Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nền kinh tế nước ta hiện nay đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Trong bối
cảnh đó, nhiều người cần huy động vốn nhanh để đầu tư kinh doanh, trong khi
việc vay vốn ở các ngân hàng và tổ chức tín dụng còn một số hạn chế như thủ
tục phiền hà, cần thế chấp hoặc cầm cố tài sản. Một số khác có đồng vốn nhàn
rỗi, nhưng không có nhu cầu kinh doanh, không muốn gửi ngân hàng nhưng vẫn
muốn đồng tiền sinh lãi, khi cần lại có thể rút vốn nhanh chứ không bị ràng buộc
như hợp đồng vay tài sản. Một số người khác, đời sống đang gặp khó khăn,
muốn có một hình thức tiết kiệm hiệu quả để cải thiện đời sống của mình… Tất
cả những mong muốn nêu trên đều có thể được đáp ứng khi tham gia giao dịch
hụi, họ, biêu, phường - một hình thức giao dịch theo tập quán hình thành từ rất
lâu đời trong đời sống nhân dân ta ở khắp tất cả các vùng miền.
Tuy vậy, đường lối xử lý của Nhà nước ta đối với hụi, họ, biêu, phường qua
các thời kỳ lịch sử lại có những thay đổi khác nhau. Để có một hành lang pháp
lý phù hợp với thực tiễn cuộc sống đã có rất nhiều tranh luận gay gắt về vấn đề
này. Thế nhưng pháp luật nước ta chính thức quy định về hụi, họ, biêu, phường
mới chỉ bắt đầu có từ khi Bộ luật Dân sự 2005 ra đời. Trong khi đó, từ trước đến
nay mới chỉ có những bài viết đề cập đến các khía cạnh nhất định của hụi, họ,
biêu, phường chứ chưa có một công trình nghiên cứu nào nghiên cứu đầy đủ, hệ
thống về vấn đề hụi họ.
Hiện nay, nền kinh tế nước ta đang trong quá trình đổi mới, phát triển và
hội nhập. Hụi, họ, biêu, phường cũng có những chuyển biến mới, từ việc chơi
hụi họ nhằm mục đích tiết kiệm, tương trợ là chủ yếu, ngày nay hình thức hụi có
lãi đã phát triển nhanh chóng. Kéo theo đó, các tranh chấp về lĩnh vực này cũng
diễn ra nhiều và phức tạp. Trong khi hiện nay, trình độ hiểu biết và ý thức tuân
thủ pháp luật của những người tham gia hụi, họ, biêu, phường còn rất hạn chế,
Luận văn Tốt nghiệp - 1 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
do đó có lúc đã để cho quyền và lợi ích pháp hợp pháp của mình bị xâm phạm

trao đổi giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan và những người quan tâm đến
vấn đề này. Đồng thời, tôi cũng mong muốn góp một phần nhỏ trong việc tuyên
truyền pháp luật và hình thành ở mọi người sự quan tâm thích đáng đối với một
vấn đề có tính phổ biến trong xã hội.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Chúng tôi nghiên cứu đề tài trên cơ sở đường lối xử lý tranh chấp cũng
như quy định của pháp luật hiện hành về hụi, họ, biêu, phường của Đảng và Nhà
nước ta hiện nay. Trong đó có sự liên hệ với những quy định của pháp luật trong
thời kỳ trước đó.
Tuy nhiên, do hụi, họ, biêu, phường mới được quy định trong BLDS 2005,
thời gian chưa đủ dài, do vậy còn khó khăn trong tổng hợp số liệu, tài liệu và
tình hình khi nghiên cứu, cùng với điều kiện nghiên cứu hạn chế. Do vậy, chúng
tôi nghiên cứu về đề tài hụi, họ, biêu, phường chủ yếu từ các vụ tranh chấp trên
địa bàn thành phố Huế và một số vụ án khác trong phạm vi cả nước.
4. Phương pháp nghiên cứu
Trong Luận văn này, chúng tôi nghiên cứu đề tài hụi, họ, biêu, phường trên
nền tảng duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh. Cụ thể, chúng tôi đã sử dụng những phương pháp nghiên
cứu sau:
+ Phương pháp phân tích, tổng hợp các vấn đề về cơ sở pháp lý của hụi, họ,
biêu, phường.
