PHẦN I: MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, cấp
học đặt nền móng cho các cấp học sau này với mục tiêu là giúp trẻ em phát triển
về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân
cách, chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp một.
Ở trường mầm non, phát triển ngôn ngữ cho trẻ là nhiệm vụ hết sức quan
trọng. Nó giúp trẻ lĩnh hội cả 3 thành phần của ngôn ngữ: phát âm, vốn từ, ngôn
ngữ. Phát triển ngôn ngữ cho trẻ lứa tuổi nhà trẻ là dạy trẻ nghe hiểu và giao tiếp
bằng ngôn ngữ (âm, từ, câu, lời nói). Phát triển ngôn ngữ ở tuổi mẫu giáo là nói
mạch lạc. Người giáo viên mầm non có vai trò hết sức quan trọng trong việc giúp
trẻ phát âm đúng bởi ngay từ lúc còn nhỏ khi học nói trẻ đã cần phải nhớ được
phải nói như thế nào. Việc ghi nhớ này diễn ra một cách tự phát trong quá trình
bắt chước lời nói của ông bà, cha mẹ, cô giáo … kết quả là ngôn ngữ của trẻ được
hình thành. Do đó nhiệm vụ của người giáo viên là tổ chức xây dựng môi trường
ngôn ngữ, tổ chức các hoạt động để trẻ được nghe, được bắt chước và được nói
một cách chuẩn mực nhất.
Hiện nay, đội ngũ giáo viên mầm non cơ bản đã đạt chuẩn về trình độ đào
tạo song Hải Dương vốn là vùng đất bị ảnh hưởng từ bao đời nay lối phát âm lệch
chuẩn N/L đã gây tác động không nhỏ đến vẻ đẹp của ngôn ngữ Tiếng Việt nói
chung và vẻ đẹp của con người Hải Dương nói riêng. Để tháo gỡ được vấn đề này
là việc làm không dễ vì về chủ quan, những hiểu biết về ngữ âm của nhiều người,
nhiều giáo viên và học sinh còn rất hạn chế. Về khách quan, đó là sức ỳ của
những thói quen sinh hoạt trong phát âm, những vấn đề thuộc về tâm lý của người
địa phương, sự thiếu quan tâm chỉ đạo của các cấp các ngành đặc biệt là sự vào
cuộc mạnh mẽ của cán bộ quản lý các nhà trường nên ngay từ khi Bé đến trường
đã không được rèn luyện một cách bài bản, có hệ thống nên dẫn tới nói ngọng.
Bản chất của vấn đề nói ngọng là hiện tượng có tính chất phương ngữ. Đó là
hiện tượng phát âm không đúng so với chuẩn chính tả. Riêng với trường hợp
ngọng hai phụ âm l - n vì phạm vi quá hẹp, sự đối lập lớn nên hầu hết mọi người
1

III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:
2
Đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo sửa lỗi phát âm lệch chuẩn phụ âm đầu L/N
cho Cán bộ quản lý, giáo viên trường mầm non” nhằm giúp cho cán bộ quản lý,
giáo viên các nhà trường:
- Nắm vững cách phát âm chuẩn 2 phụ âm đầu của Tiếng việt là L/N.
- Luôn có ý thức rèn luyện kiên trì, thường xuyên, liên tục và thành phong trào
đều khắp để có kĩ năng phát âm chuẩn hai phụ âm này trong giảng dạy, học tập và
giao tiếp.
- Có khả năng phát hiện ra người khác phát âm lệch chuẩn để cùng sửa lỗi. Đặc
biệt thường xuyên giao tiếp và hướng dẫn trẻ mầm non tập nói sẽ có điều kiện để
sửa lỗi cho trẻ ngay trong giai đoạn phát triển đầu tiên.
- Đề ra một số biện pháp chỉ đạo hữu hiệu, thiết thực để giúp các trường luyện
phát âm chuẩn.
- Nâng cao sự chuẩn mực về ngôn ngữ trong môi trường sư phạm và cộng đồng
xã hội.
