VẬN DỤNG HÌNH THỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM VÀO
TRONG PHÂN MÔN VĂN HỌC ĐỂ NÂNG CAO
TÍNH TÍCH CỰC CHO HỌC SINH THCS
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Mục tiêu của chương trình THCS là nhấn mạnh tới sự hình thành và phát triển
các năng lực chủ yếu cho HS ,nhằm đáp ứng nhu cầu phát triễn trong thời kì công
nghiệp hóa ,hiện đại hóa của đất nước như năng lực hành động, năng lực thích ứng,
năng lực giao tiếp ,năng lực tự khẳng định Vì thế trong vai trò giảng dạy hiện nay ,
đòi hỏi GV phải phát huy tính tích cực chủ đạo cho HS ,nhất là đối với GV dạy ngữ
văn trong quá trình dạy văn bản , cần phải khắc phục lối dạy một chiều ,GV thuyết
giảng còn HS học thụ động . Ta biết Ngữ văn là môn học đặc thù thỏa mãn những
khát vọng hiểu biết và giáo dục nhân cách cho HS , nó có vị trí đặc biệt quan trọng
trong việc thực hiện mục tiêu chung của trường THCS Nó rèn luyện cho các em trở
thành những con người có tính độc lập ,có tư duy sáng tạo , có năng lực thực hành ,có
tâm hồn nhạy cảm ,biết rung động thẫm mĩ và biết sử dụng tiếng việt như một công
cụ để tư duy và giao tiếp .Hơn nữa ,luật giáo dục đã đặt ra cho ngành GD một nhiệm
vụ quan trọng là đổi mới mạnh mẽ phương pháp giảng dạy .Vì thế đối với một GV
dạy ngữ văn ,tôi đã từng bước áp dụng các phương pháp cải tiến giảng dạy theo
hướng tích cực ,và một trong các phương pháp đó là hình thức hoạt động nhóm. Với
phân môn văn học ,hoạt động nhóm là môi trường thuận lợi để HS cùng nhau bàn bạc
những vấn đề về nội dung ,ý nghĩa của một văn bản , là biện pháp tích cực để khai
thác những hướng khác nhau trong cảm nhận văn chương . Về mặt xã hội hoạt động
nhóm góp phần phát triễn các quan hệ ngoại giao ,kĩ năng giao tiếp cá nhân , rèn kĩ
1
năng hợp tác tương hỗ giúp HS tự tin hơn . Về mặt giáo dục hoạt động nhóm rất có
ích trong việc phát triễn những kĩ năng trí tuệ bậc cao như suy luận và giải quyết
những vấn đề nan giải Hơn nữa ,qua thảo luận nhóm sẽ thấy HS có nhiều câu trả lời,
nhiều giải pháp , nhiều ý kiến, nhiều quan điểm khác nhau cho một vấn đề .Từ đó sẽ
thấy được sự độc lập ,tự chủ của HS .Thấy được tác dụng và ý nghĩa của hình thức
hoạt động nhóm nên trong quá trình dạy văn bản tôi đã áp dụng hình thức hoạt động
nầy và đã thấy HS học tập sôi nỗi ,có nhiều hứng thú. Các em đã chủ động trong khai

khác kiểm tra thì mọi thành viên trong nhóm đều trả lời được .Trong quá trình thảo
luận ngoài việc trao đổi giữa các thành viên trong nhóm thì các nhóm cũng có thể trao
đổi với nhau và với GV. GV cần theo dõi ,kích thích ,gợi mở suy nghĩ cho các em,
cần khai thác triệt để những ý kiến ở những khía cạnh khác nhau ,phát huy tính mạnh
dạn ,tự tin, sôi nỗi Sau khi các nhóm đã có ý kiến GV yêu cầu một đại diện bất kì
trình bày những ý kiến của nhóm về vấn đề thảo luận ,các nhóm khác bổ sung ,khẳng
định ý kiến của nhóm hay đưa ra những ý kiến khác .GV có thể đặt thêm những tình
huống sư phạm thậm chí trái ngược để lôi kéo HS vào cuộc tranh luận sôi nỗi .Trong
thảo luận có thể có nhiều ý kiến khác nhau ,nhưng dưới sự điều khiển của GV cùng
với định hướng của đề cương thì đó cũng là những thông tin xoay quanh nội dung của
3
chủ đề thảo luận .Trên cơ sở ý kiến của các nhóm ,GV tiến hành loại bỏ những ý kiến
sai ,khái quát và chính xác hóa những kiến thức trong nội dung chính của chủ đề thảo
luận. GV có thể sử dụng các phương pháp bổ trợ như phương tiện , mô hình hóa nội
dung học tập ,tranh ảnh hay tư liệu nhằm làm sáng tỏ thêm. Trong thảo luận có thể
xuất hiện những vấn đề không phù hợp với chủ đề thảo luận ,hoặc ý kiến của HS khác
với ý kiến của GV ,GV có thể giải quyết ngay tại buổi thảo luận ,hoặc ghi chép lại
những ý kiến đó và sẽ giải quyết vào một dịp thích hợp .Khi thảo luận thì tất cả các
nhóm nên cùng giải quyết một vấn đề để GV có cơ sở để so sánh . Nếu có thể GV ghi
lại ý kiến của từng nhóm lên bảng để lấy ý kiến đánh giá chung ,sau đó chính xác lại
và đưa ra kết luận khái quát .