+ Phương pháp điều tra, thống kê để thu thập số liệu, tư liệu, hồ sơ và thông
tin cần thiết có liên quan đến phạm vi đề tài.
+ Phương pháp so sánh, đối chiếu các quy định của pháp luật với nhau
trong quá trình nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ vấn đề cần nghiên cứu.
5. Bố cục đề tài
Đề tài gồm có 3 phần: Phần mở đầu, Phần nội dung, Phần kết luận. Trong
đó Phần nội dung gồm 2 chương:
Luận văn Tốt nghiệp - 3 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…

“con”. Cũng có trường hợp một người đứng ra làm chủ hụi và kêu gọi những
người khác tham gia dây hụi của mình. Các thành viên sẽ góp tiền hoặc tài sản
khác như thóc, vàng… theo từng phần hụi thông qua chủ hụi. Một thành viên sẽ
Luận văn Tốt nghiệp - 5 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
nhận được toàn bộ các phần đóng góp này gọi là lĩnh hụi hay hốt hụi. Tới kỳ
tiếp theo sẽ đến lượt thành viên khác lĩnh hụi tạo thành một vòng luân phiên
theo chu kỳ nhất định. Tuỳ theo loại hụi mà việc xác định thành viên lĩnh hụi
thông qua hình thức bốc thăm hay thoả thuận (đối với hụi không có lãi) hoặc
thông qua hình thức bỏ lãi, ai bỏ lãi cao sẽ được lĩnh hụi trước (đối với hụi có
lãi). Một người có thể làm chủ nhiều dây hụi hoặc tham gia nhiều phần hụi
(chân hụi) trong một dây hụi. Cũng có thể nhiều người chung nhau tham gia một
phần hụi nếu các hụi viên nhất trí.
Hụi có nhiều loại khác nhau tuỳ theo sự thoả thuận giữa chủ hụi và các
thành viên như hụi ngày, hụi tuần, hụi tháng, hụi 3 tháng, 6 tháng, hụi mùa vụ,
hụi năm… Tuỳ theo loại hụi mà có chu kỳ đóng hụi và khui hụi (lĩnh hụi) khác
nhau, chẳng hạn hụi ngày thì mỗi ngày đóng và khui hụi một lần, hụi tuần thì 7
ngày đóng và khui hụi một lần, hụi tháng thì mỗi tháng đóng và khui hụi một
lần… đối với hụi mùa vụ thì khi đến mùa thu hoạch các thành viên sẽ thống nhất
đóng hụi và khui hụi vào một ngày nhất định nào đó, một năm thường có 2 lần
đóng và khui hụi nhưng tuỳ thuộc vào vụ thu hoạch mà khoảng cách mỗi lần
đóng và khui hụi là 3 tháng hoặc 6 tháng chứ không có một ngày tháng nhất
định nào cả.
Để tiếp cận và nghiên cứu đề tài, chúng ta tìm hiểu một số thuật ngữ thường
gặp trong lĩnh vực này.
Phần hụi: Phần hụi là số tiền hoặc tài sản khác đã được xác định theo thoả
thuận mà thành viên phải góp trong mỗi kỳ mở hụi. Phần hụi phải là tài sản có
thể giao dịch được.
Dây hụi: Gọi chung cho tất cả các phần hụi của các thành viên tham gia
chơi hụi trong một kỳ khui hụi, hay còn có thể hiểu là giá trị của dây hụi trong

hội. [12, 25]
Trong quan hệ hụi, họ, biêu, phường chủ thể tham gia quan hệ pháp luật là cá
nhân, được thể hiện dưới vai trò là chủ hụi và thành viên tham gia hụi (hụi viên).
