Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học và sửa
chữa đồ dùng dạy học bộ môn Vật lí ở trường THCS.
PHẦN THỨ NHẤT: MỞ ĐẦU.
1. Lí do chọn đề tài:
Vật lý học là cơ sở của nhiều ngành khoa học kỹ thuật quan trọng. Vật lý gắn
bó chặt chẽ và có tác động qua lại trực tiếp với sự tiến bộ của khoa học và kỹ thuật vì
vậy những hiểu biết và nhận thức vật lý có giá trị to lớn trong đời sống và sản xuất.
Việc vận dụng các phương pháp tích cực trong dạy học nói chung và trong dạy học
Vật Lý nói riêng là một nhân tố quan trọng để nang cao chất lượng Giáo dục và Đào
tạo, hiện nay các phương pháp dạy học cổ truyền " thầy đọc trò chép thuyết trình
….không còn phù hợp nữa. phương pháp dạy học trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi phải
phát huy được tính tích cực chủ động của học sinh.
Vì vậy chúng ta đặt ra vấn đề làm sao để các tiết học có thí nghiệm HS được
nghiên cứu, quan sát một thí nghiệm cụ thể, chính xác khoa học. Học sinh bước đầu
làm quen với bộ môn Vật lí luôn hứng thú với các tiết học trên lớp thì phải trang bị
phương tiện, dụng cụ dạy học đầy đủ.
Qua hàng năm nhìn lại những dụng cụ thí nghiệm đã qua sử dụng có phần hư
hỏng mỗi một giáo viên ai cũng có sự lo lắng cho những năm học tiếp theo, để có
những thí nghiệm đầy đủ cho tất cả học sinh và cho tất cả các bài học.
Xuất phát từ những lý do trên cùng với quá trình tích luỹ các kinh nghiệm
giảng dạy các năm qua, tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử
dụng thiết bị dạy học và sửa chữa đồ dùng dạy học bộ môn Vật lí ở trường THCS.
2. Mục đích nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu:
2.1. Mục đích nghiên cứu:
Việc sử dụng thiết bị dạy học để nâng cao chất lượng, hiệu quả của giờ lên lớp.
Tìm ra hướng đi đúng để khắc phục tình trạng xuống cấp của thiết bị thí nghiệm,
đó là việc sửa chữa một số đồ dùng, thiết bị đơn giản phục vụ cho dạy học vật lý.
2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Hoạt động dạy và học Vật lý của giáo viên và học sinh trường THCS Lý Tự
Trọng và một số các loại đồ dùng dạy học được trang bị của bộ môn Vật lý.
Hoạt động của giáo viên trong việc sửa chữa đồ dùng dạy học bộ môn vật lý ở

việc làm không thể thiếu được trong quá trình dạy học bởi vì đặc thù của môn vật lý là
một môn khoa học thực nghiệm, các tri thức khoa học được rút ra từ việc quan sát các
hiện tượng, thu thập thông tin và làm thí nghiệm để khẳng định sự đúng đắn của tri
thức khoa học. Muốn vậy thì các giáo viên phải khai thác triệt để kỹ năng sử dụng có
hiệu quả các thiết bị dạy học hiện có. Đồng thời việc tiến hành trực tiếp các thí nghiệm
Vật lí tạo điều kiện rèn luyện cho học sinh các kĩ năng thực hành, các thái độ ứng xử
thực tiển rất cần thiết cho việc học vật lí ở các lớp bậc trung học phổ thông. Do đó
trong quá trình dạy học phải cho học sinh trực tiếp tiếp xúc với các đồ dùng thí
2
Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học và sửa
chữa đồ dùng dạy học bộ môn Vật lí ở trường THCS.
nghiệm. Nếu thí nghiệm tiến hành bị sự cố thì giáo viên giảng dạy là người đầu tiên
phải tích cực sửa chữa các đồ dùng thí nghiệm đó. Với mục đích cuối cùng là đảm bảo
cho học sinh tiếp cận kiến thức khoa học.
2. Cơ sở thực tiễn:
Trong các trường THCS hiện nay, thiết bị dạy học đã có ở phòng thí nghiệm
được Bộ giáo dục và Đào tạo trang bị tương đối đầy đủ.
Qua nghiên cứu chương trình và trong quá trình dạy học, bản thân nhận thấy rằng
người thầy không chỉ dừng lại ở việc giảng dạy, sử dụng đồ dùng dạy học hiện có mà
còn biết sửa chữa một số đồ dùng dạy học đơn giản phục vụ cho các thí nghiệm. Việc
sửa chữa đồ dùng dạy học là một công việc cần thiết đặt ra cho tất cả các giáo viên.
Trong quá trình dạy học, bản thân tự nhận thấy rằng: sử dụng thiết bị dạy học là
công việc quan trọng của người giáo viên và qua thời gian các đồ dùng thí nghiệm
thường xuống cấp, hư hỏng, không đáp ứng được yêu cầu của thí nghiệm thì cần phải
khắc phục sửa chữa.
II. THỰC TRẠNG SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG DẠY HỌC VÀ VIỆC SỬA CHỮA ĐỒ
DÙNG DẠY HỌC VẬT LÝ Ở TRƯỜNG THCS.
Nhân viên phụ trách phòng thiết bị chưa thực sự nắm chắc chuyên môn của
mình, tuy được đào tạo nhưng chưa nắm hết các danh mục thiết bị hiện có. Thời gian
làm việc mang tính hành chính, khi rảnh rổi chưa kiêm tra những thiết bị hư hỏng nhẹ

