SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên đề tài: Kinh nghiệm chỉ đạo hoạt động các tổ chuyên môn để nâng cao chất
lượng dạy - học ở trường THCS Lê Độ, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng.
Tác giả: Lê Quốc Hùng
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Điều 16 trong điều lệ trường trung học do Bộ giáo dục đào tạo ban hành ngày 02
tháng 04 năm 2007, ghi rõ: "Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:
- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ; hướng dẫn xây dựng và quản lý kế
hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình, môn
học của Bộ Giáo dục - đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường.
- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ, tham gia, đánh giá, xếp loại các
thành viên của tổ theo các qui định của Bộ GD - ĐT.
- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên".
Như vậy tổ chuyên môn có chức năng, nhiệm vụ, vai trò rất quan trọng trong việc
triển khai, thực hiện các nhiệm vụ giáo dục của nhà trường. Có thể khẳng định hoạt
động của tổ chuyên môn tốt, thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ như điều lệ trường
trung học đã qui định sẽ góp phần tích cực, khá quyết định đến việc nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng được những yêu cầu mới trong quá trình đổi
mới giáo dục.
Tuy nhiên tổ chuyên môn không phải là cấp cơ sở có đầy đủ thẩm quyền để thực
hiện các nhiệm vụ giáo dục. Mà trường trung học là cơ sở giáo dục của bậc trung
học, nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông. Do vậy chất lượng hoạt động của tổ
chuyên môn phụ thuộc nhiều vào kế hoạch, hoạt động của nhà trường, vào sự lãnh
đạo của Ban giám hiệu. Trong các văn bản hướng dẫn nhiệm vụ năm học của Sở
giáo dục đào tạo, của Phòng GD - ĐT năm nào cũng chỉ đạo cho các đơn vị, trường
học làm tốt công việc cải tiến nội dung, nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ, nhóm
chuyên môn, coi đây là một trong những nhiệm vụ cơ bản, thiết thực để nâng cao
chất lượng dạy - học, thực hiện đổi mới giáo dục.


Trong các năm trước hoạt động của một số tổ chuyên môn chưa đi vào thực chất để

b) Hiệu phó chuyên môn lập kế hoạch kịp thời cho các hoạt động chuyên môn
chung toàn trường trong từng tháng, học kỳ và cả năm học, dành thời gian hợp lý
cho các tổ chuyên môn, nhóm chuyên môn sinh hoạt:
Đây là công việc rất quan trọng nhằm thực hiện các nhiệm vụ về chuyên môn mà
Sở giáo dục đào tạo, Phòng GD - ĐT và Hội nghị cán bộ, công chức đầu năm học
đề ra. Ngoài công việc thông thường mà người cán bộ quản lý phải làm là: lập kế
hoạch cho phần việc được phụ trách trong cả năm học, từng học kỳ, từng tháng, thì
một phần việc rất quan trọng là lập được kế hoạch cụ thể trong việc xử dụng thời
gian của mỗi ngày thứ 5 trong tuần. ở trường chúng tôi , trong 6 năm gần đây đã bố
trí thời gian trong ngày thứ 5 hàng tuần như sau:
+ Sáng thứ 5 dành cho các hoạt động: kiểm tra 1 tiết tập trung, họp chung toàn
trường, thao giảng và họp tổ chuyên môn.
+ Chiều thứ 5 dành cho việc dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu,
dạy tự chọn.
Do vậy các tổ, nhóm chuyên môn luôn có quĩ thời gian cố định, chủ động trong
việc bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu.
Đối với nội dung công việc trong sáng thứ 5, hiệu phó chuyên môn có trách nhiệm
lên kế hoạch cụ thể từng buổi ngay từ đầu mỗi học kỳ; chúng tôi tạm gọi đây là:
"Kế hoạch họp và kiểm tra chung toàn khối" trong từng học kỳ của năm học.
Trong kế hoạch này ghi rõ từng buổi sáng thứ 5 làm những việc gì: Tiết 1, 2 đa
phần dành cho kiểm tra 1 tiết tập trung theo khối. Từ tiết 3 đến tiết 5 dành cho việc
thao giảng, họp toàn trường,, họp tổ chuyên môn.
(Nếu trong kế hoạch ghi là họp: nghĩa là bao gồm họp toàn Hội đồng sư phạm,
trong đó có thời gian họp dành cho họp các đoàn thể, và triển khai công tác chuyên
môn toàn trường).
Chúng tôi thực hiện nề nếp kiểm tra chung và họp như đã trình bày từ năm học
1998 - 1999 đến nay. Tuy nhiên tuỳ theo nhiệm vụ và tình hình thực tế của từng
năm học mà kế hoạch này có sự thay đổi cho phù hợp.
Ở phần phụ lục 1: tôi xin minh họa kế hoạch họp và kiểm tra chung toàn khối của
học kỳ II năm học 2006 – 2007 và học kỳ I năm học 2007 - 2008.



