CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM ĐỐI VỚI ĐỐI TƯỢNG LÀ HỌC SINH
THUỘC VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong hệ thống tổ chức của các trường phổ thông, đơn vị cơ bản để tổ chức
và giảng dạy, giáo dục học sinh là lớp học. Hình thức tổ chức dạy học, giáo dục
theo hình thức lớp học được hình thành từ thế kỉ VXI do nhà giáo dục Tiệp Khắc
Comenxki đề xướng. Để quản lý lớp học, nhà trường cử ra một trong số những giáo
viên đang dạy làm chủ nhiệm lớp. Giáo viên chủ nhiệm là người được Hiệu trưởng
lựa chọn từ những giáo viên có kinh nghiệm giáo dục, có uy tín trong học sinh,
được Hội đồng nhà trường nhất trí phân công chủ nhiệm các lớp để thực hiện mục
tiêu giáo dục. Như vậy, khi ta nói đến giáo viên chủ nhiệm là đang đề cập tới vị trí,
vai trò, chức năng của người làm công tác chủ nhiệm lớp.
Trên thực tế, Giáo viên chủ nhiệm không chỉ đơn thuần chỉ là người thay mặt
Hiệu trưởng, nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục mà người giáo viên chủ nhiệm
còn phải thực hiện rất nhiều công việc khác nhau. Hầu hết tất cả các giáo viên đều
cho rằng công tác chủ nhiệm lớp là một công việc rất bận rộn, vừa dễ, vừa khó, vừa
đơn giản, vừa phức tạp, là một công việc khó khăn, vất vả và chiếm nhiều thời
gian, sức lực của người giáo viên. Với một số quan điểm cho rằng công tác chủ
nhiệm lớp đơn giản chỉ là làm những việc lặp đi, lặp lại như: Làm kế hoạch chung,
tổng kết thi đua, tham gia đầy đủ các buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ, sinh hoạt cuối
tuần, thu tiền, họp phụ huynh Nhưng thực tế cho thấy, công tác chủ nhiệm của
người giáo viên chủ nhiệm không chỉ có vậy mà nó đòi hỏi người giáo viên phải có
tâm huyết, có tinh thần trách nhiệm cao trong sự nghiệp trồng người, với điều này
thì không phải ai cũng có thể làm được và đó chính là điều khó khăn đối với người
giáo viên.
1
Với đặc điểm, vị trí, vai trò đó của người giáo viên chủ nhiệm bản thân tôi
nhận thấy đây là một công việc rất khó khăn, phức tạp và là một giáo viên giảng
dạy ở một trường vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn, đối tượng học sinh chủ yếu
của chúng tôi là những con em đồng bào các dân tộc thiểu số thì công tác chủ
nhiệm càng quan trọng và phức tạp hơn rất nhiều.

tay. Hoặc vẫn còn tình trạng bắt con, em ở nhà để lập gia đình sớm Với tình hình
đó đã dẫn đến tình trạng liên tục trong những năm gần đây nhà trường không thể
tuyển đủ chỉ tiêu vào trường, số học sinh bỏ học ngày càng nhiều, ảnh hưởng rất
lớn đến công tác giáo dục của nhà trường.
Bên cạnh tình trạng đó là việc một số học sinh được đi học nhưng phải trọ
học do đường xá đi lại quá khó khăn, đời sống sinh hoạt của các em còn nhiều thiếu
thốn nên các em cũng không thể tiếp tục đến trường. Một bộ phận học sinh đi xa
nhà không có người quản lý nên sinh ra ham chơi hơn ham học, bỏ học, bỏ tiết lêu
lổng ở các quán Iternet, bị bạn bè xấu lôi kéo
Ngoài những nguyên nhân trên, trong quá trình làm công tác chủ nhiệm,
được tiếp xúc với các em tôi còn nhận thấy đa phần các em đều mang một tư tưởng
tự ti về mình là người dân tộc nên không thể bằng người Kinh, do vậy các em vẫn
chưa chịu cố gắng vươn lên trong học tập nên lực học của các em rất thấp.
Với thực trạng đó đã đặt ra những khó khăn rất lớn đối với một giáo viên
làm công tác chủ nhiệm lớp mà đối tượng là con em đồng bào các dân tộc thiểu số.
Ở đây người giáo viên chủ nhiệm không chỉ là người thầy giáo dạy chữ, dạy cách
làm người mà còn phải là người tuyên truyền viên tích cực để giúp cho các em
cũng như gia đình các em có những cái nhìn tích cực hơn đối với việc học.
3
Từ năm học 2011-2012, tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công cho
làm chủ nhiệm lớp 10A2 nay là lớp 11A2. Sĩ số lớp là 28 học sinh, đa số các em
đều sống ở các xã khó khăn, đi lại xa xôi, vất vả. Các em chủ yếu là người dân tộc
Thái, Mường và H.Mông. Học sinh trong lớp tôi có tới 98 % đi ở trọ. Vào đầu năm
học lớp 10 tôi nhận thấy đa phần các em đều rất chán học, nhớ nhà, các em không
có nhận thức đúng về tác dụng của việc học đối với tương lai sau này.
Trong lớp tôi có trường hợp của em Vàng A Chìa là người dân tộc H.Mông
thuộc bản Suối Tôn – Phú Sơn. Em là một học sinh ngoan song tâm lý của em luôn
dao động và rất nhiều lần định bỏ học ở nhà do bố mẹ em bắt lấy vợ, vì theo quan
điểm của người H.Mông con trai 17 tuổi chưa lấy vợ là coi đã già, sau này rất khó
lập gia đình. Bên cạnh đó còn hai em học sinh cá biệt với những biểu hiện chưa tích