cơ bản về thí nghiệm cho từng bài học trong chương trình.
Nhìn chung chất lượng các thiết bị trang cấp bước đầu sử dung khá tốt, trong dạy
học đảm bảo tính thành công của thí nghiệm khá cao. Tuy nhiên trong quá trình dạy
học vẫn gặp phải khó khăn vướng mắc, đó là một số thiết bị qua thời gian sử dụng đã
có sự xuống cấp nên ảnh hưởng đến kết quả thí nghiệm rất lớn.
III. CÁC BIỆN PHÁP SỬ DỤNG VÀ SỬA CHỮA ĐỒ DÙNG DẠY HỌC BỘ
MÔN VẬT LÍ.
1. Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học môn vật lý nhằm
nâng cao chất lượng dạy học:
Một là: Để giúp cho giáo viên sử dụng có hiệu quả các thiết bị dạy học thì Ban
giám hiệu cần có sự quan tâm, chỉ đạo sát sao việc sử dụng thiết bị dạy học của giáo
viên. Thường xuyên dự giờ thăm lớp, góp ý cùng tổ chuyên môn về những chuyên đề
sử dụng thiết bị dạy học sao cho có hiệu quả cao nhất, luôn động viên khích lệ tạo điều
kiện tốt nhất để giáo viên khắc phục khó khăn khi điều kiện cơ sở vật chất của nhà
trường còn thiếu, các thiết bị đôi khi còn chưa chính xác.
Hai là: Các tổ chuyên môn thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề
đưa ra bàn bạc trao đổi những vấn đề trong đổi mới phương pháp dạy học. Từ đó rút ra
4
Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học và sửa
chữa đồ dùng dạy học bộ môn Vật lí ở trường THCS.
những kinh nghiệm, những bài học bổ ích trong việc sử dụng đồ dùng thiết bị dạy học
sao cho có hiệu quả cao nhất nhằm không ngừng đổi mới để nâng cao chất lượng dạy
học.
Ba là: Mỗi một giáo viên cần phải phải nắm vững mục tiêu dạy học, kế hoạch
dạy học, nhiệm vụ hiện nay là đổi mới phương pháp dạy học, sử dụng triệt để có hiệu
quả các phương tiện dạy học nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy. Thực sự yêu nghề, hết
lòng vì học sinh thân yêu.
Người thầy luôn đổi mới phương pháp, sử dụng có hiệu quả các thiết bị day học
nhằm phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo, tích cực của học sinh. Đa dạng hoá
hình thức dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá trong dạy học.

Đối với dụng cụ thí nghiệm vật lí, trong quá trình giảng dạy người giáo viên phải
xác định được những loại đồ dùng nào dễ hỏng, dễ khắc phục và loại đồ dùng nào việc
hỏng hóc ít xảy ra.
Một số ví dụ đồ dùng thiết bị đơn giản hay bị hỏng và cách sửa chữa:
+Các trục con lăn ở thí nghiệm trong máng Mắc xoen bị ô xi hoá.
+Một số thí dụng cụ thí nghiệm về tính dẫn nhiệt của các chất thường bị hỏng ở
đầu văn các ốc vít nhỏ nên không lắp được vào giá chung.
+Các màng cao su ở thí nghiệm áp suất chất lỏng thường bị rách hoặc bị lỏng
không gắn vào được các ống thuỷ tinh
+Các dây điện trở bị đứt bị bung dây ra ngoài hoặc không tiếp xúc, dẫn điện
kém.
+Hệ thống dây nối và các chốt cắm đơn thường bị tách rời ra khỏi nhau.
+Các giá lắp pin bị ô xi hoá theo thời gian nên tiếp xúc dẫn điện kém.
+Các biến trở qua thời gian con chạy không tiếp xúc với cuộn dây nên chập chờn
khi sử dụng.
+Các kim nam châm và các thanh nam châm có cái chỉ các cực không đúng so
với màu sơn.
+ Các thanh ray và thanh nằm ngang trong thí nghiệm lực điên từ làm bằng đồng
nên một số cái một số cái bị ô xi hoá nên tiếp xúc về điện kém.
+Một số cuộn dây tạo nam châm điện bị đứt hoặc tiếp xúc điện kém.
+Các máy phát điện (một chiều, một chiều) nhiều cái bộ phận chổi quét và ổ góp
điện tiếp xúc kém nên phát điện chập chờn.
+Một số hộp quan sát ánh sáng ánh sáng tán xạ ở các vật màu không hoạt động
được.
Sửa chữa các hư hỏng của đồ dùng dạy học vật lí:
Khắc phục hư hỏng ở lò xo lá khá đơn giản, bằng cách thay óc vít mới và cưa
ngắn đoạn cán nhựa sau đó dùng keo 502 dán cố định lò xo với cán.
6
Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học và sửa
chữa đồ dùng dạy học bộ môn Vật lí ở trường THCS.