Một số công việc thực hiện được tóm tắt theo các bước cơ bản sau:

+ Bước 1: Lập kế hoạch tổ chức kiểm tra với quĩ thời gian là 2 tiết của mỗi sáng
thứ 5 hàng tuần, với số lượng phòng học hiện có của trường (Năm 2006 - 2007 có
thể sắp xếp được tối đa 21 phòng đảm bảo đủ yêu cầu cho mỗi xuất kiểm tra); đồng
thời theo trọng tâm của công tác dạy - học từng năm. Hiệu phó chuyên môn lập kế
hoạch kiểm tra 1 tiết chung và được niêm yết thông báo ngay từ đầu mỗi học kỳ để
giáo viên và các tổ chuyên môn chủ động trong công việc thực hiện chương trình
và chuẩn bị cho công việc kiểm tra 1 tiết.
Trong ví dụ của biện pháp thứ nhất tôi đã trình bày về kế hoạch kiểm tra 1 tiết tập
trung của trường tôi của năm học 2006 - 2007. Việc lập kế hoạch và tổ chức kiểm
tra 1 tiết tập trung trường chúng tôi đã thực hiện từ năm học 1998 - 1999 đến nay,
và ngày càng được bổ sung rút kinh nghiệm hoàn thiện hơn.
+ Bước 2: Sinh hoạt nhóm chuyên môn và ra đề kiểm tra:
Giáo viên bộ môn có vai trò và trách nhiệm lớn trong việc chuẩn bị và tổ chức
kiểm tra
- Do đó trước khi kiểm tra ít nhất là một tuần: nhóm chuyên môn phải thống nhất
được mục đích yêu cầu; các đơn vị kiến thức cơ bản cần được kiểm tra đánh giá và
thông báo nội dung này đến tất cả học sinh trong lớp để học sinh chủ động ôn tập.
- Sau khi họp nhóm chuyên môn, mỗi giáo viên dạy ra một đề tham khảo (có thể ra
2 đề A - B) với đáp án và biểu điểm đầy đủ nạp lại cho tổ trưởng chuyên môn trên
cơ sở đó một đồng chí trong ban giám hiệu hoặc tổ trưởng chuyên môn, có chuyên
môn đào tạo đúng với môn kiểm tra, chịu trách nhiệm ra đề kiểm tra chính thức.
Tất cả các đề kiểm tra 1 tiết chung đều ra 2 đề A, B với mức độ kiến thức tương
đồng nhau.
+ Bước 3: Tổ chức kiểm tra.
- Hiệu phó chuyên môn lập kế hoạch kiểm tra 1 tiết chung và niêm yết kế hoạch
này từ đầu mỗi học kỳ (như ví dụ đã nêu trong biện pháp thứ nhất).

sinh được chấm lại và nộp cho ban giám hiệu.
- Giáo viên bộ môn trả bài cho học sinh theo qui định của phân phối chương trình
(nếu có), hoặc trả bài cho học sinh chậm nhất sau 2 tuần kiểm tra.
- Sau khi trả bài giáo viên bộ môn nhập ngay điểm vào sổ điểm chính và vào máy
tính.
+ Bước 5: Giai đoạn rút kinh nghiệm