T
Họ
tên
học
sinh
Ngày,
tháng,
năm
sinh
Quê
quán
Họ
tên
bố
Số
ĐT
DĐ
Họ
tên
mẹ
Số
ĐT
DĐ
Cách
trường
(km)
Địa
chỉ
khu
trọ

tháng, từng đợt thi đua chào mừng các ngày lễ lớn. Trong đó: điểm cộng (hay điểm
thưởng - nếu em nào có thành tích cao về học tập như đạt điểm 9,10 và các hoạt
động khác, tối đa điểm cộng là 5 điểm) điểm trừ(hay điểm phạt - nếu học sinh vi
phạm vào các nội quy của trường, lớp, bị điểm kém trong học tập, điểm trừ tối đa là
5) Cách tính điểm của cả tổ như sau:
ĐTB Tổ = Tổng điểm của các thành viên ÷ 7
Nếu tổ nào đạt điểm TB lớn nhất sẽ được khen thưởng bằng một lá cờ đỏ. Cuối mỗi
đợt thi đua sẽ tổng hợp số cờ đỏ và trao thưởng bằng một món quà nhỏ. Nếu trong
tổ có một thành viên vi phạm thì cả tổ sẽ bị mất thi đua. Điều này đã kích thích các
em luôn cố gắng, bảo ban nhau, đấu tranh loại bỏ những biểu hiện tiêu cực.
Bước hai: Yêu cầu các em thành lập “ nhóm bạn cùng tiến” đối với các em
trong lớp ở cùng một xóm trọ để các em bảo ban, giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc
sống, trong học tập và động viên nhau trong việc thực hiện nề nếp của lớp như:
Không đến lớp muộn, không bỏ học vô lý do, thuộc bài trước khi đến lớp Với
hình thức này tôi đã quán triệt được tình trạng học sinh bỏ hoc, đi học chậm và
không thuộc bài cũ
Thứ ba: Nắm bắt tâm lý, hoàn cảnh gia đình, đặc điểm tính cách
riêng của học sinh trong lớp.
Để thực hiện được điều này tôi nhận thấy không hề đơn giản ngày một, ngày
hai mà có được, cần có thời gian để giáo viên chủ nhiệm có thể hiểu hết về tính
6
tình, tính cách của các học sinh trong lớp. Để làm tốt điều này tôi đã vận dụng rất
nhiều kênh thông tin như: Qua việc hỏi han các bạn trong lớp, qua việc gọi điện
thoại trao đổi với phụ huynh học sinh, qua các buổi họp phụ huynh, qua trao đổi
với giáo viên bộ môn Từ những kênh thông tin đó tôi đã biết thêm nhiều thông tin
về các em để từ đó có thể đưa ra biện pháp phù hợp với từng đối tượng học sinh.
Ví dụ như trường hợp của em Hà Thị Ngân, quê ở xã Thiên Phủ, bố mẹ em chia tay
nhau từ khi em mới được hai tháng tuổi, em sống với ông bà ngoại từ đó cho tới
bây giờ. Với hoàn cảnh của bản thân, em Ngân rất tự ti, không thích tiếp xúc,
không hòa đồng với mọi người xung quanh, em rất ít nói và thường hay khó chịu

