MỞ ĐẦU
I. LÝ do chọn đề tài
Theo AX.Macarenco "quá trình giáo dục không chỉ diễn ra trong líp
học mà còn tiếp diễn trên từng mét vuông của chúng ta theo đúng nghĩa của
từ này". Thật vậy, quá trình giáo dục không chỉ là quá trình lờn lớp của giáo
viên mà quá trình giáo dục phải diễn ra mọi lúc, mọi nơi và dưới nhiều hình
thức khác nhau. Giáo dục để làm sao "phát huy được tính tính tích cực, chủ
động, sáng tạo của học sinh; các em phải có những kiến thức thích hợp với
bậc học, biết vận dụng những kiến thức đó vào thực tiễn cuộc sống, có
phương pháp, động cơ học tập đúng đắn và được phát triển về mặt năng
khiếu; tác động đến tình cảm; đem lại niềm vui, hứng thó học tập cho học
sinh"[57]
Để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và giáo dục tiểu học nói
riêng, giáo viên phải biết nâng cao chất lượng dạy học nội khoá đồng thời
phải biết tổ chức hoạt động ngoại khoá bộ môn, biết kết hợp việc học tập của
học sinh trong nhà trường với việc vận dụng kiến thức của học sinh trong thực
tiễn cuộc sống của các em.
Hoạt động ngoại khoỏ cỏc bộ môn và hoạt động ngoài nhà trường bao
gồm các mặt văn hoá khác nhau ngoài giê học nội khoá của học sinh là những
hoạt động có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với việc đạt tới mục đích và
nhiệm vụ giáo dục học sinh.
Hoạt động ngoại khoá bộ môn là một hình thức giáo dục gắn liền hơn
nữa việc giáo dục của nhà trường với giáo dục của xã hội, của gia đình, việc
học tập trong nhà trường với hành động trong thực tiễn.
Cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu việc tổ chức hoạt động
ngoại khoá và tất cả đều cho rằng: hoạt động ngoại khoá có ý nghĩa vô cùng
đặc biệt vỡ nú huy động được sự tham gia của tất cả học sinh trong líp, trong
khối, trong trường tham gia. Không chỉ vậy nú cũn đòi hỏi học sinh phải vận
dụng những kiến thức đã học ở lớp chớnh khoỏ một cách tổng hợp, đầy đủ,
linh hoạt, nhạy bén, qua đó các kiến thức sẽ được liên hệ với thực tiễn sinh
1
Để thực hiện hoạt động ngoại khoá Toán học thuận lợi và đạt hiệu quả
cao, nhất là khi tổ chức cho học sinh tiểu học giáo viên cần biết cách sử dụng
những phương tiện hỗ trợ hoạt động đúng lúc, đúng chỗ và đúng cách. Chế
tạo và khai thác những phương tiện phục vụ cho hoạt động ngoại khoá như:
các tài liệu in Ên, các đồ dùng toán học, các phương tiện kĩ thuật, đặc biệt là
với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin trong một số hình thức ngoại khoá.
Ngày nay việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc đổi mới
phương pháp dạy học, các hoạt động ngoại khoá ở nhà trường Tiểu học vẫn
còn là vấn đề mới mẻ. Tuy nhiên, từ thực tiễn dạy học cho thấy, công nghệ
thông tin đã được xác định là phương tiện dạy học hiện đại giúp cho đối
tượng nhận thức được bộc lé một cách trực quan, sinh động, có hình ảnh; mô
phỏng những quá trình, hiện tượng tự nhiên, xã hội có liên quan đến toán học:
quá trình hình thành và phát triển các chữ số, cỏc hỡnh hỡnh học…. mà giáo
viên không thể thực hiện được; kích thích sự hứng thó tham gia, tìm tòi, khám
phá của học sinh. Tất cả được khai thác và sử dông nh mét công cụ hỗ trợ
nhằm nâng cao chất lượng dạy học nói chung và chất lượng hoạt động ngoại
khoỏ Toỏn nói riêng.