Chủ hụi: Theo quy định tại Điều 5, Nghị định144/2006/NĐ-CP quy định về
hụi, họ, biêu, phường (Sau đây gọi là NĐ144) thì: “Chủ hụi là người tổ chức,
Luận văn Tốt nghiệp - 7 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
quản lý hụi, thu các phần hụi và giao các phần hụi đó cho thành viên được lĩnh
hụi trong mỗi kỳ mở hụi cho tới khi kết thúc hụi, trừ trường hợp có thoả thuận
khác. Chủ hụi phải là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ”. Tuỳ theo loại
hụi mà có các loại chủ hụi: chủ hụi đồng thời là thành viên trong dây hụi (hụi
không có lãi và hụi có lãi đầu thảo) và chủ hụi không phải là thành viên trong
dây hụi (chủ hụi hưởng hoa hồng)
Thành viên: Thành viên là người tham gia hụi, góp phần hụi và được lĩnh
hụi. Thành viên có thể góp một hoặc nhiều phần hụi trong một hụi. Trường hợp
chủ hụi không phải là thành viên của dây hụi ta có thể phân biệt được do thành
viên có nghĩa vụ góp hụi và có quyền lĩnh hụi. Nếu chủ hụi cũng có quyền và
nghĩa vụ đó thì chủ hụi cũng đồng thời là thành viên của dây hụi.
1.1.3 Đặc điểm pháp lý của hụi họ
Xét mối quan hệ hụi họ ta thấy, bản chất của việc chơi hụi là một hình thức
để dành dụm của cải, một loại giao dịch dân sự dưới dạng hợp đồng. Đây là sự
tổ chức dây chuyền, tập trung vận động được nhiều người tham gia đóng góp
việc vay và cho vay của nhau, thể hiện đầy đủ đặc điểm của một hợp đồng vay
tài sản (HĐ VTS).
BLDS 2005, tại Điều 121 định nghĩa về giao dịch dân sự như sau: “Giao
dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay
đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự”.
Điều 388 định nghĩa về hợp đồng dân sự: “Hợp đồng dân sự là sự thoả thuận
giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự”.
Điều 471 quy định về HĐ VTS: “HĐ VTS là sự thoả thuận giữa các bên,

không có sự tự nguyện của các bên sẽ không được pháp luật thừa nhận. Tuy
nhiên, đánh giá ý chí tự nguyện của các bên có hay không là một công việc
tương đối phức tạp và khó khăn trong thực tế. [13][14]
Mặt khác, trong chơi hụi, có một người - chủ hụi - đứng ra làm trung gian
tài chính làm đầu mối huy động vốn và hưởng lợi nhuận, vì vậy việc chơi hụi
thực chất là một quan hệ tín dụng - tín dụng dân gian.
Tín dụng xuất phát từ gốc từ Latinh: Gredittum - tức là tin tưởng, tín nhiệm.
Tín dụng được diễn giải theo ngôn ngữ Việt Nam là sự vay mượn. Trong thực tế
Luận văn Tốt nghiệp - 9 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
tín dụng hoạt động rất phong phú và đa dạng nhưng ở bất cứ dạng nào tín dụng
cũng thể hiện 2 mặt cơ bản:
- Người sở hữu 1 số tiền hoặc hàng hóa chuyển giao cho người khác sử
dụng trong 1 thời gian nhất định.
- Đến thời hạn do 2 bên thỏa thuận, người sử dụng hoàn lại cho người sở
hữu 1 giá trị lớn hơn. Phần tăng thêm được gọi là phần lời hay nói theo ngôn
ngữ kinh tế là lãi suất. [16]
Pháp luật hiện hành quy định, việc chơi hụi nhằm mục đích tương trợ trong
nhân dân theo quy định của pháp luật và được Nhà nước bảo hộ. Nghiêm cấm việc
tổ chức chơi hụi dưới hình thức cho vay nặng lãi nhằm mục đích thu lợi bất chính.
1.1.4 Điều kiện để quan hệ hụi, họ, biêu, phường có hiệu lực
Hụi, họ, biêu, phường là một giao dịch dân sự, một dạng của HĐ VTS vì
vậy trong quá trình thực hiện và áp dụng pháp luật về hụi họ cần chú ý các quy
định chung của BLDS 2005 như sau:
* Về điều kiện có hiệu lực
Điều 122 BLDS 2005 quy định, giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các
điều kiện sau đây:
+ Người tham gia giao dịch có năng lực hành vi dân sự;
+ Mục đích và nội dung của giao dịch không vi phạm điều cấm của pháp
luật, không trái đạo đức xã hội;

* Giải thích giao dịch dân sự
Trong trường hợp giao dịch dân sự có thể được hiểu theo nhiều nghĩa khác
nhau thì việc giải thích giao dịch dân sự đó được thực hiện theo thứ tự sau đây:
+ Theo ý muốn đích thực của các bên khi xác lập giao dịch;
+ Theo nghĩa phù hợp với mục đích của giao dịch;
+ Theo tập quán nơi giao dịch được xác lập.