IV. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
- Cơ sở khoa học của việc giao tiếp chuẩn phụ âm L,N.
- Tìm ra nguyên nhân phát âm lệch chuẩn phụ âm đầu L, N.
- Đưa ra một số giải pháp bồi dưỡng phát âm chuẩn phụ âm đầu L,N.
V. PHẠM VI, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU:
- Công tác chỉ đạo, tổ chức xây dựng hoạt động kế hoạch bồi dưỡng rèn phát âm
chuẩn phụ âm đầu L/N.
- Trong năm học 2010-2011.
VI. CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
Để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài làm nền tảng cho quá trình nghiên cứu
cụ thể tôi đã hệ thống, phân tích, tổng hợp các tài liệu về: Sửa lỗi phát âm lệch
chuẩn L/N; sưu tầm các bài luyện tập tại các sách trong và ngoài chương trình
giáo dục mầm non.

những phương tiện tạo hình và những phương tiện diễn cảm, đặc biệt nhờ những
hình thái chuyển nghĩa.
Khi sử dụng ngôn ngữ để nói và viết Tiếng Việt đòi hỏi phải đảm bảo một số
nguyên tắc:
4
Thứ nhất, nguyên tắc chú ý đến mặt vật chất của ngôn ngữ, đến sự phát
triển thể chất của các bộ phận cơ quan cấu âm. Nguyên tắc này đi từ quy luật
chung nhất là lời nói dễ dàng được thực hiện nếu người phát âm có khả năng điều
khiển cơ quan cấu âm, phối hợp với các giác quan nói và nghe. Đây là nguyên tắc
chi phối việc dạy phát âm.
Thứ hai, nguyên tắc thông hiểu các ý nghĩa ngôn ngữ và sự phát triển các
kỹ năng từ vựng và ngữ pháp. Nguyên tắc này chú ý đến ý nghĩa ngôn ngữ. Nó là
sự thống nhất giữa ngôn ngữ và tư duy, là sự phát triển đồng bộ giữa từ vựng và
ngữ pháp. Bởi nếu không ý thức được đầy đủ về dạy ngữ nghĩa thì học sinh dễ
dẫn đến những sai lầm khi phát âm.
Thứ ba, nguyên tắc đánh giá tính biểu cảm của lời nói: Đây là nguyên tắc
phân biệt chức năng thông báo và chức năng phong cách của đơn vị ngôn ngữ. Nó
đòi hỏi một môi trường ngôn ngữ tốt để học tiếng có hiệu quả.
Thứ tư, Nguyên tắc phát triển cảm quan ngôn ngữ trong sự nhạy cảm của
ngôn ngữ. Nguyên tắc này xuất phát từ quy luật khi học nói, trẻ phải nhớ được
cần nói và viết như thế nào? Việc ghi nhớ này xảy ra một cách tự phát trong quá
trình bắt chước lời nói của người xung quanh. Kết quả là sự nhạy cảm ngôn ngữ
được hình thành. Đây là nguyên tắc ảnh hưởng nhiều nhất đến sự phát âm lệch
chuẩn của học sinh do cảm quan sử dụng ngôn ngữ một cách vô ý thức.
Đặc biệt, người Việt Nam chúng ta thường đặt ra yêu cầu trong giao tiếp
“Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”
Để nói về sự thuyết phục, truyền cảm và thẩm mỹ, ông cha ta thường nhắc nhau,
khen nhau:
- Nói lúng búng như ngậm hột thị.

lý, giáo viên, học sinh mầm non nói riêng phát âm lệch chuẩn L/N rất phổ biến.
Tôi đã tiến hành khảo sát tại 5 trường mầm non trong huyện thời điểm tháng
10/2010 cho thấy kết quả:
- Bảng khảo sát Cán bộ quản lý, Giáo viên:
Đề bài: 1, Đọc đúng câu sau:
a, Bên này là núi uy nghiêm
Bên kia là cánh đồng liền chân mây
Xóm làng xanh mát bóng cây
Sông xa trắng cánh buồm bay lưng trời...