d. Câu hỏi thảo luận nhóm :
- Câu hỏi phải vừa sức với HS : Trong thời hạn một tiết học ta chỉ nên có một hoặc
hai câu hỏi thảo luận nhóm .Câu hỏi phải bám sát nội dung ,giá trị của văn bản phù
hợp với năng lực HS ,vừa sức giải quyết của tập thể nhóm .Câu hỏi không nên quá dễ,
vì dễ là lãng phí thời gian ,còn quá khó thì gây tranh cải ,ồn ào ,mất trật tự .
- Tránh những câu hỏi làm vỡ vụn cảm xúc : Dạy văn bản hay đúng hơn là dạy học
tác phẩm văn chương chính là truyền cảm xúc đến cho HS ,khơi dậy trong tâm hồn
các em những rung động thẫm mĩ sâu sắc ,bồi dưỡng những tình cảm cao đẹp .Cho
nên đừng vì những câu hỏi mà vô tình làm đứt mạch cảm xúc của HS ,làm giảm sự

câu hỏi so sánh, đối chiếu : So sánh văn học giúp người học hiểu đầy đủ những góc
cạnh của vấn đề ,nhận ra cái đặc sắc của hình tượng tác phẩm cũng như tài năng của
tác giả . Hơn nữa , biết cảm hiểu tác phẩm bằng con mắt so sánh là biểu hiện của
người đọc có năng lực .Để có kĩ năng so sánh ,yêu cầu HS phải có kĩ năng khái quát,
có kiến thức sâu rộng nhất định . Vd :Khi dạy bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ "ta cho các
em thảo luận " Khát vọng cống hiến của Thanh Hải có gì giống và khác so với sự
cống hiến của anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long .Và quan
niệm sống đó so với quan niệm của những nhà nho xưa như Nguyễn Trãi, Nguyễn
Bĩnh Khiêm như thế nào ?
Như vậy ,tùy từng thời điểm ,từng mức độ thời gian cho phép mà chúng ta có
những câu hỏi thích hợp . Nhưng có thể nói rằng với một tiết dạy văn bản thì phần
tổng kết và luyện tập là những thời điểm rất thích hợp cho tổ chức hoạt động nhóm .
Sinh hoạt nhóm trong giờ ngữ văn nói chung và trong phân môn văn học nói riêng có
nhiều ưu điểm ,song cũng có những nguyên tắc gắn với đặc trưng bộ môn và nhiều
yêu cầu ,điều kiện cụ thể khác . Cho nên chúng ta cố gắng suy nghĩ ,tổ chức như thế
nào để hoạt động nhóm thực sự có hiệu quả .
3. Kết quả:
Với hình thức sinh hoạt nhóm đã tạo được sự giao lưu gần gũi, cởi mở giữa HS và
GV .GV lại dễ dàng thu nhận được những thông tin phản hồi từ HS .Từ đó GV có thể
điều chỉnh nội dung và phương pháp dạy học để đạt hiệu quả cao hơn .Và sau khi tiến
hành dạy học theo hình thức thảo luận nhóm tôi nhận thấy các em đã thật sự tiến bộ .
Qua các bài kiểm tra định kì mức độ khá giỏi tăng lên và hs yếu kém giảm rõ ràng .
6
Từ đó tôi rút ra kết luận dạy học theo hình thức thảo luận nhóm hoàn toàn có tính khả
thi và phù hợp với điều kiện thực tiễn hiện nay . Qua thảo luận hs hiểu và nắm bài
ngay tại lớp ,không khí học tập sôi nỗi và hào hứng ,sinh động .Khảo sát ý kiến của
HS ,đa số các em đều thích học theo hình thức nầy ,vì dễ hiểu bài ,nhanh thuộc bài và
nhớ bài lâu hơn .Hơn nữa HS được phát biểu và chia xẻ suy nghĩ của mình với thầy
cô và các bạn ,thể hiện trách nhiệm của mình với nhóm, qua đó bồi dưỡng cho các em
tinh thần tập thể , biết giúp đỡ nhau trong học tập .Về phía GV , có sự gần gũi ,cởi mở