Với những lÝ do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài "Tổ chức
hoạt động ngoại khoá Toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin "
II. Mục đích nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu, xây dựng một số hình thức hoạt động ngoại khoá Toán học
trong nhà trường Tiểu học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và nhằm
củng cố, mở rộng và nâng cao các tri thức về toán học; rèn luyện các kĩ năng
tính toán, thực hành toán; phát triển trí tuệ, óc sáng tạo, rèn luyện tư duy, kích
thích, bồi dưỡng hứng thó, niềm đam mê Toán học cho học sinh.
III. Giả thuyết khoa học
Nếu xây dựng được các hình thức hoạt động ngoại khoá Toán học với
sự hỗ trợ của công nghệ thông tin có nội dung phù hợp, phong phú và hấp dẫn
thì hiệu quả của việc dạy học môn toán ở Tiểu học sẽ được nâng cao đồng
3
4
và hạn chế của giáo viên khi tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học. Đõy
chớnh là cơ sở thực tiễn cho việc xây dựng các hình thức hoạt động ngoại
khoá Toán học phù hợp với trình độ, năng lực và hứng thó của giáo viên cũng
như học sinh.
Và còng qua điều tra, khảo sát chúng tôi có thể kiểm tra được tính khả
thi của từng hình thức hoạt động ngoại khoỏ đó xây dựng, từ đó bổ sung, sửa
chữa và hoàn thiện các hình thức ngoại khoỏ đú để nó có thể thực sự phát huy
được tác dụng và đem lại hiệu quả thực sự trong dạy học toán ở Tiểu học.
3. Thực nghiệm sư phạm
4. Xây dựng một số hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học
với nội dung phù hợp, hình thức phong phú, đa dạng và hấp dẫn với sự hỗ trợ
của công nghệ thông tin.
5. Nghiên cứu sản phẩm: nghiên cứu, phân tích kế hoạch hoạt động
ngoại khoá Toán học của giáo viên và các sản phẩm hoạt động của học sinh
sau khi tham gia hoạt động ngoại khoá Toán học.
6. Thống kê toán học: tiến hành xử lí số liệu thu được một cách khách
quan.
VI. Đối tượng nghiên cứu của đề tài:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là hoạt động của giáo viên và đặc
biệt là hoạt động của học sinh trong các hoạt động ngoại khoá Toán học.
VII. Những đóng góp mới của luận văn
1. Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận của việc tổ chức hoạt động ngoại
khoá Toán học á Tiểu học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin
2. Khái quát được thực trạng về việc tổ chức hoạt động ngoại khoá
Toán học hiện nay ở một số trường tiểu học.
3. Trình bày khái quát, quy trình và một số lưu ý khi tổ chức các hoạt
động ngoại khoá Toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.
4. Thiết kế và sưu tầm một số trò chơi toán học, cuộc thi đố vui toán
học, những câu chuyện toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.
cứu giáo dục nước ta đề cập đến như trong cuốn "Tài liệu bồi dưỡng thường
xuyên cho giáo viên tiểu học chu kì III (2003 - 2007)" (tập 2); "Một số vấn đề
về nội dung và phương pháp dạy học môn Toán ở Tiểu học" - Sách bồi dưỡng
thường xuyên chu kì 1997 - 2000 cho giáo dục Tiểu học; "Phương pháp dạy
học toán - (Giỏo trình đào tạo giáo viên tiểu học hệ CĐSP và SP 12 +2)" của
Bé Giáo dục và Đào tạo, "Phương pháp dạy học môn toán ở tiểu học" của Đỗ
Trung Hiệu, Đỗ Đình Hoan, Vò Dương Thuỵ, Vũ Quốc Chung nhưng chỉ nói
7
khái quát chung về ngoại khoỏ toỏn chứ chưa đưa ra mét quy trình hoạt động
cụ thể. Ngoài những bài viết về hoạt động ngoại khoá Toán học ở trên thì có
thể kể đến mét số công trình về trò chơi toán học dành cho học sinh tiểu học
mà giáo viên có thể tham khảo trong việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán
học cho học sinh tiểu học như: "Hệ thống trò chơi củng cố 5 mạch kiến thức
toán học ở tiểu học" của Trần Ngọc Lan, "Ảo thuật và đố vui toán học"
Nguyễn Đức Tấn…Tuy nhiên, đó là những công trình nghiên cứu về trò chơi
toán học, còn công trình nghiên cứu về hoạt động ngoại khoá Toán học ở
tiểu học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin thì hoàn toàn mới mẻ, vì lẽ
đó chúng tôi quyết định nghiên cứu đề tài này nhằm làm rõ hơn hoạt động
ngoại khoá Toán học ở Tiểu học.