6
- Trần Đăng Khoa - SGK lớp 3-4 tuổi
b, Nắng thu vàng óng như tấm áo choàng rực rỡ khoác lên khu rừng. Sơn Ca
cao hứng hát vang: Líu lo, líu lo .... Tiếng hát của Sơn Ca mới tuyệt vời làm sao.
Cả khu rừng đều im lặng lắng nghe. Hình như trong tiếng hát của Sơn Ca có cả
tiếng suối reo róc rách, có nắng vàng long lanh, có hoa thơm đầu cành.
- Trích truyện: Vịt con và sơn ca (Xuân Hà)
2, Trò chuyện cùng giám khảo
Kết quả:
TT Tên trường Số
CB-
Lỗi khi đọc Lỗi khi nói Kết luận
L->N N->L Lẫn
lộn
L,N
L->N N->L Lẫn
lộn
L,N
1 Mầm non A 25 12 8 5 13 7 5
Chủ yếu lẫn L->N
2 Mầm non B 37 21 7 9 17 8 12

ngữ. Những gì mà chúng ta nghe thấy đôi lúc chưa thật đúng với những gì ta học
được do nhiều thầy cô, bè bạn, người thân trong gia đình vẫn còn ngọng. Bởi vậy,
chúng ta khó mà phát âm chuẩn N/L.
2.2. Do ý thức rèn luyện.
- Giao tiếp trong môi trường mà nếu nói ngọng, phát âm không chuẩn N/L …
thì cũng không bị phát hiện, không bị chê cười nên đại bộ phận mọi người dân Hải
Dương đều chưa có ý thức quyết tâm trong việc rèn luyện sửa ngọng.
- Việc góp ý, giúp đỡ bạn bè, người thân sửa ngọng đôi khi còn bị xem là
thiếu tế nhị, thiếu lịch sự.
- Chưa tạo được sự đồng thuận trong xã hội về vấn đề sửa ngọng.
Do đó cần xây dựng môi trường giao tiếp chuẩn mực ở cả gia đình, nhà
trường và xã hội.
3.3. Do cấu tạo bộ máy phát âm:
Đây là nguyên nhân mang tính cá thể, chỉ có ở rất ít người, cấu tạo bộ phận
phát âm (lưỡi, môi, răng … không bình thường) dẫn đến khó phát âm chuẩn L/N.
III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO CÁC TRƯỜNG SỬA LỖI
PHÁT ÂM PHỤ ÂM ĐẦU L-N
1. Công tác xây dựng kế hoạch, chỉ đạo của phòng Giáo dục và Đào tạo.
1.1. Xây dựng kế hoạch:
Để hoàn thành được nhiệm vụ chỉ đạo sửa lỗi phát âm L/N cho các trường
trong toàn huyện, Phòng Giáo dục và Đào tạo xác định đây là một nhiệm vụ hết
sức quan trọng trong năm học. Tổ mầm non trực tiếp xây dựng kế hoạch chỉ đạo
tới các trường ngay trong những ngày đầu tiên của năm học mới.
- Thành lập ban chỉ đạo: Ban chỉ đạo các trường gồm có thành phần là Ban
giám hiệu, các tổ trưởng chuyên môn, giáo viên có kỹ năng phát âm chuẩn nhất
của trường.
- Xây dựng kế hoạch thực hiện chuyên đề: Thông qua chuyên đề của phòng
Giáo dục và Đào tạo, các trường xây dựng kế hoạch thực hiện của trường đề ra
các nội dung thực hiện trong từng tháng, từng học kỳ và cả năm. Đồng thời phân
công nhiệm vụ cụ thể cho từng cán bộ, giáo viên các lớp thực hiện chuyên đề sao

dao, ca dao để giúp các nhà trường có tài liệu luyện tập.
