Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
LÍ THUYẾT VÀ BÀI TẬP PHẦN QUANG HỌC VẬT LÍ 11 NÂNG CAO
BÀI TẬP CHƯƠNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
DẠNG I:ÁP DỤNG ĐỊNH LUẬT KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
A.LÍ THUYẾT
1.Chiết suất
a.Định nghĩa
+
c
n
v
=
c:tốc độ ánh sáng trong không khí
v:tốc độ ánh sáng trong môi trường đang xét
n:Chiết suất của môi trường đó
Hệ quả: -n không khí và chân không =1 và là nhỏ nhất
-n của các môi trường khác đều lớn hơn 1
b.Chiết suất tỉ đối

2 1
21
1 2
n v
n
n v
= =
c.Chiết suất tuyệt đối

2 - Khúc xạ ánh sáng
1 - Hiện tượng
Khúc xạ ánh sáng là hiện tượng lệch phương của của các tia sáng khi truyền xiên góc qua mặt phân

1
2
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
Hình 1 Hình 2
(n
1
<n
2)
(n
1
>n
2)

3.Một số khái niệm và lưu ý cần thiết khi làm bài
a.Nguồn sáng(vật sáng)
-Là vật phát ra ánh sáng chia làm hai loại
+Nguồn trực tiếp: đèn, mặt trời…
+Nguồn gián tiếp: nhận ánh sáng và phản lại vào mắt ta.
b.Khi nào mắt ta nhìn thấy vật?
+Khi có tia sáng từ vật trực tiếp đến mắt hoặc tia khúc xạ đi vào mắt ta.
c.Khi nào mắt nhìn vật, khi nào mắt nhìn ảnh?
+Nếu giữa mắt và vật chung một môi trường, có tia sáng trực tiếp từ vật đến mắt thì mắt nhìn
vật
+Nếu giữa mắt và vật tồn tại hơn một môi trường không phải thì khi đó mắt chỉ nhìn ảnh của
vật
Ví dụ: Mắt bạn trong không khí nhìn một viên sỏi hoặc một con cá ở đáy hồ, giữa mắt bạn và
chúng là không khí và nước vậy bạn chỉ nhìn được ảnh của chúng. Tương tự khi cá nhìn bạn cũng
chỉ nhìn được ảnh mà thôi.
c.Cách dựng ảnh của một vật
-Muốn vẽ ảnh của một điểm ta vẽ hai tia:

0
, 8
0
Bai 2. Một tia sáng đi từ nước (n1 = 4/3) vào thủy tinh (n2 = 1,5) với
góc tới 35
0
. Tính góc khúc xạ.
ĐS : 30,6
0
Bài 3 :Tia sáng truyền trong khơng khí đến gặp mặt thống chất lỏng có n=
3
. Tia phản xạ và khúc xạ
vng góc với nhau.Tính góc tới?
ĐS: 60
0
Bài 4 : Một cây gậy cắm thẳng đứng xuống đáy hồ sâu 1,5m. Phần gậy nhơ lên khỏi mặt nước là 0,5m.
Ánh sáng mặt trời chiếu xuống hồ theo phương hợp với pháp tuyến mặt nước góc 60
0
. Tính chiều dài
bóng cây gậy trên mặt nước và dưới đáy hồ?
ĐS: 0,85m và 2,11m
Bài 5 : Một quả cầu trong suốt có R=14cm, chiết suất n.
Tia tới SA song song và cách đường kính MN đoạn d=7cm,
cho tia khúc xạ AN như hình vẽ.n=?
ĐS:1,93
Bài 6. Đối với cùng một ánh sáng đơn sắc, chiết suất tuyết đối của
nước là 4/3, chiết suất tỉ đối của thủy tinh đối với nước là 9/8. Cho
biết vận tốc ánh sáng trong chân không c = 3.108 m/s. Hãy tính vận
tốc cùa ánh sáng này trong thủy tinh.
ĐS: 200 000 km/s
Dạng 2 : LƯỠNG CHẤT PHẲNG
A.LÍ THUYẾT
I –
Chú ý: Công thức trên nên nhớ là:
anh kx
vat toi
d n
d n
=
B.BÀI TẬP TỰ LUẬN
Bài 1:Mắt người và cá cùng cách mặt nước 60cm, cùng nằm trên mặt phẳng vuông góc với mặt nước.
n=4/3.Hỏi nguời thấy cá cách mình bao xa và cá thấy người cách nó bao xa?
[email protected]
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
ĐS:105cm và 140cm
Bài 2: Một đồng xu S nằm dưới đáy của một chậu nước, cách mặt nước 40
cm. Một người nhìn thấy đồng xu đó từ ngoài không khí, theo phương thẳng
đứng. Tính khoảng cách từ ảnh S’ của đồng xu S tới mặt nước. Chiết suất
của nước là n = 4/3.
ĐS:30cm
B ài 3 :Trong một cái chậu có lớp nước dày 12 cm và một lớp benzen dày 9
cm nổi trên mặt nước. Một người nhìn vào chậu theo phương gần như thẳng
đứng sẽ thấy đáy chậu cách mặt thoáng bao nhiêu ? Vẽ đường đi của
chùm tia sáng từ một điểm trên đáy chậu. Cho biết chiết suất của nước
là n = 4/3 và của benzen là n’ = 1,5.
Đs:15cm
Bài 4:Nước trong chậu cao 40cm, chiết suất 4/3. Trên nước là lớp dầu cao 30cm, chiết suất n=1,5. Mắt đặt
trong khơng khí , cách mặt trên lớp dầu 50 cm thấy đáy chậu cách mình bao nhiêu?

