MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO HOẠT ĐỘNG CÁC TỔ
CHUYÊN MÔN, NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY –
HỌC Ở TRƯỜNG THCS BÌNH CHÂU, HUYỆN BÌNH SƠN,
TỈNH QUẢNG NGÃI.
I. PHẦN MỞ ĐẦU:
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG:
1. Đặc điểm tình địa phương:
- Huyện Bình Sơn có 24 xã 01 Thị Trấn
Dân số: 182.632 người.
Diện tích tự nhiên: 467,7 km
2
có Khu kinh tế Dung Quất với tổng diện tích quy
hoạch 10300ha
-Xã Bình Châu là một xã vùng ven Biển của huyện Bình Sơn thuộc Tỉnh
Quảng Ngãi. ở cách trung tâm huyện lỵ Bình Sơn 25Km, và cách KKT – Dung
Quất 20Km là nơi có truyền thống cách mạng trong các cuộc kháng chiến .
- Hiện nay Bình Châu vẫn là một xã luôn giữ vững được truyền thống cách
mạng tốt đẹp đó trên các lĩnh vực phát triển: Kinh tế xã hội văn hóa, an ninh quốc
phòng… Để góp phần xứng đáng vào công cuộc xây dựng đất nước, Công nghiệp
hóa – hiện đại hóa. Đảm bảo các phong trào chung của huyện nhà, trải qua nhiều
năm đều hoàn thành kế hoạch nhà nước giao cho.
- Năm 2000 đơn vị xã Bình Châu được phong tặng Anh Hùng Lực Lượng Vũ
Trang nhân dân.
- Địa bàn xã Bình Châu gồm 09 thôn: Thôn Châu Thuận (Nông), thôn Châu
Thuận (Biển), thôn Châu Me, thôn Châu Bình, thôn An Hải, thôn Định Tân, thôn
Phú Quý, thôn Tân Đức và thôn Đức Tân.Có cảng Sa Kì.
* Tổng số hộ: 3567 hộ
* Tổng số dân : 8150 khẩu
- Đa số người dân sống bằng nghề biển và nông là chính, một số ít ngành nghề
dịch vụ buôn bán nhỏ.
Chính quyền địa phương rất quan tâm đến công tác giáo dục, đã thành lập Hội
+ Anh văn : 06/06
c) Tổ chuyên môn:
+ Tổ Tự nhiên : 24 GV (Nữ :10) + TPT Đội : 01
+ Tổ Xã hội : 19 GV ( Nữ : 12)
+ Tổ Tiếng Anh : 06 GV ( Nữ 06)
* Tổ trưởng tổ KHTN: Thầy Lê Đình Tri
Chuyên ngành đào tạo: Môn Vật lí – KTCN, giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh.
Tổ Phó tổ KHTN: Phạm Tấn Xuyên
Chuyên ngành đào tạo: Môn Toán – Tin , giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh
*Tổ trưởng tổ KHXH: Thầy Nguyễn Xuân Vĩnh
Chuyên ngành đào tạo: Môn Văn – Tiếng Việt, giáo viên dạy giỏi cấp huyện
Phó tổ trưởng: Cô Bùi Thị Thanh Thủy
Chuyên ngành đào tạo môn: Sử - GDCD
* Tổ trưởng tổ Tiếng Anh: Cô Võ Thị Xuân Ba
Chuyên ngành đào tạo: Môn Tiếng Anh
Phó tổ trưởng: Cô Lê Thiện Chi
Chun ngành đào tạo mơn Tiếng Anh, giáo viên dạy giỏi cấp huyện .
2.2. Về học sinh:
* Năm học 2008 – 2009 Trường THCS Bình Châu gồm:
- Số lớp : 29 lớp, Tổng số : 1161 Học sinh – Nữ 556 Học sinh
Trong đó:
+ Khối lớp 6: 07 Lớp : 260 Học sinh Nữ: 118 Học sinh
+ Khối lớp 7: 07 Lớp : 300 Học sinh Nữ: 139 Học sinh
+ Khối lớp 8: 08 Lớp : 319 Học sinh Nữ: 155 Học sinh
+ Khối lớp 9: 07 Lớp : 282 Học sinh Nữ: 141 Học sinh
* Năm học 2009 – 2010 Trường THCS Bình Châu gồm:
Tổng số HS : 1042 được chia 26 lớp trong đó
+ Khối 6: 5lớp = 200 em /93
+ Khối 7: 7 lớp = 260 em /120
+ Khối 8 : 7 lớp = 284 em/136
- Cơ sở vật chất của trường thiếu thốn, đến nay vẫn chưa có đủ các phòng chức
năng dù là tương đối, việc mở rộng diện tích để có sân chơi, bãi tập cho học sinh vẫn
chưa thực hiện vì công tác giải phóng mặt bằng còn nhiều bất cập.