Luận văn Tốt nghiệp - 11 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
Việc giải thích hợp đồng dân sự được thực hiện theo quy định tại Điều 409
của Bộ luật này. Việc giải thích thỏa thuận về hụi cũng trên cơ sở các quy định
trên.
* Vấn đề vô hiệu
Các vấn đề về vô hiệu trong hụi họ cũng tuân theo các quy định của BLDS
2005 như sau:
Điều 127 BLDS 2005 quy định về giao dịch dân sự vô hiệu:
Giao dịch dân sự không có một trong các điều kiện được quy định tại Điều
122 của Bộ luật này thì vô hiệu (xem phần điều kiện có hiệu lực nêu trên).
Ngoài ra, các điều từ 128 đến 143 còn quy định cụ thể các trường hợp vô
hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội, do giả tạo, bị nhầm
lẫn, bị lừa dối, đe dọa, do không tuân thủ quy định về hình thức, do người xác
lập không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình, do người chưa thành
niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân
sự xác lập, thực hiện.
Điều 410 quy định về Hợp đồng dân sự vô hiệu, cơ bản vẫn trên tinh thần
các quy định về giao dich dân sự vô hiệu vừa nêu trên.
Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu quy định tại Điều 137 như sau:
+ Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền,
nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm xác lập.
+ Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu,
hoàn trả cho nhau những gì đã nhận; nếu không hoàn trả được bằng hiện vật thì

được trong hụi heo để đầu tư quay vòng vốn hoặc tham gia vào “chân hụi” khác.
1.1.5.2 Hụi có lãi
Hụi có lãi là hụi mà theo sự thoả thuận giữa những người tham gia hụi, thành
viên được lĩnh hụi nhận các phần hụi khi đến kỳ mở hụi và phải trả lãi cho các
thành viên khác. Thành viên đã lĩnh hụi có nghĩa vụ tiếp tục góp các phần hụi để
các thành viên khác được lĩnh cho đến khi thành viên cuối cùng lĩnh hụi (NĐ144).
Hụi này mang bản chất kinh doanh, có lãi. Các thành viên bỏ phiếu kín để xác
định người được lĩnh hụi trong kỳ mở hụi. Ai bỏ lãi suất cao nhất thì được hốt hụi
Luận văn Tốt nghiệp - 13 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
trước, các thành viên khác chỉ phải đóng phần hụi khi đã trừ đi mức lãi suất mà họ
đã đưa ra. Loại họ này thông thường có nhiều thành viên tham gia với khoản tiền
góp hụi rất lớn và các thành viên ngay từ đầu đã có ý thức kinh doanh tiền tệ.
Thành viên nào muốn lĩnh hụi sớm thường phải trả một khoản lãi suất khá cao
cho những thành viên khác để được lấy trước khi cần huy động vốn làm ăn. Hụi
có lãi được thể hiện qua 2 loại sau:
* Hụi đầu thảo: Hụi đầu thảo là hụi mà theo sự thoả thuận giữa những
người tham gia hụi, chủ hụi được lĩnh toàn bộ các phần hụi trong một kỳ mở hụi
và không phải trả lãi cho các thành viên khác. Trong các kỳ mở hụi khác, thành
viên trả lãi cao nhất được lĩnh hụi và phải trả lãi cho các thành viên khác. Lưu ý
là chủ hụi không được chia số tiền lãi này vì đã lĩnh hụi nên sẽ là thành viên
phải đóng hụi chết.
Chủ hụi (chủ thảo) có trách nhiệm thu tiền của các thành viên khác để giao
cho thành viên được lĩnh hụi và có nghĩa vụ đóng hụi chết kể từ lần khui hụi tiếp
theo cho đến khi dây hụi kết thúc. Ví dụ: Trong dây hụi đầu thảo có 10 thành
viên do K là chủ hụi, mỗi phần hụi mỗi tháng là 1.000.000 đồng (đ). Dây hụi có
tổng số tiền là 10.000.000đ và bắt đầu từ ngày 1/1/2007 và kết thúc 1/10/2007.