1
= 1,4. Tính khoảng cách vật - ảnh trong các trường hợp:
a) Vật AB và bản đều đặt trong không khí.
b) Vật AB và bản đặt trong một chất lỏng có chiết suất n
2
= 1,6.
ĐS:2,6cm ; 0,5cm
Bài 3 : Một tia sáng gặp bản mặt song song với góc tới i = .Bản mặt làm băng thuỷ tinh có chiết
xuất n= , độ dày e=5cm đạt trong khơng khí .Tính độ dời ngang của tia ló so với tia tới.
[email protected]
n
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
Bài 4::Một bản mặt song song có bề dày d = 9cm,chiết suất n = 1,5.Tính độ dời của điểm sáng trên khi
nhìn nó qua bản mặt song song này theo phương vuông góc với hai mặt phẳng giới hạn trong trường
hợp :
a)Bản mặt song song và điểm sáng nằm trong không khí
b)Bản mặt song song và điểm sáng đặt trong nước có chiết xuất n =
Bài 5: Một tia sáng từ không khí tới gặp một tấm thủy tinh phẳng trong suốt với góc tới i mà sini=0,8
cho tia phản xạ và khúc xạ vuông góc với nhau.
a.Tính vận tốc ánh sáng trong tấm thủy tinh.
b.Tính độ dời ngang của tia sáng ló so với phương tia tới.Biết bề dày của bản là e=5cm.
ĐS: 225000 km/s và 1,73cmDẠNG 4:PHẢN XẠ TOÀN PHẦN
A.LÍ THUYẾT
1 - Định nghĩa :
Phản xạ toàn phần là hiện tượng phản xạ toàn bộ tia tia sáng tới , xảy ra ở mặt phân cách giữa hai
môi trường trong suốt
2 - Điều kiện để có phản xạ toàn phần

b. Tính góc tới i để không có tia sáng ló ra không khí
ĐS: a. n=
3
; b. i>35
0
44
’
Bài 3: Một tia sáng đi từ một chất lỏng trong suốt có chiết suất n chưa biết
sang không khí với góc tới như hình vẽ. Cho biết α = 60
o
, β = 30
o
.
a) Tính chiết suất n của chất lỏng.
[email protected]
n
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
b) Tính góc α lớn nhất để tia sáng không thể ló sang môi trường không khí phía trên.
ĐS: a. n=
3
; b.
ax
54 44'
o
m
α
⇒ ≈
Bài 4:Một khối thủy tinh hình hộp có tiết diện thẳng là hình chữ nhật ABCD,
chiết suất n=1,5Một tia sáng trong mặt phẳng chứa tiết diện ABCD ,đến AB
dưới góc tới i, khúc xạ vào trong thủy tinh đến mặt BC như hình vẽ.Tia sáng

b.
α
=45
0
r=90
0
c.
α
=30
0
phản xạ toàn phần
Bài 8:Một ngọn đèn nhỏ S nằm dưới đáy của một bể nước nhỏ,sâu 20cm.Hỏi phải thả nổi trên mặt
nước một tấm gỗ mỏng có vị,trí hình dạng và kích thước nhỏ nhất là bao nhiêu để vừa vặn không có
tia sáng nào của ngọn đèn lọt qua mặt thoáng của nước?chiết suất của nước là 4/3
ĐS:Tấm gỗ hình tròn,tâm nằm trên đường thẳng đứng qua S,bán kính R=22,7cm
Bài 9:Một sợi quang hình trụ,lõi có chiết suất n
1
=1,5,phần võ bọc có chiết suất
n=
2
.Chùm tia tới hội tụ ở mặt trước của sợi với góc
2
α
như hình vẽ.Xác định
α
để các tia sáng của chùm truyền được đi trong ống :ĐS:
0
30
α
≤

bên,tia khúc xạ gặp mặt đáy AB tại K.
a. Giả sử n=1,5. Hỏi i
max
=? để có phản xạ tồn phần tại K?
b. n=? để với mọi góc tới i (
0
900 ≤≤ i
) tia khúc xạ IK vẫn bị phản xạ
tồn phần trên đáy AB.
Bài 12:Một đĩa gỗ bán kính R=5cm nổi trên mặt nước.Tâm đĩa có cắm một cây kim thẳng đứng.Dù
mắt đặt ở đâu trên mặt thống của nước cũng khơng nhìn thấy cây kim.Tính chiều dài tối đa của cây
kim ĐS:4,4cm
Bài 13:Đổ một chất lỏng mà người ta muốn đo chiết suất vào trong một chậu rồi thả nổi trên mặt
thống một đĩa tròn có bán kính 12cm.Tại tâm O của đĩa về phía dưới có một cái kim vng góc với
mặt đĩa,người ta chỉ trơng rõ đầu kim khi kim dài hơn 10,6cm.Tính chiết suất của chất lỏng,và cho biết
chất lỏng đó là chất lỏng gì? ĐS: n=4/3
Bài 14 : Một tia sáng đi từ khơng khí và bản mặt song song có chiết suất 1.5 với góc tới i . Tìm điều
kiện của i đề khơng có tia sáng nào lọt ra khỏi bản mặt song song .
LUYỆN TẬP CÁC BÀI TẬP KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1. Víi mét tia s¸ng ®¬n s¾c, chiÕt st tut ®èi cđa níc lµ n
1
, cđa thủ tinh lµ n
2
.
ChiÕt st tØ ®èi khi tia s¸ng ®ã trun tõ níc sang thủ tinh lµ:
A. n
21
= n
1
/n