- Tỷ lệ môn học trên GV không đồng đều, có môn thừa môn thiếu thừa cục bộ.
- Số HS lưu ban năm nay vẫn còn nhiều nhiều. Khảo sát chất lượng đầu năm có
kết quả dưới trung bình còn cao, vì thế văn hóa đại trà của năm học này cần quan tâm
nhiều hơn.
- Một số học sinh đến trường là bắt buộc, ý thức tự giác chưa cao, chưa xác định
đúng mục đích động cơ học tập, cho nên còn hiện tượng cúp tiết, nhất là việc lợi dụng
việc đi học thêm, học thể dục, hướng nghiệp để đi chơi, game, chat, trên Internet…
Việc làm trên ảnh hưởng rất lớn đến việc hoạt động giáo dục nói chung và hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp nói riêng.
1/ Lí do chọn đề tài:
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Điều 16 trong điều lệ trường trung học do Bộ giáo dục đào tạo ban hành ngày 02
tháng 04 năm 2007, ghi rõ: "Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:
- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ; hướng dẫn xây dựng và quản lý kế
hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình, môn học của
Bộ Giáo dục - đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường.
- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ, tham gia, đánh giá, xếp loại các
thành viên của tổ theo các qui định của Bộ GD - ĐT.
- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên".
Như vậy tổ chuyên môn có chức năng, nhiệm vụ, vai trò rất quan trọng trong việc
triển khai, thực hiện các nhiệm vụ giáo dục của nhà trường. Có thể khẳng định hoạt
động của tổ chuyên môn tốt, thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ như điều lệ trường trung
học đã qui định sẽ góp phần tích cực, khá quyết định đến việc nâng cao chất lượng giáo
dục toàn diện, đáp ứng được những yêu cầu mới trong quá trình đổi mới giáo dục.
Tuy nhiên tổ chuyên môn không phải là cấp cơ sở có đầy đủ thẩm quyền để thực
hiện các nhiệm vụ giáo dục. Mà trường trung học là cơ sở giáo dục của bậc trung học,
nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông. Do vậy chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn
2.1/ Mục đích nghiên cứu :
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Để chỉ đạo tốt hoạt động dạy - học phát huy đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của tổ
chun mơn trong trường THCS, chúng tơi đã thực hiện các biện pháp sau:
1/ Biện pháp thứ nhất:
a) Nhà trường phải lưu trữ đầy đủ các văn bản chỉ đạo về hoạt động dạy học và các qui
chế chun mơn. Phân cơng rõ trách nhiệm trong việc triển khai các văn bản này đến
cán bộ, giáo viên một cách đầy đủ, kịp thời
- Đối với các văn bản về qui chế chun mơn do hiệu phó chun mơn triển khai
cho tất cả giáo viên trong phiên họp chun mơn chung tồn trường.
- Đối với các loại văn bản chỉ đạo về Phân cơng chun mơn giảng dạy từng bộ
mơn cụ thể, do tổ trưởng chun mơn phối hợp với Phó Hiệu Trưởng phụ trách chun
mơn cùng tham mưu cho Hiệu Trưởng phân cơng, cơng khai trước khi chuẩn bị thực
hiện dạy học ngay từ đầu năm học.
- Ngồi ra trong phòng họp của giáo viên, có một số chỗ khá thuận lợi để niêm
yết các văn bản chun mơn quan trọng hay sử dụng; các văn bản chun mơn mới để
cán bộ, giáo viên tiện theo dõi học tập và thực hiện.