sáng ở các khóa học trước, giải thích, động viên các em chăm chỉ học hành, cố
gắng học lên chuyên nghiệp, phân tích cho các em nghe mặt lợi của việc học tập,
thành đạt, mặt hại của những tư duy cũ kỹ lạc hậu ở địa phương, xóa bỏ trong các
em những mặc cảm tự ti về người dân tộc. từ những câu chuyện về những tấm
gương đi trước, tôi nhận thấy các em đã có những chuyển biến tích cực. Ví dụ như
em Vàng A Chìa, người dân tộc Mông ở bản Suối Tôn xã Phú Sơn, em không còn
dao động trong tâm lý nữa cố gắng hơn trong học tập, lực học đi lên, em đã đạt
được học sinh tiên tiến, năm học lớp 10 em đã được BCH Đoàn Thanh Niên khen
thưởng về công tác Đoàn. Qua những câu chuyện với em Tôi có thể nhận thấy sự
nhận thức của em đã có nhiều thay đổi tiến bộ, tin tưởng hơn vào chính sách của
Đảng và nhà nước.
Thứ năm: Phối kết hợp chặt chẽ với hội cha mẹ học sinh của lớp.
Trong một năm học nhà trường có tổ chức các buổi họp phụ huynh, đây là điều
kiện rất tốt để giáo viên chủ nhiệm có thể trao đổi trực tiếp với phụ huynh của từng
học sinh về tình hình của các em. Trong các cuộc họp phụ huynh, tôi đã chỉ ra rất
cụ thể về tình hình học tập, tu dưỡng rèn luyện đạo đức của từng em học sinh chứ
8
không nhận xét chung chung, phiến diện. Sau đó lấy ý kiến phản hồi từ phía phụ
huynh học sinh. Tôi nhận thấy qua các cuộc họp phụ huynh là điều kiện tốt để tôi
có thể tuyên truyền về những chủ trương chính sách ưu tiên đối với con em miền
núi để từ đó động viên cha mẹ học sinh tạo điều kiện cho con em mình tiếp tục
được đến trường.
Thứ sáu: Phối kết hợp với các tổ chức đoàn thể như: BCH, Đoàn
Thanh Niên, Tổ chủ nhiệm, Giáo viên bộ môn Trong việc quản lí giáo dục học
sinh.
Ngoài việc chủ động tìm ra các biện pháp để quản lý, giáo dục học sinh, tôi
luôn phối kết hợp, thường xuyên lấy ý kiến từ Đoàn thanh niên, đặc biệt là giáo
viên bộ môn của lớp là những người trực tiếp giảng dạy các em trong các tiết học
để có thể hiểu thêm về lực học, ý thức và sự thay đổi của các em trong mỗi tiết học,
mỗi buổi học và trong cả một năm học. Bản thân tôi nhận thấy đây là điều rất quan

* Về các hoạt động khác:
- Đợt thi đua chào mừng ngày Nhà Giáo Việt Nam 20.11 lớp tôi đã thu được một số
thành tích như sau:
+ Giải nhất chi đoàn kiểu mẫu
+ 1 giải nhì và 1 giải khuyến khích văn nghệ
+ 7 giải cá nhân về báo bảng.
- Đợt thi đua chào mừng ngày thành lập Đoàn 26.3 lớp tôi đã đạt được:
+ Nhất Chi đoàn kiểu mẫu
+ 2 giải khuyến khích chạy việt dã nữ.
- Thi HSG môn Quốc Phòng cấp tỉnh lớp tôi có hai em tham gia và cùng đạt giải
ba.
- Trong cuộc thi ‘ Giai Điệu Tuổi Hồng” cấp tỉnh vừa qua, lớp tôi có một em tham
gia là em Vàng A Chìa và đã dành được giải nhì.
10
*Về bản thân tôi cũng vinh dự hai năm liền đạt danh hiệu giáo viên chủ nhiệm giỏi.
III. KẾT LUẬN
Qua một quá trình đảm nhận vai trò của một giáo viên chủ nhiệm, tôi nhận thấy đây
là một công việc rất khó khăn, và càng khó khăn hơn khi đối tượng học sinh của
chúng tôi là người dân tộc thiểu số. Nhưng với những thành quả nhỏ đã đạt được
tôi có thể rút ra rằng: Để trở thành một giáo viên chủ nhiệm tốt rất cần có cái
“Tâm”, cái “Đức” bên cạnh cái “Tài” của người giáo viên. Người giáo viên cần
phải thực sự nhiệt tình tâm huyết đúng như lời dạy của ông cha xưa: “Gieo nhân
nào gặt quả ấy”, “Trồng cây gì được quả đó” việc giáo dục con người không thể
theo bất kỳ một khuôn mẫu nào, bởi lẽ tình cảm, hoàn cảnh tâm lý của mỗi con
người là khác nhau cho nên việc nắm bắt tâm lý, quan tâm sát sao để hiểu về các
em là hết sức qua trọng. Chính vì vậy, giáo viên chủ nhiệm lớp cần nêu cao ý thức
trách nhiệm, hết lòng vì học sinh thân yêu, tìm ra biện pháp phù hợp nhất để giáo
dục các em thành người. Bác Hồ đã dạy:
“Hiền dữ đâu phải là tính sẵn
Phần nhiều do giáo dục mà nên”