5. Một lăng kính thuỷ tinh có góc lệch cực tiểu bằng góc chiết quang A. Biết A = 90
0
. Chiết suất của
lăng kính là
A. n = 1,5. B.
.2n =
C.
.3=n
D. n = 1,6
6. Trong hiện tượng khúc xạ
[email protected]
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
A. Mọi tia sáng truyền qua mặt phân cách giữa hai mơi trường trong suốt đều bị đổi hướng.
B. Góc khúc xạ ln nhỏ hơn góc tới.
C. Khi ánh sáng truyền từ mơi trường chiết quang kém sang mơi trường chiết quang hơn thì
góc khúc xạ lớn hơn góc tới
D. Khi ánh sáng truyền từ mơi trường chiết quang kém sang mơi trường chiết quang hơn thì góc khúc xạ
nhỏ hơn góc tới
7. Nêu biết chiết suất tuyệt đối của nước là n
1
, chiết suất tuyệt đối của thuỷ tinh là n
2
đối với một tia sáng đơn
sắc thì chiết suất tương đối khi tia sáng đó truyền từ nứơc sang thuỷ tinh bằng bao nhiêu?
A.
1
21
2
n
n






=
3
4
n
1
đến mặt thoáng với không khí là :
A. 41
o
48’. B. 48
o
35’. C. 62
o
44’. D. 38
o
26’.
10. Tia sáng đi từ thuỷ tinh (n
1
=3/2) đến mặt phân cách với nước(n
2
=4/3).
Điều kiện của góc tới I để có tia đi vào nước là
A. i
≥
62
o

3
. Gãc lƯch cùc tiĨu gi÷a tia lã vµ tia tíi lµ:
A. D
min
= 30
0
. B. D
min
= 45
0
. C. D
min
= 60
0
. D. D
min
= 75
0
.
16. Mét ®iĨm s¸ng S n»m trong chÊt láng (chiÕt st n), c¸ch mỈt chÊt láng mét kho¶ng 12
(cm), ph¸t ra chïm s¸ng hĐp ®Õn gỈp mỈt ph©n c¸ch t¹i ®iĨm I víi gãc tíi rÊt nhá, tia lã
trun theo ph¬ng IR. §Ỉt m¾t trªn ph¬ng IR nh×n thÊy ¶nh ¶o S’ cđa S dêng nh c¸ch mỈt
chÊt láng mét kho¶ng 10 (cm). ChiÕt st cđa chÊt láng ®ã lµ
A. n = 1,12 B. n = 1,20 C. n = 1,33 D. n = 1,40
17. Mét chËu níc chøa mét líp níc dµy 24 (cm), chiÕt st cđa níc lµ n = 4/3. M¾t ®Ỉt trong
kh«ng khÝ, nh×n gÇn nh vu«ng gãc víi mỈt níc sÏ thÊy ®¸y chËu dêng nh c¸ch mỈt níc mét
®o¹n b»ng
[email protected]
Bi tp Quang hc GV:Bựi Th Thm
A. 6 (cm). B. 8 (cm). C. 18 (cm). D. 23 (cm).

vi chit sut tuyt i n1 ca mụi trng 1.
D. Chit sut t i ca hai mụi trng luụn ln hn n v vỡ vn tc ỏnh sỏng trong chõn khụng l vn tc ln
nht.
2. Vi mt tia sỏng n sc, chit sut tuyt i ca nc l n1, ca thu tinh l n2. Chit sut t i khi
tia sỏng ú truyn t nc sang thu tinh l:
A. n21 = n1/n2 B. n21 = n2/n1 C. n21 = n2 n1 D. n12 = n1 n2
3. Chn cõu tr li ỳng. Trong hin tng khỳc x ỏnh sỏng:
A. gúc khỳc x luụn bộ hn gúc ti. B. gúc khỳc x luụn ln hn gúc ti.
C. gúc khỳc x t l thun vi gúc ti. D. khi gúc ti tng dn thỡ gúc khỳc x cng tng dn.
4. Chit sut t i gia mụi trng khỳc x vi mụi trng ti
A. luụn ln hn 1. B. luụn nh hn 1.
C. bng t s gia chit sut tuyt i ca mụi trng khỳc x v chit sut tuyt i ca mụi trng ti.
D. bng hiu s gia chit sut tuyt i ca mụi trng khỳc x v chit sut tuyt i ca mụi trng ti.
5. Chn cõu ỳng nht. Khi tia sỏng i t mụi trng trong sut n1 ti mt phõn cỏch vi mụi trng
trong sut n2 (vi n2 > n1), tia sỏng khụng vuụng gúc vi mt phõn cỏch thỡ
A. tia sỏng b góy khỳc khi i qua mt phõn cỏch gia hai mụi trng.
B. tt c cỏc tia sỏng u b khỳc x v i vo mụi trng n2.
C. tt c cỏc tia sỏng u phn x tr li mụi trng n1.
D. mt phn tia sỏng b khỳc x, mt phn b phn x.
6. Chit sut tuyt i ca mt mụi trng truyn ỏnh sỏng
A. luụn ln hn 1. B. luụn nh hn 1. C. luụn bng 1. D. luụn ln hn 0.
7. Chiu mt tia sỏng n sc i t khụng khớ vo mụi trng cú chit sut n, sao cho tia phn x vuụng
gúc vi tia khỳc x. Khi ú gúc ti i c tớnh theo cụng thc
A. sini = n B. sini = 1/n C. tani = n D. tani = 1/n
8. Mt b cha nc cú thnh cao 80 (cm) v ỏy phng di 120 (cm) v cao mc nc trong b l 60
(cm), chit sut ca nc l 4/3. nh nng chiu theo phng nghiờng gúc 300 so vi phng ngang.
di búng en to thnh trờn mt nc l
[email protected]
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
A. 11,5 (cm) B. 34,6 (cm) C. 63,7 (cm) D. 44,4 (cm)