II. CƠ SỞ LÍ LUẬN
1. Những định hướng chung của việc đổi mới phương pháp dạy học toán
ở Tiểu học
1.1 Đặt vấn đề
Các thành tựu của các trường phái tõm lớ học hiện đại đã khẳng định:
nhân cách của con người chỉ có thể phát triển bằng hoạt động và trong các
hoạt động của chính bản thân người đó. Nhân cách của con người như thế nào
đó là kết quả của quá trình hoạt động của người đó: một người chỉ hoạt động
theo kiểu rập khuôn, bắt chước, tái hiện thì chắc chắn kết quả sẽ là người
thiếu năng động, sáng tạo. Vì vậy, muốn đào tạo những con người năng động,
sáng tạo thì trong dạy học nói chung, dạy học toán nói riêng cần tổ chức các
động… một cách có hiệu quả, biết chế tạo và khai thác tất cả các phương tiện
dạy học từ tài liệu sách giáo khoa đến sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và
truyền thông.
Nh vậy, dạy học tích cực hoá người học là phương pháp có thể đáp ứng
được các yêu cầu cơ bản của mục tiêu giáo dục mới trong thời kì đổi mới theo
định hướng XHCN. Đã là sự kết hợp giữa tư tưởng và thành tựu giáo dục hiện
đại của thế giới với truyền thống hiếu học và tiến bộ của dõn tộc Việt Nam.
1.3 Đổi mới phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học
9
Theo định hướng tích cực hoá người học, trong quá trình dạy học toán,
giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn cho học sinh hoạt động, còn học sinh là
người trực tiếp hoạt động để giải quyết nhiệm vụ học tập của mình.
Giáo viên tổ chức hướng dẫn học sinh huy động vốn hiểu biết và kinh
nghiệm của bản thân để học sinh tự chiếm lĩnh tri thức mới, thực hành, vận
dụng vào học tập và thực tiễn. Điều này đòi hỏi người giáo viên phải thực sự
có năng lực tổ chức, không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn để có thể
giải quyết kịp thời những tình huống có thể xảy ra trong quá trình hoạt động
của học sinh. Và mọi học sinh đều phải tham gia hoạt động tích cực, chủ động
và độc lập suy nghĩ, sáng tạo dưới sự điều khiển, hướng dẫn, tổ chức của giáo
viên. Học sinh phải là người hoạt động, chủ thể của tất cả các hoạt động trờn
lớp.
Khi hướng dẫn tổ chức các hoạt động của học sinh, giáo viên phải vận
dụng một cách hợp lí các mặt tích cực của các phương pháp dạy học khác
nhau nhằm giúp học sinh huy động kiến thức: quan sát, thảo luận, hỏi đáp, trò
chơi…, từ đó giải quyết các vấn đề trong học tập và thực tiễn cuộc sống.
Như vậy, đổi mới phương pháp dạy học toán không có nghĩa là loại bỏ
các phương pháp dạy học truyền thống mà là vận dụng tất cả phương pháp
truyền thống và không truyền thống (phát hiện và giải quyết vấn đề, kiến tạo,
tương tác nhóm, ) tạo điều kiện cho từng học sinh được tham gia giải quyết
vấn đề, tiếp nhận tri thức mới, hình thành phương pháp học tập, phương pháp
liền hơn nữa việc giáo dục của nhà trường với giáo dục của gia đình, của xã
hội; việc học tập trong nhà trường với việc học tập và hành động trong thực
tiễn; và có thể xem đó như là một hình thức dạy học quan trọng trong nhà
trường nói chung và trường Tiểu học nói riêng.
