S¸ng kiÕn kinh nghiƯm: Rèn kỹ năng tính theo phương trình hóa học
A. MỞ ĐẦU
1/. Lý do chọn đề tài:
Tính theophương trình hóa học là kiến thức cơ bản, xuyên suốt trong chương
trình Hóa học phổ thông. Nó làm nền tảng căn bản quan trọng trong việc giải
bài tập tính theo phương trình hóa học. Do đó để khắc phục tình trạng mất căn
bản môn Hóa học ở học sinh, bản thân tôi nghó rằng cần phải tìm ra một giải
pháp để nâng cao chất lượng bộ môn Hóa học là nhiệm vụ rất quan trọng và
cần thiết. Đó là lý do tôi chọn đề tài “ Rèn kỹ năng tính theo phương trình
hoá học” để nghiên cứu.
2/. Đối tượng nghiên cứu:
Tìm hiểu học sinh, nghiên cứu để đưa ra phương pháp giải các bài tập
tính theo phương trình hóa học ở học sinh lớp 8, cụ thể là lớp 8A và lớp 8B
của trường THCS Minh NghÜa.
3/. Phạm vi nghiên cứu:
Là giáo viên giảng dạy môn Hóa học, chính vì vậy mà S¸ng kiÕn kinh
nghiƯm của tôi xoay quanh vấn đề “ Rèn kỹ năng tính theo phương trình hoá
học” của môn Hóa học 8 để sử dụng giảng dạy cho học sinh lớp 8A, 8B của
trường THCS Minh NghÜa áp dụng từ tiết 32,33 trong phân phối chương trình
học kỳ I.
4/. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu các tài liệu liên quan đến bộ môn Hóa học.
- Phương pháp tổng hợp tài liệu.
- Phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh.
- Phương pháp đàm thoại.
Trang 1
GV: Bïi §×nh Chung
S¸ng kiÕn kinh nghiƯm: Rèn kỹ năng tính theo phương trình hóa học
B. NỘI DUNG:
1/. Cơ sở lý luận:
- Vấn đề học tập hiện nay được xem là quốc sách hàng đầu. Mục đích của

S¸ng kiÕn kinh nghiƯm: Rèn kỹ năng tính theo phương trình hóa học
+ Giáo viên hướng dẫn cho học sinh nghiên cứu để tìm hướng giải phù
hợp. Qua các bài tập từ dễ đến khó dần tạo ra sự tích cực, tự lực sáng tạo
trong học tập của học sinh. Giúp hình thành ở học sinh kỹ năng giải bài tập
hóa học tính theo phương trình hóa học.
3/. Nội dung vấn đề:
a/. Thực trạng của học sinh ở trường THCS Minh NghÜa:
- Nhìn chung, các em chưa có ý thức cao trong học tập, phần đông các em
là con nhà nông vừa đi học vừa phục giúp gia đình nhất là vào vụ mùa, các
em thường hay không thuộc bài, không làm bài tập, vào lớp học không chú ý
nghe giảng bài, không chuẩn bò bài mới làm ảnh hưởng đến việc học của các
em.
- Đối với học sinh lớp 8, cụ thể là lớp 8A và lớp 8B qua thời gian tìm hiểu
thực tế tôi nhận thấy các em chưa nắm vững các kiến thức cơ bản như: kí hiệu
hóa học; hóa trò; cách viết công thức của một hợp chất; lập phương trình hóa
học; các công thức chuyển đổi giữa số mol; khối lượng và thể tích; . . . cho nên
các em không thể vận dụng để giải một bài tập hóa học.
- Qua thực tế giảng dạy, bản thân tôi nhận thấy sau khi đọc đề toán đa số
các em chưa xác đònh được đề bài đã cho biết những đại lượng gì, có liên quan
đến công thức nào cần sử dụng đại lượng đề bài hỏi. Các em chưa xác được
hướng giải bài tập cho phù hợp. Mặt khác, các em chưa nắm vững những công
thức cơ bản và kỹ năng lập phương trình hóa học nên ảnh hưởng đến khả năng
giải một bài hóa học tính theo phương trình hóa học.
b/. Những giải pháp để nâng cao chất lượng bộ môn Hóa học và nâng cao
hiệu quả giải bài tập cho học sinh ở trường THCS Minh NghÜa như sau:
- Giáo viên cần trang bò cho học sinh vốn kiến thức cơ bản về Hóa học.
Nếu cần thiết giáo viên ghi tóm tắt và hướng dẫn học sinh cách ghi nhớ.
- Giáo viên chú ý chọn các bài tập nâng cao từ dễ đến khó tạo sự tích
cực, tính độc lập, sáng tạo cho học sinh.
- Quan trọng hơn là giáo viên giúp học sinh phân tích, tìm hiểu kỹ đề bài