1.3. Tổ chức bồi dưỡng cán bộ quản lý, giáo viên:
Hàng năm vào dịp hè và đầu năm học, thực hiện chỉ đạo của Sở Giáo dục và
Đào tạo, phòng Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng kế hoạch bồi dưỡng cán bộ quản
lý, giáo viên mầm non, đối với nội dung bồi dưỡng phần “Sửa lỗi phát âm lệch chuẩn
L/N” được chúng tôi xây dựng bồi dưỡng trong thời gian 2 ngày, nội dung chủ yếu là
yêu cầu các trường nắm lại các biện pháp sửa lỗi phát âm phụ âm đầu L/N, tự phát
âm để tìm ra đồng nghiệp, bản thân bị sai, lẫn lộn như thế nào, tìm các bài có các
phụ âm L/N trong và ngoài chương trình để tự luyện phát âm...
1.4. Kiểm tra thực hiện chuyên đề:
- Trong các đợt chỉ đạo Hội giảng, hội thi, viết đề tài, sáng kiến kinh
nghiệm yêu cầu bắt buộc trong biểu điểm chấm mà phòng Giáo dục và Đào tạo
chỉ đạo luôn có biểu điểm chấm về phát âm, viết đúng phụ âm L/N và coi đây là
một trong những tiêu chí bắt buộc đối với những giáo viên tham gia. Tuyệt đối
không chọn những giáo viên bị ngọng L/N được tham gia các giải của Tỉnh.
- Thông qua các đợt kiểm tra đột suất, thanh tra toàn diện, phòng Giáo dục
và Đào tạo yêu cầu thanh tra viên dự giờ phát hiện giáo viên, học sinh các lớp
phát âm lệch chuẩn L/N.
- Xây dựng các phiếu bài tập điền phụ âm đầu L/N để kiểm tra phát hiện lỗi
sai của cán bộ quản lý, giáo viên.
10
- Trong tất cả các hoạt động của cán bộ quản lý như họp hay phát biểu ý
kiến, nếu phát hiện ra lỗi phát âm sai mỗi người đều nhẹ nhàng nhắc nhở. Đó
cũng là biện pháp kiểm tra hiệu quả nhất.
1.5. Tổng kết thực hiện chuyên đề:
- Phòng Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường thông qua hoạt động
chuyên môn tổ, khối tiến hành tổng kết sau một năm thực hiện chuyên đề, đúc rút
lại các vấn đề đã làm được, những vấn đề chưa làm được và tìm ra các nguyên
nhân hạn chế của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh các lớp, đồng thời có những
biện pháp khen thưởng động viên kịp thời những cán bộ, quản lý, giáo viên học

miệng sẽ nghe thành l; ngược lại phát âm l, hơi thoát ra mũi sẽ thành n. Thế nên
bịt mũi, không phát âm chuẩn n. Trong khi phát âm l, bịt mũi sẽ chuẩn. Khi phát
âm âm vị N ta để đầu lưỡi sát chân răng hàm trên. Lúc này miệng hơi mở. Bật
nhanh đầu lưỡi xuống, hàm dưới hơi trễ; luồng hơi từ họng đi qua hai lỗ mũi tạo
thành âm N (nờ).
- Phát âm âm vị L: L là phụ âm biên, khi phát âm chuẩn, hơi không thoát ra
thẳng giữa miệng mà thoát ra hai bên lưỡi. Để đầu lưỡi sát chân răng hàm trên.
Lúc này miệng hơi mở. Cuốn nhanh đầu lưỡi lên; luồng hơi từ họng đi qua hai
mép lưỡi tạo thành âm L (lờ).
2.2. Luyện phát âm đúng các phụ âm đầu L-N:
Mục đích luyện phát âm là để cho bộ máy phát âm hoạt động thuần thục,
nhất là luyện đầu lưỡi thẳng khi phát âm N (nờ) và cong khi phát âm L (lờ) cho
quen, mềm mại, linh hoạt.