b) Hiệu phó chun mơn lập kế hoạch kịp thời cho các hoạt động chun mơn chung
tồn trường trên cơ sở cụ thể hóa kế hoạch của Hiệu trưởng để có sự thống nhất cao độ
nên chun mơn phải có kế hoạch chung cho cả năm, học kì , tháng và tuần cụ thể
.Hơn nữa phải đánh giá cơng tác triển khai và thực hiện kế hoạch đó như thế nào theo
từng tháng, từng học kì và rút ra kinh nghiệm cho kết quả cũng như hạn chế của kế
hoạch đã đạt được, từng tháng, học kỳ và cả năm học,
c) Dành thời gian hợp lý cho các tổ chun mơn, nhóm chun mơn sinh hoạt:
Đây là cơng việc rất quan trọng nhằm thực hiện các nhiệm vụ về chun mơn mà
Sở GD-ĐT, Phòng GD - ĐT và Hội nghị cán bộ, cơng chức đầu năm học đề ra. Ngồi
cơng việc thơng thường mà người cán bộ quản lý phải làm là: lập kế hoạch cho phần
việc được phụ trách trong cả năm học, từng học kỳ, từng tháng, thì một phần việc rất
quan trọng là lập được kế hoạch cụ thể trong việc xử dụng thời gian của mỗi ngày thứ 5
trong tuần. ở trường chúng tơi , trong 6 năm gần đây đã bố trí thời gian trong ngày thứ 5
môn để áp dụng một cách hiệu quả phương pháp dạy học tích cực.
2/ Biện pháp thứ hai: Tổ chức tốt việc kiểm tra đánh giá học sinh
a) Tổ chức kiểm tra 1 tiết chung tồn khối:
Kiểm tra và đánh giá kiến thức học sinh là một cơng việc rất quan trọng của người thầy,
là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của cơng tác chỉ đạo chun mơn trong nhà
trường. Giáo viên và các tổ chuyên môn phải làm tốt công tác này, việc tổ chức kiểm tra
1 tiết phải đạt được các mục đích và yêu cầu sau:
- Nội dung kiểm tra phải phù hợp với yêu cầu của chuẩn kiến thức kĩ năng - Đề kiểm tra
không quá tải, phù hợp với các đối tượng học sinh: giỏi, khá, trung bình, yếu. Đề kiểm
tra phải đảm bảo tính khách quan, cẩn mật.
- Chấm bài phải chính xác, đúng theo đáp án, biểu điểm. Chống hiện tượng chấm bài
cảm tính, qua loa hay quá khắt khe.
- Trả bài kịp thời, để học sinh thấy được kiến thức thực tế của mình. Giáo viên, tổ
chuyên môn và nhà trường nắm bắt được kịp thời chất lượng học tập của học sinh. Từ
đó có các biện pháp chỉ đạo kịp thời, thích hợp nâng cao chất lượng dạy - học.
- Tổ chức kiểm tra phải đảm bảo qui chế chuyên môn, nhưng phù hợp với tâm lý của
học sinh, tránh căng thẳng, nặng nề.
Có như vậy kết quả kiểm tra mới phản ánh đúng trình độ thực tế của học sinh theo đúng
yêu cầu, mục đích giáo dục. Việc làm này không phải là mới mẽ nhưng đối với trường
THCS Bình Châu là cả một sự nỗ lực vượt bậc của tập thể cán bộ giáo viên công nhân
viên của trường biết vượt qua khó khăn để nâng dần chất lượng dạy và học , trong điều
kiện CSVC của trường chưa tương xứng với quy môn trường lớp.
Để thực hiện được mục đích yêu cầu về kiểm tra đánh giá như đã trình bày ở trên,
chúng tôi tiến hành kiểm tra 1 tiết thống nhất chung toàn khối.
Một số công việc thực hiện được tóm tắt theo các bước cơ bản sau:
+ Bước 1: Lập kế hoạch tổ chức kiểm tra với quĩ thời gian là 2 tiết của ngày thứ 5 cả
sáng và chiều, thời điểm có kiểm tra định kì của bộ môn đó, với số lượng phòng học
hiện có của trường có thể sắp xếp được tối đa cho một khối lớp trong 2 lần của thứ năm
trong ( lúc thời điểm kiểm tra định kì) phòng đảm bảo đủ yêu cầu cho mỗi xuất kiểm
tra); đồng thời theo trọng tâm của công tác dạy - học từng năm. Hiệu phó chuyên môn
biên bản kiểm tra 1 tiết tập trung và kiểm tra học kỳ. Sau đây là nội dung 1 biên bản
trong tập biên bản này.
Trong phần phụ lục thứ hai tôi xin minh họa nội dung của một biên bản kiểm tra tập
trung.
Với cách tổ chức và quản lý như trên tạo nên không khí nghiêm túc trong kiểm tra.
Thuận tiện theo dõi chỉ đạo của ban giám hiệu và tổ chuyên môn.