- Để phục vụ cho việc theo dõi, lưu trữ, rút kinh nghiệm về chất lượng dạy - học
sau mỗi lần kiểm tra chúng tôi in bảng thống kê kết quả từng bài kiểm tra 15 phút,
45 phút và kiểm tra học kỳ theo từng khối lớp. Sau đó giao các bảng thống kê này
cho tổ và nhóm chuyên môn lưu trữ, phục vụ cho việc sinh hoạt tổ nhóm.
- Chúng tôi chỉ đạo: trong họp tổ, nhóm chuyên môn phải rút kinh nghiệm qua
từng bài kiểm tra: từ khâu ra đề kiểm tra, coi và chấm bài, kết quả bài làm của học
sinh. Từ đó các giáo viên trong tổ, nhóm cùng nhau trao đổi thống nhất: nội dung,
phương pháp, yêu cầu trong việc dạy các bài tiếp theo nhằm nâng cao hơn nữa chất
lượng dạy - học.
b) Đối với các bài không kiểm tra 1 tiết tập trung:
Tất cả các bài kiểm tra từ 15 phút trở lên mà không có trong kế hoạc kiểm tra
chung thì giáo viên bộ môn chủ động tổ chức kiểm tra theo đúng kế hoạch kiểm tra
của tổ chuyên môn; đề kiểm tra do giáo viên bộ môn ra, sau khi kiểm tra xong thì
lưu đề và đáp án tại hồ sơ của tổ, nhóm chuyên môn.
Với cách làm như thế này, dù không được kiểm tra chung, nhưng việc tổ chức
kiểm tra viết từ 15 phút trở lên của tất cả các bộ môn đều được chỉ đạo thống nhất
về thời gian, nội dung và yêu cầu kiểm tra. Các đề và biểu điểm đáp án của các bài
kiểm tra được lưu tại hồ sơ tổ, nhóm, chính là các tư liệu chuyên môn khá quan
trọng để giáo viên trong nhóm trao đổi học tập.
(Ở phần phụ lục thứ ba tôi xin minh họa:
- Bảng thống kê bài kiểm tra 15 phút, 45 phút và học kỳ của môn Toán khối 6 năm
học 2007 – 2008

Trình tự và nội dung chính của sổ được minh họa ở phần phụ lục thứ tư
4/ Biện pháp thứ tư: Chỉ đạo việc nâng cao chất lượng họp tổ, nhóm chuyên môn
- Nhà trường lên lịch họp tổ chuyên môn ngay từ đầu học kỳ (Kế hoạch này nằm
trong kế hoạch họp và kiểm tra chung mà tôi đã trình bày) đảm bảo đúng yêu cầu:
bình quân 1 tháng tổ chuyên môn họp 2 lần trong buổi sáng thứ 5.
- Về nhóm chuyên môn: trong một vài năm gần đây và hiện nay, ngành giáo dục
đang thực hiện việc đổi mới sách giáo khoa và chương trình nhằm nâng cao chất
lượng dạy - học. Do đó cần phải tăng cường hơn nữa việc họp nhóm chuyên môn.
Được sự nhất trí chung của tập thể giáo viên, trong nghị quyết Hội nghị cán bộ
công chức đầu năm trường chúng tôi đã thống nhất : mỗi nhóm chuyên môn mỗi
tuần họp 1 lần với thời gian 1 giờ 30 phút. Lich họp của từng nhóm chuyên môn
trong tuần do nhóm chuyên môn thống nhất và báo cáo với tổ chuyên môn và nhà
trường.
+ Nội dung họp tổ chuyên môn bao gồm: Nội dung mang tính chất hành chính như
thi đua, kỷ luật, nề nếp ... chỉ được chiếm không quá 1/2 thời gian họp tổ.
1/2 thời gian họp tổ là đi sâu vào các nội dung: liên quan trực tiếp đến dạy - học,
như thao giảng, học tập chuyên đề, rút kinh nghiệm, bàn các biện pháp nâng cao
chất lượng dạy - học; chuẩn bị cho việc đánh giá kiểm tra ...
+ Nội dung sinh hoạt nhóm chuyên môn bao gồm: xem xét việc thực hiện chương
trình, thống nhất từng tiết dạy của tuần tiếp theo về nội dung, phương pháp, đồ
dùng dạy học... yêu cầu tất cả các bài dạy đều được thống nhất trao đổi trong sinh
hoạt nhóm. Rút kinh nghiệm qua bài kiểm tra 15 phút, 45 phút, kiểm tra học kỳ. Từ
đó có phương pháp dạy - học phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy - học. Thống
nhất kiến thức trọng tâm của từng chương, phần, chuẩn bị cho kiểm tra sắp tới (nếu
có). Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu…