2.2 Mục đích, tác dụng của hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học
với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin
Với tư cách là một hình thức hoạt động học tập ngoài giờ lờn lớp, hoạt
động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học phải đạt được những mục đích sau đây:
(1) Phục vụ tốt mục đích và nhiệm vụ dạy học nói chung và dạy học
Toán nói riêng ở trường Tiểu học. Giáo dục tiểu học phải nhằm hình thành
11
cho học sinh "những cơ sở ban đầu nhưng rất quan trọng cho sự hình thành và
phát triển nhân cách người công dân, người lao động trong tương lai; chuẩn bị
cho các em về mặt đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể chất và lao động để tiếp tục
học lên trung học hoặc đi vào cuộc sống lao động và tiếp tục học theo nhu cầu
và nguyện vọng bằng những hình thức thích hợp" [19]. Xuất phát từ mục đích
trên, hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học phải xoay quanh các vấn đề
sau:
- Chó trọng rèn luyện óc thông minh, phương pháp suy nghĩ độc lập,
khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề. Tạo cơ sở thuận lợi cho việc đổi mới
phương pháp dạy học ở tiểu học: phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo
của học sinh, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến
thức vào thực tế.
- Góp phần rèn luyện tinh thần trách nhiệm, ý thức gắn bó với tập thể.
Thông qua hoạt động ngoại khoá học sinh vừa khẳng định được khả năng,
vừa xác định được vai trò của mình trước tập thể, đồng thời hoạt động ngoại
khoỏ cũn tạo ra một môi trường sống mới mà ở đó học sinh hoà nhập vào một
cách tự nhiên, vui vẻ, thoả mái và tự nguyện và đó sẽ là cơ hội cho các em mở
rộng quan hệ: quan hệ với bạn khỏc lớp, với các thầy cô giỏo khỏc
- Giúp học sinh trau dồi đạo đức, rèn luyện thể lực, bồi dưỡng óc thẩm
kịp thời, tránh tình trạng thui chét, mai một năng khiếu toán học của các em.
Nh vậy hoạt động ngoại khoá Toán học có mục đích và ý nghĩa rất lớn.
Đó là một hình thức để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn toán, là
một biện pháp để thực hiện việc kết hợp giáo dục nhà trường với giáo dục của
gia đình và xã hội, để gắn liền lí luận với thực tiễn.
(5) Kích thích học sinh lòng ham thích tiếp cận với công nghệ thông tin
Khi tham gia các hoạt động ngoại khoỏ cú sự hỗ trợ của công nghệ
thông tin học sinh có cơ hội được tiếp xúc, học tập trên máy vi tính, dÔ phát
triển tính năng động, phát triển tư duy kĩ thuật và kích thích óc sáng tạo trong
khoa học kĩ thuật ở trẻ.
13
2.3 Đặc điểm của hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học
Hoạt động ngoại khoá Toán học được phân biệt với các hình thức tổ
chức dạy học khác bởi những đặc điểm chủ yếu sau:
- Với nhiệm vụ củng cố, bổ sung những kiến thức, kĩ năng toán học cho
chớnh khoỏ, hoạt động ngoại khoá Toán học là hoạt động ngoài giờ lờn lớp,
không được quy định trong chương trình chớnh khoỏ.
- Hoạt động ngoại khoá Toán học là hoạt động tự nguyện của cá nhân
học sinh hay của một nhóm học sinh cú cựng sở thích, hứng thó về một vấn
đề nào đó của nội dung học tập. Và là một hoạt động tự quản, toàn thể các
thành viên cùng nhau hoạt động vì mục đích chung với tinh thần tự giác, tích
cực. Việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học được xây dựng dựa trờn
lòng yêu thích môn học và ham muốn tìm tòi sáng tạo của học sinh. Từ đó tạo
điều kiện cho tài năng được nảy nở và phát triển. Số lượng học sinh tham gia
ngoại khoá là không hạn chế, không phân biệt học sinh giỏi, yếu kém.
- Hoạt động ngoại khoá Toán học phải được tổ chức với mục đích thiết
thực, có kế hoạch hợp lí, có sự phân công cụ thể, có những điều kiện vật chất
tối thiểu cần thiết.
- Trong hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học giáo viên phải là người
hướng dẫn, tổ chức và có thể trong nhiều trường hợp giáo viên còn là người
và sự hứng thó, niềm say mê, nhiệt tình tham gia của học sinh.
