Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
..
LờI NóI ĐầU.
Với quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất và lực lợng sản xuất với
tính chất và trình độ của lực lợng sản xuất là quy luật cơ bản của xã hội. Từ quy
luật này hình thành những quy luật khác cùng chi phối sự phát triển của hình thái
kinh tế xã hội.
Từ Đại hội Đảng lần thứ IX, Đảng ta đã chủ trơng xây dựng một nền kinh tế
nhiều thành phần chính . Quan hệ sản xuất tiến bộ phải phù hợp với tính chất và
trình độ phát triển của lực lợng sản xuất nhằm mục đích làm cho nớc ta càng ngày
càng giàu mạnh .Việc nghiên cứu quan hệ sản xuất phù hợp với lực lợng sản xuất
là rất quan trọng. Vấn đề này đã đợc nghiên cứu trên nhiều mặt của quan hệ sản
xuất và nó là mục tiêu và là cụ thể hoá của xã hội Việt Nam đó là sự phù hợp về sở
hữu t liệu sản xuất, về tổ chức và quản lý với lực lợng sản xuất.
. Với mong muốn tìm hiểu nền kinh tế đất nớc nên tôi đã chọn đề tài " Quan hệ
biện chứng giữa phát triển lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất ",để phân
tích .Bài viết của em có nhiều thiếu sót và có nhiều hạn chế em mong nhận đợc sự
góp ý, giúp đỡ của thày cô giáo trong bộ môn triết cùng tất cả bạn đọc, để cho bài
viết của em hoàn thiện hơn nữa.
Em xin chân thành cám ơn!

1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
I: Lý luận chung về quan hệ sản xuất và lực l-
ợng sản xuất

1. Lực lợng sản xuất.
Lực lợng sản xuất biểu hiện mối quan hệ giữa con ngời với tự nhiên. ,là biểu
hiện trình độ chinh phục tự nhiên của con ngời trong một giai đoạn lịch sử nhất
định. Lực lợng sản xuất là nội dung của phơng thức sản xuất bao gồm toàn bộ các
yếu tố vật chất đợc sử dụng trong quá trình sản xuất: con ngời và t liệu sản

bản nhất thúc đẩy lực lợng sản xuất. Phát triển nguồn nhân lực và khoa học kỹ
thuật là chủ trơng chính sách quan trọng của Đảng ta.
a. Vai trò của con ngời
Con ngời vừa tham gia sản xuất vừa với t cách là sức lao động. Trình độ văn
hóa, trình độ kỹ thuật, chuyên môn, ý thức và thái độ của ngời lao động với sản
xuất là những yếu tố quan trọng. Vi thế Anghen đã nói rằng: "Muốn nâng cao sản
xuất công nghiệp và nông nghiệp đến mức độ cao mà chỉ có phơng tiện cơ giới và
hóa học phù hợp thì cha đủ. Còn cần phải phát triển một cách tơng xứng năng lực
của con ngời sử dụng những phơng tiện tiến bộ.Đảng ta luôn khẳng định lấy việc
phát huy nhân lực là yếu tố cơ bản cho sự phát triển và bền vững. Yếu tố con ngời
giữ vai trò cực kỳ quan trọng trong sự nghiệp cách mạng bởi vì con ngời là chủ thể
của mọi sáng tạo, của mọi nguồn của cải, vật chất.
Những nhân tố phát huy tính tích cực tác động trực tiếp nhằm sử dụng tối đa
những tiềm năng, năng lực hiện có của con ngời. Có nhiều yếu tố để phát huy tính
tích cực nhng xét đến cùng thì các yếu tố đó đều bắt nguồn từ lợi ích.Trong mỗi
lĩnh vực hoạt động những nhu cầu và lợi ích nhất định và tồn tại cho đến khi thỏa
mãn nó. Khi các lợi ích đợc nhận thức sẽ làm nảy sinh ra hoạt động làm chủ, tức là
kích thích thúc đẩy con ngời hành động. Hoạt động của con ngời quay xung quanh
trục lợi ích. Lợi ích bao giờ cũng đợc biểu hiện trong quan hệ của con ngời với
những điều kiện sống. Bất kỳ những thay đổi nào của những điều kiện ấy thông
qua hoạt động của con ngời đều tất yếu sẽ gây nên cả sự thay đổi của những lợi
ích đó.
Nhng nh vậy không có nghĩa là lợi ích tồn tại bên ngoài chủ thể mang lợi ích
đó. Tính khách quan ở đây có nghĩa là chính bản chất, điều kiện của một xã hội,
một giai cấp, một con ngời nhất định làm nảy sinh ra những nhu cầu tất yếu đó.
Nội dung của lợi ích chính là những nhu cầu khách quan của sự phát triển.
Đó là quyết định trực tiếp thái độ lao động tích cực hay tiêu cực của ngời lao động.
Đó là yếu tố quan trọng nhất trong cơ chế tác động của các quy luật khách
quan.của con ngời, xuất phát từ vị trí và điều kiện tồn tại xã hội của họ trong một
hệ thống sản xuất xã hội nhất định. Do vậy, bản thân lợi ích tất yếu phải có quy