Khi khui hụi lần đầu chủ hụi được ưu tiên lĩnh trọn 9.000.000đ mà không phải
trả lãi (10.000.000đ – 1.000.000đ chủ hụi không phải đóng). Lần khui hụi tiếp
theo thành viên nào trả lãi cao nhất thì được lĩnh hụi.

tiền lãi của các thành viên khác. Ví dụ: Dây hụi tuần có 14 thành viên do anh H
là chủ hụi với mỗi phần hụi là 1.000.000đ và tiền hoa hồng cho chủ hụi là
100.000đ trên kỳ lĩnh hụi. Cách tính như sau:
Ở kỳ khui hụi đầu tiên thành viên A trả lãi cao nhất với số tiền lãi 200.000đ
cho mỗi phần hụi, thì thành viên A được lĩnh hụi với số tiền là: 13 thành viên
phải đóng hụi sống x 800.000đ hụi sống – 100.000đ tiền hoa hồng cho chủ hụi =
10.300.000đ. (A lĩnh hụi nên không phải đóng, H là chủ hụi nhưng không phải
thành viên nên không phải đóng)
Ở lần khui hụi thứ hai, thành viên B trả lãi cao nhất với số tiền lãi 150.000đ
cho mỗi phần hụi thì thành viên B được lĩnh hụi với số tiền là: 12 thành viên
phải đóng hụi sống x 850.000đ hụi sống + 1000.000đ hụi chết của thành viên A
– 100.000đ tiền hoa hồng cho chủ hụi = 11.100.000đ.
Luận văn Tốt nghiệp - 15 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
Lần lượt như vậy cho đến người lĩnh hụi cuối cùng thì dây hụi chấm dứt.
Thành viên lĩnh hụi cuối cùng sẽ được lĩnh số tiền là 12.900.000đ (13 triệu do
thành viên có hụi chết phải đóng – 100.000đ tiền hoa hồng cho chủ hụi).
Đối với hụi hưởng hoa hồng này các thành viên trả tiền hoa hồng cho chủ
hụi có thể thỏa thuận theo số phần trăm (%) tổng số tiền lãi. Ví dụ, thỏa thuận
chủ hụi được hưởng tiền hoa hồng là 10% tổng số tiền lãi, nếu một dây hụi
tháng có 10 thành viên, mỗi thành viên góp mối kỳ là 1.000.000đ thì dây hụi có
số tiền góp mỗi tháng là 10.000.000đ. Nếu tháng thứ 2, thành viên K trả lãi cao
nhất là 1.000.000 đồng nên được hốt hụi 9.000.000đ (trong đó có 1.000.000đ do
K góp nên thực tế K chỉ nhận 8.000.000đ). Vậy chủ hụi được nhận số tiền hoa
hồng là: 10% x 1.000.000đ tổng số tiền lãi = 100.000đ. Số tiền lãi còn lại
1.000.000đ – 100.000 = 900.000đ được chia cho 8 thành viên nộp hụi sống (10
thành viên – (K + 1 thành viên lĩnh hụi tháng thứ nhất), mỗi thành viên sẽ được
số tiền lãi 900.000/8 = 112.500đ (hoặc chỉ phải nộp hụi 1.000.000đ – 112.500 =
887.500đ).
1.2 Đường lối xử lý hụi, họ, biêu, phường của Nhà nước ta các thời kỳ

chấp liên quan đến hụi, họ Tòa án chỉ buộc người nợ phải trả cho người đòi nợ
một phần vốn gốc, mà không buộc người nợ phải trả lãi cho người đòi nợ một
khoản lãi nào. Khi giải quyết phần nợ gốc thì Tòa án căn cứ vào Thông tư số
01/TTLN ngày 10/1/1992 của TAND TC, VKSND TC, Bộ Tư pháp và Bộ tài
chính “Hướng dẫn việc xét xử và thi hành án về tài sản trong các vụ án hình sự
và dân sự” để giải quyết. Thông tư 04/TTLN 1992 này được áp dụng cho đến
khi Bộ luật Dân sự năm 1995 có hiệu lực từ ngày 01/01/1996. [9] [17]
1.2.2 Hụi, họ, biêu, phường từ năm 1996 đến 2006
Năm 1995, khi Quốc hội (QH) xem xét, thông qua BLDS, đã có nhiều ý
kiến đề nghị QH quy định về vấn đề hụi họ. Tuy nhiên, vì còn rất nhiều ý kiến
khác nhau, do đó QH đã "ghi nợ", giao cho các cơ quan hữu quan tiếp tục
nghiên cứu để trình QH quyết định ở thời điểm thích hợp.