3. Đặc điểm tâm sinh lÝ của học sinh tiểu học
Trẻ em có nhu cầu lớn trong hoạt động và tiếp xúc, song việc hoạt động
ngoài giờ lờn lớp, sự tiếp xúc hằng ngày của trẻ với môi trường xung quanh,
giao tiếp mọi người chỉ là ngẫu nhiên, bộc phát, hoàn toàn không chủ động.
Tổ chức cho trẻ được hoạt động cả về trí tuệ lẫn thể chất, tạo môi trường cho
các em tiếp xúc, giao tiếp bạn bè, thầy cô một cách tự nhiên, có nội dung, có
phương pháp, có kế hoạch phục vụ mục đích giáo dục đề ra. Muốn nâng cao
hoạt động giáo dục cần nắm vững đặc điểm phát triển của học sinh.
15
Có rất nhiều công trình nghiên cứu về đặc điểm tâm sinh lÝ của học
sinh tiểu học. Ở đây chúng tôi chỉ nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lÝ có thể ảnh
hưởng đến quá trình hoạt động ngoại khoá Toán học của học sinh.
(1) Tính hay tò mò, thích khám phá, giàu trí tưởng tượng.
Đó là một đặc điểm tõm lớ nổi trội của trẻ, luụn thớch thú tìm hiểu,
khám phá trước những hiện tượng mới lạ trong thế giới tự nhiên và xã hội.
Với những hiểu biết chưa đầy đủ, chưa sõu, cỏc em chưa thể giải thích được
và luôn đặt câu hỏi "vì sao?": "Vì sao hình này gọi là hình vuông, hình kia là
hình chữ nhật", "vì sao thế này mà không thế kia?" Tất cả những sự kiện,
hiện tượng gì trong thời điểm này cũng đều để lại những Ên tượng sâu sắc đối
với các em. Đặc điểm trên của trẻ vừa có mặt tích cực vừa thể hiện sự hạn chế
về mặt tõm lớ. Cần khai khác những đặc điểm này của trẻ trong quá trình dạy
học cũng như quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục khác nhằm phát triển
trí tuệ, óc suy nghĩ, khả năng sáng tạo như các hoạt động tạo hình, giải những
câu đố, bài toán vui, trò chơi trí tuệ.
(2) Tính dễ hưng phấn nhưng cũng dễ chán nản, thiếu kiên trì, bền bỉ.
Khi tham gia hoạt động hoặc làm việc gì đó nếu có sự khích lệ từ bạn
bè, giáo viên, cha mẹ, dù là nhỏ nhưng sẽ dễ dàng kích thích sự nhiệt tình,
lòng say mê của các em. Tuy nhiên, khi gặp thất bại, rủi ro các em lại rất dễ
chán nản, thậm chí là bi quan, dỗi hờn, bỏ cuộc ngay. Chính vì vậy, trong quá
Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong giáo dục đã trở
thành một chính sách quan trọng của Đảng và Nhà nước ta: "Đẩy mạnh ứng
dụng công nghệ thông tin trong công tác giáo dục và đào tạo ở các cấp học,
bậc học, ngành học. Phát triển các hình thức đào tạo từ xa phục vụ cho nhu
cầu học tập của toàn xã hội. Đặc biệt tập trung phát triển mạng máy tính phục
vụ cho giáo dục và đào tạo, kết nối Internet tới tất cả các cơ sở giáo dục và
đào tạo" (Chỉ thị số 58 - CT/TW ngày 17 tháng 10 năm 2000 của Bộ Chính
trị, Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam)
17
"Đối với giáo dục và đào tạo, công nghệ thông tin và truyền thông có
tác động mạnh mẽ làm thay đổi nội dung phương pháp, phương thức dạy và
học. Công nghệ thông tin và truyền thông là phương tiện để tiến tới một xã
hội học tập" (Chỉ thị số 29/2001/CT - BGD&ĐT ngày 30 tháng 7 năm 2001
của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về tăng cường giảng đạy, đào tạo và
ứng dụng Công nghệ thông tin trong ngành Giáo dục giai đoạn 2001- 2005)
Ngày nay, công nghệ thông tin được sử dụng rộng rãi trong nhà trường
nhằm khai thác những ưu điểm về mặt kĩ thuật và tiềm năng của công nghệ
này hỗ trợ cho quá trình dạy học.