+ Bước 4: Giai đoạn chấm, trả bài:
- Tổ trưởng chuyên môn phân công giáo viên chấm bài theo phương thức: phân
công chấm chéo đối với các bài kiểm tra 1 tiết; phân công chấm theo phòng thi đối với
các bài kiểm tra học kỳ (vì khi kiểm tra học kỳ học sinh được xếp theo vần A,B,C của
toàn khối)
- Ngày thứ 5 của tuần kề ngay sau ngày kiểm tra, giáo viên chấm giao bài cho
giáo viên bộ môn.
- Giáo viên chấm đúng HDC đã thống nhất, mỗi bài chấm đều ghi điểm con từng
phần, rồi ghi điểm trên bài bằng số, bằng chữ. Sau đó giáo viên ghi kết quả điểm kiểm
tra được chuẩn bị sẵn có cả cộng Trắc nghiệm, tự luận và điểm tổng cộng cũng như có
mục thống kê kết quả kiểm tra để giáo viên hoặc Ban Giám Hiệu nhìn vào bảng điểm sẽ
thấy ngay tỉ lệ điểm các loại Giỏi, Khá, Trung bình, yếu, kém .
- Giáo viên bộ môn xem lại bài làm của học sinh lớp mình dạy để nắm bắt được
chất lượng của học sinh mình, đồng thời kiểm tra lại tính chính xác trong việc chấm bài
của đồng nghiệp. Nếu phát hiện chấm sai, chấm sót theo HDC thì giáo viên bộ môn
chấm lại theo đúng biểu điểm, đồng thời lập danh sách các học sinh được chấm lại và
nộp cho ban giám hiệu.
- Giáo viên bộ môn trả bài cho học sinh theo qui định của phân phối chương trình
(nếu có), hoặc trả bài cho học sinh chậm nhất sau 2 tuần kiểm tra.
- Sau khi trả bài giáo viên bộ môn nhập ngay điểm vào sổ điểm chính và vào máy
tính.
+ Bước 5: Giai đoạn rút kinh nghiệm
-Nhờ có sự chuẩn bị sẵn bản điểm có cả cột điểm Trắc nghiệm, tự luận và điểm
tổng cộng cũng như có mục thống kê kết quả kiểm tra của từng môn , từng lớp, để giáo
chuẩn, học theo chuẩn, kiểm tra đánh giá theo chuẩn, vận dụng phương pháp và kĩ
thuật dạy học mới; cũng như việc thực hiện lồng ghép, tích hợp và rèn luyện kĩ năng
sống cho các em.
- Về phía nhà trường: phân cơng, theo dõi, động viên giáo viên thực hiện tốt cơng
tác học tập bồi dưỡng thường xun trong hè và trong cả năm học.
- Nhà trường lập kế hoạch và dành thời gian họp để tổ, nhóm chun mơn triển khai học
tập chun đề. Sau đó có thao giảng minh họa. Kế hoạch học tập chun đề, thao giảng
được hiệu phó chun mơn thể hiện rõ ngay từ đầu học kỳ trong : "Kế hoạch họp và
kiểm tra chung tồn khối sáng thứ 5 hàng tuần". Nhà trường sẽ tạo điều kiện cho tất
cả giáo viên được thao giảng cấp trường và thao giảng cụm ít nhất được 2 tiết /
năm / giáo viên. Đảm bảo có sử dụng phương pháp dạy học tích cực và kĩ thuật dạy
học mới . Tổ chức thao giảng, hội giảng cấp trường thật tốt đ chọn giáo viên thi giáo
viên dạy giỏi cấp Huyện .
Động viên ,khuyến kích ,tạo điều kiện cho giáo viên soạn giáo án bằng vi
tính.Tổ bộ môn hướng dẫn cho giáo viên .
Cung cấp đầy đủ tài liệu về chuẩn kiến thức và kỹ năng, PPCT, ĐDDH…cho GV.
Soạn giảng ,kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức kỹ năng.
Tăng cường sinh hoạt chun mơn theo tổ và nhóm bộ mơn .
Xây dựng đội ngũ GV điển hình: là những GV đã là GV dạy giỏi cấp Tỉnh và cấp
huyện,GV có uy tín trong hội đồng, tổ trưởng. Chính họ là những GV điển hình sẽ tiên
phong đi đầu áp dụng phương pháp dạy học tích cực vào mỗi tiết dạy.Sau đó sẽ nhân
rộng ra tồn trường.
Kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức, kỹ năng phù hợp với trình độ HS của
trường.
Tăng cường dự giờ, thăm lớp(Lãnh đạo nhà trường phối hợp với các tổ trưởng,tổ
phó, nhóm trưởng bộ môn dự giờ để nắm bắt tình hình áp dụng dạy học theo hướng tích
cực để có hướng chỉ đạo tốt hơn).