Kể từ ngày BLDS 1995 có hiệu lực ngày 1/7/1996 , theo quy định tại điểm 2,
khoản 2, Nghị quyết QH khóa IX kì họp thứ 8 “Về việc thi hành BLDS” TAND TC
đã có thông báo số 38/KHXX ngày 5/7/1996 “Về việc hủy bỏ, chấm dứt hiệu lực
thi hành, sửa đổi, bổ sung và ban hành mới các quy định pháp luật dân sự theo Nghị
Luận văn Tốt nghiệp - 17 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
quyết của Quốc hội về việc thi hành BLDS”. Theo Thông báo số 38 này thì Thông
tư liên ngành số 04/TTLN 1992 không còn hiệu lực áp dụng để giải quyết các tranh
chấp về nợ hụi phát sinh từ việc chơi hụi xác lập từ ngày 1/7/1996.
Tiếp đó TAND TC có Công văn số 49/KHXX ngày 20/5/1997 về một số
quy định trong TTDS, Công văn số 120/KHXX ngày 27/10/1997 về TTDS,
Công văn số 19/KHXX ngày 13/3/1998 về việc giải quyết tranh chấp nợ hụi…
có nội dung: Thông tư liên ngành số 04/TTLN 1992 không còn hiệu lực áp dụng
để giải quyết các tranh chấp về nợ hụi phát sinh từ việc chơi hụi xác lập từ ngày
1/7/1996. Do vậy, nếu có đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết các tranh
chấp phát sinh từ việc chơi hụi mà các giao dich này được xác lập từ ngày
1/7/1996 thì Tòa án chưa thụ lý để giải quyết. Nếu Tòa đã thụ lý mà chưa giải
quyết xong thì phải ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết để chờ hướng dẫn mới.

Trong suốt 10 năm, bắt đầu từ 1995, các kỳ họp của QH đã nhiều lần đề cập
đến hụi họ, song chưa đi đến một quyết sách nào, trong khi thực tế ở nước ta,
quan hệ hụi họ được xác lập ở mọi lúc, mọi nơi.
Tại kỳ họp thứ 7, QH khoá XI (5/2005) vấn đề hụi họ là một trong những
vấn đề được các đại biểu QH tranh luận gay gắt. Có rất nhiều ý kiến tranh luận
xung quanh vấn đề này nhưng tập trung vào 2 luồng ý kiến. Nhóm ý kiến thứ
nhất cho rằng: Không nên công nhận hụi họ, vì khi hợp pháp hoá hoạt động này
có thể tạo nên những biến trướng khó lường mà nên quy định hụi, họ là HĐ
VTS vô hiệu. Tuy nhiên nhóm ý kiến thứ 2 lại cho rằng: Nên công nhận hụi
trong BLDS để các cơ quan nhà nước có cơ sở pháp lý giải quyết các tranh chấp
về hụi họ trong nhân dân, đồng thời nhằm định hướng mục đích tốt đẹp của hoạt
động hụi họ là tương trợ, tương thân thương ái, hạn chế bớt những tiêu cực từ
những tranh chấp do giao dịch này mang lại.