A. 10 (cm). B. 14 (cm). C. 18 (cm). D. 22(cm).
18. Phát biểu nào sau đây là không đúng?
A. Khi có phản xạ toàn phần thì toàn bộ ánh sáng phản xạ trở lại môi trường ban đầu chứa chùm tia sáng tới.
B. Phản xạ toàn phần chỉ xảy ra khi ánh sáng đi từ môi trường chiết quang sang mtrường kém chết quang hơn.
C. Phản xạ toàn phần xảy ra khi góc tới lớn hơn góc giới hạn phản xạ toàn phần igh.
D. Góc giới hạn phản xạ toàn phần được xác định bằng tỉ số giữa chiết suất của môi trường kém chiết quang
với môi trường chiết quang hơn.
19. Khi một chùm tia sáng phản xạ toàn phần tại mặt phân cách giữa hai môi trường thì
A. cường độ sáng của chùm khúc xạ bằng cường độ sáng của chùm tới.
B. cường độ sáng của chùm phản xạ bằng cường độ sáng của chùm tới.
C. cường độ sáng của chùm khúc xạ bị triệt tiêu.
D. cả B và C đều đúng.
20. Phát biểu nào sau đây là không đúng?
A. Ta luôn có tia khúc xạ khi tia sáng đi từ môi trường có chiết suất nhỏ sang môi trường có chiết suất lớn hơn.
B. Ta luôn có tia khúc xạ khi tia sáng đi từ môi trường có chiết suất lớn sang môi trường có chiết suất nhỏ hơn.
C. Khi chùm tia sáng phản xạ toàn phần thì không có chùm tia khúc xạ.
D. Khi có sự phản xạ toàn phần, cường độ sáng của chùm phản xạ gần như bằng cường độ sáng của chùm sáng
tới.
21. Khi ánh sáng đi từ nước (n = 4/3) sang không khí, góc giới hạn phản xạ toàn phần có giá trị là:
[email protected]
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
A. igh = 41048. B. igh = 48035. C. igh = 62044. D. igh = 38026.
22. Tia sáng đi từ thuỷ tinh (n1 = 1,5) đến mặt phân cách với nước (n2 = 4/3). Điều kiện của góc tới i để
không có tia khúc xạ trong nước là:
A. i 62044. B. i < 62044. C. i < 41048. D. i < 48035.
23. Cho một tia sáng đi từ nước (n = 4/3) ra không khí. Sự phản xạ toàn phần xảy ra khi góc tới:
A. i < 490. B. i > 420. C. i > 490. D. i > 430.
24. Một miếng gỗ hình tròn, bán kính 4 (cm). ở tâm O, cắm thẳng góc một đinh OA. Thả miếng gỗ nổi
trong một chậu nước có chiết suất n = 1, 33. Đinh OA ở trong nước, cho OA = 6 (cm). Mắt đặt trong
không khí sẽ thấy đầu A cách mặt nước một khoảng lớn nhất là:

A. 100cm. B. 120cm. C. 110cm. D. 125cm.
34. Một tấm gỗ tròn bán kính R=5cm nổi trên mặt nước. Ở tâm đĩa có gắn một cây kim thẳng đứng chìm
trong nước (n=4/3). Dù đặt mắt ở đâu trên mặt thoáng cũng không thấy được cây kim. Chiều dài tối đa
của cây kim là:
A. 4cm. B. 4,4cm. C. 4,5cm. D. 5cm.
35. Chiếu một tia sáng đơn sắc từ không khí vào một chất lỏng trong suốt dưới góc tới 45o thì góc khúc xạ
là 30o. Bây giờ, chiếu tia sáng đó từ chất lỏng ra không khí dưới góc tới i. Với giá trị nào của i để có tia
khúc xạ ra ngoài không khí?
A. i>45o. B. i<45o. C. 30o<i<90o. D. i<60o.
36. Người ta tăng góc tới của một tia sáng chiếu lên mặt của một chất lỏng lên gấp 2 lần. Góc khúc xạ của
tia sáng đó:
[email protected]
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
A. cũng tăng gấp 2 lần. B. tăng gấp hơn 2 lần. C. tăng ít hơn 2 lần.
D. tăng nhiều hay ít hơn 2 lần còn tuỳ thuộc vào chiết suất của chất lỏng đó lớn hay nhỏ
37. Chiếu một tia sáng từ không khí vào một môi trường có chiết suất n sao cho tia khúc xạ vuông góc với
tia phản xạ. Góc tới i khi đó được tính bằng công thức nào?
A. sini=n. B. tgi=n. C. sini=1/n. D. tgi=1/n
38. Mắt một người đặt trong không khí nhìn xuống đáy chậu có chứa chất lỏng trong suốt, chiết suất n.
Chiều cao lớp chất lỏng là 20cm. Mắt thấy đáy chậu dường như cách mặt thoáng của chất lỏng là h :
A. h>20cm B. h<20cm C. h=20cm D. không đủ dữ kiện
39. Khi tia sáng đi từ môi trường chiết suất n1 sang môi trường chiết suất n2 , n2>n1 thì:
A. luôn luôn có tia khúc xạ. B. góc khúc xạ r lớn hơn góc tới i.
C. góc khúc xạ r nhỏ hơn góc tới i. D. nếu góc tới bằng 0 thì tia sáng không bị khúc xạ.
40. Khi tia sáng đi từ môi trường chiết suất n1 tới mặt phân cách với một môi trường có chiết suất n2 ,
n2<n1 thì :
A. có tia khúc xạ đối với mọi phương của tia tới.
B. góc khúc xạ r lớn hơn góc tới i.
C. tỉ số giữa sini và sinr là không đổi khi cho góc tới thay đổi.
D. góc khúc xạ thay đổi từ 0 tới 900 khi góc tới i biến thiên.