PHẦN III: BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ TỔNG KẾT.
1. Kết quả thực hiện:
7
Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học và sửa
chữa đồ dùng dạy học bộ môn Vật lí ở trường THCS.
Thực hiện tốt một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học thì
chất lượng dạy học được nâng cao. Giáo viên cũng thấy rất thoải mái tự tin vì đã gây
được lòng tin đối với học sinh qua các thí nghiệm vật lý và cuốn hút các em học vật lý.
Với việc bắt tay trực tiếp vào sửa chữa đồ dùng dạy học đơn giản bản thân đã thu
được một số kết quả ban đầu khá khả quan.
Đó là: Bước đầu đảm bảo các tiết học đều có dụng cụ thí ngiệm, khắc phục được
các hư hỏng cơ bản của đồ dùng dạy học do Bộ Giáo dục trang bị và giải quyết được
việc thiếu một số thiết bị dạy học trong các bài học.
Những đồ dùng tự sửa chữa đã phần nào giải quyết được việc thiếu đồ dùng dạy
học ở một số tiết học.
Các dụng cụ được sửa chữa khi đưa vào giảng dạy đảm bảo tính thành công cao.
Tiết kiệm được tiền của nhà nước.
2. Bài học kinh nghiệm: Trong quá trình giảng dạy môn vật lí người giáo viên luôn
luôn phải sử dụng các đồ dùng thiết bị thí nghiệm.
Các tiết học có sử dụng đồ dùng dạy học bao giờ cũng đảm bảo mức độ thành
công cao tạo không khí học tập sôi nổi và gây hứng thú học tập cho học sinh.
Tăng cường sử dụng đồ dùng dạy học và thường xuyên nghiên cứu thí nghiệm
vật lí từ đó tìm ra những nhựơc điểm của thiết bị để tiến hành khắc phục sửa chữa.
Chuẩn bị đầy đủ các yêu cầu khi tiến hành thí nghiệm cũng như khi sửa chữa đồ
dùng dạy học.
Giáo viên luôn có ý thức vươn lên trong giảng dạy, nhiệt tình với công việc sửa
chữa một số đồ dùng dạy học đơn giản.
Luôn đúc rút kinh nghiệm sau mỗi lần làm thí nghiệm để có hướng khắc phục bổ
sung.
Việc sử dụng thiết bị được tiến hành thường xuyên liên tục có hiệu quả sẽ tạo ra

9
Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học và sửa
chữa đồ dùng dạy học bộ môn Vật lí ở trường THCS.
TRANG PHỤ LỤC
Phần I: Mở đầu
1. Lý do chọn đề tài.
2. Mục đích nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu.
Phần II: Nội dung:
I. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng
thiết bị dạy học và sửa chữa đồ dùng dạy học môn vật lý
1. Cơ sở lý luận
2. Cơ sở thực tiễn
II. Thực trạng sử dụng đồ dùng dạy học và việc sửa chữa đồ dùng dạy học vật lý
ở trường THCS.
III. Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và sửa chữa đồ dùng dạy học bộ
môn vật lí.
1. Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học môn vật lý nhằm
nâng cao chất lượng dạy học
2.Các biện pháp hạn chế hư hỏng và sửa chữa một số thiết bị dạy học đơn giản
Phần III: Bài học kinh nghiệm và tổng kết.
1. Kết quả thực hiện
2. Bài học kinh nghiệm
3. Tổng kết
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
- Sách giáo khoa Vật lí bậc THCS.
- Sách giáo viên Vật lí bậc THCS.
- Sách bài tập Vật lí bậc THCS.
- Hồ sơ, sổ sách, Danh mục thiết bị trong phòng thiết bị.
10