4.2 Sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và tuyền thông trong dạy học
Tiểu học
Với những điểm mạnh của mình, công nghệ thông tin hỗ trợ rất nhiều
trong quá trình dạy học cũng như các hoạt động khác trong nhà trường.
Những điểm mạnh của công nghệ thông tin được ngành giáo dục khai
thác là:
(1) Kĩ thuật đồ hoạ
Với tính năng cực kì thông minh, tinh xảo, máy vi tính có thể mô
phỏng nhiều quá trình, nhiều hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và trong cơ thể
con người mà không thể hoặc không nên để xảy ra trong điều kiện nhà trường
như : sù nảy mầm của hạt, sự sinh trưởng của cây, hoạt động của hệ tuần
hoàn, hệ bài tiết, sự chuyển động của trái đất xung quanh mặt trời….Việc mô
- Mô hình, Mẫu vật
- Dụng cô
- Phim đèn chiếu
- Bản trong dùng cho máy chiếu qua đầu
- Băng, đĩa ghi âm
- Băng hình, đĩa hình
- Phần mềm dạy học
- Giáo án điện tử, Bài giảng điện tử, Giáo án kỹ thuật sè, Phòng thí
nghiệm ảo, Trang Web học tập
19
Tất cả các hệ thống đó người ta quen gọi là hệ thống thiết bị dạy học đa
phương tiện (HTTBDHĐPT)
So với các thiết bị dạy học truyền thống thì hệ thống thiết bị dạy học đa
phương tiện có một số đặc điểm khác, đó là:
Mỗi hệ thống thiết bị dạy học đa phương tiện bao gồm 2 khối: Khối
mang thông tin và Khối chuyển tải thông tin tương ứng.
Khối mang thông tin Khối chuyển tải thông tin tương ứng
Phim Slide, phim chiếu bóng > Máy chiếu Slide, máy chiếu phim
Bản trong > Máy chiếu qua đầu
Băng, đĩa ghi âm > Radio Cassette, Đầu đĩa CD, Máy
tính
Băng, đĩa ghi hình > Video, Đầu đĩa hình, Máy tính, Máy
chiếu đa năng, Màn chiếu
Phần mềm dạy học > Mỏy tớnh, Máy chiếu đa năng, Màn
chiếu, Bảng kỹ thuật số
Giáo án điện tử, Bài giảng
điện tử, Giáo án kỹ thuật số,
Trang Web học tập > Mỏy tính, Máy chiếu đa năng, Màn
chiếu, Bảng kỹ thuật số
ghi hình để ghi lại diễn trình giảng dạy, ứng xử trờn lớp để khi chiếu lại giáo
viên tự quan sát, tự đánh giá và tự hiệu chỉnh khả năng sư phạm của mình, rèn
luyện và nâng cao năng lực sư phạm, thay đổi phương pháp dạy học nhằm
nâng cao chất lượng dạy học ở tiểu học.
4.3.5. Băng hình và đĩa hình giáo khoa.
Băng hình là băng từ tính ghi lại đồng thời các tín hiệu hình ảnh và âm
thanh về các sự vật, hiện tượng bằng máy quay (Video Camera) và được
phát lại bằng đầu máy Video.
Băng hình còn được gọi là phim Video.
21
Băng hình giáo khoa là băng hình mang chức năng của thiết bị dạy học,
nội dung băng được biên soạn theo nội dung sách giáo khoa nhằm mục đích
nâng cao hiệu quả quá trình dạy và học.
Băng hình đã được nghiên cứu và ứng dụng từ lâu ở các nước phát triển
như ở Vương Quốc Anh từ 1927, Mĩ từ 1950, Nhật từ 1950 Nước ta cho
đến năm 1980 mới nghiên cứu và vào đầu những năm 1990, băng hình giáo
khoa mới được đưa vào nhà trường.
Ngày nay, do thành tựu của công nghệ thông tin mà người ta đã có thể
chuyển băng hình sử dụng cho máy Video thành đĩa hình (VCD, DVD) sử
dụng cho máy đầu đĩa VCD hoặc máy tính rất thuận tiện cho quá trình sử
dụng cũng như bảo quản mà giá thành lại rẻ hơn băng hình.