khúc xạ khi góc tới là 60o.
A. 47,25o. B. 56,33o. C. 50,33o. D. 58,67o
[email protected]
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
50. Một tia sáng truyền từ môi trường A vào môi trường B dưới góc tới 9o thì góc khúc xạ là 8o. Tính vận
tốc ánh sáng trong môi trường A, biết vận tốc ánh sáng trong môi trường B là 2.105km/s.
A. 225000km/s. B. 230000km/s. C. 180000km/s. D. 250000km/s.
51. Đặt một thước dài 70cm theo phương thẳng đứng vuông góc với đáy bể nước nằm ngang (đầu thước
chạm đáy bể). Chiều cao lớp nước là 40cm và chiết suất là 4/3. Nếu các tia sáng mặt trời tới nước dưới
góc tới i (sini=0,8) thì bóng của thước dưới đáy bể là bao nhiêu?
A. 50cm. B. 60cm. C. 52,5cm. D. 80cm.
52. Một ngọn đèn nhỏ S nằm dưới đáy của một bể nước sâu 20cm. Hỏi phải thả nổi trên mặt nước một tấm
gỗ mỏng (có tâm nằm trên đường thẳng đứng qua ngọn đèn) có bán kính nhỏ nhất là bao nhiêu để
không có tia sáng nào của ngọn đèn đi ra ngoài không khí. Cho nnước=4/3.
A. 20,54cm. B. 24,45cm. C. 27,68cm. D. 22,68cm.
53. Điều nào sau đây là đúng khi nói về quá trình tạo ảnh qua gương phẳng?
A. Vật thật cho ảnh thật. B. Vật thật cho ảnh ảo.
C. Vật ảo cho ảnh ảo. D. Vật ảo cho ảnh thật lớn hơn vật.
54. Một người tiến lại gần gương phẳng đến một khoảng cách ngắn hơn n lần so với khoảng cách ban đầu.
Khoảng cách từ người đó đến ảnh của mình trong gương sẽ như thế nào?
A. Giảm 2n lần. B. Giảm n lần. C. Giảm 4n lần. D. Tăng n lần
55. Chiết suất tỉ đối giữa môi trường khúc xạ và môi trường tới.
A. luôn luôn lớn hơn 1. B. luôn luôn nhỏ hơn 1.
C. tùy thuộc vận tốc của ánh sáng trong hai môi trường. D. tùy thuộc góc tới của tia sáng.
56. Chiết suất tỉ đối giữa hai môi trường
A. cho biết tia sáng khúc xạ nhiều hay ít khi đi từ môi trường này vào môi trường kia.
B. càng lớn khi góc tới của tia sáng càng lớn.
C. càng lớn thì góc khúc xạ càng nhỏ.
57. Mắt của một người đặt trong không khí nhìn xuống đáy một chậu có chứa một chất lỏng trong suốt có
chiết suất n. Chiều cao lớp chất lỏng là 20cm. Mắt thấy đáy chậu dường như cách mặt thoáng của chất

o
so với phương ngang. Đặt một gương phẳng hợp với phương
ngang một góc α để được chùm tia phản xạ hướng thẳng đứng xuống dưới. Giá trị của α là:
A. 15
o
. B. 75
o
. C. 30
o
. D. 60
o
64. Tia sáng truyền trong không khí tới gặp mặt thoáng của một chất lỏng, chiết suất n=
3
. Hai tia phản
xạ và khúc xạ vuông góc với nhau. Góc tới i có giá trị là:
A. 60
o
. B. 30
o
. C. 45
o
D. 50
o
65. Một người thợ săn cá nhìn con cá dưới nước theo phương đứng. Cá cách mặt nước 40cm, mắt người
cách mặt nước 60cm. Chiết suất của nước là 4/3. Mắt người nhìn thấy cá cách mình một khoảng biểu
kiến là:
A. 95cm. B. 85cm. C. 80cm. D. 90cm.
66. Một người thợ săn cá nhìn con cá dưới nước theo phương đứng. Cá cách mặt nước 40cm, mắt người cách
mặt nước 60cm. Chiết suất của nước là 4/3. Cá nhìn thấy mắt người cách mình một khoảng biểu kiến là:
A. 100cm. B. 120cm. C. 110cm. D. 125cm.

Chiều cao lớp chất lỏng là 20cm. Mắt thấy đáy chậu dường như cách mặt thoáng của chất lỏng là h :
A. h>20cm B. h<20cm C. h=20cm D. không đủ dữ kiện
72. Khi tia sáng đi từ môi trường chiết suất n
1
sang môi trường chiết suất n
2
, n
2
>n
1
thì:
A. luôn luôn có tia khúc xạ. B. góc khúc xạ r lớn hơn góc tới i.
C. góc khúc xạ r nhỏ hơn góc tới i. D. nếu góc tới bằng 0 thì tia sáng không bị khúc xạ.
73. Khi tia sáng đi từ môi trường chiết suất n
1
tới mặt phân cách với một môi trường có chiết suất n
2
, n
2
<n
1
thì:
A. có tia khúc xạ đối với mọi phương của tia tới.
B. góc khúc xạ r lớn hơn góc tới i.
C. tỉ số giữa sini và sinr là không đổi khi cho góc tới thay đổi.
D. góc khúc xạ thay đổi từ 0 tới 90
0
khi góc tới i biến thiên.
74. Chiếu một tia sáng tới một mặt bên của lăng kính thì :
A. luôn luôn có tia sáng ló ra ở mặt bên thứ hai của lăng kính.

. D.
5,1
2
≥n
.
76. Trong thuỷ tinh, vận tốc ánh sáng sẽ:
A. bằng nhau đối với mọi tia sáng. B. lớn nhất đối với tia màu đỏ. C. lớn nhất đối với tia màu tím.
D. bằng nhau đối với mọi màu khác nhau và vận tốc này chỉ phụ thuộc vào loại thuỷ tinh.
77. Cho một tia sáng truyền từ môi trường 1 sang môi trường 2 với vận tốc là v
1
, v
2
(v
1
<v
2
). Có thể xác
định góc giới hạn phản xạ toàn phần từ hệ thức nào sau đây?
A. sini
gh
=v
1
/v
2
. B. sini
gh
=v
2
/v
1

.
80. Vận tốc ánh sáng trong không khí là v
1
, trong nước là v
2
. Một tia sáng chiếu từ nước ra ngoài không khí
với góc tới là i, có góc khúc xạ là r. Kết luận nào dưới đây là đúng?
A. v
1
>v
2
, i>r. B. v
1
>v
2
, i<r. C. v
1
<v
2
, i>r. D. v
1
<v
2
, i<r
81. Một cái bể hình chữ nhật có đáy phẳng nằm ngang chứa đầy nước. Một người nhìn vào điểm giữa của
mặt nước theo phương hợp với phương đứng một góc 45
o
thì vừa vặn nhìn thấy một điểm nằm trên
giao tuyến của thành bể và đáy bể. Tính độ sâu của bể. Cho chiết suất của nước là 4/3, hai thành bể
cách nhau 30cm.

