệm kịp
thời, từ đó điều chỉnh phương pháp, biện pháp cho phù hợp.
- Chỉ đạo và nâng cao chất lượng họp tổ, nhóm chuyên môn để nâng cao chất
lượng dạy học là công tác quan trọng thường xuyên của người làm công tác quản lý
trường học.
- Nhà trường cần soạn thảo sẵn các loại hồ sơ, biểu mẫu một cách khoa học để
thuận lợi cho giáo viên và tổ nhóm chuyên môn sử dụng, cũng như thuận lợi cho việc
kiểm tra đánh giá của lãnh đạo.
Trên đây chỉ là một số kinh nghiệm bước đầu mà chúng tôi đã đúc rút, thực
hiện trong quá trình chỉ đạo hoạt động của tổ, nhóm chuyên môn. Chắc chắn không
tránh khỏi những thiếu sót và chưa đầy đủ, mong các đồng chí, đồng nghiệp cùng
tham khảo và góp ý.
Hạ Trung, ngày 21 tháng 3 năm 2012
Người thực hiện
Đào Xuân Lượng
Trang 15