Hiện nay sổ ghi biên bản họp tổ, nhóm chuyên môn do công ty sách thiết bị của Sở
giáo dục đào tạo phát hành có một số nội dung chưa thích hợp với tình hình thực tế
của nhà trường, do vậy, chúng tôi soạn, in sẵn phát cho mỗi nhóm chuyên môn 1

kiến đóng góp xây dựng của cán bộ, giáo viên. Đồng thời xếp thời gian một cách
khoa học hợp lý để mỗi thầy cô giáo tự đánh giá công tác đã làm được trong từng
học kỳ, từ đó đề ra các biện pháp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng dạy học
trong học kỳ tiếp theo. Sau đó mỗi tổ chuyên môn họp sơ kết học kỳ và đề ra kế
hoạch nâng cao chất lượng dạy học. Trên cơ sở kế hoạch của giáo viên, của tổ


chuyên môn, ban giám hiệu xây dựng kế hoạch và các biện pháp chính nhằm nâng
cao chất lượng dạy học cho học kỳ tiếp theo. Đối với học kỳ I công việc này
thường hoàn thành trong tuần 18 b và nửa đầu của tuần 19. Với cách làm này
chúng tôi không áp đặt chỉ tiêu cho từng giáo viên nhưng vẫn phát huy tốt phong
trào thi đua dạy và học đi vào thực chất, không chạy theo hình thức.
Trong phần phụ lục thứ bảy tôi xin minh họa biểu mẫu: Bản tự đánh giá công tác
học kỳ I và kế hoạc nâng cao chất lượng dạy học ở học kỳ II năm học 2007 – 2008
của từng giáo viên.
C. HIỆU QUẢ
Từ khi thực hiện các biện pháp như vừa trình bày ở trên, hoạt động của tổ, nhóm
chuyên môn, và kết quả dạy học có nhiều sự chuyển biến tích cực, cụ thể như sau:
- Hoạt động của tổ nhóm chuyên môn ngày càng có chất lượng, không còn mang
tính chất giải quyết sự vụ, công việc hành chính đơn thuần, mà tập trung chủ yếu
vào đặc trưng của từng môn học để nâng cao chất lượng dạy - học.
- Nội dung công việc của tổ, nhóm chuyên môn nhiều, xong nhờ có các loại sổ
sách , biểu mẫu (như đã trình bày) in sẵn, phát cho từng tổ, nhóm do đó, khá thuận
tiện, đơn giản trong việc lưu trữ các nội dung chuyên môn quan trọng liên quan
đến dạy học, giúp cho lãnh đạo nhà trường dễ theo dõi, nắm bắt kịp thời chất lượng
dạy- học, từ đó có kế hoạch chỉ đạo cho phù hợp.
- Xây dựng được nề nếp hoạt động chuyên môn chung toàn trường song vẫn tạo
được tính chủ động phát huy sáng tạo trong hoạt động của từng tổ, nhóm chuyên
môn phù hợp với đặc trưng của bộ môn.
- Chất lượng dạy học của trường ngày càng được nâng cao và củng cố vững chắc.

xuất sắc
5

Số tổ đạt lao động
giỏi
2


2005 - 2006
7
2006 - 2007
7
+ Về phía học sinh:
Năm học
2004 - 2005
2005 - 2006
2006 - 2007
Kỳ I: 07-08

4
5

3
2

Số giỏi cấp quận Học sinh giỏi Học sinh tien tiến Lên lớp thẳng
và thành phố
47
26,1 %
27,7 %

- Kiểm tra, đánh giá chất lượng dạy- học là một trong công tác quan trọng nhất của
người làm công tác quản lý; do vậy cần tập trung xây dựng và có nhiều biện pháp
phù hợp để kết quả kiểm tra phản ánh đúng thực chất. Từ đó mới có các giải pháp
đúng, khoa học nhằm nâng cao chất lượng dạy học.
- Qua mỗi hoạt động, trong từng giai đoạn cần tổ chức rút kinh nghiệm kịp thời, từ
đó điều chỉnh phương pháp, biện pháp cho phù hợp.
- Chỉ đạo và nâng cao chất lượng họp tổ, nhóm chuyên môn để nâng cao chất
lượng dạy học là công tác quan trọng thường xuyên của người làm công tác quản
lý trường học.