85. Một ngọn đèn nhỏ S nằm dưới đáy của một bể nước sâu 20cm. Hỏi phải thả nổi trên mặt nước một tấm
gỗ mỏng (có tâm nằm trên đường thẳng đứng qua ngọn đèn) có bán kính nhỏ nhất là bao nhiêu để
không có tia sáng nào của ngọn đèn đi ra ngoài không khí. Cho n
nước
=4/3.
A. 20,54cm. B. 24,45cm. C. 27,68cm. D. 22,68cm.
86. Điều nào sau đây là đúng khi nói về quá trình tạo ảnh qua gương phẳng?
A. Vật thật cho ảnh thật. B. Vật thật cho ảnh ảo.
C. Vật ảo cho ảnh ảo. D. Vật ảo cho ảnh thật lớn hơn vật.
87. Một người tiến lại gần gương phẳng đến một khoảng cách ngắn hơn n lần so với khoảng cách ban đầu.
Khoảng cách từ người đó đến ảnh của mình trong gương sẽ như thế nào?
A. Giảm 2n lần. B. Giảm n lần. C. Giảm 4n lần. D. Tăng n lần
88. Chiết suất tỉ đối giữa môi trường khúc xạ và môi trường tới.
A. luôn luôn lớn hơn 1. B. luôn luôn nhỏ hơn 1.
C. tùy thuộc vận tốc của ánh sáng trong hai môi trường.
[email protected]
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
D. tùy thuộc góc tới của tia sáng.
89. Chiết suất tỉ đối giữa hai môi trường
A. cho biết tia sáng khúc xạ nhiều hay ít khi đi từ môi trường này vào môi trường kia.
B. càng lớn khi góc tới của tia sáng càng lớn. C. càng lớn thì góc khúc xạ càng nhỏ.
D. bằng tỉ số giữa góc khúc xạ và góc tới.
90. Mắt của một người đặt trong không khí nhìn xuống đáy một chậu có chứa một chất lỏng trong suốt có
chiết suất n. Chiều cao lớp chất lỏng là 20cm. Mắt thấy đáy chậu dường như cách mặt thoáng của chất
lỏng là h :
A. h>20cm B. h<20cm C. h=20cm
D. không thể kết luận được vì chưa biết chiết suất n của chất lỏng là bao nhiêu.
91. Trong hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
A. Khi góc tới i tăng thì góc khúc xạ r cũng tăng.
B. góc khúc xạ r tỉ lệ thuận với góc tới i.

tới mặt phân cách với một môi trường có chiết suất n
2
, n
2
<n
1
thì :
A. có tia khúc xạ đối với mọi phương của tia tới. B. góc khúc xạ r lớn hơn góc tới i.
C. tỉ số giữa sini và sinr là không đổi khi cho góc tới thay đổi.
D. góc khúc xạ thay đổi từ 0 tới 90
0
khi góc tới i biến thiên.
95. Tia sang truyền từ không khí vào mặt thoáng của một chất lỏng có chiết suất là 1,5. Hai tia phản xạ và
khúc xạ vuông góc với nhau. Tìm góc tới?
96. Một cây gậy dài 2m cắm thẳng đứng ở đáy hồ. Gậy nhô lên khỏi mặt nước 0,5m. Ánh sáng mặt trời
chiếu xuống hồ với góc tới 60
0
. Tìm chiều dài của bóng gậy in trên mặt hồ?
97. Một cái máng nước sâu 30cm, rộng 40cm có hai thành bên thẳng đứng. Đúng lúc máng cạn nước thì
bóng râm của thành A kéo dài tới đúng chân của thành B đối diện. Người ta đổ nước vào máng đến một
độ cao h thì bóng của thành A ngắn bớt lại 7cm so với trước. Tìm h?
98. Một chậu hình hộp chữ nhật đựng chất lỏng. Biết AB = a, AD = 2a. Mắt nhìn theo đường chéo BD thì
nhìn thấy được trung điểm M của đáy BC. Tìm chiết suất của chất lỏng?
99. Người ta đổ vào chậu một lớp Benzen cao 15cm, chiết suất 1,5 lên phía trên một lớp nước cao 25cm.
Chiếu một tia sáng có góc tới 45
0
từ không khí đi vào Benzen
a. Tìm các góc khúc xạ?
b. Tìm khoảng cách giữa điểm tới đầu tiên và điểm tới cuối cùng trên đáy của chậu?
100. Một cái cọc được cắm thẳng đứng trong một bể rộng chúa đầy nước. Phần cọc nhô