Cách luyện: Hai âm vị trên được phát âm nhiều lần, lúc đầu phát âm với tốc
độ chậm, sau nhanh dần. Lúc đầu phát âm từng âm vị, sau phát âm đổi chỗ xen kẽ
L,N; N,L tốc độ chậm rồi nhanh, mục đích làm tăng thêm sự linh hoạt của đầu lưỡi.
Tiếp theo là luyện phát âm tiếng, từ (Có chứa L/N) ( Cách tiến hành tương tự)
2.3. Luyện phát âm các tiếng, từ có phụ âm đầu L,N kết hợp với tìm
hiểu nghĩa của các từ bằng cách tra Từ điển Tiếng Việt.
Mục đích rèn luyện ở đây có gắn với việc hiểu nghĩa của từ. Cách luyện:
+ Mở từ điển Tiếng Việt đọc lần lượt các từ của mục từ có phụ âm đầu L,N kết
hợp xem nghĩa của từ, từ loại của từ.
+ Đọc mục từ có phụ âm nào trước cũng được.
12
+ Đọc có so sánh nghĩa của những từ có phụ âm đầu N, L mà vần giống nhau:
Ví dụ: lặng/nặng
Lặng: lặng lẽ, thầm lặng, lặng thinh; nặng: gánh nặng, dấu nặng, nặng nhọc.
Hoặc: Lăng/năng
Lăng: Lăng mộ, cây bằng lăng, lăng xăng; Năng: năng khiếu, năng động, năng
lực, năng suất.

+ Chọn câu chuyện ngắn kể trước, câu chuyện dài kể sau.
+ Lúc đầu kể chậm, vừa kể vừa nhớ cách phát âm, sau kể nhanh dần.
+ Kể chuyện một mình và kể cho người khác nghe để kiểm tra phát âm.
+ Kể nhiều lần.
+ Kể trên lớp cho nhau nghe và chỉnh sửa.
2.6. Luyện phát âm L, N qua các bài hát có từ ngữ chứa phụ âm đầu L,N
Âm nhạc luôn là một hoạt động lôi cuốn và rất được yêu thích. Hoạt động
âm nhạc bao gồm hoạt động biểu diễn văn nghệ theo chủ đề dưới các hình thức
sinh hoạt văn nghệ, giáo viên khuyến khích trẻ thể hiện bài hát có sự tham gia
cùng cô hoặc cô hát cho trẻ nghe. Cho nên phần luyện phát âm này có rất nhiều
điều kiện để cô và trò cùng luyện mà không nhàm chán.
Các cách luyện:
+ Hát một mình và hát cho người khác nghe để kiểm tra phát âm.
+ Hát nhiều lần.
+ Hát trong giờ dạy âm nhạc.
Đặc biệt hoạt động âm nhạc có thể được tổ chức ở mọi lúc mọi nơi như kết
hợp với thể dục buổi sáng, khi đi dạo chơi, chơi ở các hoạt động góc, hát ru trẻ
ngủ trưa, hoạt động chiều …Đây là một trong những điều kiện thuận lợi nhất của
Giáo dục mầm non giúp cho việc luyện phát âm chuẩn L, N.
3. Đánh giá giờ dạy, chuyên đề, hoạt động khác của giáo viên.
Sản phẩm dạy học của người giáo viên chính là kết quả giáo dục trên trẻ. Vì
vậy đánh giá giáo viên phải đánh giá bằng giờ dạy, chuyên đề và các hoạt động
khác mà giáo viên thực hiện hàng ngày. Người giáo viên có trách nhiệm là người
giáo viên luôn có ý thức, nghiêm túc trong sửa ngọng và giúp trẻ sửa được ngọng.
Muốn cho trẻ phát âm đúng, trước tiên cô giáo phải là người phát âm chuẩn
xác và có ý thức rèn luyện, thường xuyên tham khảo các tài liệu chuyên san, giáo
trình “ngôn ngữ tiếng Việt”, chú trọng tới lời nói khi giao tiếp với trẻ, với mọi
14