Không tán thành việc đưa hụi họ vào trong Luật, đại biểu Nguyễn Thị
Hường (Quảng Nam) phân tích: “Nếu muốn giúp đỡ nhau vì tinh thần tương
thân tương ái thì ngân hàng và các tổ chức xã hội khác đã có thể đảm trách
được” [19]. Đại biểu Bùi Sĩ Lợi (Thanh Hóa) lại cho rằng: "Qui định về hụi, họ
trong Bộ luật Dân sự không rõ ràng sẽ làm cho người dân hiểu nhầm, gây khó
khăn, gây hại cho xã hội. Chính vì thế cần có những qui định rõ ràng để đảm bảo
hụi, họ là hợp đồng vay mượn mang tính tương thân tương ái, để người dân hiểu
Luận văn Tốt nghiệp - 19 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
và không làm sai". Cũng đồng tình với ý kiến của đại biểu Bùi Sĩ Lợi, đại biểu
Nguyễn Đức Dũng (Kon Tum) cũng cho rằng "quan hệ vay mượn tồn tại từ rất
lâu và ở đâu cũng có với hình thức này hay hình thức khác. Nhưng vì từ trước
đến nay luật pháp không quy định, chúng ta không điều chỉnh nên nhiều người
lợi dụng điều này gây ra những hiệu quả xấu cho xã hội . Vì thế cần cố gắng
nghiên cứu để đưa vấn đề này vào luật để người dân tự xem xét xem họ làm như
vậy có đúng không, nếu vi phạm sẽ bị xử lý như thế nào?". [20]
Các Đại biểu QH cũng như nhiều bài viết trên sách báo đã có nhiều ý kiến

dẫn về thụ lý thanh chấp nợ hụi để từ chối thụ lý đơn khởi kiện của nhân dân là
không chính đáng, vô hình chung đã làm hạn chế quyền về tài sản của các
đương sự. [21]
Đây là một thực trạng xây dựng luật ở nước ta hiện nay: Luật, Nghị định để
có hiệu lực phải có văn bản hướng dẫn, trong khi đó văn bản hướng dẫn lại
thường được ban hành chậm. Ngày 06/04/2007 TAND TC có Công văn số
40/KHXX hướng dẫn giải quyết tranh chấp về hụi họ (Sau đây gọi là Công văn
số 40). Như vậy Điều 479 BLDS 2005, NĐ144, Công văn số 40 là những căn cứ
pháp lý để Toà án thụ lý và giải quyết các tranh chấp về hụi họ hiện nay.
1.3 Những quy định của pháp luật hiện hành về hụi, họ, biêu, phường
1.3.1 Quy định chung của pháp luật về hụi, họ, biêu, phường
Điều 479, mục 4, chương XVIII, phần thứ ba của BLDS 2005 quy định mang
tính nguyên tắc chung về hụi, họ, biêu, phường như sau: “Hụi, họ, biêu, phường là
một hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán trên cơ sở thoả thuận của một
nhóm người tập hợp nhau lại, cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản
khác, thể thức góp, lĩnh hụi, và quyền, nghĩa vụ của các thành viên. Hình thức hụi
nhằm mục đích tương trợ trong nhân dân được thực hiện theo quy định của pháp
luật. Nghiêm cấm việc tổ chức hụi dưới hình thức cho vay nặng lãi”.
Điều 2 NĐ144 cũng quy định: “Quyền và lợi ích hợp pháp của những người
tham gia họ nhằm mục đích tương trợ trong nhân dân theo quy định của Nghị
định này và các văn bản pháp luật khác có liên quan được pháp luật bảo vệ.
Nghiêm cấm việc tổ chức họ để cho vay nặng lãi, lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm
hoặc các hành vi trái pháp luật khác để chiếm đoạt tài sản của người khác”.
Luận văn Tốt nghiệp - 21 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
Như vậy theo các quy định này thì pháp luật nước ta thừa nhận và bảo hộ
việc chơi hụi có mục đích lành mạnh, mang tính tương thân tương ái, mà không
nhằm mục đích kinh doanh, trục lợi. Nhà nước nghiêm cấm việc tổ chức hụi
dưới hình thức cho vay nặng lãi.
Đây là mục đích tốt đẹp của hụi họ mà nhà nước hướng tới và cũng chính là

có yêu cầu (Điều 7, NĐ144). Như vậy, dù pháp luật không bắt buộc các thoả
thuận về hụi phải bằng văn bản, nhưng nếu các bên thoả thuận khi tham gia hụi
phải lập thành văn bản, và ở mức cao hơn có công chứng hoặc chứng thực sẽ
hạn chế được tranh chấp xẩy ra, và nếu có tranh chấp thì việc giải quyết sẽ đỡ
phức tạp. Quyền của chủ hụi và các thành viên sẽ được đảm bảo hơn.
* Nội dung:
Khi tham gia hụi, họ các thành viên có thể thoả thuận các nội dung trên tinh
thần tự nguyện, thiện chí, bình đẳng theo pháp luật về giao dịch dân sự và hợp
đồng. Tuy nhiên, tối thiểu phải có các nội dung sau để đảm bảo quyền và lợi ích
hợp pháp của những người tham gia:
- Chủ hụi
- Số người tham gia, phần hụi.