Đó là cái không thể thiếu trong đời sống kinh tế - xã hội của một quốc gia. Vai trò
của khoa học công nghệ càng trở nên đặc biệt quan trọng đối với các nớc đang
trên con đờng rút ngắn giai đoạn phát triển để sớm trở thành một xã hội hiện đại.
Ngay từ khi bắt đầu tiến hành công cuộc đổi mới, Đảng ta đã xác định khoa
học và công nghệ giữ vai trò then chốt trong sự phát triển lực lợng sản xuất và
nâng cao trình độ quản lý, bảo đảm chất lợng và tốc độ phát triển của nền sản
xuất.
Cách mạng khoa học kỹ thuật là cuộc cách mạng then chốt trong ba cuộc
cách mạng lớn trong chiến lợc phát triển của nớc ta: Cách mạng khoa học kỹ
thuật, cách mạng quan hệ sản xuất, cách mạng t tởng văn hóa. Ba cuộc cách mạng
này tiến hành đồng thời, gắn bó chặt chẽ, tác động sâu sắc lẫn nhau.Quan hệ sản
xuất phát triển sẽ thúc đẩy khoa học kỹ thuật phát triển .Tiến hành cách mạng
khoa học kỹ thuật không chỉ tạo ra lực lợng sản xuất lớn mạnh mà trên cơ sở đó
không ngừng củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất mới. Hai cuộc cách mạng
này về khoa học kỹ thuật đã làm thay đổi tận gốc nền tảng của chế độ xã hội,
khiến cho nền kinh tế phát triển mạnh mẽ, là cơ sở vững chắc để thực hiện thắng
lợi cuộc cách mạng t tởng văn hóa nhằm xây dựng con ngơì có ý thức làm chủ, có
năng lực làm chủ để tiến hành có kết quả hai cuộc cách mạng kia.
2. Đa dạng hóa các hình thức sở hữu.
2.1 Sở hữu.
Theo Cac Mac, sở hữu đợc biểu hiện trong những hình thái hiện thực của
quan hệ sản xuất. Hiện thực đợc tiếp cận từ hai phơng diện. Trên phơng diện bản
thể luận: hiện thực là sự hiện hữu của một đối tợng. Trên phơng diện nhận thức
luận: hiện thực là đối tợng khách quan đợc hiểu nh nó tồn tại, chứ không phải là sự
triển khai một cách triệt để các hình thức tồn tại của t tởng.
Tính hiện thực của sở hữu chỉ nhận thức đợc một cách gián tiếp thông qua
các quan hệ giữa những thành tố của quan hệ sản xuất vì sở hữu là sự tổng hòa của
các quan hệ sản xuất.
Sở hữu đợc hình thành từ sự chiếm hữu đối tợng (trớc hết là giới tự nhiên) để
tiến hành sản xuất nhằm thỏa mãn nhu cầu của con ngời. Do đó, sự chiếm hữu

Do đó, tính đa dạng của các hình thức sở hữu là đặc trng của sản xuất hàng
hóa.
Các Mac quan niệm rằng sản xuất và trao đổi hàng hóa là "một nét chung
cho những hình thái kinh tế - xã hội hết sức khác nhau". Mặt khác, kinh tế
hàng hóa không phải là cái do Chủ nghĩa t bản tạo ra mà là thành tựu văn minh mà
loài ngời đạt đợc trong quá trình phát triển sản xuất của mình. Do vậy, hoàn toàn
có thể xây dựng kinh tế thị trờng theo định hớc xã hội chủ nghĩa. Nếu sở hữu nhà
nớc đợc phân giải thành các quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt và
Nhà nớc là đại diện của chủ sở hữu nắm quyền chiếm hữu, còn quyền sử dụng
kinh doanh trao cho doanh nghiệp thì khi đó sẽ tạo nên những chủ thể kinh tế độc
lập có lợi ích riêng, do đó hình thành đợc kinh tế thị trờng.
Xây dựng nền kinh tế thị trờng mà không đa dạng hóa các hình thức sở hữu
thì đó là một ảo tởng.
II. Quan hệ biện chứng giữa phát triển lực lợng sản xuất và đa dạng hóa
các hình thức sở hữu ở Việt Nam.
1. Mối quan hệ giữa lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất.
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất là hai mặt của phơng thức sản xuất,
chúng tác động qua lại lẫn nhau tạo nên quy luật cơ bản của xã hội.
Quan hệ sản xuất và lực lợng sản xuất trong bất cứ tình hình nào, ở bất cứ
thời kỳ lịch sử nào cũng tồn tại trong một thể thống nhất cụ thể.
Quan hệ sản xuất và lực lợng sản xuất luôn gắn bó với nhau, thúc đẩy nhau
cùng phát triển. Mỗi bớc cải tạo quan hệ sản xuất cũ, xây dựng quan hệ sản xuất
mới đều thúc đẩy sự ra đời và sự lớn mạnh của lực lợng sản xuất mới. Ngợc lại,
mỗi bớc tạo ra lực lợng sản xuất mới đều có tác động củng cố và hoàn thiện quan
hệ sản xuất mới.
Do xuất phát từ sản xuất nhỏ nên lực lợng sản xuất vô cùng thấp kém. Để
phát triển lực lợng sản xuất cần phải xây dựng một quan hệ sản xuất phù hợp với
tính chất và trình độ của lực lợng sản xuất. Nh vậy, theo quy luật chung, đáng lẽ

lợng sản xuất và thật sự vững chắc, thật sự ổn định khi đợc xây dựng trên một cơ
sở vật chất- kỹ thuật cao , trở thành kết quả tự nhiên của một trình độ phát triển
6