Đề xuất với nhà trường cần động viên,khen thưởng kịp thời những cá nhân, nhóm
bộ môn thực hiện tốt nội dung này.
Song song với việc tổ chức thao giảng tập trung, chúng tôi luôn yêu cầu các tổ
5. Biện pháp thứ năm: Tin học hóa việc cộng điểm, xếp loại, thống kê kết quả học tập
của học sinh. Cung cấp kịp thời, đầy đủ, chính xác các kết quả đó cho tổ và nhóm
chuyên môn.
Từ năm học 2006 – 2007, chúng tôi đã sử dụng phần mềm quản lý chất lượng
học tập của học sinh. Cho đến nay sau gần 3 năm sử dụng, phần mềm quản lý này đã
ngày càng được hoàn thiện và phục vụ rất hữu ích cho công tác quản lý, chỉ đạo chuyên
môn của nhà trường do đồng chí Võ Hồng Sơn giáo viên văn phòng trường đảm nhiệm.
Nội dung của phần mềm này rất phong phú, trong bài viết này tôi chỉ nêu một số nội
dung cơ bản phục vụ cho hoạt động của tổ, nhóm chuyên môn, cụ thể là:
- Nhập điểm, cộng điểm trung bình môn của học kỳ, cả năm. Xếp loại học lực
của học sinh; kết quả lên lớp, thi lại, ở lại; chương trình in giấy khen.
- Thống kê kết quả kịp thời ngay khi giáo viên nhập điểm các bài kiểm tra từ 15
phút trở lên. Nội dung thống kê theo từng giáo viên, từng khối lớp và toàn trường.
Chúng tôi cung cấp các bản thống kê này cho tổ và nhóm chuyên môn để phục vụ cho
việc sinh họat tổ, nhóm.
6. Biện pháp thứ sáu: Chỉ đạo tổ chuyên môn tổ chức sơ kết học kỳ, tổng kết năm một
cách khoa học kịp thời.
Trong quá trình chỉ đạo hoạt động dạy và học, người cán bộ quản lý phải luôn
chú ý đến việc phát huy dân chủ, phát huy trí tuệ của tập thể. Vì có thể nói: người dạy
học là giáo viên – người đánh giá học sinh cũng là giáo viên. Do đó trong quá trình chỉ
đạo hoạt động dạy và học, cán bộ quản lý giáo dục phải luôn chú ý lắng nghe ý kiến
đóng góp xây dựng của cán bộ, giáo viên. Đồng thời xếp thời gian một cách khoa học
hợp lý để mỗi thầy cô giáo tự đánh giá công tác đã làm được trong từng học kỳ, từ đó
đề ra các biện pháp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong học kỳ tiếp theo.
Sau đó mỗi tổ chuyên môn họp sơ kết học kỳ và đề ra kế hoạch nâng cao chất lượng
dạy học. Trên cơ sở kế hoạch của giáo viên, của tổ chuyên môn, ban giám hiệu xây
dựng kế hoạch và các biện pháp chính nhằm nâng cao chất lượng dạy học cho học kỳ
tiếp theo. Đối với học kỳ I công việc này thường hoàn thành trong khi kiểm tra học kì
xong tuần 19. Với cách làm này chúng tôi không áp đặt chỉ tiêu cho từng giáo viên
nhưng vẫn phát huy tốt phong trào thi đua dạy và học đi vào thực chất, không chạy theo
Số tổ đạt lao động giỏi
2007 - 2008 3 1 2
2008 - 2009 3 2 1
2009 - 2010 3 3 0
+ Về phía học sinh:
+ Về phía trường THCS Bình Châu:
2007 – 2008: Không đạt trường tiên tiến cấp huyện
2008 – 2009: Đạt trường tiên tiến cấp huyện
2009 – 2010: Đạt trường xuất sắc cấp tỉnh, đứng vị thứ 4 trong huyện
Bình Châu, ngày 13 tháng 12 năm 2010
Người thực hiện
Võ Thị Liễu
Năm học Số giỏi cấp huyện-
tỉnh
Học sinh giỏi Học sinh tiên tiến Lên lớp thẳng
2007 - 2008 7-2 16 % 24,7 % 92,5 %
2008 - 2009 17-3 21,9 % 31,8 % 93 %
2009 - 2010 23-7 22,6 % 33 % 94 %
HK I:(10-11) 20( tỉnh chưa) Chưa