+ Chú ý cách học tập của học sinh từ khâu theo dõi bài, ghi chép đến
khâu giải bài tập.
+ Giành nhiều thời gian để hướng dẫn kó cho học sinh cách giải bài tập
mẫu tính theo phương trình hóa học nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh.
- Trong thời gian nghiên cứu, bản thân tôi thu thập các số liệu, nắm kết
quả qua các bài kiểm tra để theo dõi mức độ tiến bộ của học sinh mà có
hướng điều chỉnh hợp lí.
d/. Những biện pháp hoặc sáng kiến mới đã áp dụng:
- Qua thời gian trực tiếp giảng dạy bộ môn Hóa học lớp 8A và lớp 8B ,
qua kết quả học kỳ I n¨m häc 2009-2010, tôi nhân thấy chất lượng học tập bộ
môn còn thấp. Đặc biệt là đa số học sinh không giải được bài tập tính theo
Trang 4
GV: Bïi §×nh Chung
S¸ng kiÕn kinh nghiƯm: Rèn kỹ năng tính theo phương trình hóa học
phương trình hóa học. Để thực hiện S¸ng kiÕn kinh nghiƯm “ Rèn kỹ năng
tính theo phương trình hóa học” bản thân tôi áp dụng tiết 32 đến tiết 51 trong
chương trình Hóa học lớp 8.
- Để giải một bài tập tính theo phương trình hóa học nhất thiết phải thực
hiện đủ 4 bước sau:
+ Bước 1: Tìm số mol chất đã cho theo đề bài.
+ Bước 2: Viết phương trình hóa học đúng.
+ Bước 3: Tính số mol chất cần tìm theo phương trình hóa học dựa vào
số mol đề bài đã cho ( áp dụng quy tắc tam suất).
+ Bước 4: Tìm đại lượng mà đề bài yêu cầu tìm ( tìm khối lượng
m = n.M hoặc thể tích khí ở điều kiện tiêu chuẩn V = 22,4.n).
- Sau đây là một vài ví dụ tính theo phương trình hóa học:
* Ví dụ 1: Tính khối lượng CaCO
3
cần dùng để điều chế 42g CaO?
Giải

= = = 0,2 (mol)
Phương trình hóa học:
2HgO 2Hg + O
2
2mol 2mol 1mol
0,2mol ?xmol
Số mol khí O
2
theo phương trình hóa học:
n = x = = 0,1 (mol)
Thể tích khí O
2
sinh ra ở đktc:
V = 22,4 x n = 22,4 x 0,1 = 2,24 (l)
Ví dụ 3: Cho sắt tác dụng với axit clohidric theo phương trình hóa học sau:
Fe + 2HCl  FeCl
2
+ H
2
Nếu có 5,6g sắt tham gia phản ứng hãy tìm:
a) Thể tích khí hidro thu được ở điều kiện tiêu chuẩn?
b) Khối lượng axit clohidric đã dùng?
c) Khối lượng sắt(II)clorua tạo thành sau phản ứng?
Giải
Số mol sắt tham gia phản ứng:
n
Fe
= = 0,1 (mol)
Phương trình hóa học:
Fe + 2HCl  FeCl

2
tạo thành sau phản ứng:
Số mol FeCl
2
theo PTHH:
n = z = = 0,1 (mol)
Khối lượng FeCl
2
tạo thành sau phản ứng:
m = n x M = 0,1 x 127 = 12,7 (g)
Tóm lại để giải bài tập hóa học tính theo phương trình hóa học đòi hỏi
học sinh phải thuộc các kí hiệu hóa học để viết phương trình hóa học, cân
bằng đúng phương trình hóa học và phải nắm vững cách biến đổi các công
thức tính toán cơ bản.
- Tùy dữ kiện đề bài cho mà áp dụng các công thức cho phù hợp.
- Sau đây là sơ đồ cho biết sự chuyển đổi giữa lượng chất ( số mol) –
khối lượng chất – thể tích khí ( đktc).
M là khối lượng mol.
Trang 7
GV: Bïi §×nh Chung
Khối lượng
chất (m)
Số mol chất
(n)
Thể tích
chất khí
S¸ng kiÕn kinh nghiƯm: Rèn kỹ năng tính theo phương trình hóa học
e/. Kết quả cụ thể:
Bảng thống kê kết quả rèn luyện của học sinh:
Thời

số
Tỉ lệ
(%)
Cuối
học
ký I
8A 42 0 6 6 14,3 13 17 6 36 8B,7
8B 35 0 3 3 8,6 18 9 5 32 91,4
Tuần
19
8A 42 0 4 4 9,5 12 18 8 38 90,5
8B 35 0 2 2 5,7 14 12 7 33 94,3
Nhìn chung kết quả học tập của học sinh lớp 8A