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT.
I. Cấu tạo lăng kính
Lăng kính là một khối chất trong suốt, đồng chất, giới hạn bởi hai mặt phẳng không song song, thường có dạng lăng
trụ tam giác.
Một lăng kính được đặc trưng bởi:
+ Góc chiết quang A;
+ Chiết suất n.
II. Đường đi của tia sáng qua lăng kính
1. Tác dụng tán sắc ánh sáng trắng
Chùm ánh sáng trắng khi đi qua lăng kính sẽ bị phân tích thành nhiều chùm sáng đơn sắc khác nhau do chiết suất của
chất làm lăng kính đối với mỗi ánh sáng khác nhau là khác nhau.
Đó là sự tán sắc ánh sáng.
-Trong phần này chúng ta chỉ xét ánh sáng đơn sắc.
2. Đường truyền của tia sáng qua lăng kính
Gọi n là chiết suất tỉ đối của lăng kính với môi trường chứa nó,
langkinh
moitruong
n
n
n
=
=n
1
/n
2
.
Chiều lệch của tia sáng
 n > 1: Lệch về đáy lăng kính, trường hợp này thường diễn ra.
[email protected]
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm

( Giả sử tại J có góc i’ là góc khúc xạ và tính sini’ > 1 => phản xạ toàn phần tại J)
III . Công thức của lăng kính:
- Công thức của lăng kính:
sini
1
= nsinr
1
; sini
2
= nsinr
2
;
Góc chiết quang: A = r
1
+ r
2
Góc lệch: D = i
1
+ i
2
– A .
- Nếu góc chiết quang A < 10
0
và góc tới nhỏ, ta có:
i
1
= nr
1
; i
2

.
- Đối với góc tới i: i ≥ i
0
với sini
0
= n.sin(A – i
gh
).
VI. Ứng dụng:
. Công dụng của lăng kính
Lăng kính có nhiều ứng dụng trong khoa học và kỉ thuật.
1. Máy quang phổ
Lăng kính là bộ phận chính của máy quang phổ.
Máy quang phổ phân tích ánh sáng từ nguồn phát ra thành các thành phần đơn sắc, nhờ đó xác định được cấu tạo của
nguồn sáng.
2. Lăng kính phản xạ toàn phần

Lăng kính phản xạ toàn phần là lăng kính thủy tinh có tiết diện thẳng là một tam giác vuông cân.
Lăng kính phản xạ toàn phần được sử dụng để tạo ảnh thuận chiều (ống nhòm, máy ảnh, …)

.
VII.Chú ý :
[email protected]
I
D
A
B
J
S
R

2
;
Góc chiết quang: A = r
1
+ r
2
Góc lệch: D = i
1
+ i
2
– A .
- Nếu góc chiết quang A < 10
0
và góc tới nhỏ, ta có:
i
1
= nr
1
; i
2
= nr
2
;
Góc chiết quang: A = r
1
+ r
2
Góc lệch: D = A(n - 1) .
Bài 1: Lăng kính có chiết suất n =
2

. Biết tia tới vuông góc với mặt bên AB và tia ló ra
khỏi là kính song song với mặt AC. Góc chiết quang lăng kính là
A. 40
0
. B. 48
0
. C. 45
0
. D. 30
0
.
Bài 5. Một lăng kính có chiét suất n=
2
. Chiếu một tia sáng đơn sắc vào mặt
bên của lăng kính góc tới i = 45
0
. tia ló ra khói lăng kính vuông góc với mặt bên
thứ hai.Tìm góc chiết quang A ?
ĐS :A=30
0
Bài 6 :Một lăng kính thuỷ tinh có chiết suất n =1,6. Chiếu một tia sáng đơn sắc theo phương vuông
góc với mặt bên của lăng kính . Tia sáng phản xạ toàn phần ở mặt bên của lăng kính
. Tính giá trị nhỏ nhất của góc A ?
ĐS :A=38,68
0
Bài 7 : ( HVKTQS- 1999) Chiếu một tia sáng đơn sắc đến mặt bên của một
lăng kính tiết diện là một tam giác đều ABC, theo phương song song với
[email protected]
S
A

)
b.Tìm điều kiện chiết suất phải thỏa mãn ?(n>1,7)
Dạng 2:Góc lệch cực tiểu
- Góc lệch cực tiểu:
Khi có góc lệch cực tiểu (hay các tia sáng đối xứng qua mặt phân giác của góc A) thì:
r = r’ = A/2.
i = i’ = (D
m
+ A)/2.
Nếu đo được góc lệch cực tiểu Dmin và biết được A thì tính đựơc chiết suất của chất làm lăng kính.
Bài 1: Lăng kính có góc chiết quang A = 60
0
, chiết suất n = 1,41 ≈
2
đặt trong không khí. Chiếu tia sáng SI
tới mặt bên với góc tới i = 45
0
.
a) Tính góc lệch của tia sáng qua lăng kính.
b) Nếu ta tăng hoặc giảm góc tới 10
0
thì góc lệch tăng hay giảm.
ĐS: a) D = 30
0
, b) D tăng.
Bài 2: Một lăng kính thủy tinh có góc chiết quang A, chiết suất n = 1,5. Chiếu tia sáng qua lăng kính để có góc
lệch cực tiểu bằng góc chiết quang A. Tính góc B của lăng kính biết tiết diện thẳng là tam giác cân tại A.
ĐS: B = 48
0
36’

min
=30
0
b.8,53
0
Dạng 3: Điều kiện để có tia ló
- Áp dụng tính góc giới hạn phản xạ toàn phần tại mặt bên của lăng kính:
sin(i
gh
) = n
2
/n
1
với n
1
là chiết suất của lăng kính, n
2
là chiết suất của môi trường đặt lăng kính
- Điều kiện để có tia ló:
+ Đối với góc chiết quang A: A ≤ 2.i
gh
.
+ Đối với góc tới i: i ≥ i
0
với sini
0
= n.sin(A – i
gh
).
- Chú ý: góc i

axm
r r≤
, mà
2
ax
1
sin sin
m gh
n
r i
n
= =
Suy ra:
gh
r i≤
(2)
Cộng (1) và (2) theo vế ta có:
2
gh
A i≤
Điều kiện về góc tới i
Từ điều kiện của r để có tia ló:
'
gh
r i≤
Suy ra :
0 0
sinr sin( )
sin
sin( )