Vai trò của băng, đĩa hình trong quá trình dạy học.
+ Cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ đối tượng cần nghiên cứu.
+ Mang tính trực quan cao, bởi những sự vật và hiện tượng trong băng
phần lớn là những sự vật, hiện tượng thực.
+ Nhờ tính “động” nờn cú sức truyền cảm rất cao đối với học sinh.
Cùng một lúc, học sinh vừa có thể quan sát được sự vật, hiện tượng lại vừa
nghe được âm thanh từ sự vật, hiện tượng đó.
+ Hợp lớ hóa quá trình hoạt động dạy và học.
+ Ưu thế nổi bật của băng, đĩa hình là nhờ kĩ thuật ghi và phát lại hình
- 16 giáo viên trường tiểu học Bế Văn Đàn- Q. Thanh Khê - TP Đà
Nẵng
- 16 giáo viên trường tiểu học Trần Cao Vân - Q. Thanh Khê- TP Đà
Nẵng
1. Mục đích thăm dò ý kiến
Tìm hiểu thực tế việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu
học về hình thức, nội dung, phương pháp và kĩ thuật của giáo viên trong quá
trình tổ chức cũng như những khó khăn và kết quả đạt được của hoạt động
ngoại khoá.
2. Kết quả thăm dò
23
Dựa trên kết quả thu được của 92 phiếu hợp lệ, chúng tôi đã tiến hành
tổng hợp và đánh giá kết quả nh sau:
2.1 Nhận thức của giáo viên về hoạt động ngoại khoá Toán học ở tiểu
học
Về khái niệm hoạt động ngoại khoỏ, cú 96,7% giáo viên được khảo sát
đã trả lời: "Hoạt động ngoại khoá là tất cả các hoạt động ngoài giờ lờn lớp,
khụng nằm trong chương trình quy định và được học sinh tham gia một cách
tự nguyện", số còn lại thì cho rằng "Hoạt động ngoại khoá là hoạt động vui
chơi ngoài giờ lờn lớp mà giáo viên tổ chức cho học sinh". Điều này chứng tỏ
rằng phần lớn giáo viên chúng ta đó cú nhận thức đúng đắn về khái niệm hoạt
động ngoại khoá nhưng chưa thực sự đầy đủ và sâu sắc. Cũng chớnh vỡ điều
này mà có một số giáo viên chỉ tổ chức mỗi trò chơi trong suốt quá trình hoạt
động ngoại khoá của năm.
Về vị trí và tầm quan trọng của hoạt động ngoại khoá Toán học: có đến
100% giáo viên không đồng ý với ý kiến cho rằng "dạy học toán chỉ cần trờn
lớp là đủ" và "học sinh rất thích tham gia các hoạt động ngoại khoá Toán
học". Và còng theo các giáo viên này, hoạt động ngoại khoá Toán học rất cần
thiết và cã tác dụng rất to lớn trong việc dạy học toán ở Tiểu học vì "hoạt
động ngoại khoá Toán học góp phần củng cố và mở rộng kiến thức, kĩ năng
các em tham gia rất nhiệt tình và hăng say. Thuận lợi thứ hai, đó là hoạt động
ngoại khoá "không bị ràng buộc bởi thời khoá biểu và tính chất của bài học"
(84,8%), do đặc điểm là hoạt động ngoài giờ lờn lớp nờn giáo viên hoàn toàn
chủ động trong việc lên kế hoạch tổ chức, sắp xếp thời gian sinh hoạt, nội
dung sinh hoạt, hình thức sinh hoạt phù hợp với tình hình chung của líp của
mình. Cũng chớnh vỡ lÝ do đó mà việc thực hiện mục tiêu dạy học môn học
rất dễ và có 56,5% giáo viên chúng tôi điều tra đồng ý với ý kiến này. Ngoài
ra "sự ủng hộ nhiệt tình của phụ huynh học sinh và các lực lượng giáo dục
khác" cũng góp phần không nhỏ vào sự thành công của hoạt động ngoại
khoá(54,3%). Bên cạnh những thuận lợi đú thỡ khi tổ chức hoạt động ngoại
khoá giáo viên gặp cũng không Ýt những khó khăn
25
Copyright: Tài liệu đại học ©