, 8B có sự tiến bộ rõ rệt
sau khi áp dụng S¸ng kiÕn kinh nghiƯm “ Rèn kỹ năng tính theo phương
trình hóa học”.
4/. Đánh giá kết quả của đề tài:
a/. Với S¸ng kiÕn kinh nghiƯm đã thực hiện ở trên, bản thân tôi trực tiếp
giảng dạy lớp 8A và 8B nhận thấy có sự tiến bộ như sau:
- Học sinh đã biết tìm hiểu đề bài và đưa ra được hướng giải các bài tập
tính theo phương trình hóa học. Phần nào hình thành được ở học sinh kỹ năng
tính theo phương trình hóa học.
- Học sinh đã nắm lại được những kiến thức cơ bản bộ môn. Củng cố và
khắc sâu những kiến thức đã học một cách có hệ thống.
b/. Những hạn chế:
- Số lượng bài tập phong phú với nhiều dạng khác nhau nên giáo viên
chưa giải hết được cho học sinh các dạng bài tập.
- Cha cã nhiỊu thêi gian phơ ®¹o cho häc sinh u kÐm.
- Một số học sinh chưa có ý thức cao trong học tập.

- Bài tập hóa học giúp học sinh mở mang tầm hiểu biết, giáo dục tư
tưởng, đạo đức và rèn luyện phong cách làm việc của người lao động mới,
làm việc có kế hoạch, có phân tích phương hướng trước khi làm việc cụ thể.
Đặc biệt là qua những bài tập cơ bản rèn luyện cho học sinh tác phong cần cù,
cẩn thận, tính chính xác, độc lập sáng tạo trong công việc.
- Bài tập hóa học tính theo phương trình hóa học là kiến thức căn bản hết
sức quan trọng, nó làm nền tảng cho học sinh trong việc giải bài toán tính theo
phương trình hóa học ở những cấp học sau.
- Thông qua việc giải bài tập, giáo viên kiểm tra được kiến thức, kỹ năng
của học sinh làm bộc lộ những khó khăn, sai lầm của học sinh trong học tập
Trang 9
GV: Bïi §×nh Chung
S¸ng kiÕn kinh nghiƯm: Rèn kỹ năng tính theo phương trình hóa học
môn Hóa học. Đồng thời giáo viên có biện pháp giúp học sinh vượt qua khó
khăn và khắc phục sai lầm.
2/. Bài học kinh nghiệm:
Rèn kỹ năng tính theo phương trình hóa học là một yếu tố rất quan
trọng trong quá trình giảng dạy của giáo viên và học tập của họcsinh. Qua
nghiên cứu thực tế và tận dụng phương pháp dạy học mới, tôi rút ra bài học
kinh nghiệm sau:
- Để học tốt môn Hóa học, học sinh phải nắm vững các kiến thức cơ bản
về hóa học ngay từ lớp 8.
- Nắm chắc từng đối tượng học sinh để có biện pháp giảng dạy phù hợp
với mọi đối tượng.
- Giáo viên chọn những bài tập phù hợp với trình độ học sinh, soạn giảng
trong hệ thống bài tập từ đơn giản nhưng có mức độ nâng cao dần lên, cho học
sinh làm đi làm lại bài tập tương tự để khắc sâu cách giải cho học sinh.
Đó là phương pháp để kích thích hứng thú học tập của học sinh, giúp học sinh
tiến bộ, có căn bản, tự tin và học tốt môn Hóa học.
- Giáo viên hệ thống cho học sinh những kiến thức cơ bản cần nhớ, rèn

1/. Lí do chọn đề tài 1
2/. Đối tượng nghiên cứu 1
3/. Phạm vi nghiên cứu 1
4/. Phương pháp nghiên cứu 1
B/. NỘI DUNG
1/. Cơ sở lí luận 2
2/. Cơ sở thực tiễn 2
3/. Nội dung vấn đề 3
4/. Đánh giá kết quả của đề tài 8
5/. Đề xuất – kiến nghò 9
C/. KẾT LUẬN
1/. Kết luận 10
2/. Bài học kinh nghiệm 10
Tài liệu tham khảo 12
Trang 12
GV: Bïi §×nh Chung
MỤC LỤC
S¸ng kiÕn kinh nghiƯm: Rèn kỹ năng tính theo phương trình hóa học
Ý KIẾN NHẬN XÉT VÀ ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
1/. Cấp trường ( Đơn vò):
+ Nhận xét:

+ Xếp loại: 2/. Cấp
phòng ( Huyện, Thò):