- Nhà trường cần soạn thảo sẵn các loại hồ sơ, biểu mẫu một cách khoa học để
thuận lợi cho giáo viên và tổ nhóm chuyên môn sử dụng cũng như thuận lợi cho
việc kiểm tra đánh giá của lãnh đạo.
Trên đây chỉ là một số kinh nghiệm bước đầu mà chúng tôi đã đúc rút, thực hiện
trong quá trình chỉ đạo hoạt động của tổ, nhóm chuyên môn. Chắc chắn không
tránh khỏi những thiếu sót và chưa đầy đủ, mong các đồng chí, đồng nghiệp cùng
tham khảo và góp ý.
Ngày 28 tháng 01năm 2008
Lê Quốc Hùng
Phụ lục 1
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO SƠN TRÀ
TRƯỜNG THCS LÊ ĐỘ
KẾ HOẠCH HỌP VÀ KIỂM TRA CHUNG TOÀN KHỐI KỲ II
NĂM HỌC 2006-2007 (SÁNG THỨ 5 HÀNG TUẦN)
1. Thứ 5 tuần 19 (18/01/07): Họp
2. Thứ 5 tuần 20 (25/01/07): Họp - Học tập chuyên đề
Khối 6,7: học tự chọn
3. Thứ 5 tuần 21 (01/02/07): Họp - Học tập chuyên đề
Khối 6,7: học tự chọn

- Tiết 3, 4, 5 : Họp
(Buổi chiều: 13 giờ 30: Khối 6,7 học tự chọn theo TKB tuần 26)
10. Thứ 5 tuần 28 (29/03/07):
- Tiết 1: Lý 8 (tiết 27) - Lý 9 (tiết 27)
- Tiết 2,3: Khối 8,9 học tự chọn theo TKB tuần 27.
- Tiết 4,5: Họp
(Buổi chiều: 13 giờ 30: Khối 6,7 học tự chọn theo TKB tuần 28)
11. Thứ 5 tuần 29( 05/4/07):
- Tiết 1 : Hóa 9 ( tiết 57/đầu tuần 29 ) - Hình 8 (tiết 54 /đầu tuần 29)
- Tiết 2: Văn 8 ( tiết 113/đầu tuần 29 ) - Hình 9 (tiết 57)
- Tiết 3 - 5 : Họp chuyên môn, nhóm CM thống nhất kế hoạch tôn tập HKII.
12. Thứ 5 tuần 30( 12/4/07 )
- Tiết 1: Đại 9 ( tiết 59/đầu tuần 30) - Đại số 6 ( tiết 93/giữa tuần 30 )
- Tiết 2: Tất cả các tổ chuyên môn thao giảng theo chuyên đề ôn tập.
- Tiết 3 - 5: Họp
13. Thứ 5 tuần 31( 19/4/07 )
- Tiết 1: Anh 6 (tiết 90/cuối tuần 30) - Anh 9 (tiết 62/tuần 31)
- Tiết 2: Anh 7 (tiết 91/ đầu tuần 31) - Anh 8 (tiết 91)
- Tiết 3,4,5: Thi học si nh giỏi cấp trường:
- Môn Toán, Văn, Anh của khối 6,7
- Môn Lý, Hóa của khối 8
14. Thứ 5 tuần 32( 26/4/07) :
- Tiết 1: KT Tiếng Việt 9 (tiết 157) - Hình 6 (tiết 28)
- Tiết 2 - 5: Họp chuẩn bị thi học kỳ II
15. Tuần 33 : KT học kỳ
16. Tuần 34 (10/5/07) và tuần 35 (17/5/07): Họp chuẩn bị tổng kết năm học.
Chú ý:
1. Tất cả các bài kiểm tra 45' theo PPCT nằm ở tuần 33, 34, 35 các tổ chuyên môn
điều chỉnh PPCT để kiểm tra trong tuần 32, sau đó tiếp tục dạy cho đủ chương
trình.