0
.
Bài 3: Lăng kính thủy tinh có góc chiết quang A, chiết suất n = = 1,41 ≈
2
. Chiếu một tia sáng SI đến lăng
kính tại I với góc tới i. Tính i để:
a) Tia sáng SI có góc lệch cực tiểu.
b) Không có tia ló.
ĐS: a) i = 45
0
. b) i ≤ 21
0
28’.
Bài 4 : Chiếu một chùm tia sáng hẹp song song, đơn sắc vào một lăng kính có chiết suất n=
2
đối với
ánh sáng đơn sắc này và có góc chiết quang A = 60
0
.1. Tính góc tới để có góc lệch cực tiểu. Tính góc lệch cực tiểu này.
2.Góc tới phải có giá trị trong giới hạn nào để có tia ló ?
Bài 5 :Một lăng kính có tiết diện thẳng là tam giác đều ABC, n=1,5. Một tia sáng đơn sắc được chiếu đến mặt
bên AB tới I và với góc tới i
1
thay đổi được.Xác định khoảng biến thiên của i
1
để có tia ló ở mặt AC (chỉ xét
các tia tới đến điểm I).
ĐS: 28
0
≤ i ≤ 90

−
B. D = A(
1)
'
n
n
+
C. D = A(
'
1)
n
n
−
D. D = A(
'
1)
n
n
+
Câu 4. Lăng kính có góc chiết quang A =60
0
. Khi ở trong không khí thì góc lệch cực tiểu là 30
0
. Khi ở trong một
chất lỏng trong suốt chiết suất x thì góc lệch cực tiểu là 4
0
. Cho biết sin 32
0
=
3 2

, chiết suất n =
2
ở trong không khí. Tia sáng tới mặt thứ nhất
với góc tới i. Không có tia ló ở mặt thứ hai khi:
A.
0
15i ≤
B.
0
15i ≤
C.
0
21,47i ≥
D.
0
21,47i ≤
Câu 7. Lăng kính có góc chiết quang A và chiết suất n =
3
. Khi ở trong không khí thì góc lệch có giá trị cực tiểu
D
min
=A. Giá trị của A là:
[email protected]
Bài tập Quang học GV:Bùi Thị Thắm
A. A = 30
0
B. A = 60
0
C. A = 45
0

A. Góc lệch của tia sáng đơn sắc qua lăng kính là D = i + i’ – A
B. Khi góc tới i tăng dần thì góc lệch D giảm dần, qua một cực tiểu rồi tăng dần.
C. Khi lăng kính ở vị trí có góc lệch cực tiểu thì tia tới và tia ló đối xứng với nhau qua mặt phẳng phân giác
của góc chiết quang A.
D. Tất cả đều đúng.
Câu 11. Chọn câu trả lời sai
A. Lăng kính là môi trường trong suốt đồng tính và đẳng hướng được giới hạn bởi hai mặt phẳng không song
song.
B. Tia sáng đơn sắc qua lăng kính sẽ luôn luôn bị lệch về phía đáy.
C. Tia sáng không đơn sắc qua lăng kính thì chùm tia ló sẽ bị tán sắc
D. Góc lệch của tia đơn sắc qua lăng kính là D = i + i' – A
Câu 12. Cho một chùm tia sáng chiếu vuông góc đến mặt AB của một lăng kính ABC vuông góc tại A và góc
ABC = 30 , làm bằng thủy tinh chiết suất n=1,3. Tính góc lệch của tia ló so với tia tới.
A. 40,5
0
B. 20,2
0
C. 19,5
0
D. 10,5
0
Câu 13. Sử dụng hình vẽ về đường đi của tia sáng qua lăng kính: SI là tia tới, JR là tia ló, D là góc lệch giữa tia
tới và tia ló, n là chiết suất của chất làm lăng kính. Công thức nào trong các công thức sau là sai?
A. sin i
1
=
2
1
sin i
n

– A D. A, B và C đều đúng
Câu 15. Điều nào sau đây là đúng khi nói về lăng kính và đường đi của một tia sáng qua lăng kính?
A. Tiết diện thẳng của lăng kính là một tam giác cân.
B. Lăng kính là một khối chất trong suốt hình lăng trụ đứng, có tiết diện thẳng là một hình tam giác
C. Mọi tia sáng khi quang lăng kính đều khúc xạ và cho tia ló ra khỏi lăng kính.
D. A và C.
Câu 16. Điều nào sau đây là đúng khi nói về lăng kính?
A. Lăng kính là một khối chất trong suốt hình lăng trụ đứng, có tiết diện thẳng là một hình tam giác
B. Góc chiết quang của lăng kính luôn nhỏ hơn 90
0
.
C. Hai mặt bên của lăng kính luôn đối xứng nhau qua mặt phẳng phân giác của góc chiết quang.
D. Tất cả các lăng kính chỉ sử dụng hai mặt bên cho ánh sáng truyền qua
Câu 17. Lăng kính phản xạ toàn phần là một khối lăng trụ thủy tinh có tiết diện thẳng là
A. một tam giác vuông cân B. một hình vuông
C. một tam giác đều D. một tam giác bất kì
Câu 18. Một lăng kính đặt trong không khí, có góc chiết quang A = 30
0
nhận một tia sáng tới vuông góc với
mặt bên AB và tia ló sát mặt bên AC của lăng kính. Chiết suất n của lăng kính
A. 0 B. 0,5 C. 1,5 D. 2
Câu 19. Chọn câu đúng
A. Góc lệch của tia sáng đơn sắc qua lăng kính là D = i + i' – A (trong đó i = góc tới; i' = góc ló; D = góc lệch
của tia ló so với tia tới; A = góc chiết quang)
B. Khi góc tới i tăng dần thì góc lệch D giảm dần, qua góc lệch cực tiểu rồi tăng dần
[email protected]