- Kỳ mở hụi.
- Thể thức góp và lĩnh hụi.
- Quyền và nghĩa vụ của người tham gia.
- Trách nhiệm do vi phạm nghĩa vụ.
- Chuyển giao, ra khỏi hụi, chấm dứt hụi.
- Các nội dung khác.
Thực tế, khi tham gia hụi các thành viên ít khi thảo luận để thống nhất một
cách đầy đủ các nội dung như đã nêu trên, thường thì chỉ thỏa thuận về chủ hụi,
số người tham gia, phần hụi, kỳ mở hụi, thể thức góp và lĩnh hụi. Ít khi chú ý
đến thỏa thuận về quyền và nghĩa vụ của người tham gia, trách nghiệm do vi
phạm nghĩa vụ, thỏa thuận về trách nhiệm của chủ hụi cũng thường không chặt
chẽ. Từ đó, dẫn đến khi xẩy ra mâu thuẫn, tranh chấp khó xác định được quyền
và nghĩa vụ cụ thể của các chủ thể. NĐ144 quy định các nội dung thỏa thuận về
Luận văn Tốt nghiệp - 23 - Nguyễn Đình Giáp
Hụi, họ, biêu, phường theo Pháp luật Dân sự Việt Nam…
hụi tại Điều 8 đã góp phần nâng cao ý thức của người chơi hụi trong việc bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
1.3.1.2 Sổ hụi

người chơi. Một số hụi viên lại không nhớ chính xác số tiền mình đã nộp từ đó
phát sinh tranh chấp. Để đảm bảo quyền lợi cho chính mình và tránh các vụ
tranh chấp đáng tiếc xẩy ra thì việc tuân thủ các quy định của pháp luật về sổ hụi
là rất cần thiết, nhằm hạn chế những rủi ro có thể xẩy ra cho những người chơi
hụi.
1.3.1.3 Lãi suất trong hụi họ
Trong trường hợp hụi có lãi thì lãi suất đối với phần hụi được thực hiện
theo quy định tại Điều 476 của BLDS 2005 như sau: Lãi suất do các bên thoả
thuận nhưng không được vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà
nước (NHNN) công bố đối với loại cho vay tương ứng. Trong trường hợp các bên
có thoả thuận về việc trả lãi nhưng không xác định rõ lãi suất hoặc có tranh chấp
về lãi suất thì áp dụng lãi suất cơ bản do NHNN công bố tương ứng với thời hạn
vay tại thời điểm trả nợ.
Nói cách khác, thỏa thuận về lãi suất cho vay cao hơn 150% lãi suất cơ bản
do NHNN là trái pháp luật. Theo quy định hiện hành, Ngân hàng Nhà nước công
bố lãi suất cơ bản theo định kỳ hàng tháng, do đó, mức trần lãi suất cho vay tối
đa trên thị trường cũng thay đổi tương ứng theo từng tháng. Ví dụ từ tháng 1 –
9/2006, NHNN đều công bố mức lãi suất cơ bản là 8,25%/năm. Như vậy, mức
lãi suất vay trên thị trường cũng sẽ không được phép vượt quá 150% mức lãi
suất cơ bản trên tức khoảng 12,375% /năm. Việc khống chế mức lãi suất như
vậy hiện nay còn nhiều quan điểm khác nhau.
Ngay từ khi BLDS 2005 ra đời đã có rất nhiều ý kiến trái ngược nhau về
quy định mức lãi suất trên thị trường tại Điều 476, đặc biệt là các ngân hàng và
các tổ chức tín dụng. Theo Vụ trưởng Vụ Chính sách Tiền tệ (NHNN) Nguyễn
Ngọc Bảo, quy định tại Điều 476 kể trên không phù hợp với chủ trương tự do
hoá lãi suất. Khi tham gia góp ý xây dựng luật, Ngân hàng Nhà nước đã kiến
nghị với các cơ quan chức năng không nên có những quy định mang tính hành
chính áp đặt với lãi suất.
Luận văn Tốt nghiệp - 25 - Nguyễn Đình Giáp